(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Cassii Felicis De medicina; ex graecis logicae sectae auctoribus liber, translatus sub Artabure et Calepio consulibus (anno 447)"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



IL^^gJ 




Hi6aiS)gyr af? ME0iGaiNEi 

gMB) H6WiBail.SiaE«BES) 








STANFORI 

JUL fi 1998 

STANFORD.CA 94305 



CASSII FELICIS 

-s 

DE MEDICINA 

EX 6RAECIS LOGICAE SECTAE AUCTORIBUS 

LIBER TRANSUTUS 



SUB ARTABURE ET CALEPIO CONSULIBUS 

(anno 447) 

NUNC PRIMUM EDITUS 



VALENTINO BOSE. 




LIPSIAE 

IN AEDIBUS B. G. TEUBNEBI. 
MDCCCLXXIX. 



* i 



ipO-J^T 



liCrfiAJi: TTns B. a. rauBiniKi. 



» ♦ • • 1. 




_ Medicorum Latinornm qiii supersunt aetate 

inus uitimusqup idem qiii typis impressus oblivioDi fatis- 
que eripitur, nunc primuoi prodit CaasiuB Felii, cuius 
Medicinae „ex graecis logicae sectae auctoriljus" (et prae- 
cipue Galeno — lid. ind. font.) conscriptum vel „tran3- 
latum" breviioquium editum ftiit, sicut codlcis Parislensls 
testatur inscriptio, „sub ardebre et asclepio consulihus" 
1, e. Calepio et Artabure (Mommsen, Zeitaer Osterlafel 
V. J. 447 Berl. Akad. 1863 p. 551) anno 447. auclor 
Latinus est („nos vero latino aennone" c. 25 etc. cf. 
Ind. gr.), non Graecus, neque ulii eorum qui idem oomeu 
gemnt (de Cassiis mediris v. Fabric. Bibl. Gr. III, 322 
Harl.) putandus idem, patria qnidem incertus, scilicet si 
recenti codicis Parisiensis scriptorifldes„Artensis"(A5ten- 
sis? Cirtensis? nam pro Ambracla antiqua quando ab 
Arattho vel Arachtho fluvio appellata sit Arta — cf, Leake 
Trav. in N. Gr. I, 208 — non conslat), sed aetate suppar 
Theodnro Prisciano „Vindiciani*) Afri" discipulo, cuius 
uti Graeci aequalis Philagrii (Epirotae, cf. E. Rhode fUieiii. 
Mus. N. F. 32, 336) paulo maioris anctoritatem inferl, 
forlasse „AFer" et ipse, irtpote qiii citet herbam putidam 
„quam Punice aturbis dicunt" (c. 20, cf. ind. lat. s. corli- 
zones, gelela), similUmus dlcendi genere Caelio Aureliaiio 
eiusdem saecuii quinti medico Siccensi. 

[Ititur quidem Cassius, ex Galeni libris, celeberrlmis 
praecipue illis „ad Glauronem'^, sed ut indicat praefaliim- 
cula etiam falsi Galeni novissa videtur Euporiston libi-um, 
qui quum genuinum Galeni opus (quod citat ipse Galemis 
X, 955) desideraretur iam ab Oribasio in ipsius Eupo- 
ristou praefatione (Orib. V, 559 Dai.), sub Galeni nomine 
editus fuit Oribasii causa post Oribasium (et mortis luliaui 

') de quo cf. Anecd. II, 177. Hermes Vm, M. 



fei 



annum 363) c. a. 400: hinic enim — piimuni scilicet ex 
tribuB quos coniungunt editiones noBtrae olim in codicibQg 
maiiu scriptis separatos'*) atque inter se diversissimos — 
ante oculos liabuit transLulitque in sua („medicinae prae- 
senlaneae") iani Tbeodonis Priscianus (ut unum exemplum 
alTeram, legas de parotidibus 1, 8 ed. Argerit. cum Gal. 
eup, XIV, 334 — 36), proprio deinde lilulo appellavit 
auctor anonymus (s. VI vel Vll) qui flcLo nomiiie (Anecd. 
II, 168) dicitur sive ^Scolapius" sive „Ga[ienus" (c. 21 
de stomachi causis „potio magna et probata a galieno in 
«uporiEton lihro suo"i.e. Gal. eup.XIV,370, ubi auctoris 
nomen quod praehenl codicee mei omiies (s. IX — XI) 
omittitur in edilione Argeiit. 1533 p. XXX v. 9). 

Cassium noveral Isidoms (cf. 4, 8, 4 = Cass. c. 24 
de igne sacro), noverunt veterum auctorum compilatores 
Salernitani (Petroncellus cod. S. Germ. II46 apud Renzi 
Coll. Salern. IV, 185 sqq. qiii nunc est lat. 14025 s. XIV ' 
Dplisle p. 125. cf. cod, Par. 11219 s. IX f. 42 sqq. cod. | 
Loiid. Uarl. 4977 s. XI, Sloan. 2839 s. XH. Arundel. 166 > 
8. IX), sed ipso nomiue testem cital (iocia quidem circiter i 
ducentis) unus c. a. 1300 Simon Januensis in leiico me- 1 
dico (recentioribus Mathei Silvatici editionibus inserto, de 
qua re E. Meyer Gesch. d, Bot. IV, 173), qui in prae- | 
fatione auctores reccnsens „quorum ad hniusmodi robur { 
sepe revolvi volumina" sic ait „deinde es Cassio Felice, 
qui et ipse a Cornelio (Celfio) niultum extollitur, qui 
continet (ractatus duos de practica". post quem, si de 
Matheo taceas — is enim Simunem reddil — , oblivione i 
condilus iacet in bibliotliecis usque ad haec nostra tem- 
I pora, tribus tantum codicibiis manuscriptis quod sciam 

*) t^iemplo utor qnod prae maDibiiB eet codicis AmbioBiani 

Q. 94 aup, (8. SV) ubi 'EtrtlTi jitv T^di i^ pifilta yaXijvov *ii- 

j fQKfviiNi) Siaipofaiv voamv dia zav fvKOfiffiml' ipafitaiinv itis 

' — ''^jfli t6* afxii]%e^v: — (praecedit epietola inc. E«iE»]ijjoi«i- 

riv . . .). ceterum cf. Aclfenuanii iu hist. litt. 6al. I p, 
ed. Eaiui. 



ooQservatuB, uno vetcie quideiii et tido sed inipeitecle 
sine titiilo ac nomiue gcripto (in Germania) ad exeniplar 
quod recto capttiilorum folioritinque ordiue destitutum erat 
mutilumque et lacunostim, recentibus duobus iiitegris sed 
arbitrio scriptoris Itali textum obscunim cnrrigentis cor- 
rupto altero Parisiensi s. Xtll, -altero Cantabri^ensi s. XV 
[Hvpter insignem litterarum obsolelanun ex vetere quodam 
bonoque exemplari depictanmi inscitiam monstruosissimo, 
Parisiensem (tunc no. 1125) primus monstravit Philippus 
Labbeiis in Nova bibl. mss. librorum s. Specimine antiq. 
lect. Par. 1653 p. 49, Cantabrigiensem et ipsum in Itatia 
scriptum (v. Cat. of the mss. of the univ, of Cambridge 
III p. 82), qui o!im fuit Joannis Mori episcopi Norvicensis 
(no. 53), exhibet Catalogus librorum mstoinim Angliae in 
uuum collect. Ox. 1697 t. 11 p. 363 tunc „pnlcheiTime 
descriptum" niinc madore fere deletum ut vix legas nec 
nisi reUquorum codicum ope Utleras saepe evanescente 
discemas. utrumque testunonium notavit Fabricius (6. 
Gr. III, 322), attamcn ipsum teiitum (utpote „lranslatum") 
nemo inspexit, auctorem Felicem confundunt cum Cassio 
iatrosophista Graeco problemalum scriptore plane aUeno. 
caulius „BibUothecae medicae" conditor vetuslisshans Pa- 
schasius Gallus (Bas. 1590 p. 56, unde sua J. G. Schen- 
ckius a Gravenberg, Biblia iatrica s. Bibl. med. macta. 
Frf. 1609 s. V.) „Cassius Felix qiiidam aUqiioties cilatur 
1(1 pandectis medicis Matthgi Sylvalici. manu iltius scripta 
adhuc exslai-e alicubi conucitur".*) 

Ego Cassium edere constitui inde ab a. 1856. hoc 
enim anno postqiiam iter Parisinum moUens ei Catalogo 
impresso (bibl. reg. Par. 1744 III, 204) iiotitiam habui 

■) pro Gallo m^le Geeneri Bibliotheoam citavit Le Clero 
hiet de la mid. 1729 I, 423 — GesneniB enim qni ia Bibl. 
inter eoe ei qubnB baueerit Matth. SylvaticuB Caaeii FeliciH Bim- 
pliciter nomen pOBuit, sic babet; in notis ad Caseii problem. 
Tip. 1562 p. B6 „Bed.et Ciwaii FelicJB medici Latini nomen ali- 
cnbi legi, nec meniiai". 



— VI — 

codicis Pamiensis lat. 6114; ipsum codicem inspexi quem 
olim Tiderat Labbens atqne loca qoaedam cnm initio ex 
eo «icerpta mecum abstnli.'*) deinde a. 1865 eundem 
auctorem licet anonymum et confusum et dimidk fere sui 
parte truneatum extare yidi in codice S. Galii 105 atque 
ei hoc eiemplari tamqnam ex certo quodam fundamento 
edi posse ifiteliexi. Inine iterum in flelvetia commoratus 
descripsi a. 1869 (12 — 18. Ang.), descripsi etiam Pari- 
siensem ad me transmissum Berofinnm a. 1870, denique 
ad ntrumque contuli Cantabrigiensem (de quo uno TerlMi 
fecit Daremberg in ed. Oribasii t. I p. XL) quem et ipsum 
per tres fere menses penes me habui Berolini a. 1873. 
ex tribns his codicibus quos solos non veterem hunc 
medicinae anctorem restitui a 1875/76 , relegi a. 1878. 
quem nunc edo^ labore quidem priratis vitae curis soliici- 
tudinibusque saepe interrupto atqne in Felice ut fateor 
satis tnfeUci. 

Berolini 30. Oct. 1878. 

Vfllentimui Bote. 



*) ^opterea Cassii mentionem feci nt iam in Aristotele 
Pfeadepign^o p. 398 sic et in Aneedotia n, 116. IST, unde 
qni pnmns Caninai historioe littetarom Latinanun lestitiiit, 
notiiaam haboit S. Teuffel (Gesch. der £6m. Litt S.A. Lps. 1S75 
p. 10S8 sq.) com Cassio illo caius i^^ud Celtam mentio fit 
himc nostrnm male confandenB (otpote ^ytranslatom^) , eodem 
errore qao iam lapsom yidimaB Simoaem Janaensem. 



CASSIUS FELDC 



Codionm dgniB ntor Iub: 

§ 1» eod. 5. GoQt iOd menibr. saec. XI, qni habet folia 21 (et 
Bcriptore Germano et correctore, cf. c. 88 wormo, ipat etc.) 
compacta cnm praecedente Snlpidi SeTeri codice b. IX. 
laconae lont leptem, qnarnm septima alteriuB libri partig 
c. 43 — 8S. inscriptio nnDa neqne snbscriptio, niai qnod snb 
nltima linea folii nltimi qnae adscripta raemnt (nnllins nt 
credo momenti) nnnc erasa snnt. 

c — cotL CafUabrig. Gg. III. 32 chart Baec. XV (de qno 
yid. Catalognm codd. Cantabr. snpra cit), nbi f. 94* „£x- 
plicit cadnB felix^*. ad initinm, nbi index capp. 81 (in 
textn 82), inscriptio nnlla. 

j9 — coci Paria, lat, 6114 sc altera pars membr. s. XIII, 
quae cnm idio qnodam codioe praeced. compacta est argu' 
menti bistorici s. XI — XII (qno continetnr „Breyiarinm Rufi 
Feati", de qno v. ed. W. Foerster Vind. 1874, et „Lib€r de 
ordine tempomm" i. e. Annales HildesbeimenBes qnos a. 
1641 ex boc codice edidit Dn CbeBne t. III. p. 504—539. 
ef. Pertz Script. III p. 19 sq. et nnnc Waitz in praef. novae 
ed. min. Hann. 1878) in bac altera parte medicinali f. 
70 — 90 mann Italica litterisqne minntis in binis colnmnis 
Bcripta babetnr: 

Cassii felicis arteB8ig Medieine loiee 
«eete 4e yreeo im latliiiiM liber traiis- 
latiis* snb ardebre et aselepio eoBsnlibiis. 
iBdpiiimt eapitola liiiia8 librl. I. U. m. 

8e(^nnntnr qnae infra legnntnr capitnla 80 (revera 82) cnm 
ultimo (f. 85*) c 81 „De nngnentis", id est adnexo Antidotario 
ex variis libris consnto, qnale babnit etiam codex Simonie. 
desinit f. 90^ „£xpleto libroreferamns gratias cbristo''. deinde 
seqnnntnr mann alia scrivta vanisqne aliamm mannnm 
additamentiB interpolata )£edica excerpta varia f. 90—100 
(nbi in fine „Cnria de ^olagmano promiBit . . X. f . amadio 
nsqne ad fettnm sancti don . . | nd^inBsit gVa fihP bona 

glote d* galegnano^*. Gkdignano prope Anconam?). 



r 



Incipiimt capltnla . hnins libri 

(sec. codd. pc). 



I Ad capitia dolorem (cepba- 
leam cp). 

II Ad tineM capitia. 

III Ad pediculos. 

TIT T Adcapillonim deflDzioaeiii. 
T Ad alopiciam. 
YI Ad cantabriem capitis. 
YU Ad iODtus i. papillas quae 

in valtn uascuntur. 
VlU Ad macuIaH albaa. 
VIIII Ad maculaB nigraa. 

X Ad pernionea. 

XI Ad impetig-inea i. zernaB. 

XII Ad Terrucaa. 
Xill Ad Btigmata. 
XIIII Ad labia hiantia. 

XV Ad Bcabiem. 

XVI Ad pruriginem. 
XVU Ad parotidaa. 
SVni Ad collectionea. 
XVmi Ad pendiginei. 

XX Ad fiBtuIaa. 

XXI Ad empiemata. 
XXn Ad carbimculoB. 

TI Ad reuma. 
. 'II Ad ignem eocruni. 
IV Ad araneaa, 
I Ad scrofaa. 
H Ad Bteatomata. 
in Ad aorinm dolorem. 
Ad oculorum paa- 

L Ad fluxum sanguinis ax 
nBribna. 
XXSl Ad polipum et ozenaa, 
XxT H Ad dentium dolorem. 
XJL XIII Ad tuBaim humidam. 
XXXIIII Ad tuaaim aridam. 




XXXV Ad tumorem fanoium. 

XXXVI Ad ulceratiouem fau- 

SXSVII Ad Binancicos. 

XXXVIII Ad tatanicoa. 

SSSVIin Ad emoptoioo 

XL Ad pthisicoB. 

XLI Ad aBtmaticOB. 

XLII Ad stomachi paaaionea. 

XLIU Ad Hiilenetioam pas- 



XLmiAdepatica 
SLV Ad renum aoiorem. 
XLVI Ad yesicae pasBioneB. 
XLVII Ad colericam passionem 

et defluiiouem, 
XLVIH Ad diaenteriam. 
SLVIIII Ad ictericos. 
L Ad veutria et inteatinonim 

reumatismam. 
LI Ad colicam et iliacam. 
LU Ad podagram et artriticam. 
LIIl Ad isciadicam et paia' 

dicam. 
Lini Ad paraliBim. 
LV Ad quartanam. 
LVI Ad emitritaeum. 
LVII Ad tipnm tertianum 

manifeBtum. 
LVin Ad tipnm tertianum noQ 

manifeBtum. 
LVIin Ad tipum cotidiant 
LX Ad efemeras. 
LXI Ad cauaon. 
L5II Ad fi-enetiooB. 
LXni Ad litargicos. 
LXini Ad cardiacos. 
LXV Ad apopleiiam. 



— X 



LXVI Ad plenreidcos. 
LXVU Ad caniB rabidi morgnm. 
LXVniAdfolaiigioiiiB morBnm. 
LXVIIII Ad Bcorpionis ietom. 
LXX Ad fogandoB serpentes. 
LXXI Ad epilenpeiam. 
LXXII Ad lamDricoB. 
LXXni Ad elefaatiafiim. 
LXXUU Ad ragadas. 
LXXV Ad idema. 
LXXVI Ad liydropicos. 



LXXVH Ad praefocation 

mafaicifl. 
LXXVlU Ad procidentem r 

tricem. 
LXXVUU Ad metromaniai 
LXXX Ad aperiendam i 

tricem. 
LXXXI Ad accelerandom p 

tam. 
LXXXU Ad emorragiam i 

tricis. 



Ordo eapitnlonim XXXI codicis S. ealli liic est: 



1 — cp 1 (exc, fin.) 16 ■' 

2—40 17 : 

8—89 18 : 

4—18 19 

6—2 20 

6—8 21 

7—4 22 

8 — 6 (exc. fin.) 23 

9 — 10 (praecedit finis 24 

c. 9) 26 

10 — 11 26 

11 — 12 27 

12 — 18 28 
18 — 84 29 
14 — 88 30 
16 — 86 31 

desunt igitur I) c. 1 fin, 

II) 6 fin, — 9 {exc, fin. c. 9) 
UI) 14 - 17 

IV) 28 fin. — 29 m. 
V) 29 fin. — 82 
VI) particula c. 12. 
VII) 48 — 82. 



cp 36 
37 
38 
41 
42 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
26 
26 
27 
28 
29 



qwie ex reci 
hus (cp) 81 
supplenda 
runt. 



Ciim diuturno tempore sediiliis mecimi volvendo, 
carissime (ili, de medicina tractassem, omaipoteiitis dei 
niitii monito placuit mihi iit ex graecis iogicae sectae 
auctoribus omnium causariim dogmata in breviloquio la- 
tino seruione conscriberem. quae cum perlcgeris et usus s 
fueris, ad curam omnium corporiim humanorum cuncta 
experta reperies. unde admoneo, fili dulcissime, ne quid 
forte huic scripturae addendum vel Diinuendum existimes. 
et ideo a principio passionis capitis inchoantes scripsimus, 
quoniam summa civitas corporis a veterihus dicitur caput, lo 
et honorabile et necessarium sensus bominis domiciiium. 



Petr.) p (sed jp" domata vel d 



^ doctrinata), documeDta c. 



brevi loqnio g (breviloquinm Fetr. p. 190 R.): brevi eloqnio 
pe (et Petr. codd. hsj. 6 o. humanorum cocpornm p (ad 

c. omnlum corporia liamani vel corporum humanorum Petr. 
7m). 7 Un (Unde Petr.) amoneo p (uu araoneo c), Unum 

admoneo g. 8 vel: ant c. 9 a: in c. paBBionia gp: 

— nea c. 10 haec ex Ps. Galeno (praef. in Euporista l. XIV 
p. S13 Lips.): . . .-aiti nefaXi.s u^^oiievof avtij yai/ «a&awep 
iiB aHfBitolis iazi zov ndiiuroi xal rmv TiiumiaTav Kui avay- 
naioaiiiov av^i/toTtoie aie9^eecov oiinjr^fiev (Plato Tim. p. 45— 
46). cf. Veget. mulamed. III (II), 1, 1 p. 89 Schn. Cael. Aurel. 
regp. med. II, 56 p. Sl9. ox. I, 56. ckr. I, 60. ceterum in 
irtferiore tnargine eodids Paris. ijmiu gcriptoris ma/au haec 
adnatantur: Alexander d. c. V. iter cap aummam civitatem 
coiporiB dici cap hooorabile domicilium Beneus homiaiB esae- 



Blli, ei. V. Bosi 



1 




Ad tarduni sive iuveteratum capitis do- 
I loreiu quem Graeci cepbalaeam appellant, et ad 
smedietatisquememicraDionvocanL, etadver- 
ginosos quos iliagiontas appellant, et ad tene- 
abrosos qiios scotomaticos dicuut. 

UDiversa haec in capite eniciuutur. et est cepfaalaea 
ex omni parte capitis inveterala passio, quas Graeci chro- 
nias dialhesis vocant, vel lotius memfaranae quae ossa 
capitis desuper circnmvestiL snperposita ossihus subposita 
jo culi, et appellatur a Graecis pericranios, aut ipsius 
membranae parlis, quam consiiete cmicranion dicunt si 
vero cum consensii radicum oculorum bulborum ipsorum 
ruertt dolor, manifestim in ccrebro Deri ogtendilur. 

conUngit frequentius ex perfrictione aut contrario 

if> adustioDc aut vinoJenlia aut percussu aut ventositate cau- 

satio ncrvositatis membranae pericraniou supra dictae. 

^ solet etiam et austrinus aer iniurias capilis nutrire, cum 



I 1 Ad OM. p, (fui wmniatieQ» posuit sia TardnB . . in-, 

Tetetatns . . dolor . . . et eins m. pare (pas) . . et vertieinosi . . 

et tenebroai. tn rubrica Ad ceplialeam pe, Do cephalea g. 

S medietatiB part«ni (pare p) qnam gpc (ubi medietatis ~ mediae 

portis, tmdf qvod omisi partem). emiebnion e, emigramon 

gp. tf. Cael. Aw. p. 269 (de emigraneo dolore Alex. I, i5). 

4 ilimuntas ff, <ili add. al. ffi.> | gitiDtaH p, illigimtas c. 6 

diiertut c. a cephalea (ttt Bvpra) gpc. 7 qoaB: qnam ^e. 

ctoiua« diatheHi p. 8 totius om.'p. 9 circamveltit c H 

(oircum inter lin. add.) 3* (Sim.) : veslit gjt. euperpoBita vesti- 

bus, owibuBmbp. cutif«c>c, auperpositaritfrunt^coti;).^ 10 

I ^pellatur: dieitnr c. perigranion gc (pericranion j>, o mft- 

[ HeKMoc ufi^ Gal.) II partisp: pars gc. qoam (<e. paaado- 

I nem) gp: qnod c. conBoete: conaueto nomine C.A. p. SG!t (cf. 

i «fc Itmicf. Gal. 1.3, 593). emigranion gp, emicranion c. IS 

I ciiin «CDBU c. aut (u) bnlbomm p. ad rem ef. GaX. 13, 563. 

1 18 roanifoEtios p, — tnti c. 14 Contingit autem (&) fr. p, 

f «erftiettone (cttm eorreCtoris g' gl. inlerl. frigore) gc^ perirtcatioor 

[ fvMw apud reeentiores solenmi) p. contratia c, 16 por- 

ge: percnBicira p. ventoEdtatiB canaationB. nervontatii 

Ifi perigranion ff (— cranion j>, — ctanion c). 



siipra dictam membranam vel cerebrum aquoso et frigido 
flegmale infuderiL asra Hippocrates senior ilogmatum 
princeps in aforismis sic ait: Auslri graves auditui, rali- 
ginosi, capiti gravabiles et (lissoluli. 

curaUonis aulem terapore oportet aegrotum ex brachio o 
fleboLomare, si tamen aetate iiivenis fuerit et secundum 
naluram corpus ostenderit sive multitudine suci plenum, 
quod Graeci pletboricum vocant. et si venter abstinuerit, 
cJystere deducendus erit ex Jecoclione coloquintidis et 
tenui centauria addito modico nielle el oleo auetlno. dan- lo 
dum etiam ieiunis tribus diebus inter diem anlidotum 
Galeni quod picra appellatur. et si adiutoria locEdia, 
quae topica appellant, oporluerit adhibere, turgentes ma' 
lenas venarum media in fronte incides, auL certe si 
minime apparuerint, sauguisugis totam operies frontem is 
aut cucurbitam occipitio conglutinabis addita | scilicet scari- p- i 
fatione. et si forte ex plena habitudine lotius corporis 
caput impleri senseris, quod quidem ex frequenti tinnitu 
aurium aut vertigine aut ante ocuios subiecta tenebratione 
magis agnoscitur, Galeni catbitrtico dia tes aloes appeilato 20 
humores per ventrem erogabis, si tamen senilis aetas 

1 dicta membra gc, dicta membrana p. aquoao et fri- 

gido flegmttte pc; aqnosnm et fragidam (flegma inter iin, g°). 
3 ypocrates gpc. 3 aforismia g, aforismia ^ (Sipp. IIl, 720 
Lipa.). austrini p. anditm c; inditui (sic) g, ancdtn^i 

oM. corr. rec.y p. 4 capitJB (sic) gpc. 5 egram c. 6 
fleaotomare 3, flebothomari {— e j)° et e) p. si . . . fiierit 
gp: si Qou etat« inventatia (et sec. nat, etc.) c. 7 plenns p. 
e pleton gpc. ef. Gal. 13, 505. et si venter g: fnerit ic- 

ventas (abst.) p. . 9 eu pc: et g. coloqm(a atiie eorr.) 

ntidg g ( — d' pc). 11 ieinniB in marg. si^l. g". 12 gal- 
lieni g, galieni pc {item infra). pigra gpc. ei: eic c. 

18 (juae (q) c; quod (qd el (f) gp. aurgentea ante eorr. p. 
14 in gc: otn. p. 16 appacuerit gc. aangniBBngis p. 

operiee p: operis gc. 16 s^cari^fatione (eari in ras.) g, 

' Rcarificariane cji. 17 et om. p. IS aenserit p. 30 co- 

gnoacitnr p, gali p (gal"i p'^). catartico (sic semper) gp. 
21 si — impedierit pC: om. g. 



- 4 — 

minime impedierit. quod catharticum conficies sic: aloes 
2. II^ dacrydii 2. II^ coloquintidis interioris carnis 2. I^ ab- 
sinthii pontici 2. I. cum coliculi suco colliges et catapotia 
in modum ciceris informabis. ex quibus ad vesperam 

5 cubaturis in ova sorbilia competenter dabis^ aut certe illud 
purgatorium quod conficitur ex dacrydio: obolos III cum 
aloes duplo conteres et cum mulsa calida ieiunis sereno 
aere dabis. transacto autem purgationis tempore si ex 
encauseos fuerit dotor id est ex ustione aeris, maxime 

10 tempore aestatis^ oxyrodino id est aceto et rosaceo frigido 
caput embrocabis. quod si ad praesens non fuerit rosa- 
ceum^ omfacinum oleum mittes. etiam et frontem cum 
temporibus cataplasmabis pane ex posca frigida et modico 
oleo rosaceo^ admixto et foiio plantaginis. si vero ex fri- 

15 gore fuerit dolor^ anetino oleo aut amygdalino aut rutaceo 
calefacto uteriS; sive illo quod recipit herpyllum peuce- 
danum castoreum cyperum samsucum hederae corymbos. 

1 quod conficitur sicit p. conficis gc. aloen g(c): 

aloes p. 2 diagridium gc (— dii^). coloqua (i g^pc) ntid^ 
(— d' jp, — de c) g. interiores (— is p) carnes (— is p) g: 

cames interiores c. absinthium ponticum gc, 3 cum cauli- 

a 

culi pc^ c ul<iculi> g (in ras., cu add. g^). colligis gpc. 

V 

catapotias g, — pocias c, — pudias p. 5 cubatoris dormitum 
euntibus g (cubaturis om. pc^ qm glossam solam pommt). 6 
ex diagridio obolos. III. cum aloen d. g^ ex diagridii obulis 
tribus cum aloes d. p, ex diagridiu obolis iaibus cum aloen d. c. 
8 si ex encauseos g et p^ (id ex labore add. g^), si exencauseas c : 
siese caseos ante corr. p. 9 ex ustione gc: ex adustione p. 

10 oxirodinon g (— nu p)^ exicodion c 'cf. Gal. 14 , 315. 

11 appresens p. 12 omfacinum {Gdl., Or.): omfacium g, 
— ceum c, — cum p. mittes p: mittis gc. etiam et 
gc: om. p (frontem suppl. corr. in marg.). 13 timporibus 
gpc. pani (pane g^) ex posca g, pane ex posca c: pani pusca 
(om. ex) p, 14 folio: folia gc^ foliis p. cf. Gal. 14, 316. 
15 anetinu . . . amigdaHnu . . . rutaceu^ calefactu^ c. 16 illo 
p: illud gc. erpillum gp: serpillum g^p^ {cf. Cael. Aur. 
p. 285), & pilum c. 17 ciperum gpc {i. e. cypirum). cf. 
Cels. F, 11 (uhi maHe etiam Dareniberg sampsuchus Cyprius pro 
sampsuchus, cypirus). cf. Gdl. 12^ 503. eder§ corimbos gp. 



THs in uno simiil cum aceto el rosaceo oleo aut sp&no 
concoclis caput embrocabis et post fonientationem tcnui 
lana cooperies et ligabis. posl haec et frontem calaplas- 
mabis amygdalis amaris tritis aut molli rosa sive arida 
infusa et puleio admixto. aliqiiantlo ex pane et aceto 6 
mentae foliis aut persici admixlo, haec omnia erunt fre- 
quenter mutanda. ilem aliud quod adhibendum probatur 
dispari temporum doiori, nam (>raeci eterocraniam vocant, 
ut est: erucae semen et nucleum de persicis aequali modo 
conteies, ex aceto oblinies. aliiid. aloen et ammoniacum lo 
et masticen cum acelo teres et illines. 

ad emicranion vero aloes et crocomagmalis partes 
binas, euforbii partem unam cum aceto teres, tempus ob- 
linies. sed si uimius fuerit dolor, saccuio calida aqua 
infiiso et eipresso, tunc torrido sale repleto, primo va- is 
porabis et post vaporationem sudorem deterges et sic 
medicamentiim supra dictum appones. etiam et per nares 

1 liia . . . concoetia p; haec . . . concoota (cu cocta c) gc. 
apajio gcp (i. e. tiiBpano, ex graeco iranvdv c/. Gal. 13, 513. 
3° inter lin. add. putfi = puro); iapano j)". et fenugreco 

add. ^" post Bpono. S embrocabis; unguat supra scr. g". 

3 cooperies jit cotcjoperia g, cooperis C. et (fr.) gc: om. p. 

6 pulegio amistu c. aliquajttulo pania et aceto et mente 

foliis aut persici. hec etc. p (sito quidem errore, nam dativia 
egt foliis). ex g: et c. G admixto hie om. p (solus). Haec 

5CH p): Nec c. 8 temporum (cf. Sim.): tempore gcp. do- 
ma ge, et dolore p. Nam ge: quod (n) p. etherocianiam 
gc, efiiorooania (sic) p. 9 de perBicis ego (PUn. 23, 133 item 
"Piin. ii*n., Gargil.): deBuper (gic) gpc. aub antc ^quali add. 
C. ex c: et g, u (cum) p. 10 obliniea ge: oblinea p. 

aloe p. amoniacum gp (aloen rameoiacum c). 11 et j); 

Om. ge. masticen C; maatice g, maetio (— cum) p. terea 
01 tOTis gp. illiniB g (ilinuB e), JliniB p. 12 emigrftnion 

gp, emicranon c. aloes et crocomagmatis p: aloen et cro- 

oomagma gc. 13 euforbi g, —ha g^p, — biu c. ad rem cf. 

Qoi. 13, 595. partem: para (j.s) e. anam oiii. c, qui habet . 

^fc^^weto una teriB. teres et t. p. tempns c: timpus gp. ^^^| 

^H^Kiefl g: — niena c, — nes p. 11 fuerit: super eat <!-^^^^| 

^^■Id ge. 15 tonc om. p. per om. p. ^^^M 



apoQegmatizabU hoc Diodo. cyclaminis herbae radicis 

'V siicum el radicis bctac suciim \ io unum commiscebis et 

tepidiim sedenti resiipinato capite naribus itifundes. sed 

oportet primum calidam mulsam in ore inferre vel gar- 

jjigarizare, ne descenau medicamenti ad inreriores partes 

w per nares accepti plurimum fauces adurant. tunc incliuato 

' capite per os aut nares hiimorem tlecui-rere dimittes. si 

vero lolum caput doluerit, cavendum a cataplasmate vel 

diversarmii lerum vaporalionibus, maxime ui is qui ex 

"I plenitudine capitis laborant. observandum etiam et a 

comestione lactis vel ab eis quae stmiliter implere capnt 

uoscuutur et omni nervositati contraria probantur, ut sunt 

nuces palmulae tenticula oryza carduus olivae nigeilae et 

bis similia. 

s si vero liolor minime fiierit exclusus, cyclica curatione 

erit depellendus hoc modo. in primis capiliaturam capitis 

detondes et rades, et si ieiuuium minime ferre potiierint, 

a Bolito minus cibum accipiant, inbibito vino aqua calida 

potabis. tuuc secunda vel tertia die anagargarismatis con- 

fectione dia ysopu appellata pei' palatum purgabis, quod 



I 



apoflegmatizabiH: supra »cr. g^ itt fleRma ioctare faciag 

(apofl^eatifiLbis ji , BpoflemaaiEibis c). 2 betf (ict planta^ 

maior sujw-a «lt, g^) g{c): bace p rt mpra nete p". unDm 

; om. j). commiaceB gep. 3 infundes g, — dc-s p: — dls 

4 m ore inferre g, in hore ferre ji, iu ore fere c [^ui om. 
il), 6 deacendendi c. ft adurat ji, — ret c. 7 per hoa 

humorea e. dinjittia §p, permittaa c. 8 cataplaa- 

tnate g: — b\ g^pe. 9 h: lua gpe. 10 et oin. pc. a 

oom^eijt^tioiie g, a comestiooe c, a commixtioue p. 11 im- 
plere om. c. 12 noscnnt et omnem (omj) nervoaitate qtraria 
(?) probant c. omni om. g. 13 lenticuie p. oruta C: 

orizia gp. cardfi giic. 15 ciolica gpc. c/1 C. A. p. 375 «gg. 

17 ferre minime p. 18 a om. p- cibiun: cibo g, cibOB 

p (c?). inhibito c inibito g, innibito p. aquam calidam 

potent p. 19 vol gc: aut p. die om. p. ana om. p. 

anagargarismate c. confectioae ( — 06) p: confectio ge. 10 
jaopag, iBOpn] c, yaopi ji. flppellftti'i gc: — ti ji. appellati 
— 3 S mn. p. (sed auppl. p" in tnarg.). 






dia tes yperoas dicunt, lioc esl ysopi 2. X, thycni 
2. VI, Drigani et staphisagriae dr quateroas, passi optimi 
eminain I, aceti dimidlam pai'tem: lierbas aote diem iu- 
fundes el diligenter fervere faciea, liquabis et dabis gar- 
garizandum potioae una Iribus diebus, in sole ita ut r- 
orario velato capite dorsum ad solem ponat, et per sin- 
giUos dies postquam piirgaverit tepefacto oieo caput tangat, 
et refectionem accipiat simplicem, ut sunt ova sorbilia et 
holera malva beta utriplices cucurbita blitum ex iure pul- 
liDO ct parvo sale et aneto, et piscem tenemm ut est i^: 
turdus gobio aut asellus vel scorpius aut scarus, aut 
puUos gallinaceos aut columbinos vel cerebrimi baedinum 
assum aut certe porcinum, et vinum aquatissimum potet. 
transactis vero tribus purgationis diebus propungentes ca- 
pillos medicinali psilotro in balneo facies, id est u 

aunpigmenCi laminae ~ IS, sandaracae S, pumicis tusi 
et in novo cacabo assati et cimoliae crelae torrefactae, 
ambarum specierum scripulos senos, caicis vivae ~ VIII. 

1 diatlieBy peroaa g, diatlieB ypereas jj*^ {ideta adscr. Ir" et 
dja tes yperoaa), dia, tea jpereos C. tymj g, timi p, tliimi 

c. 2 stapli(f)iaagri^ gipe)- df qoaternaB g (5 quatemas c): 
aS (ana) 5 UIL P- ^ emina . . , dimidia pars p, emina et 

a«e^ dimedia pars c. 4 faciea ^c; facis g. liqnas gp, 

ligaa c. 5 potionem unam (potione una c) in sole iJiebUB 

tribus pc. 6 deoraum c. 8—13 cf. Cael. Aur. p. 276. 

ftccipiaotp, — piet c. 9 olerapc. bletaji. a<ct])ripliee8 
in rcu. g. cucurbitas p. bLitil p: blattnm g. oncnr- 

bita — piacem om. e. {libi atriplices teneroa). 10 aneto coeta 
add. p. 11 gabio p, asaellus gp. scaru g. 12 tsI 
pDllns Ealliiiaceiia aut colnmbinus p , vel pnllis galinaciia ant 
columbinas c. 13 as^om </: asEatum jic. potentjic. 14 
pnrgatiounm c. 15 psylotro q, spilotro c. in balneo facia 
(wc) ffpc (ubi deeat gnorf facla.^sc. espoliari rei tale guid. 
€f. Cael. dtr. 1, 36). i<a> g: h, e p, heo eat c (sc. iam de- 
icribitur psilotri confeetio). 16 lamina c IS c. qTiimolia 

et creta (alba terra sw^ras&'. g') torrefacta g, quimolie et 
crete torrefacte p [fled eimoUa, — e S^i'"). quimolea et creata- 
tore facta c. 13 atripuloa aenos ij: 5 VI j), c senoa e. 



— 8 - 

tundcs supra dictas species et cernes, et priino calcem 
cum aqua competenti coques iu novo cacsdio testeo ut 
non durius scd iiquidum videatur, et sic siqpra dictas 
species superasperges^ et leviter coqoes et penna gaili- 
i7<> narea probabis quae non fuerit oleo | poUata. time patdn- 
lum tcpescere sines et sic caput contra caplllatiiram lines 
cautius ne ocuios contingat^ et cum snfficienter catem 
constringi senscrint in vaporem mittes* et cum sodare 
coc|icrint, ocuiis clausis vel supra linteolo ligatis totom 

10 caput calafricabis et adiecta aqua calida lavabis, et post* 
quam iavcris^ asperso cantabro manibus moderate friealiis 
ct itcrum iavabis. tunc oieo perungues et in sdio descen- 
dcre dimiltes et post unum diem in sole totum capnt ad 
scapulas per dies numero quinque dropace indnces. eniiis 

15 dropacis confcctio talis cst. cerae, picis siccae, resinae 
pituinac^ nitri libras singulas, resinae frixae -r VI, pyretri, 
biluminis iudaici, sulphuris vivi^ elleI)ori albi, adarces, 
stafisagriaCy omnium specierum VI uncias binas, piperis et 
olei sicyonii uncias quaternas. pcractis vero dropacis qnin- 

20 quc dicbus in lavacro sympasmate uteris quod confides 

1 tundcfl p. 3 da2; . . . liquid' p, 4 asperdB p. asper- 
uiB c. leniter c. coquiB c. 6 t. sinis gp^ tepenuaes c. 

&ni8 ^pc. 7 contigat ante corr. g. catem sofiflideDter 

stringi 8. c. 8 vapore c. 9 ceperint g: ceperit pc. vel 
linteolo 8ax>ra p. 10 catafricabis (I) gc: cataplasmabiB (cate- 
prab') p. lavaveris p. 11 cantabro: g^ suprascr. cUia. 

fri^abis p. 12 perunges p, — gie c. in solio (Bolimn^: 

80I10 (supra 8cr. g^ balneu sudoris) gcp (am. in). 13 dimittiB 
gpc (dimittis descendere c). po8t c: x>er gp. ad g: aBque 
ad j)c. 14 namero gc: om. p. tropacem c. indncis 

gpc. 15 dropacis om. c. est talis c. 16 pitaine — re- 
bine om. c. dbhinc nisi plane nos defidt cod. g, quae exempU 
causa adscripsi vitia codicum cp, ut stmt innumerabUia ne- 
gleoci. 17 adarces gpc (ursini testiculi supra scr. g^. 18 
omnium — ancias om. p, qui habet agrie an -7 <VI ctdd. pfi\ 
VI c: septem g. 19 sicionii: ex cucumeris agrestibas nt 

suprascr. //«. 20 I lavacro pc: bilavacro (sic) g. sim- 

pa8ma (/c: ^inx^lasmate p. quod p (c?): quam g. conficiB 
gc, — citur p. 



- 9 — 

sic: nitri libram I, salis torrefacli ~ VI, feclae, bacarum 
lauri, cyperi, staQsagriae uticias eitigulas, samsuci et 
squiniiaiithi scripulos VI tuudes in iino et tenuissime 
cerues et uteris diebus tribus. post haec vomitu ei ra- 
dicibus utcris, quod graeci dia rafanidon vocant, lioc eats 
radices piirgalas et lotas libra iina concisas et pridie in 
oxymelle infusas es duabus mellis partibus et una aceti 
comedendas dabis. et cum mordicatiouem [stomachi vel'sifH 
thoracis senserit, calidam aquam superbibendam dabis et 
immissis pennis ori vel faucibus Tomitiim provocabia et lo 
vario cibo nutries ex diversis volatilibus vel quadrupedi- 
bus stlvestribus, ut sunt capreac iepores perdices fassae 
et bia similia. et etiaiu condiUim ex melle vel passo dare 
permittes. post baec et sinapismo uteris hoc modo. sinapis 
iibras II et S, caricas numero XV, panis es aceto inlusi la 
~ VIII, haec omnia singillalim trita et in udo commixta 
panno induces et (otum corpits illines, si omne corpus 
curare voluerit, vel si ipsum CDput solum curare voluerit, 
panno ut supra dixi induces et iotum caput operies. et 

1 fecla {ante corr. feda, m( c) gp. iil feoea vini vel aeeti. 
M eat et feclis suprasa: g°. baccoB gc {baoe p). 3 cypeti 
gc: piperi p. ancias BingulHiB gc: an t I jj. 3 sqninu&nti 
j?i ac[uui&nti p, — tis c. lct g (ficrop g"): 5 p, oia. c. -tDiwd» 
mnno g, in vioo c et p", 4 vero add. p (pos( hee). 

Tomitu p: — to g, — tuj c. 6 qaod g: que c, qn p. dia- 

rafinidon g (— fanidon cp). 6 libram unam gc, t. I. p. 

in oiimfllle: sic gpc. 8 et cnm mordicatdone. Sie g, ubi 

reliqjta huius eap. desunt, seguitw Ad ptisicog 11. cap. 
10 ori p^c: hoiiB ante corr. p. faucia c. 11 varios ciboa 
e. DutriB cp. 12 capree c: capre p. fasBe c: om. p. 

13 similibua ep. vel c: aut p. 14 permittis cp. cf. de 
sifMtpismo Archigetiee apud Aetiian III, 181. sinapi libra* 
duas £ c. 15 cftrecaa niio XY c: carioarnm XV p. 16 

-j- VIll p: c Vin c. Bingulatini c, aingnla p. uno p: 

vinii C. 17 indncia cp. inlinia p, illius e. 18 volneriB 

p, — rnnt c. vel ipsnm (sic) p, ant sine ftlio vel ipBum c 

{pro ant %i ^aX. vel> ipsam?) caput solum c; Bolura caput 
p. curare voluerit (t); om. p. 19 iaducis et totum jjmc; 

lidt (sic) p. operia p, aperia c. 



r- 10 - 
diinitLes iit opeielui' uscjue ad niborem ciitia quem Graeci 
Dnigmon vocaut. tunc in balneum miltes, et cum suda- 
verit, caput in solio ut mergat imperabis, ei omnem cycli 
cui'atiouein termiuabis.] 

m U. Ad tineas capitis. 

Tiueas capitis Graeci achoras vocavepunt. emergunt 

frequentcr in corio capitis ex viscoso quoiJam ac tena- 

cissimo iiumorc mellis simili, ut etiam et ulcera corticoBa 

ogtendat. 

10 in curationibus autem ob uimietatem humoris oportet 

in principio purgatorium dare, ut sunt catapotia Galeni 

quaii superius io passioue capitis scripta sunt. sin vero 

ftierit parva hoc est modica ulceratio, suniciat topica ad- 

iutoria adhibere quae nos localia dicimus, ut est psoricon 

16 medicamentum ad acabiem totius corporis inferius scriptum: 

per dies quinque praetonao pressius capile in sole bis in 

die fricabis, et cum videris loca nimium humectari, ptyg- 

mate fovebis id est calida aqua in qna decocta sunt rosa^ 

177 murta sicca, cupressus, | nibi viiides turiones, siliquae 

K graecae aridi rami. ut postquam fomentaveris, cataplas- 

_ mate utcris, boc cst lenticulas et cortices de malo gra- 

■'jiato coques simul in aqiia et teres separatim, tunc 

1 dimittiB cp. '2 finigtao p, fimgmon c. ia balnenm 

'i baliiefi dimittiB p. 3 c. ut in aolio m, c. 

1 cf. Gal. cata top. XII, 464 (eupor. SIV, 

^ i Oribaa. eupor. IV, 12). qnodam y: quoadam gc. 

,. i en. p. 9 OEteadant pc. 11 catapotig g, — potie pc. 

fBllieiii g, galieai pc. 12 ecriptae tipc. 13 hoc est mo- 

ica gc: om. p. Bufficifttit gpc. 14 aporicon mfe cort. p. 
Ifl V p, VI C. pcaetODBO gp: precioao C. 17 frigabii p. 

tjgmate i^c'. 19 mnrta g, mirta pc. rubi ilem eiliqnae — 
uteris 0171. c. rubi viridiB (stc rf cp) m riw. g°. tnrioiiei 

(id cgt cimae g'). ailiquoe (id eat pron^ ailvestreB g^). 

silice p. 20 aridOB raioos i/ (~i pc). 21 Lenticula gpc. 

de ipaa arboro de malo graoato (id eat de ipno arbore swpra 
I^ giii 'delet idem i« textn) g (de mala graoata antt curr. g): 
Tnali granati pc. 



w 



— 11 



inimiscebis ex aeqiiali modo et aildilo nielie et aceto iin- 
teolo inducLuni appones. et cum videris loca bene fuisse 
desiccata, cerolario uteris qiiod couflcies sic. siilpbur vivum, 
bacas lauri, herbam perdicion td est parietariam, omnia 
singillatim leres ita ut sulpburis plurimum mittas. tunc s 
ceram c.um oleo myrtino siilficienli resolves et cum in- 
frigidaverit rades et supra dictas species admiscebis et in- 
ductum Qppones. eliam et in lavacro caput ex sapoue 
fricabis in quo prius fueril siilpbiir admixtum. eL si forte 
caiiosi capilU fuerint nati, frequcnter psilotro emendabis w 

fut. 
III. Ad pediculos. 
In cachectitis corporibus id est mala habitudine affectis 
pediculosa passio generatur quam Graeci pthiriasin Tocant. 

curaCionis autem tempore tali medicamento uteris, >fi 
hoc est staphisagriae partes duas, sandaracae et nitri partes 
singulas cum aceto et oleo diligenter teres et caput per- 
unguea, sed oportet antea aqua caUda salsa lavare et 
detergere et sic unguere. | 

Ad capilloriim defluxionem. p. !'• 

luxlo capillorum coutiDgit ei debililate corporis 



^^BiDefli 



miHcebifl j). ex . . . (inodo) et om. p. 
S fnisBe ge: om. p. 3 oerotatium g (— rio pc). conficiB g 
(— ceis p), — citur c. 4 baccae ffc (bacaa p). 4 nie^intov 
adhibet Soraims (Gal. XII, 494). id Bst pacitaria (sic) g: 

om. pc. omoia om. p. b sin^llatim g: Hingalatim 

(sigrati) pc. 7 admisoeB gpc. 8 etiam et gc: et p. 9 

STgahis p. 10 frequenti pc. 11 caput g: om. pc. 13 
oacecticis g: cat«ticia p, cuctecticiB c. 14 pedueuloaa g. 

jffiiwa g (ri swpro ^), ptiriaBi p, ptinaal c. 15 curatio est 

Arohigenis ap. Oal. XII, 463 = XiY, 323. 16 saudaraca 

ge (— ce p). niti-um g (nitri pc). IT teris gpc [sed 

pernngaeB g, — ges pc). 18 Beoportet ante corr. g. aaXaa 

capnt lavare c. 19 imguere 0: — gere pc. 20 Ad flnxum 
capilloTum j). 'i\ debilitatioae c. 



[ - 12 - 

auL inacronosia laborantihiis id hbI longa aegrtUtiline, aut 
lahorioso ip feininis partu. 

ob (tiligeQtiam vero curationis ladanum cum vino 
oigetlo conteres donec mellis sumat crassitudinem et 
s illines. adiantou hcrbae, rosmarini, myrtae nigellae YiriJis, 
omnium trium mampulos singulos, aluminis lipai'i 2. 111, 
olei spani et aquae et viiii nigelli, ooinium trium eminas 
singutas, coijues ut ad oleum redeant, ita ut remaueat 
modicum tiumoris ne oleum ardeat. tunc liquabis et caput 
10 perungues. 

V. Ad alopiciam. 

Omnibus capillosis in locis veluti rotundo schemate 

deserlio eriicitur capillorum. sed nomen alopiciae accepit, 

si quidem postquam ruerint curali tenues canosoH et ve- 

15 tuti flavos capillos ostendant, sicut animalis vulpeculae 

quam Graeci alopeca vocant. 

curatio autem eiusdem passionis talis est. miuatas 
vel denBas scarifationis laceraturas dabis quas Graeci amy- 
cbas rocant, et super acriorem cejiam quassatara fricaltis, 

1 mafironosiam i;, — nosia c, — noxia, p. i. longam ^gri- 
tudinem g. i conteriB ge, teria p. 5 illiQia gp (illinH c). 

adianton g, — tii p, addiaton c (id ett barba tovia. id est &aacm 
qug vulgo Benipecviva dicitur svpra g°). myrtae rj: mira c, 

et jnirte p. 6 omnium trium gc: om. p (item v. 7). 2. 

(libras) g: i p,5 c {lixQtte f f^cl- SU, 431. XIV, 322 in alio 
ad idem med). lipnri (id est rotundi supra g"^. 7 jBpam 
g, spani pc. 8 coqaes gc: coqnaa p. redeant g: reddeat 
{eic) p, redat c. ita — ardeat om. c. 9 liquas gc^. 10 
pemngiieB g, — gea pc. 11 alopiciam gp, alloptciam c. 

12 Bcemate gp (atomat^ e). 13 alopicia gp (alopicia — fiavoa 
om. c). actipit p. 14 fuerit tnrata p. tenuoB («c) g. 

canoaos; sie ijp. lo aicnt animalia vnlpecnlg (volpicnla c) 

gc: sicnt vulpecala ^. 16 alopecan g (~ca p), vulpiuam 

{si<^ c. 17 Curatio — eat gc (ita est e): Curatio eioe talis 

eet p. minataa vel gc: om. p. 18 acarifatioDes gp (scraf- 
ficacionea c). laceratiB feic, — tas c) dabiB g: in locis iltis (!) 
facere iubeo p („laceratnras" servat IMr. c. 3). amicha« (sic) 



- 13 - 

aiit nastiiicii semeii cum sinape et aceto teres et illines, 
aiit catti stercoris partea diias sioapis parlem unam f 
cum aceto teres et iUines. | [aliud. avellanas combustas 'n^.//. ' 
conteres cum axungia aut adipe ursino et oleo do lii- 
cerua et illineSj ante vero ipsam alopiciam nitro Irito c 
panno fricabis et illines. aliud. adipem nr.siniim euforbio 
mixtum cum oleo dc lucerna ilUnes. aliud. stercus muris 
aceto tritiim et illinitum capiUos educit. 



^ 



VI. Ad cantabri 



lapitis. 



Cantabriem Craeci pitjriasin Focant emcrgit fre- lo 
quentcr ex bumure acri vel inlemperantia corporis quam 
Graeci acrasian vocant. nascitur quidem pruritus in super- 
ficie cutis (^apillosis in locis, vX eliam tenuissimas squa- 
millas albi coloris emittant cantabro similes, unde nomen 
pityriasin accepit. u 

in ciirationibus vero Jac ovillum seu bubulum vel 
caprinum cum melle potui dabis pro comparatione pruri- 
lus. etenim acredinem bumoris add ulcat rel obtundit et 
noD curiose sed simplici inductione ventrem depurgat. 
nec - non eliam flebolomia ex brachio eril adtiibenda, «t 
masime si aetate iuvenes rucrint patienlcs et secundum 
naturam plnrimo sanguine abnndaTerint, quos Graeci 

1 synape g, Bina,pe p, — pi c, et (ex e, iu p) aceto q. 

illinia jjpc, 2 CBtti (gati e) atercus gc, aiccat{._^ cona 

(supra Adela gatti ster corr.) p. Bjnapis 3, ainapia p, — pi 

C. 3 illinis (jc, — nies jj. 5 illinia pc (ifeJii v. 6. 7). 

et p: aut c. vero om. c. ipsa alopioia p {— am c). G 
paimo p: paue e (iwviTgaaas x-al 69oti^ iHfiafae Gal. XII, 
406). frigabia p. eufocbie p, cii forbio c. 7 luoeniis c. 
hoc freguem ran. v. Gal XII, 340. 339. 418. Marc. p. 45. 
9 illinitnm (sic)pc. 10 petiriasin p, ptinaaia c. 11 acco c. 
12 acrasia p, — sia c. quidem c (Pefr.): quidftm p. 13 

squaiuas c (Pefr.). 15 prnriasl p, pitinaain c. IG orillam 
C- ovinumj) (Rtr,), buhulum c; bubulinum ji {Petr.). 17 
comparatione c {Fetr.) : acredine p. fort. comp(l)acatione. 
18 adulcafc pc (addaloat ips. corr. e). 19 no c: u (pro n) p. 
23 plurimnm sanguinia c. 



polyeiuos vocant. aliiid. betam cantabriim nilruiji faeaaBi 
graeciim in uno siinut decoques, ex ipsa decoclione caput 
lavabis. etiam et sympasmale lali uti oporlel. murra aloe 
afronitrum suiphur vivum ellebonim albiim ptisana sicca 
^^ B pari pondere coiilusa atqtie cribellala in lialneo aspergenda. 

^M VII. Ad papilias vullns. 

^^r Temporc pubertatis et mediae aetatis ionthi saeplus 

in viillu nascuntur parvulas extanlias ostendentes, per 
quas cum cortex unguibus fuerit abslraclus, humor se- 
10 quitur virosus vel mucilentiis. aliquibus vero longo iem- 
pore fnndati solidanlur et occallati inderenlom faciunt 
vultum. 

curalioiiis vero temporc accipics dragantiim aqua in- 

fusum et cuQi molybdaena Irila commiscebis et simnl 

15 leres donec mellis sumat crassitudineui, et ad vesperam 

illtnes vultum et dimittcs lota nocte. tunc lucescente die 

cantabro lacte consperso faciem fricabis el tepida aqna 

Ilavabis, etiam el sympasmate blando in balneo uteris. sed 
oportet primo unguibiis leviter cortices abstrahere et ho- 
I polimOB p, poliemH c. 3 in uno -p: oni. c, deqoo- 

tpxet p. decaljone p. 3 et om. c. Bimplairmit tale ( — li 
e) oportet pc (iiti addidi e.v Petr.). mira c (Petr.): niirte e. 
moea c, aloes p. 4 afronitri. BulphnriB vivi, ellebori albi. 

ptJBane aicce p {nomin. tiUque c). 6 pari pondere c (H*r.): 
paria pondera j). conoQBsa c. atqne e (_Petr.): et p. 

aapergendft p, ^da c. 6 tit. (ex c) alKgt p (Ad htanteH 

Fetroc. c. 23), Ad chiantus (hiantbiiB c) i. papillas (papelu c) 
qne ia vultn naecnntnr iitd. p (fit c). 7 meiiie e (JWr.): 

medio p. hiontip, biuti c (hianteB Pdr). 8 cxtaDgiaa p: 
9 abatractUB p: — ta c. 10 virtuosUB pr. 11 loccallati p. 
occalanti c. indeceoter c, 13 tempore om. c. a«cipea 

c (— piea Fetr.), om. p. dragantum (sic) pc (tragantnm 

Petr.). 14 molibdena c, mollibdena p. trita c (Pdr.): 

tritnm p. commiacebiB (Petr.): — cea pc. 15 sumat C: 

aentiat vel aumfit p. 16 iUinis pe. dimitte c. totam 

noctem p. 17 conBparao e (Fetr.): comprea«o ji. frigalrie j>. 
le et om. p. 19 et humorem (Petr.): et tnmoreci pc. ^^~ 



H noct 




meilkamenUim siipra diclum 



Vm. A(l maculas albas. 

Maciilas albas Graeci alpbus leucas Tocaverunt. naacun- 
tur aliquando iii vultu aliquando in toto corpore ex Heg- s 
matico nimis acri vel salso humore. 

quas qnidem sic probabis si es parte curari poterunt 
aut cerLe omiiiuo incurabiles ostenduulur. superflciem 
cutis, i(I est maculam caudidam acu vel acnto Itebotomo 
modicum puiiges ut iion nimis penelres, et si lacteus lo 
humor fuerit oxclusus, omnino incurabiUs demonstratur. 
si vero pro humore sanguis exierit, e\ parte curari osteu- 
ditur. propterca oportet flegmagogum purgatorium dare 
quod dicitur elateriiim. coiificitur sic. accipies cucumeres 
amaros agrestes maturos et secabis et in vas aeneum is 
tnittes. alia die manu exprimes et ipsum sucum sub Ter- 
venti sole siccabis, et postquam siccatus fiterit, addes 
iterum ex ipso suco moilicum ut bene crassescat. et fac 
trociscos drachmarum singularum, ex quibus dabis uniun 
cum mulsa' ieiuno. hoc purgabis humurem frigidum id w 
est fiegraaticum, maxime a capite vel a rnndo cerebri, 
unde omnis nervositas inrunditur. et post purgationem 



1 medieamento . . . dicto jj {Petr., ubi illinire). 4 alpbus 
c (alphas Fetr.): alfoB jj. 6 vel nimis Fetr. acro c. 

7 poterintj), potueriujt C. 8 aut certe: sic pe {l. ftut contraf). 
ostendit HTiperfioiea cntia pe (Fetr.). 9 id eBt; idetn c, om. p. 
mflcula candida c {cf. Fetr.), maculaB albas vel coaididaa p. 

10 modicri c; — oo p. et non minna p. c, etp: h "■ 

11 incnxabilea demonBtrantnr p. _ 12 oatenduntnr p. i* 
elacterinm p, darinm (aic) e (ilaT7isi.ov see. Gal. SII, 122 est 
sucus fructns cucuwe-rii agrestis). 15 et aecabia {cf. Plin. 
aO, 3): et atipticoB p, et aiccatos C (exoitalla Petr.). 16 ex- 
primia p. sub c: ow. p (ad solam Petr.). 17 Biocatii e, 
riccat p. 19 dragmarnm («i temper et g) cp. unnm 
(Pe(r.): .1. iic. 30 cum om. c. ieiuoo (Peti:): — nus c, 
— nia p. ti pnrgabit p: depurgatom (huore) e. frigidnm 
{Petr.): 0111. p. id eat: .i. p, idem {sie) C {itein p. 11, S). 



^ 



— 16 — 

factam bidoo yel Uidao lacte capriDo notries, et post 
haec adhibebis adiatoria metasyiicritica id est qaae reno- 
rare Taleant temperiem ccMrpcNris nataraiem, at sant de- 
siccatoria sympasmata tcI cetera quae de cyclo saperios 
5 in passione capitb scripsimos. 

MUI. Ad macuias nigras. 

Macalas nigras Graeci alphas melaenas Tocant nascan- 
tur aliquando in Tultu aliquando in brachiis aliquando in 
toto corpore, aliquando fuscae aliquando nigrae aliquando 

10 asperae Teluti zemosaey quas Graeci Bchenodes appeHant. 
ex melanchoiico humore efficiuntnr id est ex nigri fellis 
redundantia. 

propterea in principio curationis cathartico melan- 
choiicnm non solum semel sed frequenter purgabis. quod 

15 catharUcum conficies sic. epithymum optimum id est non 
Tetustissimnm et ex locis maritimis sumptum quantitate 
semnnciae I decoques in aquae calices latiores numero III 
usque ad tertiam partem, tunc diligenter liquabis et in 
ipsa decbctione miscebis oxymellis coclearia IIJ et ieianis 

M dabis. et post dies pnrgationis alio medicamento uteris] 

J^ ad maculas nigras et zemosas et ad maculas nigras in 
Tultu feminis ex al>ortione praecedenti factas Tel adustione 

1 nutris pe, 2 adhibebis c {Pttr.): adhibita p. me- 

tas incriticap: metasin cretica c. 4 simplaBmata pe. de- 
dclo p, decito (nc) c. 7 alfns melanas c, alfos melenas p 

(alphos meletos Pdr. c. 25). 10 zenose c. licedoes p, 

licedone c. 11 efficinntor (Pehr,): efficitor c, om. p. 13 

catarticnm melancolicom p, catartico melancolico c 15 con- 
ficis c (Pc^.), conficitar p. Epithimii . . . semnncie . I. e. 

Epiihi noyi non yetmB ex L m. coUecti t S. p (hrevius Petr.). 
17 decoqnas p. aqna calices . in. p, aqna calices laciores 

Wc) Buo.IIL c 18 partem c: om. p. liqoabis {Petr.): 

agWB pe. 19 decatione {ut supra) p. miacebis p: <m. c 
(nddea l^.). oximedliB c, examl' p. 21 cemosas g. et 
M Bn. nigras om. p {nan gc). in Tolta. in feminis ^, (nigras) 
«ttninaram c, in Tolta Tiri sen femine p (in Tnlta femine Petr.). 



- 17 - 

solis quas Graeci ephelidas vocaot. eliam et cicatrices 
nigras ubicumque evenerint haec conrectio ad unitatem 
cotoris cogit, et conGcitur sic. cumini drachmam 1, guttae 
ammoniaci et amygdalarum amararum decoriatarum drach- 
mas senas, ellebori nigri drachmam I, nitri drachmas II, i 
cuciimeris agrestis suci ex radicibus eipressi ~ D, melhs 
-r- Vlll conficies et maculas siipra dictas fricabis. eliam 
et in lavacro sympasmate uteris quod conGcies sic. sulphur 
vivum et nitrum et herhae draconteae radices et ihisci 
radices siccas, omniiim quattuor —- singulas, myrtae ni- k. 
gellae siccae --' 11, ellebori nigri et chamaeleontis oigri 
radicis id est sefra [nigra], ambarum specienim ~ qua- 
ternas. quae tundenda sunt tuudimtur et quae terenda 
sunt teruntur, et simul commixta iterum in uno usque 
ad ultimam lenuilatem teruotur. | u 



1 ephelidas g: efBlidas p, ofatidas c. 2 eTeuennt: ve- 

nerit ^, — rint p, fuerint c. hgc confectio g: <m. pc. 3 

cumiiu. g: cimini pc. gntte p: gutta g (gu^ c), 4 am- 

moniaoi gp: — ce c. et gc: om. p. amigdulaa (sic) aniarfts 
decoriataB g, amigdalarum amararum decoctarum c, amigdalu 
ajna. et decoriatar p. dragmas aenas gc: 3. VI. p. 5 

Ellebornm uignim. mtrum dragmam. I. g. elletiori nigri 3. 
I. nitri (mirj c) 3. II. cp (JWr.). 6 cjpreMi 00: et prasaii p. 

7 conficia f/cj), terendo confice Petr. supra uiot&s ^c: om, p. 

8 By(i)mpa8ma j/c: BiuapiBmate j). quod^c: quam ^. con- 
floii g, — oitur jpc. sulpbur . . . nitrum g: sulpturia vivi et 
nitri c (sulphuria vivi tatri rad'. dragoadee. rad' hibiaci aicce. 
-j- I «0 p). 9 et i[n]viaoi g (& miaci c). 10 omniom 
quatuor g: om. p. omnium — Biccae om. c. myte (sic) g 
(miri;e p). 11 et g: om. pe. cameleontae g (— te pc) et 
Siqira g°: „id hedera nigra {glossam geqmiur Petr.) idem eat 
et oamelea atque sciasa". nigrae g, nigre cp. 12 radices 
g (rad' p), om. c. li. ae fra nigra ff, i. aeta nigra c, i. Eefre 
nigre p [in textw. omnes). afi 3. UH (w- Bpeeiermn) p. 
13 quae — tenmtur gc: que aunt tereuda teroutur et qne tun- 
tenda tandantur p. 14 aunt Me om. c («( p). iterum om. p. 
in UDO p: in viuo g (Nuuc c, ubi mah distinguituf). 1& 
terantnr p. 



— 18 — 

p. m X. Ad perniones. 

Latiiu peruiones a pemicie patientium loconim 



tium uomen accepisse duLerunt Graed vero 
dicunt ab hienus tempore quod chimona vocanty 

5 ipso in tempore supra dicta pas^o nascatur, com 
corpora glaciali frigore fuerint adusta. seqidinr 
circa articulorum ioca pruritus quidam et inflatio. 

oportet in ipso initio ex decoctione rutae et mnitae 
adnuxto modico aceto et sale loca quae patimitiir foTiei^ 

10 et diligenter detergere. tunc alumen liparam cun «leo 
conteres usque ad crassitudinem mellis, obtinies. jfiud. 
adipem vituUnam liquefacies et admiscdiis tnrts mannae, 
et similiter ut supra oblinies. aliud. coques in oieo 
scillam contritam et perungues. aliud medicameotam 

15 ulceratis pernionibus conveniens. aluminis lipari et moirae 
et calcis vivae et turis masculi, omnium quattnor -r- temas, 
picis durae 1. IIII, cerae H- II, olei ^ IIL quae snnt 
sicca cum vino modico teruntur, et sic crassnm cero> 
tarium miscetur. facit et ad universa ulcera vel vulnera. 

1 Ad perniones morbos p (i. ad tumores digitorom hyemali 
tempore contiiigenteB add. p^). 2 Latine ante corr, g, per- 
netie g (— nitie p^ — nicie c). locomm ow. p, 3 cy(i)- 

metbla gp^ cimecla c. 4 dixerant c. 6 in om. p. na- 
ficatur gi naacitur pc (Petr.). 7 loca g (Petr.): Iocob |>c. 
8 ex pc: et g. murtae g\ (mirte pT^ mire c (mirre Pebr.), 
11 et (ante obl.) add, p (Petr.), 12 vitulinam g(p)i — num c, 
liquefaois et admisceB gcp. turiB mane c: turis manna g, 

thus Ma| (sic) p, 18 oblinies gci — -nes p, Al\ in oleo 
coquas p. 14 BCiUam contritam ego (Diosc, lYisc. p. 27^) t 
cilla ci&ia g^ stilla oitrina c, sqmllS. cikiuS» jp. mecucamen- 
tum gpi om. c {uhi Aliud quod u. p. convenit). uloeratia 

pc: om. g. 16 lippari g, et om, p, murrae g, mre p, 
mire c. 16 et %i, om, p, thus masouli p, onmium 

quatuor gc\ om, p, -i- ternas g: tSx. tnas c, 3 III p. 17 

^ P- 5 P» 3 c, olei T in ofUe piois , , , in p. 18 terun- 
tur gc: — rantur p. 19 miscetnr g: misceatar j}, misce c. 
et om. p, ad wverBa u. p. 



19 



XI. A(I impetigines id est zerna: 
Impetigines quas GraeA lictienas vocant, Latini vulg( 
zernas appellant. | nasciintur es melancliolico humore, ro-P' 
tundo schemate, in superflcie cnlis, cum ingenti pruritu 
et asperitale, et curantur simiiiter ut maculae nigiae ^ 
siiperius scriptae. 

aliud. irociscus appellatus a Graecis lichenicos id 
est meiieus impetigines. recipit aluminis scissi et rotundi, 
chalciteos, melanteriae qua siitores utuntur, chalcanthi, 
lepidos aeraminis, omnium specierum sei drachmas qua- " 
terua^, suiphuris vivi 2. D, alcyonii 2. Xllll, cantharidum 
2. 1, aerugiuis l. VIII, foliorum caprilici 2. VI, cumini 2. tlll, 
aceti quod sufTiciat. conficies et in usu aceto mulso salito 
resolves el inlines. ante vero panno laneo aspero zernam 
fricabis et sic medicamentum iilines. " 

XII. Ad verrucas. 
Secundum Graecos tres differentias habere verrucae 
ostenduntur. nam dicuntur acrochordones, quae sunt 

I i, iiernaa gc: om. p (de vulgart voeabulo cf. Isid. IV, 
S, 6). 2 quaa : quod g, om. pc. 7 acreoia g. licheniooa 

ge: —ciap. iieAt{.i.)adAidi: om.gcp. medemgc: Mederisj). 
8 Recipit g: ^ pe. J^ autem (ilt) a. c. 9 calciten 

{ante ips. corr. caltiten g) gcp. jnelantera g, — teria c, me- 
lathene p. qna s. u. g: qnatemaa k ititer Butorea ntnntnr c, 
quas snnt et revertuntnr (comp. scr.J p. calc&nti gp: cilanti c. 
10 lepida gcx lapide p. «upra i)er}ia lep. aer. p° scrvpsit i. 
vitrioluni. aeraminia gp, et ais c. omnium — quaternas gc 
(nisi quod 3 VI e): an (i. e. ana) 3 VI p. dracmas g. 11 

aulphur viyum g (etc, ubi genitivos empsit p et partim c). 
AlqnioDium ge, alquionii p. Cantaridaa g, candaridamm j> 

(cantandarum e). 12emgimjf, — msjio. foliajc, — ioramp. 
cnmini g, cimini pc. 13 acoeti (nc) g, acoti p, aceti c. 

«ofGcit gep. conficie gc, et conficia p. ubu p. acoeto g. 
b mnUo c. eallito g. 14 resolvie et inlinia gcp. aaperBO 
et s. p. zernam: enaa c. 15 medicamentnm ge: — to p. 

iUiniB gp, frica,bia Herwa c. 19 acrocordonas g, — dines p, 
— tineB 0. 



:i 



- 20 — 

fundatae et iminobiles vel callosae sine dolore. aliae vero 
mobiles et radice debiles et jpodicum circa radicem hae- 
rentes. in infantibus saepius nascuntur et aliquando sua 
sponte cadunt. quae cum digito fuerint impressae, dolorem 

5 faciunt similem morsibus formicarum^ unde graecum nomen 
myrmeciae acceperunt. sunt aliae asperae et crtepulae 
in similitudinem summitatis thymi^ unde a Graecis^iEymoe 
appellantur. 

sed omnibus supra dictis una est curatio. hoc est 

10 tithymali lacrima^ quae est in similitudinem lactis, fre- 
quenter ipsas veiTucas illines, et putrefactae cadupt ra- 
dicitus. aliud. ad myrmecias infantum coriandri viridis 
folia cum sale trita apponuntur. 

Xlii. Ad stigmata. 

15 Stigmata dicuntur characteres nominati, quos mili- 

tantium manus vel feminarum maurarum vultus osten3it. 

toUuntur vero periculose medicamento discoriatorio' 

quod Graeci ecdorion vocant. est enim causticae et se- 

pticae virtutis id est incensoriae et putrificatoriae. cuius 

1 vel gci et j9. 2 et radice mobiles et radice debiles 

(9ic ex duplici lect.) c, et radicis debilis jp. modicnm gci 
— ce p. c. radicem in infantibus etc. gp, c. radicem serenes 
(sic). In infia.ntibus c (wnde serpentes scripserim, sed parum 
ra(tice adberentes Simon 8. acrocordines). 4 cum gc: om. p. 
5 greco nomine myrmetias nomen a. g, nomine greco mirmeoias 

n. a. c^ n gco mirmice n acceperunt p (myrmeoias graece gen, 
sg.?) 6 S. et a^e p. cr pulae (litt. post r incerta a? e?) 

g, crepule c, cripule (cpule) p (crispule Simon). 7 tymi g, 

thimi pc. tymos g^ thimos c, thomos p. 10 titimali gc^ 

— malli p. lacrimo gpc. q est c: hoc est g, om. p {tM t. 
lacrimo. L lacte &equenter). iUinis gcp. p. radicitus 

cadunt pc. 12 mirmecias gpc. infantum gp: — tium c. 

14 tit, De caracteribus p. 17 descoriatorio gc, de(d')coriatorio p. 
18 ecdorion g, exdorion c, ecdoria ante corr. (qui hec dona et 
id. tn marg, eccidoria!) p. £st enim: Etenim g. et se- 

piicae g (et stiptioe c): om. p. 19 incensorio et putrificatorio 
(«uj) gr ( — e pc). cuius — est (medicamenti om, c) gci quod 
oond&citor sic p. 



21 



BtbdicamenU conreclio talis est. canttaaridum, sitlpharl^ 
vlvj, oleac bacarum purgatariimj chalcanltii 2. qnaternas, ' 
picis liqutJae Z. U coiificies et uteris. facit et ad ri/otiy- 

(htas iil est radices unguium excludendas. 
|l. [XIUI. Ad labia hiaatia. 

r Labia hiantia sive criapala Graeci chile caterrogola 
Tocaiit. el citrantur hoc modo. ovi interiorem membra- 
nam sppones, ant adipis anserini cerae resinae terehin- 
tinae omnium trium paria potidera in uno lento vapore 
commiscebis et in membrana de canna illinitum appones. u 
membrana de canna dicitur illud rotundum quod intra 
cannam invenitur. aliud ad ragadia et ad ulcera in labiis. 
gallam ct masticen aequali modo conteres et cum isypo 
el melle attico aut adipe anserino uteris. 

XV. AJ scahiem. " 

Scabies a veteribus duae esse probantiu'. una est 
squamea fusci coloris, quam scabiem squamosam dicimus, 
siquidem corticosas squamulas in cute ostendunt quas 

cantaridas (/; — darum jjc. Hulphur viviim g (geii. pc). 

2 oleae: alei gc, olei p. baccae (bac^as sic p) purgatas gi^. 
caLcaiiti (calanti c) gpc (i. vitrioltb stc supra g, e(. p ad c. XT). 
quaternaa gc: lUl p. 3 coaficis gcp. riiiDmcbia ijp (cari- 
aorichia c). 4 esduoendaE p. S tit. Albia inaoia p. 6 

Labia maoia pjet in marg. corr. i. iantia). cnBpata p: 

otepra c. catrogata p, caterogata c (Gal. XIV, 424. Orih. 
eiip, 4, 57). 7 Cui interiore m. p, Omni teris m. e (ne). 

ttripst ovi ex Flin. 39, 46. 8 adipem anserinum cere etc. 

pc. 9 omniuin trium c: om. p. uno p, nlo (viiio) c. 

tento om. e. 10 commisces c^p). et membrana de ca | na 
dicitnr (sie med. om., quae tamen suppl. corr. in marg.) p. 
12 ragada et ulccra p. 13 mastice ex equali modo con- 

t«reB c: ma^ce equo oanterCB (si'g) p. cnm suco ieopi attici 
aat adipe c, cam isopo atico (vbi atico ex eorr.) aut adipe p. 
ieypo id est oesypo scripsi cum Orib. (cf. Plin. 30, 37). 16 
iit. Ad c: Contni p. 16 due p, II c. 17 acamea p, eca- 

mea c. scamoBam cp. 18 BcamulaB c- oetendit p 

(-drit c). 



^*^^ 



- 22 - 

Graect lepidas Tocaot uinle Doaieo a Graecis lepra ac- 
cepil. cfcatiir ex nelaiicliolko liuDore, el est curationis 



aiia Tero mscitiir siBiplei Tenieiis ex humore acri 

» Tei salso. et coratiir medicaiiiento scabioso quod psoricon 
dicitur, et conficttor sic. siij^oris ▼in H- I et S, picis 
siccae -^- D, cerae -s- 111, squiUae medii -^ U et olei 
fiiMram I: minutatim incides sqnillam ei friges in oleo et 
liquabis oleum et supermltteSy et resolTes quae solTenda 

losunt, et postquam fuerint resoluta ab igne toUes et sul- 
phur ad ultimam tenuitatem tritnm superasperges, et 
moTebis donec coaguletur. 

aBttd psoricon emplastrum faciens ad scabiem et 
leprant salkis corticis combosti et olei rosacei -f- binas, 

iscerae et aeniginis rasae -r- singulas: solres ceram cum 
oleo rosaceOy cerotarium siccis praetritis admiscebis et in- 
duces in Bnteolum t\ appones, et post tertium diem re- 
solves et medicamentum auferes et ^pones polentam ex 
aceto coctam et dOigenler tritam, et ipsa uteris diebus 

sotribus, et Iterum post polentam supradictum inductum 
appones. et haec facies usque ad perfectam sanitatem. 

S et esi cuxatioDis dif&cilis c: et com (c) caiafcione diffi- 
cili p. 4 acro cl 5 sporicon pe. cH. ef. CeU, V, 28, 

16. 6 -5- : V «» 7" !>• pici« — (J) e* <»*. P- ^ liqiuw pc, 
oieQm e: om. p. reoolTes c: solTis p. 10 reaomta p: 

soluta c. 11 aspergis p. IS moTes pe. coagoletar e: 

coagolentar p. 13 sporicon pe (aed jfi peoricon). em- 

plaoatnim p. c/1 empL aa leprmm iq>Mi} F$. Plin. f. 79\ 14 
oombosti: — te ep. et (his) cm. p. ro. p, rosei e. ^ 
binas ci 9m. -f 11 p. 15 ao. t 1 p. 16 ro. p, roseo e. 

aioci» ei facis j». preteritis (pt*ibs^ pe. admisces pc. 

inducis pe. IT lintheolam c: le<;teolo jp. et resolyes e. 

18 aiiferee c: aSeret p. et appones e: qaod (q) pones p. 
polentam (farinam bovdeaceam ez aoeto jScri6. Larg. c. 252): 
pulentom c, r<SPolentnm p. ex e: in p. 19 coctum . . . 

tritam . . . ipsb j>e. 20 et iterom polentnm jp, cateru post 

pulentam e. indnctam om. p. 21 facies c: &cis (fcls ^ 
tactis onte oarr.) p. 



XVI. Ad pruriginem, 
Pruriginem omncm Graeci cnesmonen vocant. 
scitur es acrediue humorum. propterea lac asioinui 
ovillum ieiuno potui dabis cum melle. etiam et sapone 
in balneo uteris, cuius confeclio talis est. nitri, sul- s 
phuris Tivi, nucum aridarum, adipis porcini, saponis 
gallici, apii viridis foliorum paria pondera: facies sa- 
ponem et uteris in lavacro ferTenli. 

aliud ad pruritum totius corporis. cepac sardae, 
cretae cimoliae, faecum vini exustarum, myrobalani pie- lo 
smatos id est expressionis, omnium specierum quatluor 
paria pondera commiscebis et uteris. 

aliud ad unlversos pruritus. si vero ferventes papulae 
prorumpunt, fabae pollinis, [ptisanae], polygoni lierbae 
radicts siccae tusae, cretae cimoliae torrefactae, omnium is 
specierum IIII ~- biuas, afronitri turis masculi siugulas 
-j- conficies et uteris in balneo. accipies ex ipso pulvere 
suFIicienteui modum et ex ovi albore conspersum corpori 



tit. Ad c: Contra p. S omnemT omnes c, orn. p. 

cneamoQen: henesmoncam c, heneaionemj) [fort. ex kneHmonen). 
3 eeu c: sive p. <1 ovillnm c: ovinom p. ieiuno pota.bi8 

(gtc) cnm melle c: c\aa melle ieiimo potandnm dabia p. et 
om. p. 6 nuees rancidae didt (xibi idem) Ps. Plin. f. 78* 

Bat. BaponiH g. (cf. Aet. p. 821 inf. ed. Lugd. 1549). 7 
facia cp. 9 cepae (cf. Hin. 19, 101 cum SO, 41): Cere c, 

terre p. 10 cretae: tere c, terte p. qnimolie c, qujmnhe p. 
fecam . . esustanim c; fecis , . eiuate p. mirobalajii e, 

mirob' p. 11 omnium c: baram p. 12 commiaceB ji, 

— ciB c. 14 — 16 fabe polliueB poligomi herhe radicea sicce 

et tuae et crete et tere quimolie tere facte dml (omnium) 
Bpecierum IIII ^ hinas c, ai poUinea faoe (faiue) et ptisane 
aicce. et tunde Becreto et tere qoimolie torre facte. hocum 
omnium -j II, p. 16 affoitri p, aforacii C. ainguiaa c; 

an. -j- I, jj. 17 oonficia cp. pulverem Bufioientem modi- 

cum p. 18 ovi ofli. p. conspersum corpori linis e, et 

spaisum (f fflu) corpua illiuia p. 



na- I 

seu I 



- 24 — 

illines. post haec cum sudare coeperit confricabis^ et 
post balneum rosaceo aut myrtino oleo perungues. 

XVII. Ad parotidas. 

Nascuntur parotides circa aurium partes^ unde no- 

5 mine graeco sic vocantur. et eveniunt frequenter in aegri- 

tudinibus malignis quas Graeci cacoethes appellant. maxime 

illis fieri solent qui ab aegritudinibus frigidam potionem 

praesumpserint. et sunt bonae quae subito inchoantes 

cum extantia in superficie cutis apparuerint et cum com- 

10 petenti dolore et rubore competenti^ neque transvorandi 

oflQcium negent neque somnos impediant. sunt aliae ma- 

lignae quae contrarietate supra dictarum intelleguntur. 

contingunt iterum parotides mox apparentes mox rece- 

dentes: nullis procedentibus adiutoriis, salutis periculum 

15 referunt^ ad altiores pulmonum partes fugientes. 

curationis tempore ad inchoantes parotidas medi- 
camentum diaforeticum sic facies. cretae argentariae partes 



1 ceperit p: — rint c. con(9)fricabi8 c: z fricabis p, 

2 rosaceo p: roseo c. peronges cp, 3 tit, Ad parotidas e: 

Contra parotides p, 4 parotide c. annu c: annu p, 5 
sic c: om. p. 6* malignis c: om, p. qnas — appellant: 

a grecis cachoetes appellant c, a grecis chachohetes appellatis p, 
et maxime p. 7 fieri solent c: conting^nt p. qui ab egri- 
tndinibus fngida potione presumpserint c (cf. JPetr. c. 17) , qui 
egritudinem a frigida potione sumpserunt p, 8 bone p^ 

(in marg.): bene (be jp) cp. 9 apparuerint c, apparent jp. 
et q. cu petenti dolore et rubore gpetenti c, et cum 9petenti 
rubore et dolore p, 10 neque p: et neque c. 11 negant cp. 
Bompnos Ipediunt p , sompno Ipediant c. 12 contrarietate 

supra dic&rum c: contrarie supradictis p (Petr,), in- 

teUig^tur cp. 13 iterum (ilSn p) cp: iste Petr, 13 

parotide c. 14 nuUis c: nulli (nlFi) p (ullis Petr.), ad- 

iutoriis c (Petr.): adiuros (sic) p. precedentibus cp (Petr.). 

cf. Cels. 6, 16. Th. Prisc. p. 8«. 15 ad: ut c, et p (efc 

altiores p. p. irruentes Petr.), fort. ut ad. 16 ad om. c. 

17 diaforeticum c, — tecum (sic) p. argentalis c, — les p. 



Gimoliae et siilphiiris viv! partes singul 
modiciim cum aceto simul teres et illines. aliud. butj- 
rum cum sale tritum illines et super lanam sucidam im- 
pones et ligabis. aliud. plantaginis folia anle solis ortum 
coUecta cum pane posca salsa infuso cataplasmabis: sanat ^ 
et disrumpit. 

aliud cataplasma ad maturandas parotidas. in aqua 
mulsa adipem porcinum mittes et resinam tercbintinam 
sufficienti modo, et in iino consolves, et cum coeperil 
bullire mittes pollines tritici superaspergendo, et inducliim lo 
praevaporatis partibus ex spongia sic appones. et cum 
bene maturaverint, in scbemate Toliorum lauri aut myrtae 
chirurgia uleris et post sectinnem communiter ut cetera 
apostcmata curabis, ctiam et snper tiltario taii emplastro 
uteris, hoc eat diachylon -i-- II, cerae -v III, olei spani is 
quod suffeccrit. sed si forte cerotarium sapra scriptum 
ad praesens minime fiterit inventum, psittacio emplastro 
uteris.] 

XVni. Ad collectiones. (p-j 

CoUecUones Graeci apostemata vocant. nascuntiir in ii> 

i duaa p, II. c. c[tiimolie c, pmolie (eie p pro ^) p. 

et om. JJ. singale p. 2 onm . . . illinea: oum SiCeto siinul 
tritiB illiaiuDt c, simol teris. et cum aceto illiDia p. 3 

miiua . . . in(i)poniB pc. 6 c. p, in puaca salan infusa et 

cataplaBmata c (Tefr.), c. p. in paiTca faifa infuao et oataplas- 
mate facto p. Bauat et di(BC)rumpit: eie cp (Petr.). 8 

reaina terebentina I BufBcieti rao c, reeine terbeutine eufGcientem 
raodnm _p. 9 coDHolveB (sic) Cp. et cum ceperit bnlire C: 
taa bullire. et cnm bullire ceperit p. 10 mittes c; om. p. 

et . . . apponeB stc (nisi quod indutum prevaporabia . . . ei- 
pongia) c: et prevaporatiB partJbnB espongia inductum appouesj). 
18 matoaverint c: — rit p. folia p. 13 et post . . . oeterftj>: 
et pfeotione coii' uttretera {&ic) c. 14 curabiB — (16) eat c: 
Om. p. cera p. ispajii p. 16 Bufficit qi. 17 appreseDB p. 
paittacio (ef. infra c. 31): Bitacio p, autacio c (ef. Beptaticon 
Petr.). emplanatro nteria p : emplastaueriB c. 19 tit. Cap. III. 
ad coUectiDniH g, Ad coUectionea 18 C, De apostematibua p (Ad 
COlIectiODeB ind. p). 20 mpra apoetemata eaipsit eruptioues g°. 




'torpore. et illae magis quae prosime cuU fuerint 
nalae, facile et visu et tactu cognoBcuntur, cum se ex- 
tantia el durities veluti circumscripta cum nibore et do- 
lore ostenderlL^ et cum coeperit supra dicta durilies in 
Is saniolaoi converli. liis signis cognoscitur maxime si maius 
fuerit apostema. dolor quidem per membra discurril, 
tensio eliam eiusdem loci palientis elficitur cum grave- 
dine, dolores iocrescunt et febres noclurnae oriuntur, 
et dimissionis tempore circa collum vel thoracis partes 
10 modica Immeclalio sudoris sentitur. 

^el proplerea curationis lempore in ipso initio erit 
festinandum, et si fieri potuerit spargantur frigtda, et 
diaforeticis catapiasmatibus fervorem eitinguentibus cure- 
mus. hoc est coriandrum tritum cum paiie posca inftieo 
15 cataplasmahis, et frequenter mutabis. aut plantaginis folia 
cum iufuHo pane, nec non etiam el scarifalionis com- 
petentes laceraturas dabis quas Graeci amycbas vocant. 
aliud. si forte musculosis in locis aut glandulosis vel in 
niammis fuerit tumor aut durities, p ulicinu m semen quod 
M Graeci psyllion vocant calida infundes, et cum infrigida- 
verit et inviscaveril induces ct appoues. 

1 ille gc (illg g'^): illn p. niB^s gc: om~ p. proxima 
c: — mo g, — ma ^. tmta cp: cute g. 2 natae g, nate 

c; aata j>. et ijpott fadle) cp: om. g. 3 duritieB p: dori- 
tiores (Hc) g, dnritiaa c. circninacrjpta ge: — te p. eom 

om. p. rubore et dolore gp (cf. c. 17): dolore et rubore c. 

4 oateaderit p: — rint g, se (iterum) ostenderut c. aupra 

dicta om. (cum durities oeperit) j7. !i Baniolam gc: Baniem ji. 
inaxime gc\ om.p. bi mainB c: ei maior g, 8i vero mai 
6 qnidem gc: <m. p. 1 eiQsdem ge: om. p. IC 

doriB gc: ont. p. 11 Et propterea gc: om. p. in 

initio gp: om. c. IS potnerit g: poterit p, potcst c. 

gidfi: — dia gcp. 14 cnm paniB poBoa inftiBi g, cnm pane 

pnBta infuBa c, cnm pane puaca iufuau p. IG folia cp: c 
lecutaaddidi: om.g^. f.>iaiiiaXioma (cf. e. 2i): acari&tioneB g, 
Bcarifacieat«fl c, Bcarificationea j). ITlaceraturaa gc: om.p (u5t 
Hc Bc. competenteB faciea). dabis g: om. ep. amicas an 
(uiodaB c). 19 pulicinmn gcp, 20 pHillioD g, psilion p, peilon 
81 et uiQileaaerit gc: om. p. inducia gep. apponis gcp. 




■ — 27 — 

'^' si vero videris minime posse spargt, sed magis ad 
nulriendam saniem declinare, cataplasmate uteris ex tri- 
ticeo pollinc et resina terebintina, qiiod superius ad ma- 
lurandas parotidas memoravimus. ct postquam videiis 
collectionem bene fuisse maluratam et sicut Hippocrates 9 
in prognostico dicit in acutum deductam, chirurgia uteris 
liuc modo. pridie chirurgia curandum a cena et vino aba- 
Unebis, et lucescente die simplici consectione divisuram 
dabis: nam Graeci aplen dieresin vocant. et cum saniolaiu 
effuderis, ex utraque sectionis parte sufficientes particulas | lo 
auferes, ut in similitudinem folii laiiri aut myrtae srti- p. ifs 
ficio manus designes sectiouem. ubi vero membra com- 
pUcari videris, ut exempli causa post aurem vel sub ala, 
inctsuram facies, hoc est rotuudam quam Graeci strongylo- 
lomlan vocant. tunc siccis el tenuissimis lemniscis et is 
Ullario locum calcabis, et desuper duplici ptygmate aqua 
frigida vel posca infuso cooperies et addita spongia hu- 
meclata ligabis. sed si forte causa aliqua vena sectioni in- 
currerit et sanguis absUneri rainime potuerit, chalciten 
crudum et tritum appones et tilto locum calcabis et li- lo 



1 vero om. c. 2 cataplaama 3 (— mate ep). triticeo 

gp: — co e. 8 terebentiaa gc, terbentina p. quod cp: 

qnam (cf. ad v. 2) g. matviranda g (— daa cp). 6 jpo- 

crsiea gc, jpocraB p. 6 prognostico 3: prooOflticia c, pro- 

noatic p. deducta (sic) gc, duotu p. 6 (etc.) chirurgia g: 
oirurgia cp. 8 conaectione «^70 : correctione g, corectione c, 

correptioae ji. 9 Nam gc: quam p. aplen diereain gp, 

apellandi creaini c (ii«loio/i/« G<a. XIV, 781). 11 arti- 

ficio; artificu g" (— ciu gep). m. deai^ea Bectione g, m. 

eectione designes c, m. Ifnfice deaignea p. 11 facis gp, 

facit C. strongUocdomian g, strongilotomian p' {seA ante 

corr. Btrongiqnalotomian p), acrogdamia c. 16 Tunc gp: 

Nunc c. 13 tigma (t in ras. corr.) g, tigmate p, Btigma c. 

17 infiiaa gcp. cooperieo p: cooperia g, operis c. addita 

om. p. humectabia et ligabia c. 18 cansa 17: caan cp {sed 
a.]iquA gcp), Bectioni; sectione pc, om. p. 19 abatineri cp: 
— ro g. poterit p. calciten gcp. 20 tiltus g, tiltu e, 
tutvi p. 



I 



gabls ct terlia die solves et mixto caliclo vino locum 
fomentabis. aestate vero seciinda die solves et linteolis 
mulsa ralida Infusis diligenter Riirabis, quinoletarum sci- 
licet regulam Intuens, id est ut si videris ulcus sire 
s vulnus putre vel sordidum, contrariis medicamenlis de- 
purges, si concavum, suppleas, ac si super carnosum, de- 
[p. ly^) primas, si aequale, in cicatricem inducas. | 

ip. m) XVIIII. Ad pendigiues. 

Pendigines sive sinus Graeci colpus vocaverunt. con- 

10 tingunt frequenter quotiena ulcera vel apostemata inerli 

cbirurgia fuerint secla vel mala posilione sanata, et cnin 

Bua sponte rursum eruperint minimeque per inferiores 

partes humorem vel saniolam excluserint, pendigines vel 

y. I9S sinua i faciunl. 

15 proplerea curationis Lempore diacharlu vino mulso 

admtito per auliscum fysarium sive aeneum sive osseum 
vesicae porcinae aptatnm inicies, et postquam iniecem 
moto tilto vel strictorio ori vulneris immisso ligabis, Ua 

1 et 2 Bolves c: — via jrp. 1 locum om. p. 2 secundB 
om. p. I. in mulea gcp. 3 infustB g (i&la p): infimdiB c. 

i^ui Dothe taunim (qainothetatnm e ef. Cael. Aw. p. 334) 8ci- 
licet remila ( — lam c) intnentea gc: et hano regalara Bemper 
obBervabis p (cf. TkeM. ap. Gal. X, 285). i i. {= id 

est) g: om. ep. 5 putte gc: pntridum p. oontrariiH (ctrts) 
ego: cg(e)teriB (sic) gi^. 6 Bnpple. ac ai g, Buppleafl ae ai c, 

aupleaa. ei ii. d. ac ai c. 7 g(e)qnalem gcp. 8 ae- 

quitw \n g Ad timeaa capiUe. cap. V. tit. De lentigiDibns p. 

9 TentigineB (nm ruhr. T) p. oolfaa g, calsnB c, colfoa p. 

10 ulcera: vuloera gep. inhertici rurgia g, inberti (inerti p) 
dnirgia ^cp, u oecta — poaitione <m. g fadd. g^). po- 
ntdone g^: pocione c, compotee p. aanata ego: natti, jcp, 
13 miiiinie per gcp (addidi qaej. 13 saniolam gc: nuuem p. 
penligineB fitc p. 16 Propterea om. p. diacaitTi gp {cf. 
Oal, ad Gl. XI, 126 xnl ro ye itni iifpiov %t%aviiivov awti- 
&»(ie»ov ^(i^itpo* ^aefMTMDv), diacatamm e. 16 admistnm 
(miitum c) gcp. fiiariuto gcp («oftorpi/ro»' Gat.). 17 ves- 
"cg g. 18 moIU tUto (roolitilto c) gcp {fure^ tilta Gal l. c). 
strictorio! atectario g, Btrectatio e, tnctorio p. 



29 



■ 'ttt. ligalura a fundo peiidiginis iucipiat, ut orificium libere 
habeat quo possit humor decurrere. etiani et schema 
iacendi paLientibus tale esse oportet, ut seoiper oriBcium 
pendiginis iusum meatum habeat, quod Graeci cata yporry- 
sio vocant. tunc alia die solves et mulsa calida delavabis, 5 
et iteruoi medicamentum supra scriplum diachartu inicies 
aut certe chloran emmoton appellatam ex veteri oleo li- 
quidius solulam. et postquam videris pendiginein a sor- 
dibus purgatam fuissc, cephalico medicamento melli de- 
spumato aduiixto et e moto tilto apposito, sive collyriis "> 
r.s eodem cephaUco cum melle pastillato suh hora for- 
malis compctenter carnificabis. etiam et diaiteon em- 
plastrum superimpones, latius inductum ut etiam vicinas 
partes colpi ipsius cooperiat, ita ut ad os vulneris forpice 
emplastrum aperias et sic superimponas. etiam et super i& 
emplastrum plenarium ex llnteolis duplicatis appones et 
lig^is. et ciun coeperit peodigD saniem candidam et 
crassam cmittere ct secundum quantitatem minus a solito 
excludere, collesin fuluram signifirat td cs( glutinationem. 
tunc ea quae iniciebas paulatim deducendo ad os vuloeris ^o 

3 tale «; talis gc. semper ego: Huper gp, ani c. 4 

iosum g, sed supra al'. iuBfi g° — p, maum c. ca,tayporrnflin g, 
catayponiBin e, cataphjporiHin p (eig vTcoggvaiv Gal. XI, 
12S). 5 delavabis (f, delanabis c, lavabisp. 6 diacajtup; 
diatatarruin [7itc^ g, diacatartu c. T cloranem motoB. 

appuUata. et y. o. g, doraneu motaa esapellata olei veteri c, 
doram motoa app. ex v. oleo p (cf. Gal. XIII, 484 »^g.). 
e aolata gcp. 9 oaepbalico {et II cgph.) g. melli g: 

meile cp. 10 et emmo totilto <7, r in motilto c, e mototilto p. 
colliriia factia ei ete. gcp, ubi delevi factia. ef. infra c. SO. 
diajtheon {Sia Itsmv) g, diabitheon cp. 13 impontB g<y. 

14 colfl gcp. cuni seqq. cf. Aefiits XIV, 53. forpice 0; 
forGee ( — cem p) cp. 16 posl ^lenarinm de ce&oaitate 

vitanda liaec praebet solus c: lositaEi mmime fucrit aecuta etiam 
(et) ei artomae coloeitate mfgera careat [ex pulteolia dupl. 
ttc. guae infra c. 30 locwtt habmt. 16 apponis gcp. 18 

gtaesam g {cr. ^). a (a g) aolito gcp, 19 colles. in fu- 

tntftm g (colleBin f. p). 



1 



tantum apponas, ne conglulinalionem factatn dissipei 
iterum cum videris saniolam tractuosam vel viscofiam ' 
exire, tiltum ei linteolo tenui appones et siiper emplastro 
nteris et sanabis. 

B XX. Ad fistulai 

Fistulas Craeci syringas appellant, et sunt ulcera 
pendiginosa et tntrinsecus caliosa neque in cicatrfcem 
venientia. et si venerint iterum resolvuntur et in oriflclo 

"0 aliquando | cortizones ostendunt quos Craeci erelcfdas 

10 vocant. 

in curalionibus vero si membri vel loci qualilas 
eiegerit, melius -est fistulam Terro nudare, id est ez 
flebotomo vel syringotomo appellato, et omnem callosi- 
tatem occult^m artificio raanus visibus pandere et secun- 

ifi dum rationera curare, quod Graeci cata logon appellant. 
sin vero loci vel merabri ipsius qualitas ustun chirurgiae 
prohibuerit, hoc modo curabis. tn primis angustas caver- 
nulas de aprina vel porcina saeta inspicies et papyro pate- 
facies. quod papyrum sic praeparabis, papyrum vitriarl- 

» orura eligea carnosum, id est quod non fuerit fragile vel 
flacidum, et pridie in aceto salso infundes, quod Graeci 
oialmen vocauL tunc alia die spatha tenui circulatim 

2 troctuoiam gc: om. p. S tiltam g: ulcna cp. 5 til. 
Ad fietalafl (20 c) gc: De fiatnliB p. 6 siringas g (-—ga p, 

— gnOB c). annt qj: ajcnt g. 9 certidioaeB gp, — dioreB C 
(J^. corticiooeB — hUp. cortezonea t. e. cruHtaa). efelcidaa g, 
deltidaa p (eicleidaa c). 12 eiigerit cp et anle corr. g. 

12 ei gc: om. p. 13 fleuoiomo g. Biriugotomo g. U 

occulta (oculta c) gc, ocnltantem p. Brtificii mann' gcp (ef. 

c. W). 15 cati^ogon ge, catalago p. 18 de apriua: de- 

pirina gp, di prio c. «^ta g (seta cp). iuapicia g (inBputasj), 
(flpicr c). 18 (etc.) pnpiro gi^. 18 pfttefacis g (patefcls p, 
paraatie c). 20 elegia g, eligia c (eliges p). oarDoemn g: 
calloauin cp. 21 flacidum gp (fracidum c). 22 oiaBmin gc, 
oiomio p. alia gc: alio p. «paoo {— to p) tenui gep. 

circuiati mendeaeiiDe (aic) g, circulatim et der 
latim d'eBie p. 



— 31 — 

f^ constriiiges qiiod atteDiiari possit, et cuin dili- 
genter siccaveris solves et eins asperitatem scalpello rades, 
et ad inadum foraminis Qstulae sive longitudiais sive ro- 
horis Incides et inicies, et siiper emplastrum tenacissimum 
appones et ligabis, et sines die et nocte. et itenim alio s 
papyro paulo robustiore mutabis, quod papyrum aiite 
medicamento ectylottco id est excallatorio infra scripto 
cum modico aceto et ad horam trito liues, et sic inicies. 
sed si forte tumor fuerit excitalus, cataplasma superim- 
pones ejt aqua mulsa et modico rosaceo confectum. et lo 
quomodo accedit patefactio, suhinde per singulos dies 
robora crassiora papyri innovabis, donec sufficienter (istula 
patefiat et callositate interiecta careat. sed si forte cal- 
lositas minioie fuerit secuta, etiam et xantou medicamenti 
partes duas mittes et ammoniaci partem unam cum aceto 15 
teres, donec mellis crassitudinem sumat. tunc illttum scisso 
linteolo lemniscum inicies et eum calcabis, donec repleas 
Qstidae cavernam. et postquam videris bene fuisse pur- 
gatam, collyriis ad horam factis ex melle pastillato ad- 
mixto cephalico oiedicamento diligentissime carniacabis. dq 
sed si forte nuditate ossi vel tx piitredine ipsius ossi 
siiperiQducla lepide, quam nos squamulam dicimus, curam 
impediri senseris, ex melotidc ferrea leviter radeudo pur- 
gabis et sic supra dicto collyrio carniflcabis. 

1 conHtringis gep. 2 siccaveriB: — rit gep. 5 die et 

Qocte g: diem ac Doctem c, diem et noctem p. alium 

(alind c) papiram (bapitum p, pabirium c) paulo robustiorem 
gcp. 7 et cilotico g, ectillotico c, et tilotpco p. excalla 

(ezcala c) torio cp: escallatorio g. 8 liEiB gcp. e inponia 
gep. 11 aocedit g: accidit cp. 14 et mntou (xanti cf. 

%iQQav Galeni XIII, 520); ex anton (eiantd c, eiaoton p) me- 
dicamentnm gep (cf. mpra c ad c. 19). cf. Ijjeoipiov Ami 14, 
45 (de fktvlia). 16 mittiB g (— tes ep). amoniaei g. 16 
Tuc c; vel 'c (stc) g, tcp. illitwm gp: illiuitnm c. aciaaum 
lint{h c)eolum gcp. 17 calcas gcp. 18 cavemam g: 

— naB cp. 80 cfphalico g. 21 nuditae osai gp (temiditea 
oau eic c). OBsi gc: om. p. 22 Igpida g, lepida cp. aca<- 
muliua gp,'Mam\\\a. c. 23 melotida gcp. 



confectio coUyril syringiaci ectylotici: chalcauthi parLes 

duas, gultae ammoniaci parlem unam cum aceto modico 

simul leres et facies collyria, longitudine ac robore 

differeutiae ut est ipsa Ostularum caverua. 

G aliud ad universas lislulas brevissimas: corii granatae 

m siccae tunsae et cretae L 1, lenticulae | alcxandrinae pol- 

linis 2- I. mttles in listula ei pulvere granatae raodicum 

et ex polline lenticiilae. hoc Tacies diebus tribus aul 

qiiinque. cottidie curabis ler iu die, hora lertia, hora 

10 sesta et nona. 

aliud ad universas Gstulas vel ante oculum aegilopas. 
herbam putidam quam punice aturbis dicunt, et lac herbae 
tithymali et lac caprifici et pipcria graiia XV, sucum de 
lana, lenticula diira, haec omnia tundes in se et appones 
u ad locum caulius ne oculum contingat, propter virtulem 
quam continet causticam. 

XXI. Ad empyemata. 
Empyemata dicuntur collectiones sive apostemala 
occulta atqiie visu carentia vel abgconsa et in altioribus' 
10 viscerum partibus nata: nam Graeci en catacalypsi vocant. 

1 airiugiBiCi , ectitogici ff, siriugi. S tilogici p, sirmigioci 
Z Biloeici c. calcsnti gc^. part«B diiad ga parte dae p. 
pan T{ana,p)_cp. 3 acis gcp. 4 differentig (id esl eiua 

d.) 0: differentia cp. eet ipaa g-. aant ipee c, ipae sait p, 

caTema g: — ce cp. 6 Coriam g(pj, Co2l c. 6 .2S.g: 

. 3 - 1 - C, . 3 . 1 .p. pollinis cp: apolliniB (sic) g. 1 mittJB 
flcp, figtula g (— i c). et ei: ei gp, et c. 8 iacies e: 
fsciB gp. tribaa diebns cp. 9 honi tertia seita et tiona 

c, hora tQrcia, hora sesta liora nooa p. 11 egilopaa (ep) 

om. g. 12 herba (het c) putida gep. 12 punicea tnrou 

(tic) g, punice at^bis c, jraniceatirpis p. 13 titimali gc, 

— malli p. de laaa lenticida dnra (sie) gep. 14 tiuidii 

gc, — de jj. et c: vel gp. appoDis gcp. 17 tit. Ad 

iin(eia c)piemata gc, De coUectioaibuB p. 18 ImpiematB g, 

Empiemata cp. iS visu carentia: sic gep (ettam Simon a. 

empima). 20 nuni gc (Siirton): qnamy. encatalj(i p^psin 
"- -ncaalipBio (sic) c (est —pro en = e — catalipsim Swnon). 



— 33 — 

pise aut^in cunt nasci coeperinl his siguis cognoscuulur. 
in primis dolores sentiunt aegrotautes cum obripilatione, 
et post alitjuot (lies veluti lentores anomali iternm erHciun- 
tur cum dolore ct obripilationc. et cum coeperint saniem 
nutrire, eliam febres inordinatae secuntur cum fastidio ^ 
ciborum. et cum supra veiitrem iacuerint laborantes vel 
in aiternm se verterint latus id est saiuim quod fuent 
patienti lateri conlrarium, veluli gravedinem pendenlem 
in interioribus sentiunt, et aliquando ipsius loci patientis 
exaltatio efGcitur. tunc cum uimie creverint aposlemata ti 
eruptionisque appropinquaveriat dies, vomilus fellis flavi 
eflicitur. aliquando io sirailttudinem coloris foliorum viri- 
dium porri cboleram vomunt quam prasoiden vocant, cum 
ingenti animi defectu quem lipoihjmiaii vocaiit, cum lev[ 
sndore in capite et circa superiores partes thoracis. «t i5 
si sursum aut in lateris samma regione eruperint et per 
Tomitum depurgenlur el post ruptionem si febribus minime 
caruerint aegrotantes, mortem futuram denuntiat, inaiime 
si grande fuerit apostema. si vero in renibus eruperit, 
urina purulenla sive saniosa excluditur et ulceratio peri- aa 
culosa in renibus signilicalur. si vero in inferiori parte 

1 autem pc: om. p. 2 {Uem i) oripilatione p. 3 

velnti leniorCB au. gc, leniorea Telnti an. p {qvi leniores Vi- 
tiotnm esat senait, fort. pro lentoreH. cf. Cael. chr. 5, D4). 
4 ceperint g: — rit cp. b Becuotur (aecu sic c) gcp. 8 

pendentem g, pendeiiti[buB] c: pcedete ji, 10 eialta,tio cp: 

exalatio fi. e. eihiilfttio g^) g, creverint apoatemata ijc: 

creverit apOEtetna p. 11 que p: am. gc (emptionia appro 

pijiqnaTerint g, eruptionis q appropinquaver p, er. propinqiia 
propinqnaverint sic c). 12 efficitur gc: efB.oiuntiir p. 13 

colera g, collera c, coleram p. quod g, qnos c, q (qne) ji. 

praBobide g, paroehidia c, pQb^da p. 14 qnem </: quam fp. 
lipotomiau g, linpothomia, c, lipotiwnia p. levi gc: leni p. 

1& toracis gcp. 16 in 1. aua regione ruperit («c) gc, in la- 

tfiris Homu regionem eruperint p. et: aut p, om gc. IT 

depnrgentur gc, purgaverint p. si g: om. cp. febriH mi- 

iliine c. e, febres non dimiserint jj. 18 ggrotantea gc: egio- 
k^buB p. dennntiat: — ant gcp. 19 grande p: grandis 

21 ioferiori fsic) gcp. 



r 



— 34 — 

enipcril in veatre vel ialealinis el mim egesllDne veDtris 
sanies fuerit excluaa, ex parte curari ostenditur, si tameti 
febrium discesserit molestia post eruptionem facla. 

propter ea curalioiiis tempore in ipso initio si in 
unu ioco ruerit coiifixHs dolor, erit fcstinandiim ut ante 
(fuam saniet apostema diaroreticis adiutoriis de allititdine 

'> levalum ad superriciem cutis spargalur. | id est in primis 
patienli loco sanguisugas appones boc modo. intra cucur- 
bitain medicinalem lalum linteolum mittes usque ad sca- 

lupulas cucurbitae, ita ut laliia ipsius cucurbitae operiag. 
in quo licteolo sanguisugaa quam plures proicies, et loco 
dolenti cucurbitam gupervertes, et leviter ac sufQcienler 
ia circuitu linteolum trabes, (juo possint sauguisngae corio 
vel cuti applicari. hoc vero moderate facies, nc itenim 

i!^> nimia angustia opprimantur. ct cum morsibus adbaeserint, 
i^iicurbilam rum liiiteolo aufercs, et sines donec supra 
dicta animalia sanguine replcantur. tunc agpcrso sale Irito 
sanguisugas removebis ct loium peruiigueg et iu eodem 
loco cucurbitam udiecta flamma figes, et sanguioem de- 

s' trabes quantum causae suHlcere fueris arbitratus. et post 
detractionem ganguinis butyrum Iritum cum nttro inlines 
ct lana sucida cooperies et ligabis. ged si forte temporis 
ratiu vel loci qualitas fecerint ut inveniri mlninie saogui- 

1 ruperit gcp. inTentrem g, — tre cp (i. = id eat onte 
iuveutre inserit p). 3 molestia. cp: modeBtia (Btcj ij. facta: 
ia.cta.mgep. 4 Propt^^er. > p", Propterea c: oni, ji. 7 le- 

vatfi p : — ta jf" (cf. iupra p. 33, 19). i. p(cp). 8 aaiigaisuoas 
ante eorr. g (item v. 11 g et ante corr. v. 13 et 23 gj, 
BaDguia BugOB (ut semper) p. 11 proicLs ijcp" (pToficiit 

onfa corr, pj. 12 superrertea flc: apponeB p. leviteT g: 

leniter ep. 13 quo g: qaod it) p, in quo c. 14 i&ch ycp. 
16 unie gep. 16 removebiB g: remOTea p, movea c. per- 
QDKea gc, — gis p. 20 cauae c: causa g, om. p. 21 bu- 

tj^ cp)nim g. iutiuiB g, illiaie c, linia p. 32 cooperiH ^cp. 
88 fecemnt (facer) g, fecerit c, abfaerit p. ut p: et ge. 

iHTeEuri cp: iuTenili (lic) g. b. minimij posiaot c, s. 4 

pOBsint p. 



— a5 



BVPfK possiul, tevibus plagis scarifabis, et (luobiis vel 
^■IrHnis iulerpositis diebus diaforetico cataplasmate uteris, 
id est hordei polliuis partes duas lini seminis pitrtem I 
et raeni graeci dimtdiam partem adiecto modico olen 
coques iii aqua salsa et cataplasmabis, praevaporatis par- a 
tibus spongiis ex aqua calida salsa espressis: cottidie ali- 
quantis diebus inmutabis. nec non etiam et dialon cm- 
jilastriim inferius suo loco conacriptum post cataplasma' 
iinpones. cavendae praeter ea inter ipsa initia vehementes 
saccellorum vaporationes. etenim lumietas vaporis Wnm i< 
dolentem et tumentem iii samolam converli cogit. obser- 
vare etiam oportet aegrotum a viuo et ab omnibus carni- 
bus, quadrupedibiis et volatilibus. holera lantum accipiat 
quae sint digestioni aptissima. sed si a vino non poluerit 
abstineri, propter imbecillitatem stomachi nimie aquattssi- u 
fflutn Loncedes. siii vero loci patientis dolor minime 
quieverit et ad nutrtendam saniem apostema declinaverit, 
tunc empyoticis adiutoriis uti oportet id est quae saniolam 
nutrire valeaut, ut est cataplasma cx reBina terebiutina 
et polline triticeo superius ad maturandas parotidas con- «( 
scriptum. sed melius lit cum decoctione caricarum pin- 
guiiim. coque eliam el psittacium emplastrum iiti oportet. 
aliud certe meline Vespasiani appellatum: novit enim nou 



1 lcnibus c. ecarifaliis <): scarificabiB cp. 4 feiii i/, 

fena c. 6 et cotidie p. 7 et om. ji («u» gcj. dialoQ 

{dt' «1(2*) jrc: dialoen p. 9 iponia gcp. Cavenfl gc, Ca- 

vendo p. B, vehementi s. fvapoiatione p. 10 1. tumea- 

tem (tiineQtem c) et doleotam op 13 q. et v. g: qnadru- 

pedibuB volatiUbuB c, quadmpedium volatilium p. 13 oleta 
gep. tantnm g: tamen (tn) p, om. c. 14 potuerint c, 

poterint p. 15 abfltineri g: — re cp. 17 declmaverit gc: 

inclinaverit p. 19 empy(i cji)otici8 gcp (Sim.). saniolam gct 
aaniem 2'. 20 conacnptum eat (-H-- g) gcp (inde atttca qood 

superiuB p et ut auperiuH c>_ BS paj(i c)taoiimi ge, pai- 

taton p. 23 meline g, melie c, mirme p. veBpaBiaiii g: 
veBpBsiam c, vaapaasiant }}. ni. vesp. appellatum c; m. app. 

VCBp. up- 



— 36 - 

solum in corio verum etiam in altitudine occultas solvere 
collectiones. 

sed si forte tardius rumpere senseris apostema, opor- 
tet eius adiuvare celeritatem electuario <meta)>syncritico 
5 id est quod yaleat occultam collectionem rumpere, ne 
sanies inclusa plurimo tempore tardando interiora membra 
corrumpat quae Graeci moria vocant. conficitur sic. fici 
pinguis, origani, marrubii^ nitae, thymi^ absinthii^ cen- 
tauriae radicum et seminis, sinapis, cardamomi, squillae 
p. 203 medii paria pondera: omnes herbas decoques | in aqua, et 
mittes ex ipsa decoctione partes 11 et meliis partem I^ et 
coques donec mellis sumat crassitudinem, et dabis ieiunis 
secundum vires aliquibus coclearinm I aliquibus coclearia 11. 

aliud. si forte in pulmone fuerit coUectio^ suiTumi- 
15 gatorius trociscus quem Graeci ypocapniston vocant ordine 
qui ad tussim humidam conscriptus est adhibitus eruptionem 
accelerat. 

et postquam eruptio fuerit facta; oportet adhibere 
quae valeant ulcera sordida purgare^ hoc est *suco ptisanae 



1 in corio gp: exterius c. 3 oportet etc. cf. eadem verba 
apud Cael. Au/r. chr. 5, IIG. 4 i. (id est) electnario a 

(i. om. cp). electnario gc, elictario p. sincretico gc (sin- 

rectico p). addidi meta. 5 q (sic) g^ qui c (q. = qnod p). 
7 morian g, moria cp. 1 et S singuJarum specierum (ex 

archetypo compendiose scripto) genitivos habent cp, accusativos 
sic g: ficus (fic c) pinguis. origannm (ongau. c). marru- 
binm . rutam . timnm . absentinm (absinthii cp). centauream 
( — ree p, — centarie c). radices et semina (radicu semls c, 
seminis radicum p cf. Cael. Awr. l. c. 118). sinapem (— pi c, 
— pis p). cardamomum. squill§ medinm paria p. 10 Omnes 
herbas om. p. 11 et coqnes — (13) vires om. c. coqs p, 

coq g. 13 aliquibus gc: quibusdam (bis) p. cocleare g. 

coctr c (ccl' p). coclearia g: om. c, cocFr. p. 14 

8uf(sub c)fumatoriu8 gcp. 15 qnos c. ypocapnistos g^ 

— td p, ypocras uiTcos c. 16 qni ad g: quo ad c, coad 

(sic) p. tussim g: — sem cp (ad t. hnm. i. c. 33). ^Bcripti 
snnt {et mox accelerant) c. adbibitns^: — to g, —\i c, 19 
8UC0 p: — cum g, — cu c. 



37 — 

''cum modico melle despumato ieiunos potai 
aut lac capriniim tepefactum cum sufficientl melle dabis, 
aut butyri recentis partes 11 mellis dcspumati partem I 
in uno commiscebis et exinde ieiuuis coclearium unum 
dabis, aut ervi rubri pollinis coctearium 1 cum mulsa calida & 
ietunis dabis, et vario cibo nutries. 

si vero in epate vel renibus fiierit ruptio facta, 
(liureticas saepe memoratas poliones dabis id est quae 
per urinam purgare noverunt. et postquam bene luerint 
ulcera depurgata, trigono trocisco in cicatricem duces. la 
sin vero in renibus vel in lesica fuerit uicerationis cau- 
satio, dia fysalidou trociscum dabia quem interius in ne- 
fretica passione conscripsimus. 

■ XXII, Ad carbuncutos. 

I, Carbunculi quos Graeci antbraces vocaut efQciuntur i6 
influsione saiiguinis calidissirai et nigri et crassioris 
substanliae. eteuira raembrum in quo validus talis iii- 
lluxeril sanguis, inurilnr et ulceratum scarara facit. na- 
scuntur in toto corpore, frequenter Lamcu rausculosis in 
locis et raembranosis. aliquando et appellatur a Graecis H) 
anthracion singulari genere tiominatum, si tiuidem in ipso 

1 ieianiia (ieiuno p) potabia ijci/. S buty(i tp)ri ij. i 
ia nno (qio c) cominiBces gcp. i et 6 ieiunuB (-n') g, 

—aH e, — no p. cocleare uMum 3, cocrr. I. c (p). 5 

ervi: hef c, herbg g, herbi p. coclear. I. (TiicJ g, coorr. I. cp. 
6 natris gcp. 7 mptio fnerit facta cp. 8 aepe nioinorataa 
pocionea c, eepe poscens (in ntarg. corr. potoes) memorataB p: 
om. g. 9 nover i/c. fuerint ulcera bene depurgata (pur- 

gftta p) cp. 10 duoifl gop. 11 ain g: d ejt. vesBioa g 

(veBiea cp). 13 diafiBallidoa g: dia faaildidon c, diafiaaldco j). 
ne&etica g-. fretietioa (— eam p) ep. 13 paaaione cp. 14 
ft'(. Ad c. 17C: De carbun.CDli8 p. 15 CarbuncuIoB ante corr. g. 
antracbea g, antraheB c, ahtaces ji. efdciantQr: cf. Galen. 

(thertip. ad Gl) XI, 78. 17 in i^uo (sicj gcp. 18 uloera- 



', uIceratuB . . . 
Uttrai^on gp, anbahion e. uc 
1 (rfefeui carbunculura). 



arbunculuni gc. 




— 38 - 

iniUo Buae nativitylis veliili ei geitere cianlhematum in 
superQcie cutis feralur. et in medio suae re^onis nigri 
ut carbones efBctuntur, unde ipso nomine carbuncnli vo- 
cautur. et cum augmenlo dierum crcverint, quemad- 

&iiiodum intra formam suam basis, lamquam ei simiiitudiite 
cauteris acuti calidi variolati, scaram ostendimt, et cum 
putredine ut saepe diii efllciuntur. 

Guratio autem optima ab initio cibi abstJJientia tive 
ieiunio et requie corporis vel sileutio incipere debet. et 

10 si grandes fuerint carbuaculi, erunt aegroti iit brachio 
llebotomaiidi, si tameo aelas aut lempus vel virium qua- 
litas permisetit. et si venti-cm uoa fecerit, clystere acriore 
evacuandus erit. ipsis tero carbunculis parvi salis dia 
charlu medicamenlum melli admixlum e molo tillo appones 

i.^' aut certe cliloran quam appellaul emmoton, el super len- 



1 gnre ^, giTv qj, cxanteiiia<;|tuiu in in ras.y g. 3 

feratnr gc: (m Bnperficiem c.) feraatur j). tiger ut carbo effi- 
citur c (non gpj. S carbanculaB inicj vocatar c (item mox 

ereverit . . . OBtendit). 4 q9(q J>) adiiioduiD gp, quodam mado e, 
5 i&tra forma sna basJB g, Tiitra fomia saa. bame c, in fono& 
subasis (sic) ii. cf. Oal. X-l, 76 (VII, 719 maxtQ i» tois 

jtppixaiioiote). 6 calva | riolati, BCara oatendnnt g, calvario- 
\sAas ^raoa (tn marg. i & cliarta^t^) 08t. p, calkano latia thara 
ondit ('. variolati qvod gcripn re^ndet Gaieni pblyctaeiiis 

(XI, 16). et est variola apud Marium Avenliceneem {Ghrtm. vet. 
lat. ed. Sonealli U, 413 cum proBavio veatrig et variola). 
catUrrts calidi dicimtitr ut cavtercs aut teptdi aat ignei vel 
igniti Caelio chr. 6, 16. IV. B optiioa (aic gc, ^ p). 

&h . . ff. ab initio , . . incipete sic gcp {cf. c. 38 ex prae- 

dictia . . . BuperiuB Bcripta. abstinentiain (— tia cp) nre 

ieiamaiii (— aio c, Bive i. tmi. p). et requiem ( — e gp, — e e) 
vci (flc, et p) ailentinm (— tio c) g. 11 aut gc: Tel p. IS 
ventrem gc: Tent«r (vftl p. acriore g: — ri cp. 13 eva- 

cuanduB cp: vacnaodnB g. parvi; parvo ^cp. salii e: 

«aio g, ~-\i p. diacartu g ( — tu p, — ticnm c). 14 emoto- 
tilto g, 6 mototilto p, eminoto cillo c. adpones g. li 

^ClOiHi. qnem a. emotoi i;, doran q; a. emmotoa c, clora (| (quod) 
^ '-*—<'— ■eorr, mg. emotos) p. 



^^^_ tilto 17, 6 
^^^^^olOnKi. qni 



- 39 — 

ticula cum ramis murlac siccae elUata el diligeotei- Irita" 
ciim modico melle et pane infuso cataplasmabis, quod 
Graeci artofa^on appellant. ain vero erysipelatodes Tuerint 
carbiinciili id est cura rubore ut in vicina parte sibi ve- 
luti ignis siicer ostendalur, plantagine aut coriandro aiit ^ 
intibo cum, pane cataplasmabis bis in die et seinel in 
nocte. tunc uum bene ulcus vlderis depurgatum, Niisa 
trocisco uteris in viuo mulso resoluto. ~ 

XXIII. Ad reuma. 

Inlellegitur reiima quotiens valida influiione bumoris^tl 
IiuUis praecedeutibus caiisis subito intumuerit raembriini. 
et appellatur a Graecls reumalice diathesis id est reuraa- 
tica passio. contingit frequenler, | maxime tamen in arti- p- 
culosis locis, ut exempli causa in genu aut in cubito aut 
iugulo aut masilla cum aure usque ad tempora, aliquando v. 
etiam simul et faciem, ut etiam ingenti tumore subito 
oculi claiidantur. aliquando usque ad guttur supra dictus 
tumor dilatalur, ut etiam thoracis partes invadat. 

in curationlbus vero abstinentia cibi vel ieiunio ct 
a vino absfinentia et sanguiniB detractione per flebotomiam v 
ct venlris purgatione cathartico dato sive clystere evacua- 



1 mnrtt' g: mirte cp. esliia.ta g, elixate c, et (f) liiate p. 
trita g: — te cp. 3 artofagion g (p), art<ip^OQ c (cf. c. H2). 
Sin g: 8i cp. beresipelatodeB g, caaipilatodeB c, eriaipila- 

todea p. 4 in vicinaa partei sibi gc et {om. aibi) p. 5 

igmi acer oateodaQt g, ignia acer oBtenditur c, igneia aacrtim 
OstendBnt p. 7 masa gc: malsa p. 6 trociBCuro . 



aolutam g ( — co . . . — to cp). 

reumam g (— ma c), 9 (contra) de r 

XI, 79. 13 tamen g: om. cp. 

in miirgulo e. in masilla cp. 

pora g, tempna (tpa p, tpns c) cp. 

ad f.) g, facie c: faciem occapat j). 

Btiueatia cibi et Tioi p). saag detractioae g. fleQotommm _ 

fttt semper) g. il cliBtere^j' (distere p), cUBteciis c 

(matione p: vacoatioae (— tio g) gc fut supra 9). 



9 tit. Ad 

umS p. 12 ef. Gal. 

15 iugalo p: ungolo (/, 

aure gc: ore p. tim- 

IG faciem (i. e. naqne 



— 40 — 

tionc facta curabis, coi)siderata primo ipsius laborantis 
aetale et tempore et regione, et ipsius reumatismi quaii- 
tate vel quantitate. ipsa vero loca quae patiuntur pane 
posca infuso et trito cataplasmabis et sanabis. 

5 XXIIII. Ad ignem sacrum. 

Ignis sacer ab invadendo a Graecis erysipelas appei- 
latur, si quidem vicina sibi loca invadendo possideat. et 
efficitur sub ingenti calore sanguinis ex commixtione fellis 
flavi, quam Graeci xanthen cholen vocant. et est rubor 

10 flammcus in superficie cutis cum dolore et tumore. sin 
vcro circa gulae partes fuerit natus^ praefocationis peri- 
culum affert; cum iu toto vultum inflaverit et a cervice 
usque ad thoracis partes fuerit dilatatus. 

in curationibus autem si grandis fuerit erysipelas, 

15 flebotomare oportet et secundam detractionem facere quam 
epafaeresin vocant, et si vires aegrotantis patiuntur 
ieiunium diurnis diebus imperare et a vino et omnibus 
carnibus abstinere. si autcm flebotomiam minime adliibere 
potueris, acriore clystere ventrem efacuabiS; aut cathar- 

:o ticum quod flavum fel deponat dabis, ut sunt catapotia 
Galeni superius iu passione capitis scripta. post haec et 



1 considerata cp: — to g. 2 reumatismi gp: reomatiB c. 
5 tit. Ad ignem acram (sacrtim c) ac, De igne sacro p. 6 

sacer cp: acer g, erisi(en8i c)pila8 gcp. 7 possideat gc: 

~det p. S ex cp: et g. 9 qnam gcp. exante cholen 
#/, ezante colen c, ezante celeti p. his lUitur Isidonu 

\Vy 8, 4. et: ot (est) gcp. 10 snperficie g. Sin g: 

Si cp. 11 gul^ g: gmflc c, vnlve p. p^ in marg. pre- 

vocationis (!). 12 in toto volta gc, totnm valtum {om. in) p, 
a om. cp. 14 erisipilas g^ — pila cp. 15 fleotomare g. 

secandam gc („i. prosperam bonam** in marg. g): secondam 
viret p. 16 epararesm g(p), ep^ares (sicj c. 17 diomis: 
diutarnis gcp. 19 potuerit gc et (fl^tomia . . adhiberi) p. 

acriori (hicj g (- re ^). 20 flavum mll' (sicj p, &vam 

melle (!) c. catapocias gallieni g, catapucias galieni r, cata- 
*'-^ gmlieni p. 



._ 41 — 

paliehtia planlagiiiis aut uvae lupiiiae suco inliues, 
aiit ieaticulatam lierbam de slagais virentibus colliges et 
ciiin Diodico acelo Iritam impones, aut glaucium cum aqua 
solutum intioes, aut coriaudro aut plantagine trito cum 
pane posca ioruso bis iu die et semel in nocte cataplas- n 
mabis: in hiberno autem Tiiidi apio aut coliciili foliis 
simililer cum' pane utcris, maxime si in articulosiB locis 
fuerit erysipetas. novit enim tate cataplasma imminentem 
putredinem proliihere. 

aliud ad igncm sacrum. cimoliae 2. lU, glaucii 2. II, k 
spumae argenti 2. I, croci 2- III, turis masculi 2- 1 ci- 
cutae suco cotliges et trociscnm informabis et in usum 
iD poBca rdgida teres et intines. aliqiiando etiam, ut toci 
qualitas vel ipsins membrt poslulaverit, aqua catida primo 
fomentabis et diligenter deterges, tunc pautu sursum a li 
patieule loco carpodesmo ligabis et iibi nimius rubor 
fuerit, scarifationis tevissimas taceraturas dabis, quaa 
tiraeci amychas vocant. et postquam videiis cutcm bene 
fuisse purgalam, spongia IrigicEa posca espressa deterges 
el trocisco supra scripto tines. alia vero die emplastrum si 
dia strycbnu appetlatum impones: et conQcitur sic. cerae 

1 patientia c: patieQtiB gp. uvae iDpinae: ('■ e. iiryekni 
(Sinum Jan. a. v.) cf. infra et Dtonc. l. c. infl c)liniB gcp 
lUem mox coUigin . , . impoiiie). 2 leatiDtiliim p ( — latam gc). 
3 glatinm g, glaeium cp (yXuvKtov ad ^ysip. Gal. XI, 867). 
iminiB gcp. 5poaca g: in pnaci^ cp. 6 po^lantem in tnor^. 
add, p": eplauBtrizando. co(aa qp)liciili g. 8 erisipilaa gcp. 
tale p'^: taliB gc. Imiuentem g(cpj. 10 acmm g, acgrum c. 
quimolia 3, — lie cp. glauciii g, —cnp (— cii c). item mojt 
gpunia . . . crocu (ubi ce = cere p) g. colligis gcp. 13 

iii(l cp)liiiiB gcp. 14 postuiavef g ( — verit cp), 15 a, 

patiente loco cp: patieDtem locum g. 17 ecarifatioiUH g, 

— uee c (BcarificationeB facis p, gm ow, lev. lac.). leviBsi- 

mas c: leniBsimaB g. ISamicaa gp, amicha c. 20 trociscum 
(— cu c) supra scriptn linia ye, trocisco Bupra dicto lenis p. 
81 diaBtrignum gp, diaatrigi c (c/". Diosc. IV, 71). im- 

poniB gcp, cera (cera g) . . . spuma . ■ . ceruSBa gc 

(gfn. p). 



:amentiim fadt f.t 



I 



I, spumae argenli 2. IHI, cerussae 2- I 
lib. I, ii»ae liipinae a. VIII. hoc medicamenUim facit et 
ad Iierpetas hoc est serpusculos. 

XXV. Ad araneas. 

6 Araiieas Graeci a scrpendo quod Iierpiu dicuut her- 

pelas diciint, nos vero similiter latino sermone aicut supra 

'i (iiximus 3 scrpendo scrpusculos nominamus. | et efficilur 
sub ingenti acredine ac calore fellis cum pustularum 
supcrinsurreclione. est ct aliud genus herpetis, quem 

Graeci cenchrias vocant, si quidem in superlicie cutis 
puetulas minutas milio similes ostendil: quam Lalini vulgo 
Braneam verrinam vocant 

iiratioDihus uulem similiter ut erysipelala su- 
perius curabis. 

XXVI. Ad scx.oras. 
Scrqfas Craeci cLirsdas vocanL duritias rotundo 

scbemate natas cL ncrvis alque arteriis venis et muscu- 
losis membranis cDnnaturatione inliias, quod Graeci cala 
synfyBin vocanl. et cum glandulosis in locis in utraque 
gutturis parte ruerint natae, siculi suis feminae lurgida 
colla cum dolore osLendunt, iindc ipso nomine scrofae 



1 olao roeo (sicj g, olei rosei (ro. p) cp. 2 hh. I. ff, 

' libr. 1 e, V. I, p. 3 erpetaa p: herbeDBs g, herteDfu e, 6 
herpen y, herpin c (q. h. d. om. p, erpem Sim. s. aranea^ 
heipenaa g, herpBpeticoB p (om. c, herpetaa Simon s. v.). 7 
terpiginem Simon «. herpetae {cf. Isidor JV, S, 5 serpedo). 
iiom. g (i. e. nominaraua p), uominavimuB c. 8 ac ff! et ep. 
0. p. extaotia Isid. 9 heipenttB gp , erpetie c. 10 oen- 

crias (1, tccrias e, ceucas p. 12 aranea. verrina (ranea vef' 

inia c) g, — a p (tineas verinas Sim.). 13 eriBipilata gc, 

— pila p. 15 tit. Ad Bcropli(f c)a8 gc, De acrofulb p (vKff 

SorofiM^fp). le chirada^ rfp, hiiadaa c. 18 caataratiODe^: 
ou matuiatione c, c5atu p. catasinfiBin gp, cataunisiaiii c 

SO eui»! snea ffc, uos p. Sl ostend g. 



r^ 



43 



rocaDtur. et sunt curationis «lirficiUs. nascuntur in ca- 
cochymis corporibus id est nialo iiumore possessfs. 

est itGrnm aliud genus scrorarum minime adbaerens 
sed magis sub cute nalHns eL plurima natione puliulans 
sicut genus porcorum, unUe ilerum sci-orae nomen ac- s 
ceperuut. nascuntur ul supra dictiim est glandulosis in 
locis, iit in gulture vel sub ala aut in inguine, et sunt 
sive cbirurgia sive mcdicamentis curalione faciles. 

propter ea curalionia tempore dialon medicamentum 
iuferius suo loco cooscriptum appones. novit enim scrofas n 
fiolvere el in luimore purulento ronversas per poros cutis 
desiccare. aut certe meline Vespasiani appellalum appones, 
et cum videris supra dictas scrofas in saniolam converti, 
chirur^a uteris et secundnm faliouem curabis, quod 
Graeci cata logon vocant i^ 

XVVil. Ad sLeatomata. 

Stealomata dicunlur durities iu similitudinem scro- 

ffirum emergentes paulo potiores et molliores, quae cum 

digito fuerint impressae cedunt ar resurgunt, adipis cal- 

losi qualitatem intra se conlinenles. unde ipso nomine a 

1 earationefl difSct g (curaidem difficilea c), cutatione dif- 
ficileB p. cacocjmiB g, cachozimia c, cocociBntis ( — cisini 

anfe COTT.) p. 3 Egt iterum (E iteru g, ubi e e.c j corr. qtii 
vuU Ceterti) gcp. miiiime : Dole (DOmine) c, adherenteB . . . 
DataDt«s . . . pululaotea (pululacione pullulanteB c!) gc, — tium 
semper p. 4 natioue gc\ variaidone p. 6 scrof nomen^, 

uotnen Hcrofaa c, noineQ acrofe p. T in ipguine c (in om. gp). 
8 cnrationes p { — ne gc). 9 dialoon gc, dialeu p (cf. c. 21). 
10 wxoi g. 11 E et in h. i). in hnmore puralento con- 

vereaa {conversoB c, convetao pj gcp. 12 meline gc (moline p). 
18 Baniolaro gc, — laa p. 14 cirurrigia (sic) g. 15 cata- 

logou ,7C, catal5go p. vocant g: appellaut cp. 16 tit. Ad 
fiteathomata (ste^atomata c) gc, De duritie simili duritiei acto- 
fulamm p (m ind. capp. Ad steatomaa). 17 Steathomata if, 
Scearthomata c (item infra }>. 44, 1). duritieB g(i^). la 
inpteBsg g(p}: eipteaBB c. 



— 44 - 

steatomata yocantur. nam Graeci adipem stear dicunt 
nascuntur frequenter in articulosis et nerrosis iocis vel 
musculosis et cartilaginosis. et simiJiler ut scrofae cnrantur. 

XXVIII. Ad aurium dolorem. 

5 Aurium dolores efficiuntur ex antecedenti perfrictione 

ex frigido vento flante aut ex lavacris frigidis aut aqua 
in ipsa caverna auditoria irruenti. aut ex tumore mem- 
branae supra dictae auditoriae cavernae aut saniola fluenti 
aut ventositate inclusa tumorem faciente aut sordiculae 

10 vel purgamentorum obtrusione facta^ cum exitum minime 
habuerit supra dicta ventositas, dolores efficiuntur. 

curationis autem tempore in ipso initio doloris ali- 
qua ex praedictis ad dolorem capitis superius scripta ex- 
trinsecus adhiberi sumenda mandamus, ea vero quae pro- 

ih prie in ipsis cavernis instillantur nunc dicemus. 

ad dolorem aurium. gesentera id est vermiculos de 
arrugia aut araueas aut asellos quos Graeci onisc4)s di- 
cunf^ — nascuntur in humectis locis hominum tactum 

1 scear c, 3 cartillagioBia g. 4 tit. Ad aariiun do- 

lorem ^dol g) gL\ De dolore aanam p. 5 — 11 dolortim causae 
== Gal] («araVoar.) XII, 599 iUfuU PsctUloGal. euporist XIV, 
330 cf. Th. Prisc. I, 7>, 5 perfricatione p. 7 in ipsa 

cavcma tic. (obl.) gcp. irruenti g ( — ti ttiam cp). 8 

flueQti gc, -te p. 9 sordida {pro — claV') g^ sorde e, sordi- 
des p (ex sordibu8 Pctr.). 10 obtruaione g, — trotLone p^ 

ostnuiioue c (^obstrusione P<1r.\ 12 aliqua cpz aliquam g, 

13 scripta: scriptam g^ dicta vel scripta (sic) c, scriptis p. 

14 adhiberi sumenda (— dam g"^ fic gc (sumenda om. p). 15 
in ii^sis caveruis: ftic gcp. oicimus cp. 16 ad (Ad c) d. 
aurium gc: om. p. d^rjpi^ov o yf^j: MTfpor xalfirai ex Apot- 
lonio Gai, XII, ii^. vermiculas g (— loa cp). 17 arrogia 
9V fff' PJi*f.>'' auringia c. oniscos g: auisooB p, oniaoon c. 
18 iir o^iftcui in codcfH argvm^-o aic cjt Asclepiade GaUnui 
(XU, 634): t^ov ^f /<rrf srolrarorf /r ror^ r$(frjpoCs ayjsioig 
icf. XI l^ 641 cl {»i\> C.T Archigcnc ror^ iTu tais vd^is owovgj 
xal /r raii «ox^Vxi-f yfrrau^ror, xerta 6f ra^ ri»r SaMTolmv 
iwaq^^ftS «qr^i^oru^ior. 18 faumidum tantum f. c (ut Siwum 
f. omiPcntr humidum tamen f.\ 



- 45 — 

fugientes ita ut se in spaerulas plicando uourerEant — in 
oleo coques et auribus infunties, et super vaporabis niar- 
supio id est sacculo torrido sale repteto, et iterum tepe- 
factum medicamentum infundes, et lana munda ac molli r> 
ipsas caTcrnas blande obtrudes. 

aliud lumoribus conveniens. adjpis ansennl aut gal- 
linacei parles II, olei amygdalini ex amaris amygdalis ex- 
pressi partem I in uno commiscebis et tepefactum inslil- 
laliis, praevaporatis partibus spongiis calidissimis ex aqua i" 
calida expressis atque alterna mutalione appositis. et post- 
qaaia stillaveris, iterum super competenler vaporabis et 
molli lana sicuti supra diximus patientia loca tutabis. | ^"'j^ 
[oportet aegrotum inani masticatione os commovere et »ic ''•ippt.ff: 
medicamentum in auribus accipere. ifi 

item aliud dia tessaron appellatum facicDS ad tumores 
aurium, quos Graeci flegmones vorant: mcl optimum, 
ysopi altici sucum, nardinnm iinguentum et amygdalinum 
pari pondere. uteris sicut supra. si vero incendiosus 
fuerit doloris sensus, et magis terapore aestatis "ef in ao 
aelate fervenli, acetum rosaceo admixtum infundes. 



1 Bperulfts (peiulas c) gcp (Sim.). plicando g et Sim. 

(politando c, apUcaado p). 2 coq ff. maraupio g: mar- 

anppjs p, marsippia c (marsipu «ar Cassio Jnflnorat Sim.). 3 

et iteium ipBO saco (sic, om. tep.) med. inf. c. 7 adipe g, 

— pGH c. 9 commiBces gcp. 10 es cp: et g. 11 iialida — 
poBtquam in textn om. sed in inf. tnargine su/ppUt g, notata 
aigiu) ■>■). 12 BtiUaver g (— veria cp). 13 eicut (aicati c) 

— tubabia (stc p, ut gempee, mutabiB c) ep: aic aapra ipsas 
ciiveri>a,s blande obtrudeB g {gvi eadem etiam guae Bupra verba 
W<M"C respiciens scripsit). deest in g finis eap. cum initio 

gegvefttig. 14 (oportet) autem add. p. maaticatioDe: mBioi- 
f^tatione c, mastificatione p. los movere (sii:) p. IC 

diatcBftron cp. appellatum om. p. tumores: — rem cp. 

17 qnod (n) cp. flegmona c, fleimouaa p. mel c: vel 

IX) p. optimom p: aptum c. 18 atici cp. natdini . . . 

ftnaigdalini p. 19 paripoodere c; paria pondera (--ris anle 

ip», ftwr.) p. 21 etate j); eatate c. acetum ( — to e) 

roBaceo amixtum (amirto c) cp. 



— -w — 

aliud ad liniiitus et ad obtrusioiics, qoas Graeci 
^ofraxi» Tocant. et ad difficiks aoditns et ad initia sur- 
diutis. Ditmin et afronitmin aeqnali modo cominiscebis 
et cum aceto acri et oieo Teteri tepefaclis infbndes. 
-^ item M Termiculos aurinm forinsecos educendos. 

cenlanriae Tiridis aot manmbii aot absinthii Tiridis sucus 
iofu&us exdndit Termicnlos. 

ad sordes anrium. nitrum aceto resolutum cum ca- 
iida aqua per auliscum oticum inicies et delerges et sic 
10 itenim instillabis. 

ad anres saniola fluentes et humecta quoque universa 
trociscus Herae appeUatus. recipit autem murrae croci 3 
siDgulaSy aluminis scissi 3 XII. coliiges et uteris aliquando 
ex aceto aiiquando viuo austero. 
if> ad tiDnitus aurium et difficiles auditus. oieum ra- 

faninum cum aceto et nitro id uno commiscelHS et fenre- 
factis uteris. 

aliud ad difficiles auditus et surditati conveniens. 
ellebori albi 3 I, afronitri 3 IS, castorei ^ IS, accti 
20 acrioris quod suffecerit 



1 et ad obtrasiones p: et obstrasiones {om. ad) c. q, e, 
qap (q^ |)C). 2 anfroeis c, ef&fi }), et om. p. et ad 

inicia Bordita inieio nitri nitri et cofonitri etc. c. 3 afor- 

nitmm (sic) p. commisces cp. 4 acro c. et {anle oleo) 
om. p. 6 pmiclos (sicj c (vermes Pebr). 6 Centauree cp 
(— rie Pttr.). aut marubii (p et Petr.) om. c. 7 inftuos 

ezcladunt p. 9 pauliscu octicu j^, parauliscu octicu c. et 
deterges om. c. 11 saniolam c, saniem p. c^ cp. uni- 
versa c: om. p. 12 here p, (Trocisci) uere c. 9 (afit 

add. c) mirte (mre p) cp (myrrae =- aiivQvrig Ugendum esse 
coUatus Galentis docet XII, 610. G2S sqq.). 13 3 singnlas ei 
an . 3 . I . ^;. 3 VU c, 5 XII p. coUigi (--g^= gitur fl^ 
vino austmo (— triDo). vel aceto. et uteris p, colligiB vino 
austero (er in ras.) et uteris aliquando ex aceto aliqaando 
vmo austero c. 16 (et p) in uno (c6 — c) miscee cp. 18 
et surditati om. c. 19 3 I . %.p: II 3 | (in fine venmaj e. 

20 acenons (stcj q. s. c. sufficit c, sufficit (cerit) p. 



— 47 — 

ad dirficiles audilus ex aegriludine uatog. leporis Tet 
eL lac mulieris et mel opLiraum, omnta tria iu uno con- 
solves eL tepefacta instillabis. 

aliud dia tessaron appellalum, id est de quattuor, ad- 
versiis tumorca et dolores et iilcerationi conveniens. re- j 
sinae terebintinae, butyri, adipis gallinacei, olei amygdalini, 
omnlum quattuor paria pondera in uno consotves et uteris, 

alia auricularis sive ut Graect otice adversus dolores 
et ulcera et velfres aiirium passtones. recipit opii, 
castorei, aloes 3 singulas, croci 3 II, murrae, lycii indici w 
3 singulas semis. bene conter«s et melle colliges, et in 
usu accipies ex ipso medicamento modicuin resolutum 
pasao. ex oleo rosaceo stillabis et lana muricea vel pur- 
purea loca lutabis. aliqui lacte resolvunt muliebri. ad 
difflctles vero auditus et tinnitus multt temporis cum aceto is 
salito infundes, quod Graeci oxalmen vocant, et cum oleo 
raXanino et aceto uteris. 

XXVIin. Ad ocutorum passioues. 
Hippocrates in aforismis sic ait: oculorum passiones 

2 et (T)-is) OHi, i», omniii tria c: hec ita p. imu c, 

nno p. 3 tepefB.ctiij stillabis cp. 4 i. de 1111, (sic) c: 

ont. j). adverauB c: ad }j. 5 teaiua terebentina. bvtirum. 
adipe ga.IliBaciu. . oIbu aiaigdalinii c. T oiiil quatuor c: 

om. p. aao cj/. S aliud auriculare p. ut gieci p: 

grece {om. nt) e. oticen (otice, sed ante eorr. otoe p) cp. 

adveraus c: ad p. 9 recipit: B cp. opii (cf. Gal. Sll, 

62B sq^.j: apii p, otn. c. 10 aloes c: aloe {ante coir. aloeii)p. 
11 3 Hingulaa aemiB | leniu» et meUe colligis (sic medm om.) c. 
3 eingnlae c: aii . 3 I, JJ, tu , 3 . U . mrei alitii, indicii (cf. 

GaJ. XII , 630 etc.j. wi , 3 1 , S . bene conterea . et melle eol- 
ligis p. la nBum c. ei: et cp. 13 roaeo c. mu- 

rioea?: marina (maria p) cp. de purpura c, aut purputia j>. 
14 tntabia: tndabia c, tubalis p {cf. GaX. XI!, 632 Jjti Jf r^s 
jlf^asatE fiEcd: ooiivov ivata^e ncil in/0KvBa ivti9^i nogqiveav). 
reaolTunt muliebri c: mulieriB teBolvnnt p. 16 salUto p. 

gteci c: om. p. oialme p: eiaoael c. 18 tit. De doloribua 
oculomm p (Ad oculorum dolorem itid. p). 19 jpoctateH cp 
(Sipp. III, 763 Lips.J. amforismis c. 



f 



— 48 — 

meracae potiones aut layacruin aut vaporatio aut flebo- 
tomia aut catharticum datum quod farmacian appellant 
solvit. sed omnia haec quinque secundum expositionem 
Magni iatrosophistae supra memoratus senior Hippo- 

5 crates cum discretione adhibere praecepit, et si fuerit 
dolor ex plenitudine sanguinis, flebotomia aut cathartico 
detractione facta curare, sin vero ex siccitate fuerit dolor, 
lavacro et vaporatione humectatos sanare, sin vero ex per- 
frictione ethumectatione fuerit dolor, meracapotione calefactos 

10 mederi. vinum namque calefacit et desiccat. secundum varia 
tempora passionum omnia adhiberi praecepta -sunt. in 
ipsis initiis abstinentiam cibi vel ieiunium oportet im- 
perare, in augmento vero tertia vel quarta die flebotomia 
vel cathartico operari, declinatione vero facta^ lavacro 

i:* uti. haec sunt quae secundum aforismos id est deflni- 
tionis eloquentiam oculorum doloribus posita esse no- 
scuntur. 

nunc vero qualiter proprie ipsis oculis passiones con- 
tingant scribamus. aliquando cum ingenti fervore dolores 

M efllciuntury aliquando cum perfrictione et torpore sensusj 



1 merate passiones c, meri potiones p. Iava2i. c, la- 

vacri p. ant — solvet (sic) c: ant farmatia solvit (cet. om) p. 
2 farmacia c. 3 V. cp. 4 magni byatro sopbiBte c, magni 
(mag) hiatus sophiste p. snpra am. c. memorato c. 

hypoo c, ypocras p. 6 cum om. c. adhiberi c (— re p). 

ut ai cp. 7 detractatione j). factam c. Sin c: Si jp. 

ex Ofn. cp. 8 bnmectatis c. Sin c: Si p. 9 perfricatione 
cp (i. fngore add. p, non c). meraca c (menta Petr. c. 19)-. 
meri jd. lo vinum — adhiberi p : om. c. namque : na) p. 
12 abatinentia c. vel ieinnium ci om. p. 13 flebotomiam p. 
14 vel c: aut p. catartica (sic) p, — cum c. operari p: 

-^re^ c, in decl. p (in om. c). facta om. p. 16 diffini- 
tioma /). le nascuntur cp. 18 pasaionis contingat c, 

paauonee contingunt p. 19 Aliquando ctc. {nisi quod per- 

fnoatione et corpore) c: Dolores efficiuntnr (hic corr. marg, 
Miqmndo) cum ingenti fervere ($ic). aliquando cum fricatione 
et toipore. 



- 49 — 

quem Graeci narcen tes esteseos vocant, aliquando cum t~ 
tumore et aliquando siue tiimore, aliquando cum largo'' 
reumatis incursu et aliquando cum gravediiie et dolore, 
aliquando autem pi'aeter ipsa. 

io curationtbus vero si modicum fervida FuerU ocu- !■ 
lomm perturbatio, posca tepida fomentabis. si vero ex 
perfrictione fuerit perturbatio, penicillis prius calidis ex 
vino miito albo alterna mutatione vaporabis. sin vero 
maior fuerit dolor cum ingenti tumore et gravedine, et 
ai in fronte plenae ac distentae apparuerint venae, de- lo 
tractio sanguinis per tlebotomiam fieri oportet, si tamen 
alii humores non impedierint augmento facto per aliquam 
obtrusionem interioris membri. quod si hoc contigerit, 
cathartico dato ventrem purgabis. utendum etiam in ipsis 
Dctilis liquidis infusionibus cx faeni graeci suco lenius con- is 
fectis. bene autcm fit si faenum graecum aqua dulci 
prlmo lavetur, ut tcrrosa careat qualitate. el postquam 
faerit lotum modicum coques, ut omnem acredinem ei 
se dimittat, et secunda aqua iterum coques defusa priori. 
et cum videris sucum venire in similitudinem vini, liqua- w 



1 Hie eum iTtitio p, 306 rvraus incipit g, sic (rubr.) Ad 
Dcolornm dot. Oculorum dolor est quem greci uarcodna eateseOB 
TOCRjit. et fit aliquondo cum timiore etc. qnem: n (qnod) 
ep. ncodo^esteeaeoB p, norcodeB eBtefeoa c. 2 et c: om. gp. 
3 renmatis incursu e; renmatismi cnrsn g, reomatifiimi ve! (!') 
carsQ aenBn (Btcj p frenmatiBmnm recepit etiam Petr.). et 

gc: Qtn. p. 4 a,atem g: om. cp. ipsam p. 5 modicom 
fervida: modica Ifervida c, modica et f. gp. 6 tepida gc: 

fgtida p {sed tn marg. ideni .'. ftigida, credo!). 7 perfrictione 
gc: — oationa p. 8 Sin gc: Si j). 10 apjiuef (sicj g (ap- 

pftmeriiit cp). detractione ep. 13 conbger g ( — rit ep). 

14 in addidi. ipsiB ocnlis (ont, in) gc: a.d ocnloH p. 15 

leriuB c. 16 fenigrecnm (sic g, fenu— p) aqua gp, fenog' eu 
aliqua c. 17 ut — qualitate g (cu cerosa careat calitatl c). 
nt omnino terra oareat ji. 18 (et 19) coq g (coques c, coqs p). 
19 dimittat ge: deponat p. priori; sic gep. 20 Tider g 

(-ris cp). 

Cmiiaa ¥elii, ei. V. Bose, 



bis el iileris. elenim liimores digerit el sordida quaeque 
depiirgat ct humorcm asperum leoificat. utile est etJam 
et ovi all)um ct tcnue tepefactiim iugiter itifimdcre, et lac 
muliebre. esl namqiie lionus luimor lac quod Graeci 

B euchymon vocant, (_tl} valet e contrario acredinem mali 
humom obdulcare: sic omnia conlraria contrariis ^bt 
rebus curantur. sed oportet primo sine uila oppressioae 
egestiones sive pitnitas oculorum, quas Graect lemas 
vocant, molli penicillo detrahere ex aqua calida expresso 

10 et diligenter vaporare. et si cum omnibus fiierit capiUs 
gravedo, cucurbitam occipilio praeraso flgens addita scari- 
fatione competentem sanguinem dcLrahes. 

cataplasma faciens ad tumorem oculonim et cbemosis 
et proptosis. appeltatur autem chemosis quotiens in ipsa 

iii ceratoide tunica apparuerit riihicundus et carno^us tumor, 
proptosis vero est oculorum ct nimio tumore promineos 
casiis, ut etiam difQcile palpebris contegantur. recipit 
autem castorei et croci di^ stnguiaa, opii obolum unum 
aut 11, ovorum assoium vitclla V, panis mundi micarum 

10 2. III. cum dulcore et modico rosaceo colliges el cata- 
plaHmahis. 

1 diger ( — rit vp) . . . depnrgant (— gat cp) . . , lemfic 
(— cat cp) g. 3 infunit g (— dere cp). i maliebre (vel 

aiine add. myrr. mar^. p). bonua homar (sic, cf. 8im.) ga 

(et lac 01. quod bom hnmoris est quod Gr. ttc.) p. 5 eoxi- 
mon g. eupinO c, euiinia p. et addidi. 6 Sic omnut g: 

Sic eDim omnia c, Sicut entm omni& p. B lemas g: lenas c, 
lenag p {ef. Sitnon Jan. s. letna, lemi, leoaB). 10 sioii 

om<i8> g (ai cum omnibuB cp). II oocipito g. figena: 

figCB gp, Rge c. et ftddita p. acarifacione g: — ficft- 

tiooe c^, 13 fau g: facies cp. tamorem g: — rea cp. 

chemosii g: temoBis c, themoain p. 14 propthoaiB g, pro- 

tlioeiB e, prot«sin p. cbemOBia gp, tbemosiB c. 15 c^ftto 
id unica (= ceratoideatunica) g, oerato .i. timica c (chemo- 
BciBerato i, tunica appar. p). IG Propthoais i;, proUioaia e, 

protOBis p, 17 difficnlter c. Ree auUm g: R hec c, 

9 p._ IS castorei cc an. 3 I P- 20 L lU jj: 3 Hl cp. 

collig g (— ge c. -gia p). 




r 

^^ iilenilniii etiam el romenlo ex decoclione meliloti et 
roBae aiccae: parles singulas mittes et faeni graeci dimi- 
diam partem, dccoques in aqiia et fomentabis. facit ad 
reumatismiim et ad minorem lippitudinem. aliquando es 
ipsa calida penicillo expresso vaporabis. 6 

nec noD etiam et collyrio libiano uteris. facit ad 
lumorem oculorum et chemosis et proptosis, et minutis 
Tesiculis, et sordida ulcera bene purgat et concava supplet 
aquatius infiisum. convenit et doloribus ct siiperadustio- 
nibus et dirnptionibus et slafyiomatibus. bothria etiam u 
iilcera id est fossulas et faypopyos oculos sanat. ulcera 
etiani difScile in cicatriccn) venientia, quae dysapulota 
vocant, optime in cicatricem ducit, et minores cicatrices 
cum aqua inunctum detergit. et facit aliquando cum ovo 
et lacte, aliquando cum ovo et faeni graect suco, ali- ib 
quando cum aqua ut supra diiimus inunguitur. recipit 
autem cadmiae combustae et lotae, cerussae tritae et iii 
testa nova assatae et diligenler lotae dr octonas, amyli 



1 fomentu g (— tum f, — to p). a mittes gcp. 3 

decoq g (— ques cp). 6 libiano gc, libano p. 7 tnmores cp. 
ohemoaiB gc: — air p. proptosiB g (prothOBis c): protoBin p. 

S TesaicaliB g. pacg g. Buppleta. qtius (sic) g (enplet 

aqnacins c, auplet qoUa p). 10 Botria gcp. cf. Simon Jan. 
e. botriDH tt $. nlcas. II hi^yjpopioa g(p), ippopioa c (vno- 

itvQVS if&tcX^avs Gal. XII, 758). 12 dsBapiolita g, daa{s p)a- 
polita cp {Svaaitovlioza). 14 deterget ge, — ges p ( — g p"). 

aliqnanda ~ (15) lacte (cp)om.g. IBiDuiignitiiT c, — gittir gp, 
inungitur . S . rec . au . (aic) g (^ aatem c). tic autem p: ^ 
CoUirium libauam quod leperitnr. Idem reperitur in&a hoo 
eodeia capitulo infra hoc eodem capitulo (ittrata linea suib- 
iueta delevit corr.) lihanum c8t<faniie> combnBte et lote . ceroBO 
trite et in testa nova etc. (cum aiiin wMis (tuohus ad v. 
cadmie et ceruae). ceUruw, hoe idem Libia/num (Livianum) 
graece hgilur apud Galenum XII, 762. 17 aecusativas 

(apecienHn) habtt g (non cp): ca,miS, . . . cerussam . . . anuliu 
(tic) recena. stibenm . . . plumhuin etc. 18 dr VIII. g, df 

Drtenaa (aie) c, an. 3 VIU p. 



I 
l 



- 52 — 

rf<-.rntiii, fttibeofl combusti dr senas, plumbi combusti et 
lotl, IH)mrolygi8 lotae, draganti, ges asteros tritae assatae 
nt lotae, ciimmi candidi, omnium specierum quinque dr 
qiiaternaft, murrae bonae^ opii dr singulas. aqua imbriii 
r> id (^Bt caclcsti colligitnr. 

crdlyrlnm apocrusticum Hermolaou staticon appellatum 
faclniH intcr initia ad reumata repellenda et deaiccanda 
et ad alia multa. cadmiae crudae et lotae, murrae, aloes, 
crocly oinnium llll dr octonas, aeris usti et opii dr qua- 
V **^ ttM*iiuH, I acaciac rufao et cummi dr vicenas, aquae caeleatis 
quod HufTocrrit. 

collyrium dia rodon de septuaginta duabua, qnod 

lirnrci diolulomocontadyo appellant, si quidem in pon- 

dcrilMin ut 8upra dictum est 8i?e in roaa seu in aliis 

K> HpoclolMin li\X H II drachmis concludatur. facit ad xer- 

t iitibi«o»: ■tibouui </, iscubii c, Itabe p. dr aenai g 

[om, i'K ail. \ VI />. S pOfoliga lota g^ p&poligi lote c, 

|H«\«oti|r«» lot<» |*« dragantu. ge8a8ter& ^Gerea tere c, geas 

*9tor\« f>^ UiiA th\ tj. ges a«teros: •'. e, terrae samiae cf. 

f>t\\«\* ^. tTl. 3 totam. "^^ . cuniinuiii . , , sic g (signim 

^ilwki v«w«. r|» . ounimi: cumuium 51, cimiiii p, Cira (9ic) c. 

o «p iiuiiK\uo v\ V j CM. f \ di^ — quatemaa g (om. c)i 
au. :s lUl. \\ 4 MTrrv y. Mirr« ji. ^ dig ^df c) aingiilaa gci 
tkw \V |\ imbriU ^uoibrili j>' : c/'. r^o^ o^f^ww (rai. 6 
\ vvto^ti yji ^* sy^rr^yfif v\ i»^* \ bribile c^^e fbcolli eoUij;iiar) 

t\vu\«t«h\v j' VivM A^iitf ~. :.,'5. 7 ad ini inicia gc 

s**^ y^ hV t^'V*V5U>*^r^V Tvu.ma^.vt'. ^CiiMdM€ie.g(gemi, 
^^SfHi H^ • ^AoftTT* ;.• . mirw y , miitt* c. alocii (ne) gep 
^ \^\\\\^\\\v\ UU / v«*. <y.. dr^ ^df c' oct»v^ j^)nM oc, u 
5 > \\\ vv «iv»uftf.jm *iJ 0|M;ia / nmS^ Cf ^ 'a& . 3 niL p 
W V^sw /. Xk^ilM ^y vcmjLu /. oAieu p (anii e) 

W^^ / \aA t \\ y . «^TM svl*rti p: vaqoe edeakia p). 
\\ tvj».<:^ ^ . vr" *. :',>^ . li vr Aoi ^y<9M Omkm XII, 767 
vf A-rtfH ■• , ^'*S «J^ISa» ,-jv *s.l /. i^iaed: %w pqp. 13 
^«^^w.x' H^4«iiw' /. nU^iffii^^xw v^twshiLv* «'. <£m^ TticArMCt con- 

^y «rtp^wft^ vw^vn^^r^.^iM *»v /• *■? «F***»P*** et 00- 
w» ^ s», ^l^m y. ^xbi«^.^« .<jr\ ^ f.. *i cxKio obU- 



— 53 — 

opthalmiain id esl siccam lippitiidinem eL ad pruritum 
maiorum augulorum, etiam et cicatrices blande detergit. 
recipit autem cadmiae crudae et cummi dr quateruas, 
croci dr VI, murrae et spicae iudicae dr quateruas, 
stibeos et opli dr quaternas, rosae viridis foliorum df i 
LXXII. aqiia imbrili colligitur. 

collyrium dia libanu facicns ad supplenda iii oculis 
ulcera concava. recipit turis masculi et cadimae dr qua- 
teraas, opii dr VI, draganti dr II, cummi dr octo, aquae 
imbrilis quod sufTecerit. t( 

aliqui vero in hac coUyrii conreclione colorem album 
affectautes cerussam minime comburtmt, ignorantes tjuia 
st igne caruerit, laniiginositaLem quam iii se detinet 
habeus, sordidat ulcera pottus quam depurget. 

coUyrium ZoiU nardinum a Graecis appeUaLum, con- i; 
veniens veLustissimis oculoruni passionibus. faciL ad reuma 
lenue diuturni temporis et debiUtatem oculoriim mirUice 
confortat. reciplL cadmiae botryitidis lotae eL aeris usti 

2 deterget g ( — gat c, — gt p). 3 Rec ^ {9 cp). antem 
gn: om. p. cadmiant . . . ciminu (stc cimuii p, etemi cj . . . 
crooi . . . mirra . . . spica . . . etibeos et opiu . . . ros^ g (gttu- 
tivot gemptr hahent cp). dcg (sic ^, df c, «t supra_52, 9. 10 
et in e. seqq.) quatemaa gc: an. 3 VIII. p. 5 drg IIII (pra 

IIU, ut aupra v. i) g, dr qnaterrias c: an 3.1111 p. 6 um- 
brili (item infra semper) p. 7 dia(o cpjlibanum gep {cf. Gdl. 
Xn, 770). in oculi sie g {— Hb cp). 8 ret g, ^ cp. 

turis . . . cadmia . . . opiii . . . draganti . . . caminu g. dr 

qnaternaB c, d^ Uil.g: an.5 HIl p. 9 onmmi: cnminu g, 
cmim c, cimini p. octa g, Vlll e, III (siej p. aqna 

im(n cjbrili ge (aque umbnl' p). 10 guffecerit p: anffic gc. 

11 bac gp: haina c (sed cf. supra p. 51, 17). uolorem e(e. 

cf. Gal. XIII, 409. 12 minnte commiacent p (mimme 

cominut stc c). 13 oanierit cp, — ront g. d. no|babeiia e. 
14 B. potina uloera cp. depnrget (sic) g(ep). 15 cf. Zoiti 
coU. ap. (jfal. XII, 771. appeUatnr (w^) gcp. 16 reumam 
teuuem g. IB Rec^, ^ cp (et sic semper). cadmiam 

botriden (botriten c, — te p cf. Gal. XII, 220). lotf et eiaatnm 
(eria usti cp) lottun dfg. g. 



— M - 

lcvti dr densf mtibs. raxnmi «liu, iir.A;-iBf, iailMS dr qua- 
<)nipf»Bs, xnnrr&p. crm folii, (-.kuitd, (ipD, chakitoos 
fieifiiiissae dr idBW, a^oes fa {^r.af indinaf f Mngniflw^ 
r^mssae lorreiartap fa )ntaf d? ^HL agnae inAnKs quod 

^ snff ficeril. 

r4iT.BplR«asR (*.nnvMi)PiM> ornlif nlnRratif fi tUDenlilMis 
ei prnnirrHi pmrlitanlihuf ei iturJiej* dokiutiltDfi. meiik>tQm 
artiruiii ruDsun: f^t ic juhiso corXDm tm^ dib^enter et 
suTiprmi^tPf nvi afisi vjtollum 1 t*i arariap niifenae Bodi* 

i< oun . K r.HiHplHsmaiii$> )rvii(*r. Hliqui pz ojiinm. 

RnRroliemH ad ronmh rroromairmB . n|unm« rosam 
sirr.Hm. ariirjan; ci Hoquali morii^ Rrri anein teres. cnm 
iniun^uFVBrii. inlinpf irnntom. 

r.oDvrium rvr.iiof a CirRpr.tf ani«e.llRtnm. lacit ad 

1- uir.prsf umversa v.i liotiirioii liolorris otiam mitiiTHi et hv- 
pony» sauRl. rer.ip]t rjidmiat' r.omliiMtaf ei iotaf dr XWll, 
r.eriKKuiit r.omhiHitRr oi iotar dr \V1 . amyli rerentif^. opii, 
dra|ranti. omiiium triiiir d? or.toiws. arar.iaf «nrj et rnmmi 
d? nuatt^rnas. aquat imhrili* qood siinfrerii 

: u. ? . LX. j.. o.nuimi ; oiniin. (ffi. roniui: i . acacia p. 
aL.r.XL.^f qimtArna.^ c. t niirrf. (TiVi. ',ui a)\. cniitorea 
— tL f.. — re! v, ioiii. — i: c)-. c:. (yii^... ojui. ^ — ii qp\ 
oaiciter. r. : ai. p 11. lir ^in^ulais c: oih n. lui.^.L^. 
4 anuii lAtouf «) iniunl. /r,. r Mifterimi of:: raffich c. ar- 

oiM>tf*- f«. 1)'%* OnnfAr.tir r.oUirii )iiviui phmfi «n «impiiciauma. 
oatmir r.oinbuftt«- («: r lott o.i-o r^uiini Aiuha.mii: jm»cienmi 
d: qiuxiAi- (td\ . ? V «> . |rffr Ast^rftOs tOTrfiAf^t* « lotp dr. Tl. 
ecruit tarrafar.ti^ w lrtt.f ikt.ih<^o^ romhnftti 'Oi r loti ^. gnE- 
tcma^ (aii o . 1111 «r. opi; .> ?i • aowa'.»' f>' ifv. f)teihTiii»« y) 
qnoi. iQifKcii f.* fiu.pvo no: rod ? /i#. t. ;L . 7f;. T pro- 
ptiiAis p, prothofti cr. v AoariA nixr^Uh «: n aauioLLiUL 

c. osu nolii fsxne .«ir i. r.romtr. • — ro ,-' tnaJTnna «. Ton 

ucoa. aoaciit n lt arrr- u lo mnin^avr.. r • — Tffrit c). 
W «niqrnAs f: fcifrnos r . cXfrnPf t> f vt»»»»^ r^. Kll . 7M. 
If» hAtnoii / (r'\ fm, c ^ fttitf^(*/fh% hipopiG c [ifipapiik c 

ypCifa» %, ifwnfntc frrt.'' i: aTnil: /»fi. * li! traoKOti c 

d"r oeaRnas .- . drf VM. /* nii .^.vn. loti. ofnninn: trimn^ p. 
oottmi ff}i, omn. t lo ai. .^ 111 • aojiia t%eixie ni^ im- 

hlili ffU.. rnihri: yv snft^n: 'nnffic ffn. 



— 55 — 

Ad ti-achomata id est asperiUles palpebrarum et ad 
sycosiii, quam nos (icllatein dicimus, siquidem similis 
fjranis fici in palpebris versalis asperitas reperiatur. in 
curationibus vero pumice aut osso sepiae molli boc esl 
delraclo corlice, et diligenter fomiato versatoque palpebro, 5 
easdem asjicritales surficienter fricabis donec sanguineiitui', 
tuuc penicillo posca frigida eipresso ditigenter deterges 
vei desiccabis. post liaec ct collyrio trachomalico uteris, 
quod appellant paedicon id est puerile, siquidem et in- 
fantibus convenial. ad reumata et tracbomata bene facit, lo 
si cum aqua resolves et crassius sub palpebro inungues 
sive sub ciliis, quod Graeci ex hypoboles vocant. mira- 
beris hoc Tactum. recipit .autem cadmiae purgatac di* 
XXIU, clialcileos combuslae douec rubea efGciatur di- XII, 
opii et aeris usli dr IIII, cummi dr X, aquae caeleslis ta 
quod sufTccerit. 

ad cos quibus calx viva in oculis ceciderit. qnoniam 
81 aqua foveas magis incendiititur, idco oleum rosaccum 
Gum ovi albo et tenui cumniiscebis et ociilis iugiter in- 
fundes. debinc post unum vel duus | dies libianu collyriu, f>. 3( 



I^Lei 



1 traoomat^ (sic) gc (draconata, p). i ficitatem g: uci- 
;, siccitatem j». 3 fici gp: eici c. reperiatur gc: 

p. 4 pomice g. osao gc: oase p. & palpebro gp 
(verBatiBque celebria palpebria c). 6 aangutDetur cp. 9 

pedicoD gc (pedico p). cf. jiBtimo» al. ap. Goi. XII, 77U, 
pueriiem gc (— le p). 10 conveniat gc: — nit p. reuma gcp. 
11 reaolvia gp iom. c), palpebro g, — bris c, — brajp. in- 
ungueB sive Bubciliea e; iouoge asddu^ sobciliea g, inuugaa 
8ive(Hm) aubtilea p. 12 quod cp: quos g. exbipobolea g, 

exi po bolos c, eiipoboloa p. mirab g (mirabil' p). item 

infra p. 66, 3. 13 cadmiam purgatam g. 14 oalciten eo- 
buBtu g, calcideoB cu usu c, calcite cobosti p. rubea c: 

robenm g, sabrubeum p. 15 opiam et eaustam g. cimi- 

DDm g, cumini c, cimini p. aqoa cgleati g, 16 auffecer g, 
Buffic c, Bufflcit p. 17 in ocuIib gcp. quoniam Bi . . . 

Ideoqne olenm gcp {omisi qae). 19 albumine c. tenne gc 
( — i P)- commisces gcp. infunS g. 



— 56 - 

si forte aliquid laesum erit, in cicatricem duces, et mi- 
raberis hoe facto. 

collyrium dia leucoiu appellatum, id est de viola^ con- 
fectione facillima facit ad albores et cicatrices extenuandas. 
5 recipit violae hortinae florum yiridium, cummi albi dr 
octonaSy ammoniaci dr IIII. teres cummi, et ammoniacum 
prae manibus habebis, tunc flores virides pensabis et teres 
diligenter, et supermittes supradictas species, et iterum 
simul teres ut sibi bene counentur^ et facies collyria. in 
10 usu autem ad minores cicatrices admixto libiano inungues. 

collyrium dia ceratos elafiu appellatum^ id est de 
cornu cervino^ ad albores et cicatrices extenuandas. re- 
cipit cornu cervini combusti et loti 2. I, aeruginis Z. I^ 
ammoniaci 2. I^ sepiarum testae mollis detracto cortice 
15 2. Ily plumbi mundissimi 2. VI^ opii 2.. 111^ murrae Z. lUI^ 
cummi dr IIII. vino veteri optimo coUigitur. 

xeroco]lyrium acuens visum, quod Graeci oxyderci- 
con Yocant. facit et ad amblyopiam id est obtunsionem 
visus et ad xeropthalmiam id est siccam lippitudinem, et 



1 leser g^ leserit c, lesit p. duc g, — cis jp_(dulc c). 

mirab g (mirabeis c, mirabil^ p). 2 facto: flEUitum (fctm c) gcp. 
3 dialeuco | hiu (hia corr.) g^ dialeuco hui c, dialeto hiu \p. 
yiol§ g, viole c, vior p. 4 fiEUsillime g(cp). eztenuand g 
( — das cp). 6 rec g^ l^ cp. ortinf g*. ortice cp. flor 
viridjf (— ris — dis p^ — ris — de c). cimini gp, et cumini c. 
6 drg Yni g^ df octenas c: an . 3 yUI p. amoniaci gc (ar- 
moniaci p), ciminum gp^ et cumini c. 7 pensas gcp. 

8 pre(p)dicta8 c. 9 cohunentur gi coadunantur p (ut bene 

commisceantur c). facis (£&c c) gep. lO^inunges gp 

(unges c). 11 elafu: helafiu ^, ellafui c, elephin p (de taU- 
hus cf. Gdl. XII, 762). 12 f g, ^ cp. 13 comu cervinum 
(— ni p) gcp. 14 a(r jp)moniaci gc (sic setnper). a. dragma 
una c. tieste mollis c: testa moUia ^, testarum molliuxh p. 
16 2. III . g: om. p, dx ^ Yl c. mirra g (mire c, mirre p). 

16 cumi (hic primum) g^ cimini cp. 17 ozidordon ^, 

exhdordcon c, ezidocicon p. 18 ambliopia g^ apliopia c, 

ambliopica p. 19 zerotalmia g^ yerotalmia c, serotalma p. 
i (id est) pi z (et) c, om. g. 



- 57 - 

oculis lacrimosis, et pterygia mitiora et rubicunda aa 
cadmiae crudae et lotae dr W, salis ammoniaci dr X, 
alces dr 11 S, piperis albi, faecis vini 2. quinas, san- 
daracae 2. II, folii ^ I S, uitri siliquas quatluor semis. 
tnndes, cernes et diligenter teres usque ad ultimam le-fi 
nitateoi. 

bygrocollyrium acuens obtiisiim visum. convenit masime 
illis quibuE suffusio imminere inonstratur praeter dolorem 
capitis. sin vero es antecedenti dolore totiiis capilis vel 
emicranii nata fuerit sufTLtsio, omnino iocurabilis nun- is 
tiatur. et nominatur taiis suirusio platycoriasis id est 
dilatatio pupulae. ergo cDafectio medicamenti talis est. 
mellis attici, fellfs beluae, radicum feniculi corlicis suci, 
olei veteris paria pondera. si vero mel atticum non in- 
veneris, stillaticium mittes et uteris. ii 

fomenlura oculis acuens visum, quod Graeci oxy- 



1 ptomgia g, ptorigi c, prorigia, p. mitiora g: minora e, 
mora, p. adtenuat g. 2 Cadmia g (B cadmia c), caraie 

(eorr. eatimie) p. 3 aloen gc, aloe p. Piper albnm g. 

feces ge (— ciu p). an . 3 V p. Sandarac» . . . foliu . . . 

nitni. siiiqnaa g. i folm g: folii p, follei c (cf. Gal. XII, 

734 fjiilitov). 3 . 1 . S. gp, scriii. I . S c. IIII seadn g, 

nil .S .ep. 7 Igro collirium gcp. 8 qoiboB fusio iuminere 
g, quibua BnB|uBia minnere c, q. Buffoeio inminneie (corr. in- 
ininere) p. 9 antecedenti gp (Sin — capitiB om. c). 10 

emigranei g ( — nii cp). 11 platic(g p)oriaais ( — sin e) gc. 

12 pabnlf g, papnle c, "1' pnpille. "papnle (abi aigna tnner- 
tmdi V. ordinis add. corr.) p (id est papnle vel pnpille ex 
gloBS.J. Ergo gc: <m. p. 13 mel attjcnm g, mel aticnm c, 
melatici (rael attici corr.) p. item v. 14. fel belnf(e) g(ej, 

fel belue i. mnatele (pr. m.J p. nimtrum abesse videlur belnae 
lUtmen, ef. Mtd. Plin. (JRom.) I, IS. std cf. Th. iVisc. /, 10 
p, 12" . . . obacuritates expellimnB. boc belnf fel ntistnm melli 
facit. hoo BUccaB mtae elc. radicem g, — cum e, —5 p 

[ef. Oal. XII, 739 ftaQoOgov itilou t^s g^Hv^)- sncum g, 

flnena c, snci p. 14 olei veteria cp. paria pondera gep. 

15 itiUaticQm gc, atillatl p. mittia gep. 16 oculis (ocul' c) 
gc, ad ocqIob p. oxidorcion g, oiidericou c, (ii.\4w«,aa "t- 



f _ 58 - 

dercicon Tocaot. feiiiculi liortiiii radicia et centaurW 
|>arte9 binsa, faeni ^raeci el meliloti partes sin^las de' 
coques el uteris. 

aDacollema ad reuma. acaciam nigellam teres et 

i> cernes, deliiuc in usu cnni ovi albo et tenui conterea et 

cum acii aceto temporihus oblinies. liieine vero addes 

murrae et mannae turis modicum et uteris sicut supra. 

tricocoUema capillis oculoniin ligandis. picis siccae, 

cerae, mastices, lesiDae friKae, omnium IIII paria pondera 

1» in uno consolres ad vaporem et facies coUyria oblonga. 

ad byposragmala id esL sulTusioneni sangiiinis ex ante- 

cedenli percussu in oculis faclam. convenil inter ipsa 

iuitia aqua salsa diligenter confecta ex infusione salis 

candldi, teDul linteolo subiecta lana vel inoto Lilto li- 

lA gabis. iiovil enim talis sulTiisionis sanguinem ex percussu 

spargere. 

aliud ad tumores el dolores el spargendnm sanguiiiem. 

ovi album et tenite in ampulla miiiore adicies et super 

stillabis columbiaum suflicienlem sanguinem et vena sub 

w ala iiicisa, ct comraijitis ac leviter tepefactis infundes. 



1 ortini gp fmt. c). radices gc, rad' ji. oeDtaore^^e) 

gcp. 4 aDacoIIema /; (— oolema cp). acacia nigella gc. 

teria gi^. G m usum gcp. cum ovi albumine cont. C. 

conteria g ( — rea cp). et p; aut (afi g) gc. 6 oblinieB gc 

(— nea p). 8 Trico collima g(c), t' (tri)|collima p (ei i» marg. 
intelligo depilatoriam cum siaerepios in circa inatanti CDin 
colofonio i. t. in libro PlaUarii Citca iDatana appeBaU/}. 
pioe sicca cera.^ masticg (— ce c, —Zp). reBina friia g. 10 
uno g, umi c, vino p. iac gcp. 11 hiposfaumata g, bipo- 
BCTumata c, jposfau&ta ;). 12 porcusBara p. 14 vel moto 
tilto ligabiB (cf. c. 19. 22)-. et moUi ligabis (»ic) gcp. 15 talis 
Edffueio ganguinis oi p. sp. g, taliB BuffuBio ez p. HangviDem 
Hp. c, talem infuBionem Banguiuls ex percusenra »p. p. 17 
tnraor et dol g (— rea cp). 18 alb et teu g. adicies gp, 

adicii c. 19 columbinum g: columbi cp. axd&i g 

} ( — cientein cp). 20 tepefii g (— faotis cp). iDfuniH g 

■(— de» cpV 



— oEl — 



simililer facit singiilarilcr el ovi columliiui allmm et teaiie 
ia oculis infusum. 

coUf rium su peri n u nc.torium quod Graeci ypereucliriston 
vocaat. racit ad hypopia id est livores palpebrarum. | [ci- fi< 
cutae lierbae suci df VII, acaciae dr VI, croci dr II, ab-_^^ 
stnthii Buci et murrae dr singulas, opii scrip. II, cummi 
dr 11)1, aquae quod sulTecerit. 

fXXX. Ad riuxum sanguinis ex naribus. 
Sanguinis vero ftuor parva destillaliooe per nares 

1 Bingt g (singnlariter cp). coliinib r) ( — bini p, — bi- ' 

nacii c). 2 ocalis gcp. 3 snperinuiictor gc (— riu p). 

qae g {(j ep). ypere chriaton g, hypere(i p)cri8ton c(p). 4 

fttc gc (faciena p). ipopia gp (ipa c). hic linitrir textus 

gtWMiawe qualie per se oHm fuU cadicis Sangallensis (g) foliim 
uZttffiWfn in vltima paff. (308) ustt detritwtt, vaeuo gvidan re- 
licto mn nisi triuut ttnius ultimae lineae quartarum spotte. 
sequuntttr duo folia (p. 309 — 13) formae pawlo maioris ab ipm 
Castii eodice non minus aliefta ^uam qui ante Casaiutn (s. XI) 
nunc habetur eompaetus Sulpictus Severus et forma et aelate 
maior (». IX). post palpebrarum se^untur in Canlabrigiafio 
quae a Cassio videnluT aliena esse sine interpunctione Haec: 
oioute . . . Bofficit (hue usque etiam in Farisino). Ad oculoram 
sanguinem, aucam rute cimini pulverem albnmen ovi tem- 
pera et superpone ad idem masticen feangreci rose Bicce ci- 
manun rubi licii equftlia pondera diatempera cum aqua de 
roaa fac magdalioaes et sicca anlj umbra postea tere et ipa 
(ipopia) cum pulvere pel'e. Itenim guttis cerne tempera cum 
melle et oleo et superpone. Ad oculorum maculiB atercua 
corvi aut fel miscum cum melle et sine fumo et in ocnlis 
Baperpositum maculaB citiua eanat. Ad oculoa qui non vident 
pnllos hrruudicis cum acu ciprina (cipna) in nidum snia cecabis 
iignabiaque eos tit uogooscaa et pust quatuor diea cum vide- 
tiut I {f. 71) precidaa eorum capita cnm fici cultello quem re- 
ponea in &cn capita vero incedis et pnlvere facto in oculis 
etillabiB protinna visnm reatituit. (Seq. eap. 30.) 5 cc C, 

£e (>'. e. cere pro cc = croci) p. 6 raire cp. »5. 3 I. P- 
opii |. I (sic) p. cimini p, oimi c. 7 aqua c. BufEc cp. 
9 ex naribua c: o«t p (Ad narium aanguinia fluzum ind. p). 
9 diBtillatione c (Petr.): deatiaationem jj. 



1 



— 60 - 

ractue si rort« in aegritudine acuta id est celeri molu 
nata contigerit III. vel IIII. die, pessimam aegritudineo] 
et proliiam ostendit, quam Graeci macronosian vocani, 
aliquamlo vero et rreneticann passionem denunliat. si vero 
E in ipso inilio aegritudlnis supradictus saaguinis fluor 
ruerit factus in luTeDibus vel plurimo sanguine naturaliler 
abundantibus, quos polyemos vocant, el cum largo corsu 
frcqueRter, bonam discussionem ostendit. 

curationts aulem tempore si ei proiimis narium locis 

id et non de altitudine fuerit sanguinis fliuus, oportet in 
priucjpiu simpliciler njolli penicillo rrigtda aqua madefacto 
circa maiores angulos ocuJorum exprimere. si vero de 
altitudine manaverit sanguis, erit infrigidanda tacies ex 
aqua nimis frigida aut posca frigida. etiam et penicillos 

ib frigtdos posca leviter etpressos fronti et naribus s uper - 
proicies, et manuum ac pedum acra, id est summitates, 
ligaBis et narium cavernas molli linteolo diligenter ob- 
trudes. quod si minime abstiuuerit sauguis, cubiculum in 
quo immobiliter iaceant frigidum et planipedum et ob- 

>o scurum procurabis. etiani roanus et pedes frigida aqua 
vel poeca fomcnlabis et in ore simiUter ut contineaDl 
dabis. et si fneril tempus veris vel aestatis, et ipsius 
patientis aeias fuerit iuveailis el febricula modictssima, 

1 i. celeti acuto motn a»ta p, i. celeri aatata c (rel celeri 
motu I'etr.). i III. aat IUI. dies peaiiijuu egritadinM et 

prolixu c. 3 tiiacranosiam c. ma^DOiiam p. 4 ali- 

JnMido . . . denoDciat c lcf. Petr.}: on. p. b Biibdititt I. 

, e. i. bteta» fQorit p (Pttr.l. 6 in iuveniboi (in oine- 

tib^ c) Prtr.: iaTenibiu {iix (mi.) p. tgI primom Baiiaiaiut 

n. abuudantiB Bimns c. T pf^ieoos p. polieratu e (pouenK» 
ntr.). 9 firosimis (j^iisl c ( Pelr.t : primia p. 10 «sgoic 
fuerit f. p, liierit laiigui^ f. t (fberit BangniiUB &iiot pAt.). 
II ■nwle&cta tsic) c fiW.): iitfnM p. \t m. ocolonuii an- 

gnlo* p {tMr.i eiprin)«re b •Petr.)-. om. r. 13 inftigi- 



niia (nlt r; htr.: vttu ific) p. 



niper proicies ep (jwae* 
tk ffy. IT obttndw c t JMr^. IS abetinnerit c: nidit«- 
rit p. aa vti fi, «eni c 



— 61 — 

a 

«liam et capul .frigida romeiitabis, et lines frontem et 
nares et siib oculis gypso posca resoliito aut luto figulino, 
aut cocleas miiiulas cum sua tcsta el aloen aridam aut 
gluten taurinum aut ges entera id est vermiculos de ar- 
rugia admixta turts maniia cum ovi albo et tenui cou- s 
teres et fronti et naribua superinduces. si vero per- 
manserit sanguinis fluor, cucurbitam praeraso capite con- 
glutinandam occipitio appones cum ingenti llamma et 
plurimo horarum tempore immorandam. qiiod si nec sic 
abstinuertt, etiam et scarifabis. sic enim faciens sanguinis lo 
detractione facta narium iluxiim mederis. 

aliud quod appellatur a Graecis dia sfongon ischemon 
id est ei spongia confectum retinens sanguinem, et con- 
flcitur sic. spongiam novam hquida pice infusam cacabo 
noTO in furno combures addito cooperculo ei argilla. is 
dehinc diligenter teres et naribu.s calamo insufOabis. sed 
oportet primo glebulas sanguinis, quas Graeci thrombos 
appellant, per os depurgari es melotide moUi lana iii- 
voluta et posca infusa, et sic medicamentum iasufTtare. 



1 frigide c, — dis (fiT*) p. lioiB cp. 2 et sab oculis c: 
Bub ocnloa (om. et) p. et reeolut» c. 3 arida p, con(9)- 

tritaB c. 4 geflentereu p, gescentero c. id — armgia. p: 
om. c. G inducie cp. T conglQtiDa.ndar (sic) c ( — do i^tr.]: 
oni. p. 8 opponeB c (Fetr.). et cutn c. fl&ma c, flama. 
(sic) p (flamine Petr.). et p (Petr.): in c. B lioranim c 

(Petr.): om. p. Imonajda p: — da c, — do Petr. aic c: 

om. p (Petr.). 10 et c: om. p (Peir.). acariftcabia cp. 

deinde aic c (cf. Fetr.): Sic etiim pacientea BauguimE detractiotie 
facta D. fl. mederi. p autem (<»n. pritnia verbis) sic: (scari- 
ficabia). facta narium (»ic) detractiDne flaium narium mederie. 
ego ex Petr. scripsi faciens, tx p mederis. 13 diaffrogoa 

(fiemo i. eipongia confeetio c, diaiogC thefmo (vel thelJno) con- 
fecto v. "6* ediemo non e$t pro Ivaifutv (id Gal. XII, 376) 
sed scuemon, ut infra c. 38 et Sim. s. v. (diaBfongoa cbemon). 
14 aic om. c. cacabo — argilla (sic) c: caccabo infuBam 

(sic iterum) et addita coperonlo argilla circum liniea. et in 
foTDO combnres. (dehisc etc.) p. 17 troboa c, tnmbDB p 

(trumboBp"). 18oBc;hoaj). ei: et ex cp. 



- 62 - 

aliud optimiim. ipsum sanguinem accipe et combure 
et facto puivere nescienti naribus inice^ si de dextra 
dextrae si de sinistra manet sinistrae. 

aliud quod Galenus in sua therapeutice hoc est 

5 libris curationum fieri praecepit. si de sinisCra nare 

sanguis decurrerit^ cucurbitam tenacissimam multa cum 

ilamma spleni conglutmabis. si de dextra^ epati similiter 

appones. 

aliud si chronia fuerit passio id est longi temporis 

10 et nimis aquosum et tenuem yideris fieri sanguinem^ si 

tamen solutio spontanea ventris minime obstiterit^ cata- 

potia Galeni superius in passione capitis scripta dabis^ 

et humorem per ventrem purgabis^ et sanabitur. 

XXXI. Ad polypum et ozaenas. 

15 Utrasque passiones^ id est polypum et ozaenas quas 

nos fetores narium dicimus, communiter medicamentis de- 

1 optimam p : om, c (cf. Petr, optime facis 'si . . . excipias). 
ipsum 8. combnre et facto pulyere naribus inice si deztia 
dextre si sinistra maneat sinistre c, ipsum s. accipere et com- 
burere et ipsum pulverem naulceti (sic, nesciente Petr,) nari- 
bus insuffla. si de sigistro (sic) in sigistro. si de destro in 
destro p (simtliter Petr,), ef, Th, Prisc, J, 1J2. 4 {item 12) 

galieni cp (Gal, X, 316, cf, XIV, 338). in sua pedice tra 
p, in sua puericia tberapeutice c, hoc est c: i. (id est) p. 

5 sinistro c, sigistro p. 6 decurerit (sic) c: cucurrerit p, 

7 spleni c: 6pie p (spFe p% dextro c, destro p. similiter 

appones epati p, 9 Aliud si cronia c: Si ^ jp (in marg, 

Aliud si cica p^), 10 nimis p: nimium c. aq. sanguinem 
et i yideris (om. fieri) p, Sit no (pro si tm p) c. 11 

ime p (in mctrg, jp®: al'. mime = c). obstiterit p: ab- 

stinuerit c. cataputias . . . scriptas ep (dabis scriptas c). 

13 humorem p: — res c. sanabitnr c: sanabis p, 14 Ad 

polipum et ozemas c^ 31 c (in ind. capp, Ad pulippum et 
ozemas p): om. p (qui prima textus verba Utrasque — zemas 
rubricae instar repetit) cf, Gdl, {eup.) XIV, 336, Th, Prisc. 
J, 11. 15 uterque c. pulipum et zemas p, pulipis et 

ozeme c. 16 fetores p: fenre (fetore) c. 



— 63 — 

siccatoriis capiti praeraso imposilis curabis, ut esL dia 
iteon emplastrum, aut barbara, aiit illud qiiod appellant 
dia coclion id est ei cocleis et conficilur sic. murrae et 
turis masculi uncias singulas, cocleas integras cum sua 
testa numero V, ovorum aJbugiDes II; in girba contusis et s 
diligenter simul commixtis capiti nt supra dixi raso in- 
lines et siiper linteolum impones, et sines medicamentum 
manere diebus novem. et sic topicis medicamentis id est 
localibus proprie ipsis iii locis uteris. hoc est qiiod a 
Graecis ozaenicon dicitur: recipit aluminis scissi miirrae w 
sandaracae, omnium triiim dr quaternas, aeris usti et 
gallae dv singulas: diligenter trilis per calamum insultlabis, 
praelotis vino boiio naribu.s. 

XXXII. Ad dentium dolorem. 
Efliciuntur dentium dolores sub aquoso et frigido is 
flegmate reumatizantibus gingivis, ut etiam ipsi dentes 
cavernentur, maxime illi maiores vel moiares (]ui quattuor 
radicibiis fui esse nosciintur, quoa Graeci tetrarizus vo- 
caBt, et putrefacli lividi et nigri et in parva frusta com- 
minuti relictis radicibus expuantur aut certe ex ipsis m 
gingivis quibus continentur laxatis radicibus cadant. 

1 nt eet p: utere c. diu chiteon c, diaiitcon ji. 2 

ant bnrbara — (3) cooleia et mn. c {qui deinde habet Aliter 
aic mirre . . .). 3 diacodjon p. i uiitiaa pt \ e. 6 

niio e: om. p. in girba, (gnba c) contaais (— cnsBis p): 

ol(to«OB:ii«as Oribaa. enp. 4, i6 = Fs. Gal. SIV , 336. 6 

Bimnl ota. c. oapiti c: apl p {p" m tnarg. CBpI). 

in(l)liniB , . . Tponia . . . sinis ep. 8 noveni p: IX c. 9 

in c: om. p (Petr.). uteris. hoc est: sic cp fet iWr. p. 307 
n*p.^. qnod appellatnr a gr. oaenicon p. 10 9 ep. et 

mure. et H. au . 5 . HII. eris p. 11 et om. p. 12 

terea et per . . . p. 15 et frigido p (Fetr.): om. (snb aqnoea 
ex flegmate) c. 17 caverentiir e, cavemantnr (sic)p (ef. Pctr.). 
maiorea (malores anie corr. p) vcl om. c. 18 BBse fiii n. p. 

tetrarizuB c, — zo&p' (tetricoa ant« corr. p). 19 et (putr.) C: 
cnm p. p. et lividi p. nigri in p. 20 eipnantur p: 

despuantnr c. 21 cadunt p. 



- 64 - 

in curationitius vero si nimius fueril dolor praeter 
putredinem giDgivariim, oporlet sacculiB salis torrefacti 
loca quae dolores paliuQtur eKtrinsecus vaporare. etiam 
et apoflegmatismum maslicatorium oportet adhibere, quem 

s Graeci masomenon vocant, et canficilur sic: staQsagriae 
et maslices et pyretri, omnium trium paria pondera tn 
uno diligenter contundes, cerae modicum admiscebis et 
rotulas finges, quas Graeci trociscos vocanL ei quibus 
masticandos dabis, et inclinato capile humorem decarrere 

10 dimittes. 

aliud ad dentia dolores, enchyma id est infusio in 
nares. lietae, et melius agrestis, radicis suco tn naribus 
ipsius partls dolentis infuso dolores dentium solvea. ob- 
servandum praeterea ab Dmnibus frigidis. nam Uippo- 

Lscrates in aforismis sic ait, omne frigidum dentibus esse 
hostile sive inimicum, quod autem calidum amicum el 
delectabile. 

fysicum ad dolorem malae, de Vindiciani AfrL 



2 aacnloB (aic) salia c: aoUe (m) sacculia p. 4 apofieg- 
matLBiimam p. quem: qaod ep (cf. Th. PTisc. 1, 14). 6 

maanmeE j>, masum c. 6 et om. p (bUJ. maBtice c, — c p. 
piretri cp. omnium trium c: om. p, pondera cere m. 

admiscea et ia vino diligenter contusis (sic c, commiscia p). 
rotnliH frigifl (tic p, Bingulaa c) qnaa. (qs p, qa p") cp. quae 
ordine inverso correxi. 8 rotulas cp: — loa 1'etr. n q. 

masticandum e, — dns (d') ^ (ad mastieandum Petr.). 10 
dimittis cp. II alind {irpoc 68ovtaX,yiav): hoc ApoUonii at 
(ex eupor. ap. Gcd. XII, 865. cf. XIV, 356). Aliad 

dentia dolore endinia c, Aliud ad deotium vel dentis dolorea 
pnclima p. 12 nares: oaria c, naribus p (Simon s. v.). 

betae: Beta c, bece p. aucum (ii) . • - inluBum cj>. nori- 

buB e: narcB p. 13 aolvea (iuoeig): aolvet c, — vit p. ob- 
servandum ^: — do onte corr. p. 14 ypocrate» in 

fttilioriBmis (ir aid. p) cp. citofur eimiliter a Th. Prisc. 1, It. 
-—i dentibue p. 16 hoBtile Bive c: om. p. et de- 

18 fisicnm cp (item infra). mole ep. 

■ a-tn p, demcia afn c. 





saJis grana mediocria numero llf maluti^o tempore ante ' 
90lis ortum dabis laboranti in ore continenda in ipsa 
parte iu qua iJolore pulsatur, donec paulatim defluant et 
cum defluxerint humorem proiciant. etenim hoc adiuva- 
menti gemis si frequenter flat limositatem excIudiT et a 
Gumores superiluos qui dolorem praestant depurgat. 

aliud fysicum ad dolorem malae. caricam et sinapi 
teres et induces in panno et cubito alterius parlis super- 
impones, id est si forte sinistra fuerit mala dextro, si 
dextra impones sinislro. ii 

collutio, quam Graeci diaclysma vocant, faciens ad 
dentium dolores. gallas quassatas, taedae pinguis astellas 
minutatim incisas, iusquiami semen, alumen liparum simul 
decoques in vino veteri. iugiter dabis ut colluant, cautius 
vero ne quid ex isto liquore transvorandum existiment. is 
hoc autem non solum dolorem mitigat verum eliam agi- 
tantes dentes statuit vel confirmat. si vero taedam non 

feris, picis siccae modicuui mittes et uterls. 
aliud ad dentes agitautes ut statuas vel conflrmeg 

1 numero c: om. p. ante — parte p: om. c (wi» tiir in 
qno d. p). 3 in quo dolore c, in qua dolor p. deflnat p. 
i proiojunt p. adiumenti C. 6 si j): oia. e. linioai- 

tatem c. 6 hnmorera Buperfluum . . . prestat (prat) p. 7 

ad om. c. mole iterum ep (te^ infra 9 mala cp). eari- 

cas c. sinapl p, senapi c. 8 teres p: tres c. iaducis 
in paauo cp. altfirius p: alicuiws c. superinponia p, BHper- 
ponJB C. 9 i. ai c: i. li (ut) si p. a. mala fuerit p. 

dextro — ainiBtro c: deitro impones. ai dertra in ainiBtro 
cubito ipoues. 10 Tponis c. 11 dialtBma c, diaclima p. 

12 dolore e. caesataa c. tede pingnis aBtellas minutaa p, 
tedoB pinguea minutatim inciaaa c. 14 s. coques p. et 

iogiter collaant. cautius ne . . . p. 15 iBto p: hoc c. tra- 
vorandum c: trafuoiad' (jwo transglutiendum?) ji. 16 antam 
C: enim (4, a/nte corr. e) p. h. e. dolorem uon aolum m. p. 
agitates cp. 17 statuet vel c, atatuit et p. redBm p. 

18 pice aicce c, picia aicci p. mittis p ( — tea c). 19 

agitatea c: agittataa p (— ttLtaa p°). statues vel c, atatuaG atp. 



olciim myrlinum dabis coltuenilum el postquan) tlederis 
alumen scissum cum limatura corali Irituni appones. 

aliud ad dentes agitantes stringendos el gin^vis im- 
plendos. gatlae et acanthae aegyptiae -^ singulas, corali 
c 3 II in uno diligenter tundes et tenuissime tritis uteris. 
aliud ad dentes ex percussu agitantes. lac asiDinum 
aut caprinum in rolIuUonc oris datum dentes agitantes 
statuit vel solidat, et ulceratas gingivas et oris vitia ei 
acredine humoris nata medelur. 

lu dentifricium, quod Graeci odontoLrimma vocant. gln- 

givas turgidas sive sanguinolentas sinc ulla vexaliooe de- 
siceat, nigros dentes tncandidat et ori fetido bonum 
odorem farit, dentes mobileg vel agilantes confinnat. 
recipit cornu cervini combusli et specularis assi uncias 

ift binas, salis ammoiiiaci 3 I, mastices 3 I, aluminis lipari 

sicci k\ Tolii dr quaternas. tundes et cernes, et uteris. 

si vero c^ncerosa ulceratio fuerit giDgivarum, quam 

llnirci carcinodeo vocant, dentium nigredo vel livor ostea- 

ditar cum ulceratione putrida gingivarum ex supradtctonim 

lo dcntium agitatione et oris putore, adiuucta corporis mala 
liabttudine quam Graeri cachetiaR vocant ob diligentiam 



1 oleiuu — dederis a. e: oleo mitiuio collaes et coUntu 
dentibui a. p. 3 {item 4) corali c, ooraUi p. 3 agitatei e: 
afCiUtaa (mc) antt nrr. p ( — t»^ fi"}- Htein^adiuii et giti- 
givM Ipleadom e, et stringere «t gingivis replere p. 4 

•gUe et>. 5 1 ulo (Tino> c C peTenmmt p. 7 in 

tm. ep. aonociV horis ct collntioiui oris p. 6 Btatnet 

vel c, cfaituit «t p. 10 qood greci <m. c. odddotnu c, 
oddtnutM }i. et ging. p. 11 eangniDom p. d'[Ua6 

(veMtiODe corr.) p. IJ ugru c. ni. («tc) jl 

r: ouMlidkt p. 13 »t deom cp. 14 B cp- 

uri .</. V. J»i: •peduMi c, ■pel4(-lkr, ^p.da ^ pn ■pteat) 
wuaau p. 1& himHc* <, —i p. «limeB lipuoB m iiiim 

t( fatiias 5 I [carr. IIU/ p. U utrae r. IT Si 
!•«> B, c. i)uod (^J c 18 " ■ 

pitdar* c, — ^- p StiKUp- 



~ 67 — 

vero curalionis oportet ieptospathio ferrameDto li"inio in- 
voluto et moto tilto blande desecla detergere, et post- 
quam deterseris, viniiin caleracliim colliiendum dabis, in 
quo ante fuerit decocta niyrta sicca lenticula rosa rubi 
turiones virides, et in ipsa decoctione modicum mcllts a 
despumali admixtum, quod possit putredinem plurimum 
invadeatem non solum tenere venim etiam piirgare. et 
post collulionem adhibitam dia chartn siccum medicameu- 
tiim apponcs diebus aliquantis, douec putredo gingivarnm 
purgetur. et cum se bumor in ore collegerit, blande erit lo 
despuendus. et cum videris gingivas bene purgatas, cepha- 
lico medicamento ad rarnositatem uteris si forte minutam 
inveneris. dehinc etiam novissimc in cicatricem duces 
sicco medicamento diostreon appellalo. 

est item aliud cancri dentis genus aetajjbiis_bre- is 
vi^iinis eveniens. emergtt autem inter ipsa initia tumor 
(|uidam totiua maxillae cum ingenti pallore ictcricum 
morbum simulante, nam Craeci icteroden vocant, qui 
etiam et veluti venarum livorem in cute ostendat et 

1 tempore post curationiB add. cp, qKOd cmi»i, lecto 

Bpacio c, lecto apato p. laciDio (flic) cp. 2 moto tilto: 

meli tincto c, molli moto (corr. i-n marg. i. ticto) p. de- 

Beota: desegtare (sjc) c, om. p. 3 v. calidnm p. ad imte 
CoUnendnm add. p. i decocta pr cocta c. mivta p: 

mirra e. G diapamati ep. admiBccB c, amisces p. quo 
p. c, q ex p. ]i. plurimu (sic adv.) ep. 7 invadent«m: 

invadere (sic) c, oin. p. purgari c. 8 collutiem c, col- 

luaionem (sic) p. adtiibita (sic) c; om. p. diacartuin 

(— tn) cp. 11 despuendaB c, — d' ( — dnm) p. oeplialico ji: 
focelicu c. 12 ad om. ep. ai forte (sic) inveneciB c, bi 

forte minota fnetitja (cf. Gal. X, 446). 13 dehinc c: hinc j). 
BOvissiiao c^. in oni. c. duciB ep. 14 sicco om. p. 

diostren c, dioatebn p. 15 est om. p. dentis om. p. 

genna etatihuB brevissi? evenieuB c, genus et, in caea. fatu 
(et infantium cotr.) hrevia etatiB venienB p. 16 tmnor c: 

rumor p {ef, p, 65, 17). 17 pauore c. hicfico (morho) c, 
hicti' c [hictiscum pro hictericiim) p. 19 etiam et c: ex p- 
OBtendit p. 



ipsain buccam perforet, quod Graeci teredona vocant. el esl 
omnino curationis dirficilis. sed oportet ea adhibere quae 
saepissime curandae putredini gingivanim superius scri- 
psimus, id est dia chartu medicamentum admixto modico 
B pipere. vel illud medicanientum appones ex fimo canis 
combusto inferius ad omnea pulredines et scaras suo loco 
conscriptum, et extrinsecus cataplasma ex lenticula et 
pane adiecto modico melle conrectnm, quod artofagon 
vocant, et cetera simili virtute medentia.] 

lup. XXXIII. Ad tussim hnmidam. 

Uumida intellegitur tussis, quam Craeci ygrobecha 
vocant, qnotiens cum plurimo flegmate apparuerit, id est 
cum abuudanti excreatione aut humectatione et narium 
pruritu ct sternutatione. et aliquando iacentibus quodam 
i& modo resonum sibilatum ostendit. haec passio est com- 
munis reumatismus arteriae et thoracis. quae si multo 
tempore permanserit ut dies numero XL excedat, el^citur 
et pulmonts et in pthisicam vergit passiouem. 

curationis vero tempore oportet in ipso initio duobus 
vel Iribua diebus si vires permiserint ieiuoium laboranLi- 

1 ipBam buccam perforet qQodji: ipaj bncca. ipa bucoaft 
pfore I rep (vel lap — haec entm in charta /'ere elota divpici 
non potueruiU — rumpit?) fortit' quod e. tridona c, 

tbedea p. 2 curatiooe difBoili ( — oil' c) cp. 3 Bepissiine 
c; BupeiiuB (hic) p, quod infra omittitur. s. patredini g. 

corande p. 4 diacartum p, diacaf c. 6 illud p: om. c. 

&mop: fiio (faino) c. 6 ftd Oinnes (omU) C: om. p. putre- 
dinem et Bcaras c, pntredinia (— dU) et iiBcarofl p. suo loco 
1. c. 3b'. S medencia c: medicameiita p. 10 Humidae itt 
g tuMis arida praeponitur capitiilo gy,od numero carct post 
(I~) XII Ad stigmata. 10 tuBsim cp; tuBaetn g iet ind. p). 

igrobeca g: drobecade C, ydropioa p. 14 pruritum eiternn- 
tationc g. \b communi p ( — nis gc). 16 renmatiflmo gcp. 
cf. OrSi. V, SSO. toraci g (— oia cp). que gt quod (ifc) c, om.p. 
n ut g: aut c, i. si p. Xh [aicj g. excedat c: — dit gp. 
ef£citnr ut («ic) pQlmonia g: infioit pulmouem c, efGcitnr in 
palmoDc p. 18 ptiHicaoi g, tipaicam c. 19 et in i. c. 



biis imperare, ila iit se circa horam decimam rertciaut et 
3 solito mi niis poEum accipiant. iuterea cilioruoi ipsorum 
qualitas semper oportet esse sicca vel solida aut corpu- 
lenta, quam Graeci slerean vocant. sic enim omnia quae- 
que humida desiccantur, cum e contrario coutrariis sa- s 
uatio adliibetur. et si venlrem minime fecerit, acriore 
clystere deducendus erit. dehinc iugulos et thoracem et 
a tergo inter scapulas usque ad cervicem oiyrodino id 
est aceto et rosaceo oleo ex lauts sucidis embrocabis, in 
Iiieme calide aestate frigide, et oportuno lempore loca i< 
scilicet supradlcla ex palmulis et murtae siccae tenuissi- 
mis polliiiibiis ct hordei polline cum sufQciente melle et 
aceto concoctis cataplasniabis, nec non eliam cucurbitas 
stalticas id est constiictorias tboraci et dorso multa cum 
llamma conglutinabis. etiam et giitturis partem sub menlo, if 
qiiam Graeci antereona vocant, iiuvacuta rades, et carni- 
bus palmaruni et amomo et hypoquistidis suco et maslice 
adiuncto modico melle coiicocLis pyriama confectum ap- 
pones, <^aul melle concocto^ et berpyllo herba | ad- p 
mixta aloe similiter appones. aut dia iteon medicamentum 

I nt Be . . . rftficiant g: ut , . . reficiantur cp. decimaiii 
jc: XI p. 2 a ge: om. p. ipaornm ciboram q. cp, 3 

oportet esBe g: ait cp. 4 eterea gp, ffna c. qugqne g: 

q^ q C, qs qne (qnecunque) p. 5 cum — adhibetur gp: 

P»». c. 8 Oxyrodinon g (— no cp). 9 ex c: et g, enm 

(5) p. 10 caljda gc: — dis p. frigide o; — da c, — dis p. 

looa BOilicet ei BnpradictiB gc, loca eupra dicta p. 11 es 

(nc) mort^ nicce g, et mirta eicca cp. pollinibuB tenniBBimis 
p, pollinia tenuia c. 12 polline g. Hofficiente g: — ti ep. 

15 et torBO g (cf. j.ofo p id eet et orao p pro et doreo p'). 15 
raento g, mentu (sic) cp. 16 antereona g: antereon c, the- 

redam p {cf. Cael. Aur. p. 388. 383). 17 jpoqnistidit: 

sic gcp. maaticae (= ce) g ( — c p). 18 concoeto gep. 

ein(om j))piriBma gcp. 30 ant melle concocto: ant (a) melUs 
concocte (cote atUe corr. qui tcr. gcote deletis lineolis eapra- 
scriptis) p, om. g {vbi apponea et herpillo) et (cwt« segg. vique 
ad V. 20 apponea) c. et herpillo ( — lap) — 20 apponea om. c. 
amiite p. 20 aloeu g. dia.theon g (thaliitheon e). 



70 






linteolo deusiim iiiductum appones. aut certe dieie£t 
trocisciim aut trigonum admixtis palmulis calcatis, patetoe 
a Graecis appellautur, similiter appoiies. dandum elism et 
dia codyou singulariler aut suco polenlae aut oryzae ad- 
G miitum. vel calapotia tussicuiaria qiiae Graeci bechica 
vocant vespertino tempore c ubat uns id est euntibus dor- 
mitum dabis. aut trigonum Irociscuin simtliter vespertino 
tempore cum calida aqua dabis, s'i tamen Tentris coo- 
strictio aut in infantibus aetas minime impedierit. oport«t 

10 etiam calenti anagargarismale uti ex decoctione palmularuDi 
et lenticulae et rosae vel Dcorum siccarum: aut siliquas 
graecas dulciores mittes et uteris. 

trociscus a Graects ypocapnistos appellatus id est 
Burfumigatorius, conveniens maxime hiberno tussientihus 

isad desiccationem humomm, maxime ad longi temporis 
tusaiculas, quas Graeci chronias hechas vocant recipit 
autem sandaracae et turis partes btnas, mediillae cervinae 
et murrae partes- singulas. tundes sandaracam et cernes, 
murrani vero et tus separatim leres et cernes. dehinc 

30 simul oninia cnm cervina mcdulla in girba mittes et in 



1 linteolo gc et arUe corr. (~lu) p, deDaum gp: 

denflO c. dielectrDm gp, dieleti c. 2 BdmixtQm gp, — 1« t'. 
calcaticia g, — ticus c e( {a ex corr.) p. pateton . . . appel- 
latnm ( — tnr p) gcp, 4 dicftcodion (sic) if, diacodion ep. 

orizae (— ze) gep. 6 catapotiaa aingalanas (aic) qnaa ff. 

catapotia amgularia quae (<i c, q p) ep. e cubatnris 

( — toriis sic g) id ert om. p. cubaturia — (u. S) temporc 

Offi. c. 9 ia oni. gep. 10 calentiaao (eie) garg. g, cateuti 
garg. p et garg. calenti c. 11 pid( Titdf g, piarum Biccarum 
rpiaZ|. iicca4 c) cp, Biliqoaa grecaa c: Hiliqnae gracae g, 

filicaa ^ecaa p. li mitti» gcp, 13 j(i c]pocapaistn3 gc, 

ypocouicus p. 13 appellatar g {— tua cp). 14 aufinmatoriua. 
Conveoiena g , subfumigatioaibus conveniens c, Bnffimigatori 
(aic) conveniens p, yoerno g, i(i ;))berno ep. 16 chroniaa 
btOQOM g, trounaa baeaa c, croniaa becas p. R cp. 17 

partea cp: om. g. 18 mirrae g, mirte cp. 19 mirram jp. 
L airam c. 20 in girba (girua c) mittis gcp. 



71 



iinUatem ut sibi beiie misceantur tundendo coges, 
exinde in magnitiidinem lupini trociscos linges. et prima 
die cacabo novo seplem trociscos carbonibus superimpones 
el operies ita ul operculum modicum foramen habeat 
quod minnrem calamum habeat, et per eum fumum in 
ore is qui curabitur excipiat, tam diu quam talem co- 
lorem habeat flegma qualis est medicaminis. et observa 
ne ex aliqna parte cacabi fumus exeat nisi in os. bor 
facies per septem dies, et post fumum exceptum dabis 
conditf tepefacti potionem unam, ita ut his diebus bolera lo 
olivas caseum impensas recentes legumina et balneas non 
tangant. carbones etiam de guBone vitis facies. sed si 
forte I raucedo aut asperitas Tuent arteriae, vespertino jj. 
tempore arteriacam euntibus dnrmitum suh lingua con- 
tinendam dabis, et cum defluxerit paulatim sub ipsa esu- 15 
catione transvorandam mandabis, et sanabis. cuius vero 
arteriacae confectio talis est. croci scf VI, gliquiritiae 
scr XVIII, dragaiLli scr XII, piperis scr IIII, spicae in- 



1 cogie gcp. et cp : ut g. 2 fingia g (p, fingl^ia =-^ 

aingnlia c). et — trociscos om. c. S septem g, VJI p. 

— ponis gcp. 4 operia gep. 6 ie (Bif g) gp: hiis c (ttf hia 
ante corr. g). cnrabitiaT gc: — ratru' p. ta,m' din quBm 

■^diu add. fl''^ g: donec c, tam din donec p. 7 flegma c: 

flecma g (fl"a p). qualis et medicamjniB g, qnalem (— le p) 
et medicamen (~m) cp. 8 niainoB g. facia gcp. hoc 

g: hoc autem c, et hoc p. 9 Beptem g: Vl c, VIT p. 

10 ti(e cor>-.]pi&icti g. holera, gi olera cj). 11 impeaeoa g: 
ipenfan c, epela p {cf. Anlhmus 36). legumen gcp. bal- 
neaa g: balaenm C, baloa p. 12 degnfione g: deguJione cp. 
vitns ante corr. g. ikcia gcp. 14 artenaoa g {— cS ep). 

14 Bnb lingua cp: oblinguam g. 16 snb {cf. c. 34 fin.): 

Hnbinde gcp. ipsam esucatiODem g, i. exntacionem c, i. eflii- 
sionem p. 16 tranBTOcandam {gp") — Hanabis om. c. 

Tero gc: om. p. 17 Tctpt {deinde IcF) g, fcrip c, 3 (g qtfin^ 
guiea sitpra scr. corr.) p. crocij: cii (et c) cp. Gliqni- 

ritiae g, Eliocie («c} c, liq? p. 18 XVIII gp: XV in c. 

dTBganti gp: traoanti c. piperi g. 



1 



1 



I 



dicae scr 11 coliculi suco colliges et Tacies collyria'in 
mOduin fabae aegypliae el in sole siccabis. { 

'^„ XXXIIII. Ad tussim aridam. 

1,;, Tussis arida a Graecis xerobeclies appellatur, et 
a agaoscitur quotiens cum parvo Hegmale el fauciura tea- 
sione eL gravcdioe et nimia ihDfacis conslrictioDe ei viscosi 
flegmatis iofusione oata, guam Craeci catarriaii sive ca- 
larruD vocant. aliquando et a lergo dolorem inter scapulas 
Gentiunl, quod Graect metarrenou dicuut. contingil fre- 

10 queater ex aulecedeiiti perfriclione auL e coutrario adustione. 
etenim omnis frigor cerebro bumorem Qegmaticum uutrit, 
idi^ntidem nimius calor ex calefacto cerebro bumorem supra- 
dtclum ad inferiores partes liquefactum dimittit. 

in curationibus vero oportet in ipso iuttio penicillis 

15 calidis id est calida aqua eipressis sub mento gutturis 
partes, quas Graeci antereona vocaut, alterna vaporatioDe 
mutare. etiam et ori patenti et naribus penicilloa supra- 
dictos calidos cougruit laborantibus applicare, et eos ad- . 
monerc ut ad semet ipsos spiritum vaporis rapiant, quo 

ao possiut inlcriora corporis membra, quae Graeci moria 
vocant, relaiationis indulgenlia relevari. post baec et 
anagai'gariBmata erunt olTerenda ex aqua mulsa calida et 
dococtione fici et ysopi aut ex decoctione origaoi et thymi 
et gliquiritiae et his simiiia. 

1 (jojau cp)liculi (j. colligia et facia gep. collim gt^ 
S aegypUae g, egiptie p: egipciace e. tequitur in g cqp. 
Atl luinoreni faaciuin (XXXV). 3 Ad taasem aridBm g 

{H ind. p): Ad tuBBim siccom cp. i arida c: sicca p, 

<mt. g. xerobecheg (pl.) g: lerobetas p. jerobeches c. 6 

ex: et ge, fit ei p. 7 cateieon (catereo c, catareon p") me 
CBtarrDni grx). 9 ij (qood) op: quem g. 10 perfricatioiie j>. 
II Irigdor cp. uutrit. Identidem (nc) g lp,sine interp. ej. 

IH dimittit gcp: deponit J^ctr. 16 meDtnin (5Jc) gep. IS 
authereonB p, antremac. 18 ammonere (immanere c) mc gcp. 
80 uiorian g. 23 et (dec. f.): ei gc, et ei p. 23 ficuM c. 
cx om. e. 34 gliqoiriciae g: gliricie c, b^r p. similia g: 
L — libua cp. 




4 



— 73 — 

siii vero glutinosum flegma, quod Graeci coliodes 
Tocant, iagenti cnnatu de tKorace ferri seDseris, oxymel 
ieiuois dabis. et conlicitur sic. mellis optimi duas partes, 
aceti acrioris albi partem uoam cum pulcio et radicibus 
apii viridis pridie infusis leuto igiie simul coques, donec & 
meliis crassitudinem mediocrem snmat. tuac ab igne 
toUes et per linLeolum mundum expressum liquabis et 
exiiide coclearium aut duo singulariter vel cuui apiata 
calida dabis. 

sin vero aspero vel raordaci buraore | cum strictura p- « 
tussis fuerit commola, faeni graeci sucum dari oportet. 
est enim lenilicae virtulis, qui valeat bumoris asperrimi 
lenire qualitatem «t stricturae querelam relaxando miti- 
gare. et conficitur hoc modo. accipies faenum graecura 
purgatum et aqua dulci lavabis ut ten-osa careat qualitate. a 
tunc supra tenuissimos carbones ieviter coques, nt omnem 
acredinem depouat, et secunda aqua mutabis defusa priori, 
et iterum coques ita ut ipsa decoctio glutinosa in simi- 
litudinem coloris vini redigalur. luiic ab igne tolles et 
per linteolum mundum liquabis, et dabis ieiunis ei ipso bu 
suco calicem unum mediocrera admixto mellis despuraati 
cocleario uno. et si forte adbuc minime fuerit soluta 
tboracis constrictio, inter scapulas circa spondyli tocum 
iraevaporatis partibus scarifabis et per cucurbitae raptum 
impetentem sanguinis quod relaxationi faciendae sulticiat ^s 

1 gin gc: si p. coliode (— de p) gcp. 2 oiimel g, 

melle c (huiuH oximellis coufectionem p). 3 et g: quod c. 
u patteB ^: portes II qj. 4 acoeti g. radicibuB a. 

viridis (viridibna e) p. infnHiB cp: radicea a. virides p. infuBaa g. 
T expreBBum cp: et preaBum g. 10 eui gc: gi f. etictuia 
g (ut supra p. 73, 6 constictione). 11 foeni g (fenu cp). 

12 qui (q c) ge: qne (q) p. 14 foenu (— ni g") grecum g, 

feaQgiecum C, fenngreci p. 16 leuiter g: leniter cp- 17 

gecunda squa (sic) g<^. defusa ~ (!0) liqi;abi» oni. c. 

priori (sic) gp. S3 spondili ( — lii c) gc: apondiliorum (loca)^!. 
.81 acarificabia cjj. cncurbitem g (— te cp). 26 com- 

f^enter e. ganguinis: Banguinem gcp. qnod gc: qui ji, 

iSel. f^endi Bnfficiendae eufficiat (nc) g, rei eafiLciat (med. om.)p. 



— 74 - 

nes. etiam et ventris egeslionem si non rder^tJ£S3? 
clystere provocabis. dehinc transactis tribus post scari' 
fationem diebus si forte aliqua praecordiorum tensto di 
gitis palpanlibus occurrerit, trlbus seminibus cataplas' 
B mabis, nam Graeci Irispermon vocant, id esl ex lini 
semine contiiso partea duas cL hordei et faeni graeci 
pollinibus partea singnlas, mellis et olei dulcis et aquae 
quod sufTecerit in uno coqnes, et cataplasmabis. et post- 
quam tuleris cataplasma, maxime htemis tempore moUi 
10 lana loca lutabis et rasciabis. post haec omnia et post- 
qoam cataplasmalis dies expleveris, epithima dia apermaton 
appones, aestate vero dla melilotu epithimate uteris. 

aliud ad siccam tussim. irin tllyricam decoques in 
aqua dulci iisque ad lertiam partem, et in ipsa decoctione 
ifi ail modum calicis minoris addes mellis despuniati quod 
suffeccrit, et ieiunis potui dabis. 

confeclio electuarii tussiculis aridis et ad raucedinem 

conveniens. reclpit autem Uni seminis torrelacti et amyg- 

1S4 datae [ amarae desquamatae et leviter torrefactae et gli- 

io quiritiae siici omnium quattuor paria pondera. singillatim 

1 et cp: mn. g. blando i. leni clistere v. 2 Dehinci;: 
Deinde cp. ecari^cari— gic <f}fLcatioDem hic etiam g. 6 

HemiDe eoDtiuo p-. seminiB contasi (— bis o) gc. duaa: II p, 
et ordei — HingiilaB oni. c. foeni g (feS p). 8 BnfScerit 

t^ et ante eorr. g. 10 tntabia ge-. tfibubia p (cf. supra e. 28). 
et faaciabiB mn. c. post baec omnia; om. cp. Post baec 
oiniua et catapIaBmatie d. ^, et poatquam (omnee add. p) cata- 
plasniatiB d. cp. 11 epitb-ima gcp. 12 diaine1(ll p^nlotmn 
gp (melliloto c om. dia). epithima gc (epith'ate p). IS 

tnflaim cp: tuBiem g. I(n c)riflil(ll cp)iricam gcp (cf. Th. iViSC. 
ji. 94"^). 14 io ipsa decoctione gp ( — am — era c). 16 a. 

m. unius calicia c. diBpnmati cp. 16 euffloerit p et taite 

eorr. g, snfScit c. ieionu (i. e. — no) c. 17 et rancedinip 
(et ad r. gc). IS recipit g: ^ cp. amigdalae amaTae 

deaoemate g, amigdal' ama deequamati p, amigdalarum ama- 
ramm descamatarnm c. 19 leriter g: leniter cp {cf. gripra 

p. 73, IIJ). torrefectg g ; — ti p, *-tanim c. glyqniriciae g, 
gliqniricie c, U^ j). 20 ommnna quatnor gc: om. p. Bia- 
^llatim g (Biagilatim c)t singnla p. 



- 75 — 

teres et sic in uno comniiscebis et sildito melle cocto 
in unilatem coges, et exinde in modum unius avellanae 
dabis iiL in ore conlineant segrotantes et paulatim exu- 
cando IransTorent. sin vero gliquiritiae sucum non in- 
veneris, ipsam gliquiritiara miltes et uteria. | 5 

XXXV. Ad turaorem faucium. p. 

Secundum veteres medicos quatluor distantias cum 
«uis vocabulis habere uva ostenditur. nam si Tuerit ro- 
tunda in similitudinem acinae, slafyte a Graecis appcUatur, 
quam nos uvam dicimus. item si fuerit longa ct temiis n 
et in folliculi sui summitale plurimiim humoris habuerit, 
cionis appellatur, identidem si grossa vcl vastior fuerit 
ut robustitate sua faucium impleat partes, gargareon appel- 
latur. nara Hippocrates senior in suo prognostico sic 
ait „gargareones periculosae ad incidendum vel exsecan- i' 
dum, quanlo magis fuerint rubriores et grandes. etcnim 
tumor eisdem locis nascitur et sanguinis incessabilis fluxus 
eETicitur. sed oportet in eodem tempore non solum ipsam 
uvam appositione medicamenti atlennare, verum etiam 
quibuslibet modis subinanire ventrem. sic enim innoiie » 
chirurgia adhlbetur et metus praefocationis praeterilus 
esl". item alia dicepbalos appellata vel bicapita, quae 
rarius nascitur et innoxia esse probatur, si quidem hu- 

1 commiBceB gcp. 2 oogia jcp, uniuB om. p. 3 

e»nda,ndo (etc) g, eiBnccando p: glncieiido c. 4 ain gc: ai p. 
gliquiritiae p, gliciriae e, liqr p. B gliqniriciftm i/, liijntia 

p: om. c. 9 Btaflle gp (Boafik c). cf. Gal. XII, '972 1,960. 
S71 sj.). 10 8i cp: om. g. 12 cjonis g (ciola p, tiouia c), 
»el astior {sic) g (vaBtior cp). 14 hjpocratea g (ypocr. ep). 

V. Hipp. I, 115 Lipg. (eitaf etiam Galentts XII, 971). 16 

lubriores g, rubiorea c: rubicundiores p. 17 eisdem g: in 

hlBdem p, in (locis) c (in iadein Petr.). 19 appogitione 

medicamenti p (ex corr.): appositionia (— one c) mediCBmento 
g(c). 21 pretent' -i- g (pt^fe p): preteritur c. 22 dia 

ooe(oe cp)phale8 g(ep). apud Fetroncell-am c. 31 p. 309 (si 

robueta et vehemeoB estiterit picloBia dicitur) sic quaria in- 
ducitar iitiylaaais. vel g: i. (id eat) cp. 



[ _ 76 - 

morem ex se dimillens in utrasqiie parles rauciuDi spargal 

et non per medium destillando piilmonis alLitudinem laedat, 

Eicul ceterae uvae faciunl. propter ea chirurgia prohibetur. 

curaLionis vero tempore ui ipso initio ad uvas lu- 

E mcnles el summissas, quas Graeci cechalasmenas vocant, 

L el tumcntibus faucibus uli oportet dia pityrou anagargaria- 

r male, id est ei cantabro. et conflciLur sic. cantabrum 

iion nimis calcatiiis tenui linteolo illigatum mittes in ca- 

caba llctili et novo aut certe aeneo stagnato et adiecta 

1S1. diilci aqua addes | siccam rosam ct palmulas pinguea (^el^ 

lenticula admixta sales alexandrinos. omnia ad modum 

mittes, et coques donec lenticula coquatur. post baec 

ipsum sucum liquabis. beoe temperatum et non viscosum 

nec iterum nimis aquatum efGcias, et addito modico meile 

1'' despumato gargarizaudum patientibus dabis non nimis ca- 

Jidum neque iterum frigidum. eleuim si trigidum fuerit, 

tumentibus partibus manifestatur esse contrarium. iterum 

si nimis caUdum fuerit, loca fervore acccnsa inurit, sed 

sufQcit tantum ut secundum tactum teporem habeal lactis, 

io quod Graeci galactodes vocant. 

diachrisma stomaticon id est inlinimenlum ori con- 

2 deatillanduni /j, distiLlando cp, 6 thaias menag g 

' (taios meaB p), thalaaiaenaB c (t. e. xcialao^^vaK Gal. XII, 
944 etc). 6 Diapitirona g-argariBmate g, diapitiron garg. c, 
diapetiTou anagarg, p. g calcatiag ge: calcatam p. 

illi(ili c)gatura gc: ligatnn:) p. mittis gcp. in cacabo . . . 

Btagnato: sic gcp. 9 certe aeneo (eneo c) Btagnato cp: certe 
plnmbeo vel stagneo vel eneo p. 10 dnlcia qiiae g (dnlci 

aqna c, aqaa dalci p). aiccam rOBam g: roaam Btccam cp. 

dom.cetmQxgep. pingues (om.c). lenticidaetmtitaa(nji(aBC, 
mtaa p) gcp (1. admixta Petr.). 16 ut gargaTtzandum g 

(gargamato c, — -zando p om. ut). n. n. dabia (t(erum) cali- 
(lum c. 16 frigidum . . . contraiium («c. anagargarisma) «ic 

Hep. 19 BufGcit tantum (tm c) nt gc: <m. p. 20 galactodes 
g, galatodes c, colotodeB}) [cf. Aurel. c. 14). 2] diacrisEiine 
g, diacrisme c, diacriHma p (cf. ^iajetaxot oiofuiTixal vd 9ia- 
Z^tma ttTefiatixu Galeni XII, 938 sqq.). atomatice (tomacte 
nc e) sp. hoc Galeni fuil a Galimo primo traditum (ill. 



— 77 — 

venieQs. et appcllalur-e dia ton carion, faciens ad di- 
gerendos tumores et praefocatioDes sntiadura. et recipit 
micum Tiridium corticis sucum per linteolum mundiim 
liqualum. queni molli igoe coques usque ad terliam partpm 
et tolles ab igne et dimittes iit infrigldel. dehinc in mor- ^ 
tarium marmoreum refundes et admiscebis mellis leviter 
despumati similem quantitatem , et addes croci et murrae 
et hypoquistidis suci quod sulfecerit, ita ut murrae et 
croci singulas partes mittas et hypoquistidis euci dimidiam 
partem, et uteris. ic 

confectio crocati faciens ad faucium fervidos sive 
rubicunclos tumores. accipit autem rosae Aoris et croci 
scripulos binos, nucleos pini septem, uvae passae enu- 
deatae numero iiovem. teres cura melle despumato et 
modico passo, ct inlines. is 



oarion g(p), eiiiato[DetTOii c. digerendoB cj), dinendoB (i, e. 

dirigBDdoB) g. S antiadum g: antea datum c, ittiaTl (arteria- 
rum) p. et recipit g: T^ aut c, ^ p. 3 linteolnm mun- 

dum. tnolLi igne etc. g, l. at. I quatu que moli igne c, 

liteolu ^ oolatnida (i. e. 1. m. oolatum) m. i. p°. g et 3j>: 
postea c. et dimitteB (— tia g') c: om. p. infrigidet g 

(infridet c): frigeBcat p. 6 admiacea gp, adnngneB c. 7 

dispnmati cp (item infra). similem ^tem pro parem c) 

q. gc: tatiid' p. ot gp: poat c {cf. v. 5). ' mutraa g: 

mirre^, mira c. 8 ypoquiatid^ g, — dea c, — doajp (suprn 
ecripsif g" i. rosg h est sentica). 8 quod — (9) saci om, p. 

Bofiicerit ante corr. g. mirrae g, mirre c, 9 jrpoquistide o, 
pOBtquistide (sic) e. 11 crocati: cf. maiUa apnd Gai. SU, 

845. 19 Aocipit ant«m g: H antem c, 5 jp- Aoris gp: 

— rea c (ftorum Petr.). ^ croc: g: 7 ^ p, eoce e (et cere 
male ed. Petr.). 13 acrp g (acrpros c): 3 J) (g Eupra ecr. 

p", ut antea). pini cp: pinos (fiifc) g. septem 17: VIII c, 

Vtl p. uvae passe onucleat^ g(c), uvaa paasaB et micleatBB 
p (nve paaae nucleoruni Petr.). 14 nnmero ge: om. p. 

novem gc: VIEI p {Fetr.). 15 inlims ante corr. g, illiniB g"!^. 



I 



— 78 - 

confectio aiitlmra a tiraecis appellala, npliitia ad uvam 
(lesiccaDdam et ad oinnia quae in ore nascuulur. recipit 
croci murrae crocomagmatis aliiminis scissi gallarum rosae 
tloris omnium specierum aet drachmas singulas, san- 
6 daracae iris illyricae cyperi omnium trium dracbmas 
binas. tundes cernes et teres diligenter, et uteris ali- 
quando sicco aliquando admixto melle. 

XXJCVI. Ad ulcerationem faucium. 

Ulceratio faucium si cum fcbre acula in aegriludiDe 

10 contigerit, pessima et cxitialis ostcnditur, maxime si 

«« grandia | et scara fuerit nata. est iterutn alia ulcenitio 

praeter febrem acutam, quae iuler acra oris spatia efficitur 

alba vel nigra aut certe cinericio colore fuscata, quam 

tefroden vocant. et appellatur a Graecis consuete aptba, 

i& quam aos oris coclionem dlcimus. et est deterior vel 

morttfera in infantibus brevissimis laclantibus ob teneri- 

tudinem aetatis illa quae fuerit alba in similitudinem 



1 antliera ij (afra c, atberS y^). cf. Gal. XIII, 839 IfiX 
Andromacko). eandem antheran „qu»e onmibn* nota eit" 
Jiabent Theod. Pritc. 1, 15 f. 16 et ex Sorano Galenttg XII, 
!)57. 4 omiiinm ipeciemm eex dragmas (TI dicit' pro dr 

u( aaepius c) aingnlaa gc: ftn .5. 1. p. 6 iriailiricae g, iS 

(om. lU.) c, jrisill' p. cyCi)peri_S(c): quiperi (qpi) p. 

omninm trium diag (dr c) biQos gc: an. 3 U. p, 6 tnndea. 
cemea. et lerea diligentei et uteria g: tuadea et oeroefl et 
utens c, teres et cernea et uteriB p. 1 Hicco: $179^ Hor. ap. 
Gtd. . admiito (d in rat. gf^) g. 8 rubr. mai. (qtt€Ui Tiovi 
cayntuli) tn g De ulceratione faucium, sine rvbr. p, Ad Dleetk 
fancinm 36 c (Ad ulceratioQem f. ind. p, om. ind. e). 10 

exic(t p)ialia gp : eiiciabiliB c. 1 1 et (&) scara gp (d »upra f 
i. coadunatio); ex scora c (cnm scara Pelr. cf. infra p. 79, i). 
nata eat Iterum gp (nne initrp. c). 12 inter acn: inbarara 
g, intra | c, in interiora p. 14 tefrode (tefcode c) gtp. 

couBQete a grecis cp. aptbea g, abtbea c, aptea p. 15 et 
Mt g: nt eat c, etp. 16 breviaeimJB gc: parrulia p. teneri- 
tndinem ge: t«nerita,tem p. 



- 79 - 

granorum miniitoium siligiais, maxime si et capiiL tingiiae 
obtiiiuerit. 

in ciirationibus vcru si grandis fuerit ut supra dixi- 
mus faucium ulceratio ciim scara, ut etiam cum rubore 
8ub mento in gutturis parte ostendatur, quam antereona s 
Tocant, et si fuerit is qui curabitur aetate perfectus, 
flebotomiam adhibere oportet ita ut secundam detractionem 
facias, quam epaferesin vocant. et sl ventrem non fecerit 
acriori clystere deducendus erit, in infantibus vero balano 
uteris. deliinc ipsis locls palientibus dia chartu medi- xo 
camentum admixto modico melle inlines. et sinendum ut 
sibi saniando scarae cadant, ne abstractione violenti emea- 
tus emorroidis seqnatur. 

alia cqnfg^ctio oralis, quam Graeci stomaticen rocant, 
faciens ad putredines et scaras. cauimim fimum album is 
coUiges et siccabis. fit autem hoc, si ossa bubula sola 
ante diem vei biduum eanes manducantes custodias. ipsum 



1 granoruiu minutoruin c: gTaiidia.ruiii minutianim g, gran- 
diojn {Petr.) niinuta.rum p. flliginis (sic) g. post ailiginiB 
add. p: quod germatum (stc anle corr. gremiatum j!°) dicimnB. 
3 fiierit — dijiimus om. p. 4 nloeratio nfchararet etiam c. 

T. c. c, r. aub mentom (ftc) gntturis partes ogtendat g, c. 

r. Bnb mentnm (iitu) in guttoriB partes ostoadatur c, (ut etiam) 
ruboiem sub mento iu g. partes ostendat p. 5 quam g: 

quas cp. 6 Ib g: bia cp. S epafereain g, apoforasim c, 

epafaraBia ji. 9 acriori («ic) pcji. balaQU (sic) g, — no c: 

telneo p. dia cartum g, — ta p, dicatamm c. 11 amiito 
g (amisto Jj), adm. c. in(l ^c)liiiia ap{c). 12 aaniando gpt 
sanando c. abtractione violenti^ tnetus. emamorroid^ (stc, 
et supra g" ema eanguis dr) g, aoBtractione violentie meatna 
heiaoroide c, adtractione violenti hnmoria metuB emojid' p. 
18 sequantnr c. 14 quam ^eci om. g (greci om. p). ato- 
matioen (— ce p) gp, ttomatiche e. haec Musae primi fmt 
KC. Gal. XII, 955. 950. 16 coUigee c; — gis gp. hoc 

gp: hec c. bubnla c, — le g: bubuEna p. 17 ante — 

cnatodiaa g et (ubi carncB] c: ante diem comedet ( — derit ;>°) 
et cuatoditas fnerit p. 



^B vero flmum combures et eiinde mtttes dr U, croci et 

^^r costi dr singulas, mellis (juod sulTeceril. 

^H levissimae autem ulcerationi sufBcit, ei et antberan 

^^^ cum melle inlinies. sin vero aptba fuerit in «re id est 

^^1 G om_^cocLie, lac asinioum slngulariler aut certe caprinnm 

^H a?mIxto modico passo frequentcr dabb coluendum, et 

^V magis si nigra fuerit aptha. sed si forte nimis sordida 

^* cum putredine apparuerit, ervi pollinibus tenuissimia ad- 

miito mellti deterges ex leptospathio ferramento liciuio 

loinvoluto, et post{)uam detcrseris, vinum tepefactum colnen- 

dum dabis, in quo ante fueril decocta rosa sicca et murta 

sicca et oUvae folia viridia. pust baec mcdicamentum 

siccum appones, cuius medicamenti confcctio talis esl. 

facit enim ad universas apthas nigras et albas et ad uni- 

p. i»9 versa quae | in ore nascunlur. accipit autem balaustii et 

corticis de granata sicca di^ octonas, gailarum et folii 

optimi dr quaternas, aluminis scigsi et mastices dr sin- 

gulas. quac suDt lundenda tundes et quae tercnda terun- 

t vero g: ergo (go c, g r) ep. _ mittes C: — tig gp. 
drag (dr c).ll.ijc: 3. H. v- 2 drag (dr c) Bingalfla ge: an 

3 . 1 , p. Eof&cerit g, Baffic c. 3 nlcerationis g. anthera 
cp, antsra g (et mpra g^ i. Ba,uina bratena). cf. ad p. 77, 8. 
4 imlinies g: illinire c et (om, «i et) p. ain gc: ei p. 

aBthee g, antbes e, atliea p. 6 ammixto g, amiito cp. 

7 aBtlieB g, aptbea cp. 8 ervi: berbi gcp. ammixto ge. 

9 ex lecto Bpafjo ferralfoiu involuto g, ei lepto spacio fera- 
mento liniciu inv. c, ei lecto spato ferramento licinio inv, p. 
11 et miita sicca p, & murta aicca g': om. gc. 12 riridia g, 
— da c (otiva florida viridiB c). 14 aatbea g, apthea cp. 15 
Accipit antem g: 9 autem c, J} p. balautitium Ifittpra ^ 

C. folia) g, balauatic cp. et om. cp. 16 cortice de granata 
aicca g, cortioiH graoati aicci c, cortic grana p. dras (dr e) 
octenas gc: an 5 • VIII. p. gallarum: supra g° I^iUDC<y. 

n drag Jdr c) quatemas gcj an 3- HH. p- maHtieis g, — c cp. 
drag (dr c) aingulaa gc: an 3. I. p- 19 quae — reaervantnr 

(q. tundenda Boitt tundia . . . terea . . , in vino . . . reiervatnr 
etc. sic c) gc: tunde ct teuuiBgime cerne et in vino commixta 
uaui reiiervetur p. 



tur, et sic tenuissime creta et in imo commiita usui 
reservantur. 

XXXVIl. Ad synsnchicos. 
Synanchica igitur passio nomen accepit ab eo quo<) 
uimio tumore summitatis gulae vel faiicium sive locorum s 
quibiis nutrimenta transvorantur, interius atque eiterius, 
cum difTicultate transvorandi praefocationem faciat acutam 
ct iugiter spirationem patienlibus neget — uatn Graeci con- 
tinuam vel iugem syneci appellant, et similitcr ut laijueo 
strangulatos interGciat laborantes, cuitia laquel suspendia lo 
Gracci anchonas vocant, unde iterum synanchica passio no- 
minatur. et sunt differentiae passionis duae. una est quae 
cum ingenti tumore supra dictorum locorum visibus mani- 
festalur, alia vero quae sine ullo tumore efDcitur, sensibus 
cog;no9citur tantum cum minime et difficulter transvorare ■'> 
Goeperint aegrotantes. ipsam denique veteres passionem 
peiorem atque noxiam adseverant, siquidem ad pulmonem 
faciat decursum eL tertia vel quarta die pracfocationis 
ingerat necem. contingit autem medio aetalis tempore 
corporibus frequenli catarro temptatis, item es vlnolenlia io 
vel nivatis potionibus aut si quis post perfrictionem con- 
ceptam derepente calidis nimis usus fuerit lavacris. 

3 De siuanciciB p, Ad ainaoticoa ca" 37 c (Ad ainaiichieoa 
ind. p), De disintena sic p (Binantioft ad V. i p" in marff.). 
4 iKitor g: aatem c, om. p. 5 nimium tomores g, nimio 

tamoie c, cam n. t, p. fancium locoram. sive (eiae c) 

qnibsB gc, faucinm vel locomm quibus j). 7 facit (fae c( 

ge, faciat p. 8 iagiter ap. ep: iug^ter aive continuam ap. g. 
9 Hinecim /ip, sinetia c. laquecB tranagulatos ,q, laqueos 

str»ngnilato3 c. 10 interficiat c: — eit gp. H accDnas gc, 
antho&as p. iterum gc: om. p. Binancica gp, — thica e. 
11 B. tantum cognOBcitur cp. 18 faciat g: fac cp. HI. 

vel. IIII. cp. 19 infetat c. 20 catarru g, cataro c. 

temtatis g (tentatia c). violentia gcp. 21 perfrictionem 

S. dot. supra g") g: perfrieationem p, frigiconem c. 2a 

arepenti gp°, — te p"c ( — ta ante corr. p). oalido . . . ia- 

vacro c (lavacra p). 

Cmiliis Felli, cd. V- Bnse. G 



i Graeci 1 
lcientem | 



cui-alioiiis autem tempore oportet in principio^ 
una pars faiicium tumuerit, cx ipsa parte, quod f 
calisin vocant, in brachio nebotomare et sufHcientem 
saDguinem detrahere. sin vero in utrasque parles faucium 
B uberior se tumor infuderil cum ruhore igni sacro simu- 
jaate, quod Graeci erysipelatodes vocant, in ambobus 
bracliiis venas iucides, si nimis plenae appaiuerint, qno 
iso possit pioximis | locia sanguinis detractione facta relaxatio 
tumentibus ministrari partibus. sin vero senilis aetas aut 

lu infantilis aetas, quod equidem rarius in ipsa infantili 
aetate contingit, flebotomi usum prohibuerit, a lergo inter 
srapnlas circa spondyli locvm cucurbitam conglutinabis et 
addita scarifatione compctentem sanguinem detrahes. et 
si ventrem non fecerit, acriori clystere deducendus erit. 

u dabis cttam et mulsam gargarizandam ei decoctione puleii 
confectam vel jllud quod dia pityrou vocant id egt es 
cantabro, cuiiis confectioticm superiiis ad inmores faucium 
EcripsimuB. 

diachrisma, hoc est inlinimentiim, quod appellant 

■i<> dia ton chelidonon, id est ex hirundinibus, faciens ad 
synanchen et ad universos tumores faucium, el sordida 
ulcera in ore bene depurgat. recipit aiilem hirundiuum 



2 quod p: quam ijc. 3 cat ixin (»«*' liiv vel jcbi' J^iv 
Gah Xl, es); a.tezin gp, antearm c (cobiti venam Aetiut 8, 
47). i Sia g: ai cp. 4 tancium partes (ati^aque f. parte 

p) C]i. b igni acro ^. ignie aquu c, igoe («le) Bacrnm p. 
S herisipelatodeB it, eriaipi(pa c^latodes cp. 8 posaiot ge 

( — sit p). 9 t. partibuB miiUBtrari cp. Sin gc: Bip. 1 
eta» {alteritni, ut mox etate) oni. p (non i/c). eqaidem g: 

quidem cp. 13 jpandilocum anle cott. <j (Kpondili 1. 0*c, 

Bpondiliorum loca p). Vi scatificatione cp. 15 gar^ii- 

(garari jlaandnm (nic) gc, ad ^argarizasdum p. Ifi diapitiron 
Ijc (diapeldio anle corr. p, diapitirico p"). 19 DiacliBma g, 

Diadiama c, Diaclima p. hoc est inl. (illimentum ») om. c 
20 diatonfto p) cae(ce— ci))Iidonon gcp. cf. Qal. XII, .939 
et Ascl^ad. ap. Gal. XII, 943. 2i Bj(i jj)DattceB gp (oa- 

manceB c). faucium tnmoreg cp. S! I^ (oni. aut«m) cp. 



83 



agrestium eiuslaruEQ L 1, croci dr U, spicae indicae et 
murrae dr singulas, inellis detipuinati partes duas, passi 
cretici partem iiaam. oportet aulem pullos biruridinum 
parvo sale aspergere et in oUa fictiU crudos mittere et 
sic opertos eiurere. a 

etiam et penicillos calida aqua expresaos oii patientts 
et naribus alterna mutatione oportet iugiter applicare, 
cum admonitioue ut ad semeL ipsum aegrotus spiritum 
vapoiis rapiat, quo posalnt interiora niembra a Graecis 
nioria appellata relaxationis medelam percipere. et sub lu 
mento gutCuris partes, quas Graeci antereona vocaut, 
tribus seminibus in aqua mulEa concoctis calaplasmabis, 
id est ex faeni graeci polIiDe et trttici et lini semlne. 
dehinc et cerotarium confectum visceribns vel venCri ap- 
pdRea. recipiC autem ceram et butyrum et adipem tauri- i^ 
iiiim, vel porcinum si taurinum non invenerls, omnium 
Crium paria pondera, et galbani quod sulTecerit. conficies 



n 



^^^1 



\XXVIII. Ad letauicos. 



Tetanica passio tres distantias cum vocabiiiis suis i» 
babere manirestatnr. ei quibus una dicitur tetanos, alia 
emprosthotonos, tertia vcro opisthotonos. et est tetanos, 
qiiam primam dixtnnis, secuodum cervicem rectam atqiie 

1 2. S, df e, 3 jj. tcoci drag g: aH dr (3 p) Cp. 2 

!iiu;nie (i, e. niirrae g — ep, vel murrae g°). dn^ (df c) 

eingolaa ge: au 5 - I- p. duas . . , anam gc: Tl . . . l p. 3 
anfem c: om. gp. 4 in olla Sctili (fitili p) gp: olla fictDia 

(offl. in) c. 8 aiiinioni(amoui — cp)tione g. ^ eger cp. 11 
tnento gp: meDtum c. anthereona p, inteonfL c, 18 es 

!ip: om'. c. foeoi (j (feou c, fen p). seminis gcp. cf. p. 
?i, li. 15 B cp. cere . . . butiri c (sed tnox idem adipem). 
16 omuium (omi c) cp: omuia (oma) g. 17 galbani qnud 

ep: qnod galbani g. sufScit g (— E cji). conflcia (— c p) 

gcp. 20 Tocabulia auia g: saia vocabulia cp. 21 mani- 

feataturt manifestum est gcp {cf. p, ad .VS). 22 emproato- 

tonoa , , . opiatotonoB gcp {item infra). 



84 



M 



i-ji infleiibilem Dervofum ct miisculoriim teusio cuin in^ 
dciiofe. emprosthotonos autem in aDteriore parte muscn- 
lOTum cervicis et nervorum eflicitur coatractio, ut etiam 
mentiim fixum pectori videatm', cum iugenti ilolore. 

5 opislhotonos autem ad posleriorcm partcm musculornm et 
nervonim cervicis, qnos tenonlas vocaDt, efficitur con- 
tractio cum vehementi dolore. contingit frequenter ex 
antecedenti nimia perFrictione , quoliens plus frigoris quam 
possit natura corporis ferre, snstinuerint laborantes, et 

io dorsalis mednlla perfriitcrit, qiiam Graeci nolicon mfelon 
vocant, nam Hipporrates in aforismis sic ait, omne fri- ' 
gidnm dorsali medullae et nervis esse hostile sive ini- 
micum, qudd autem calidum amirum. 

in curalionibuB vero oportet omnes in bracliio flebo- 

iB tomare ob nimietatem doloris vel relaxalionU faciendae 
causa, maxime si et plethoricum corpus habuerint aegro- 
tantes, quod nos lalino sermone abundahile dicimns sive 
multitudine suci plenum. post haec chalastico lysiponio 
uteris. et conflcitur sic. resinae terehintinae, ysopi attici 

£0 siici, cerae albae, nmniim) trium uncias quaternas, gal- 
hani et opopanacis unciaB eingulas, olei veteris Z 111. 
diligenter conficies. si forte durior fuerit, cyprino oleo 

2 emprofltotonoB — (7) dolore oui. c. in anteriore 

I (— ri p) parte yp. 6 tenontas {cf. Simon Jan. s. v.): te- 

I tanoa gcp. 7 CoDtigit g. B perfricatione p. qnani c: 

I qnod g, quam quod p. 9 poBsit c: potest g, pt p. 

^ Bnt)(Hb')atinuerint cp. 10 nauticon mielon g, noti cOmelon c, 

h gmj^elo p (gerf mpra notioon p"). 11 ypocratea gp (iposciu 

e). vid. Hiffp. III, 7il Lip». aforismis gc (aphoris p). 

ait . . . esae . . . inimicnm testatur c. 13 quod — amicnm 

om. c, 16 cauaam {sic) g. plectoricum gcp. 17 abnn- 

dabile: habile gp (Petr.), decabile c. 18 calaetico iiriponio 

g, c. hjBopomo c, calaaticl^iB opoi" p. 1 

c2 p. omninm — (uncias g, \ e) quatemaa gc: an. J (-j- 

p") IIII. p. 21 opopanaciB. -^ uuc (st"c) siapJaa g (\ a. c). 

Z (wc) III g, > treii. o. 32 conflci» , . . reaolvea . . . mavea 

j/ep. ciprino cp, caprino g. 




-^ 85 — 

molli prtma resolves et movebis donec coaguletur. Ume 
manu calefacta penmgues, et post perunctionem molli 
lana tutabis loca ct fusciabis. sed oporlet primo loca 
dolentia simul cum spina sacculo calldo vaporare es can- 
tabro vel tritici farina confecto et sudorem excitatum 
tenui et calefacto linteolo detergere, et sic supra dicto 
medicamento perunguere. dandum etiam iii potione et 
casloreum rutae foliis admixtum aut opopanacis oboUs 
duobus id est scripulo uno, vel ceteris polionibus ex 
castoreo confectis diurnis diebus uti oportet. decUnalioQis u 
tempore etiam et cerotarium ex diaquilon confectum ap- 
pones. et coDlicilur sic. cerae, adipis porcini sine sale, 
d iaqiiilo n medicamenti, omnium trium paria poudera in 
uno consolves lento vapore, et ab igne | toUes et move- n. 
bis donec coaguletur. debinc rades et uteris. |i k 

XXXVIIU. Ad emoptyicos. u 

Emoptyicos Latini sanguinem spuentes appellant. quos 
autem in passione constitutos, si forte ex respiratoriD 
ioteraneorimi membro, quod Graeci anapneusticon morioa 
vocant, sanguinis fuerit tluor, sequilur tussicula vehe- bc 

1 pruDa )/ (ad pruna* Fetr.): prima cp. coagoletur gcp. 
3 tutabie gc: tubabis p. S Budore excitato c. 6 calido 

(tnori;. i i calefco) j>. detergere gp: essUcare (i. e. exsiccore) c. 
8o^cj3)popanacia: sicgcp. oDoloeduoB^, oborilc, oboli daojj. 
9 id eat g: vel c, et p. se^ g, scrip c, 3 p. nno («c); 
nnum g, I cp. oeteris potioiiibus . . . confectis p: ceteraB 

potioaeB . . . coDfectas 171;. 10 dinriiiH gc\ dintnmia p (Fetr.). 
11 et om. cp. diaiquilon g: diacMIon c, diaclilon p (ftem 

infra). 12 caere 3, cete C, ce p. adipidia (sic) g. 18 

onminm trium om. p. 14 nno (sic) gcp. moveB ^cp. 

15 coagoletur ^cj). lades: tradeB c. 15 eeq. Ad asinaticoB 
in g. 16 Cap 111 ad emoptoicoa g, Ad emoptoicas nS (i. e. 
nota.) 39 c, Ad eoa qui apunnt Banguinem j) (ad emotoycoa 
ind. p). n Emoptoicos ifc, EmotoicOBj). quoa antem gcx 
hac veroj» (giti mox conBtitntiB pro — toa gc). 19 intraneornm 
tnembraiii c, interiorum membrornm p. quod (qi) c: qug 9(pl- 
!0 sequitnr: Sq g. 



to j 




86 



: ed6c9P ^ 
I vocant. 1 



' m«Ds, aliquaodo parva, cuni sangiiinis supernae < 
tionis rciactatione, quam Graeci ematos anagogen ' 
sin vero et faucibus et uva contigerit, praeter lussiculam 
sicut ex ore cum eicrealione despuitur. el secundum co- 

e lorem vcl substanliam siipra dictus sangiiis ostenditur 
IocIb ex quibus feralur. quod si fuerit nigellus cum me- 
diocri quantitale, es minnlis venis significatur. si vero 
llaTus fuerit et cum ingenti impetu et abundans fuerit, 
excluEus ex arteriis venis esse manifestatur. si vero ni- 

10 gellus fuerit et veluli glebosus, quem Graeci thrombu- 

Imenon vocant, cum modico dolore, de tboracis parte ferri 
Dstenditnr. si autem sine ullo dolore cum iugenti tussi- 
cula el anhelitu rubens ct tenuis scatens et spmnosuii 
sanguis fueril emissns, manifestissime de pulmone ferri 
la cognoscitur. aliquibus vero, si forte aetate iuvenes faerint 
paUentes, etiam mslarum modicus rubor in vultu osten- 
ditur. ct sicut Galenus in diagnostice ait, ex stomachn 
I. m vero et ventre si fuerit, evoroilur, si ei renibus ] el ve- 
sica, mingitur, si ex intestinis, egeritur. et sunt diffe- 
ii rentiae fluoris sanguinis numero quaituor quibus fierl 
solet. aliquando secundum disruptionem venarum ofGcitur, 
aiiquando secundum esudationem ipsarum venarum, ali- 



1 Buperuf ducationia g, Buperne ductionia c, snperae 
edactioDia p. 2 ematoB q; amathoB c, cinatoB ji. 3 Sin 

gc: Si p. 4 deHpnitur *;; diapnittir p, disponitur c. 6 Iocib 
ei qnibaa g: locns qnibns c, ei quibos locis p. quod si — 
(9) maDifeetatnr gp: om. e. 9 vemB otn. p (ubi fnerit, es 

arteriii eoBe mauifeBtam eat]. 10 globosuB maJe p. tom- 
bumenon (sic) g: tronitenon c, triibumeu p. 11 parte g-. 

parteB c, partibus p. 16 malarum cp: melarum g {»ed e i'« 
ras. scr. g^). 17 ga.llieDna tj, galienua cp (in diagnogUee h. e. 
in libris Jiifl tmv «ettovfHTorv lojtoj» VIII, HGi. cf. 361 
Lips.J. 18 et cp: ex g. ti fuerit c: ooi. g (i« p «c; Si 

ex et. et ventre fnerit). Teaica est (e) m. C. 80 qaatnoi C, 
ini gp. negat eaee Galentis VII, S34. cf. 79. X, 311. 81 
al. enim add. p. dimptionem c. 22 elTndatione ij: reia- 
datiouem c,. deandationem p. 



qiiando seciindum osculalionein, quam Giacci anastomosi[i 
vocant, aiqiiidem perforalione facta veluti ex oriQcio san- 
guinem emittant, aliquando gecundum pittredinem. et 
contingit frequentius ex percussu aiit nimia exclamatione 
aut ingentis altitudinis casu aut ulccratione facta aut r> 
colligatioue gutturis violcnter ingesla aul nimia pleiiitudin<; 
sanguinis. 

curationis vero tempore si ex pieiiitndine sanguinia 
vena fuerit rupta, et ipse qui patitur naturam sive lcin- 
perautiam corporis, quam Craeci crasin appellant, calidam n 
habuerit, quam Galeniis libris peri craseon appellatis, in 
quibus de temperantia corporiB scribit, hoc modo intellegi 
docuit. ait enim ex Hippocratia aententia corpora quae 
vastiares venas habuerint calidioris esse naturae cL quae 
angustiores frigidiorie. ergo calidum corpus si signis i^ 
supra memoratis aegrotus ostenderit, in brachio fleboto- 
mandus erit. sic enim poterlt vena extrinsecus relevata 
adhibitis |)otionibus colleticis intrinsecus couglutinari. 
apponendum etiam et dia iteon emplastrum aut Anicine 
Galeni qiiam dia chalciteos dicU, aut certe illa quae a ^' 
Graecis ebarbaros appellatur in duabiis alulis inducta, una 
in pectore ct latcribus el altera a tergo inter scapulas, 
quod metafrenon dicunt. dehiiic refectionem dabis panem 
posca frigida iiifusum. atit oryzam elixatam rum modico 

t OBCulationem t/: obaculationem 7), ulcerationem c. aiia- 
stomftsin gcp. 3 et contingit etc. cf. Gal. VII, 232. i 

peccDsen gc: — anra, p. II gallienus g, galieuiiB cp (item 

mox 0. SO). 13 oit 8t. t. I, 605 Lips. ypocratia ycp. 

H calidiores e. naturffi g (ca,lidioria e. nstnre p). 15 ai g: 

Mc om. cj) (Brgo ai ca,Mum etc. p, Ergo calidum ... egrotum 
si ee oat. c). 17 relevat» ego (cf. Ga]. X, 3U. 310. 328): 

repleta (/cp. 18 collecticiis g, — tivis e, — tff"' (tnc) fi^ 

(i. e. yiohiftiMitis)- cf. infra. 19 djaitlieon ^ (difttheou c, 

oiaohiteon p). finieenf(e) g(p), fenicene c (jjv rfotnfn.ivTiv 

ovoaa^os Gal. XIII, 375. ef. X, 405). 20 dia calcitheoa 

g ( — teoa p, diachiteos c). St ebarbaroa g, ebarbores c, z (et) 
barbaroB p (^ §ai}§aeos v. ffa?. XIII, 551 sqq.). 23 

qnom g(ep,>. 24 orizem liiatam (aic) g. 



— 8« " 

Bceto dabis rrigidam. hieme vero tepidam cum vino 
styptico dabis, et cetera (niae similiter coiistringere vel 
conglutiDare possint. 

etiam et poliones aptissimas dabis quae valcant venas 

fi congluliiiare, ut esl polygoni lierLae radicis: decoques in 
aqua usqiie ad tertiam partem et addes cummi diUgenter 
tritum siirncienti modo, et potui dabis hieme lepidum 
aestate rrigiduni. aliud. pumlcem levioreni aut run syria- 

i cum iii vino { austero decoques iu cacabo novo et exinde 

ieiunis potionem unam et alteram ad vesperam dabis, 
similiter aestate frigidam hieme tepidam. aliud. gesaster 
et amylum cum posca propinantur. aliud. ptisana cum 
adipe caprino recente. <(aliud^ symfyti herbae radicis 
siccae parles duas, gesasteros et amyli partes singulas: 

5 (labis coclearium unum cum aqua frigida, hieme tepida. 
aliud picis siccae parles duas, specularts assati partem 
unam teres et exiiide ieiuno dabis coclearlum unum sive 
bieme give aesta(£ cum posca frigida. aliud. djasfongon 
ad narium sanguinis fluxutn simlliter scriptum superius 



1 Tino Btiptico cp: atipti-co <^Tiiio odd. corr. inter lin.y g. 
3 yoMiuit ante corr. g, 5 at est (e) gc, ut stmt (!) j). 

cf. Par. p. 336, 3S. poligonifl (sujjia 5= id corripiolae) 

herbaa radiceBg (poUgomi her radixc, poligole herbe radiciBp). 
emidem 2)otionm Jtabet Ps. Gat. XIV, 365 teuppr.). 6 oDmmi: 
euminum 3, oiiniQnm p, — ni c. 7 aufflcientem modimi e. 

S pomicem g. roB By{i)riaCom gcp. 11 frigidnm . . . tepi- 
dum (fcp. Geeattere g (gupra □normo g°), gesastera cp, 

— terea ji°. 12 amilum; ^upra similago g". propinaDtor 

c; — natar gp. IH alindr et yq>. cf. mox. aimfiti 

( — fiiti c) gcp, aimphiti p^. radicee ante corr. g. fiaec ita 

liislinxit p: Ptisana c. ad. c. et amiphiti h. rad'. contrita 
cumedenda datur. Al'. simphiti herbe rad' ticce partee II elc. 
cf. Pe(r. p. 336. 14 geBastflroH yep, — astereoB p' («< supra). 
IS com — (17) cocl. nnum om. c. le Bpecular aBsati flp 

(rt suprn g' spat). de lapide apecuJari cf. Gal. XIII, 663. 
18 diafrigon g, dia sfongon c, diafrogo p. 19 similiter poit 
superiu9 e}i. 



- 89 — 

ilabis. aliud. cummi in ore retentum et cum paulalim 
ilefltixerit transvoratum sanguinem abstinet. aliud. bulbi 
aut cocleae elixae cum modico aceto comestae minfice 
operantur. babent enim colleticam virtutem id est gluti- 
uatoriam. 3 

aliud. emopt^cis trociscos [dabis] dielectru id est 
ex sucino cum decoctione myrlag' aut rosae siccae aut 
plantagiuis suco admixta posca potui dabis. sin vero cum 
iogenti tussicula fucrit sanguinis emissio, vespertino tem- 
pore trociscum trigonum cum posca dabis, et sanabis. u 

troctscus dia sympbytu faciens ad sanguinis supernae 
educationis reiactationem, quam Graeci ematos anagogen 
vocant. recipit autem gesasteros, balaustii, cummi, hypo- 
quistidis suci dr quaternas, tiiris masculi dr octo, lem- 
nias sfragitidos et symphyti berbae radicls siccae dr duo- v. 
denas. plautaginis siico colligitur, et trocisci informantur 
ilrachmarum singularum. ex quibus unum dabis cum 
decocttone rosae ac myrtae siccae aut plantagiuis suco 
cum posca, | i p. 



tetentam cp: 

recens g. 2 abstinet gc: retinet jj. bulboa (bultos g, 

bnlbos cp, sedh ex corr. p) . . . cocieaa eliiaa . . . comeirtaB gcp 
(ged ita p u( pro operantar scripserit ffitiea). 4 operantnr — 
(7) mirtae <m. e. eoUecticain gp (— tici, p"). 6 Emo- 

ptoiciB gp. da,biB g: om. p {cf. v. 8 et 17). dialectnua g, 
dialectos p. id eat om. gp. 7 mirtae g, mre (mirre) p. 

8 aucu c. 10 trigonuni (trigomom c): cf. Gal. XIII, 1)3. 

11 diaaimphitnm g (diasinfituB c, aimpbituB p). supern^ 

edacalJonia g: anperne ednctioniH cp. 12 cinatoa c (m( 

svpra). IH ^ {om. anteni) ep. GeaaBteroB gc (gesastereoa p). 
b^ustinnm g (balaustice c, — tii p), onminum o. cimini cv. 
bypoquiatidiB g, ipoqniitidiB c, ypoqnistidoa p. 
Hncnm g. dr. (*- c) qnatemas ffc: an. 3.1111. p, 
(#ic) g, df. Vm c, 3 VIII p. lemniftB g (len 

pniaa ji). 15 frangitidos g, fragiditOB c, fragi'doB p''. Bim- 
phiti gp, simfici c. an. 3. Xll p. 16 cum (pl. Gaco) add. p 
(non gc). 17 dragraarum gp, dr c. 18 myrrtae^sicj j: mirre 
c, mirte (mte) p, auco cp, Bucnm g. 



dr. ocoto 



00 






aliud. aiiagargarisma isctiemon appelialum itl i 
tinens sanguinem, ai forte de faucibus aut uva contigerit. 
rosam siccam, scnticem viridem, myrtam nigellam siccam, 
gallas omfacitidas leviter quassatas, simul omnia decoques 
s in posca et dabis gargarizamliim, acstate frigiOum hiberno 
tepidum. II 

'■ 170) \L. A(l ptiiisicos. 

Est antem pthisica passio iilceratio pulmonis et 

thoracis cum defluxione corporis. sed illam vcteres peio- 

10 rem atque insanabilem dicunt quae fuerit pulmonis et 

Mcundum aelatem iuvenibus magis quam senibus creatam, 

siquidem iuvenilis afitas sui fervorem erigens in tumoreni 

putrefaciat et sordidet uicera supra dicta. efficitur cx 

antecedenti sanguinis reiactatione, quam Graeci ematos 

iG anagngen dicunt, ant per longam tussiculam reuinatizato 

pulmone aut thorace, aut interna colJectione quam empyema 

dicunt, cnm forte sursum eruperit et minime per inferlDres 

partes fiierit desiccata. sequtlur autem laborantes tolius 

corporifi delluxio vel cum nimia macie virium consumptio, 

no febricula tenuis aliquando iugis aliquando intercapedinata, 

quam Graeci dialiponta vocant, tnssicula etiam el fleg- 

matis reiactalio. dehinc peiorante passione pulidum et 

< ni puru|lenlum sUpra dictum Hegma excluditur. capilli etiam 



', cheamoQ p. S senticen viridis g, ritice 

viride c, Bltice viridis p. mjrta (mimta c, mra p) Digella 

Bicoa ge (— am p). 6 hiberno g {aed byeme p, yeme e, ut 

aupra semper in Iuk cap.), T Ad ptisicos. II. cap. //, Ad 

ptiucoB 40 c (stn« rv,hr. p, sed ind. p Ad ptiBicos). 8 pti- 

aioa gcp. 9 veterea: veterem gcp (pro veteres fort. quod 

itemm seguitur). 10 iiiB. dicuut: ias. veteres dicnot gcp. 

II creatom g: oreata c, nata p. 14 amatOB c. 15 an»- 

goges fjp, — ge c. reuma.tidiato gc, renmatizaate p. 18 
empiema ffc, empuma ji, 17 BUTBum c: rarsttm g, o»a. p. 

18 B^ g (ut n^ra). 19 cfi nimia matie c: nimia macies 

(oiw. cnm) gp. 20 int«rcapedinata y, inter capinata c, inter- 
^olata p. 2! pntidnm gc: putridum p. 



— 91 ^ 

capitis detlituiit el si in pulmoiie fuerit ulceratio inalarum 
mbor in vultu ustenditur, et digitorum capita robusta 
erHciiiiitur cum obiincatione ungnium, quam Graeci gry- 
posin vocant. 

io curalionibus vero oportet in principio adhibere s 
qiiae valeant sordida ulcera depiii'gare et ipsorum locorutn 
patientium tumorem mitigare. boc est raeoum graecura 
coqiies eodem modo quo superius ad tussiculam aridam 
conscripsimus, et cum modico melle despiimato dabls ieiunis 
et ad vesperam. sed si plus eundem siicum operari volueris, >c 
in secunda aqua addes irin illjricam et ysopi cymam 
sulficiente modo, et admiito modico melle Gimiliter dabis. 
aliqui vero pro melie caricas pingues supra dictis speciebus 
adiiingunt et in uno coquunt. 

alia potio diorobu appellata id eat de ervo. et con- lii 
ficitur sic. ervum rubrum pridie aqua infundes, alia vero 
die testa ignita torrefacies moderate ut non ardeat, et 
diligeuter siccabis et moles manuali mola, nam Graeci 
eliiramylon voeant, et ipsum pollinem tenui cribello 
traicies, et ei ipso pulvere dabis coclearium unum cum so 
mulsa calida~~ieiunis ct ad vesperam. aliquando vero in 
tribus partibus pollinis addunlur ysopi et iris illyricae 
partes singulae, et similiter ut supra datur. 

1 melarum i/ (ui sapra). 3 obuncatione g^p, obiiiictioiie 
ante coir. g, «itacjone c. grijjOBiiu { — al p) gp, posaunt 

(stc) c. 6 valeant cp, valent g. 7 hoc eat («c) ^c, i. (id 

sat) p, foenum g (fen p, fenu c). 11 irisi liricam g, 

infiirica p, uiljllianca.m c (fd eit iriBilliricam gcp). Hj j))BOpi 
conuuu gcp. 12 «ufflciente modo 3, eufflcientem modnm qa. 
16 diorobum g, djarobo c, diorubfi p. L de erbo c: id eat 

herbum g (supm 5'^ genna leguminin), i. h'b>i p. IS herbum 
g, hef cp. rubnim: cf. Gal. XIII, 846 ogopmv xiffmv. 

infundis gc (— des p). 17 torrefacia gcp. 18 Nam g: 

qnod (qj) 0, qnam J». 19 chj(i (Ji^romilon gcp. tenui eri- 
oellata (eribello c) trahicia (traiciB c) gc: aubtiliter cribaa (,sic) p. 
SO cod'r. I. c, cocVar. I. p. 23 additnr . . . parte« rin^olaa 

(— le c) gc (ftdduntnr . . . p. aiugule p). yaopL et illiric^ 5, 
ipi i lUince c (yaopi et jriBill' p). 43 da.tMx gn-. 4o.-qJjm v- 



r 



I 



92 



aliud diorobu elecluariiim. murrae croci dr siugulas, 
amygilali amari ~ 1, ervi rubri pollinis — V, mellis 
clespumali quod Euffecerit. 

aliud plhisicis el maxime de tborace. butyri recentig 
5 partes duas, mellis despumali parlem uuam in uuo com- 
miscebis et exinde dabis coclearium unum ieiunis. 

aliud ptbisicis convenicns. lac asininum seu capri- 
num vel ovilium tepefaclum cum modico melle ieiunis 
potui dabis. et cum simila liquidius coctum iu pulmeato 
10 (labis. aut piisanae cum capitibus porrorum vel butyro 
concoctmn siraililer dabis. aliquando admiscebis el mo- 
dicum mellis el slc dabis. 

aliud. agnina vel haedina capita, vel pedes qaos 

appellant rephalopodas et ipsa corda concocta et comesta 

ii> miriftce operantur. vires enfm depositas plurimum eriguot. 

aliud ad tussiculam medicamentum quod appellant 
lUa prassiu, id est ex marrubio, ptbisicis conveoleDS. et 
conficitur sic. marrubii berbae viridis et ysopi et puleii 
sicci, omnium trium ~ binas, iris iUyricae ~ l, slro- 
'73 bilos virides II, aquae sestarios sex, | mellis seilarium I, 
passi dimidium sextarium, caricas pingues numero quin- 

1 dio(a c)robnm gcp. Mirrae ff, iniie c, roie p. oioci 
g, ceie («fl) c, cc p. dfg (dicif c) singala^B gc: m. 3- I- p- 
2 amigdiile umaie dr, I c, antigdBi]. aQin. -f 1. p. Brbi g, 

bef c, herbi p. -i- V ff: di. V e, 3 V p. 4 tpiaicia ante 
corr. g. 6 comisoiH gcp. 6 cocrr, I. cp. 7 ptisiciB 

gpfc), vt imper. 8 ieinnoB (— nu c) potabia gc, dabia (om. 
iei.) p. 9 cucoctnin (i. e. concoctnm) c, cootum gp. 10 

ptiBana (gic) gc, — na p. enm capita («c) g. bQtinim gep. 
11 admisceB gcp. 13 vel pedea (nc) gcp {ec. pedes eoram 

(inos . . .). 14 Cie(Ce cj3)phalopodaE (~dep) gcp. cCmeeta g. 
15 depOBitns <j ( — toa g'). 17 diapraBainm g (diapiaBamn p, 

diopiaBBinm c). marabio cp (item v. 1B)._ 18 pnle^ gc 

(pule p). 19 0. tr. -t- (V c) binas gc: an. -7 IL p. yria 

illiricg g, jreoB illiriee c, inriir ^. exstrobiloB g, acopilloB c, 
<^ei pineoB add. corr. marg.y etobilos (b et Bnprager. i ex 
corr.) p. 20 sei g: VI ep. 2'o et 21 lextaf g (om. cp). 

ai XV cp (m~ 




— 03 — 

decim, omnia praetcr irin illyricam aDte biduiim infundes 
in aqua et tertia die coques usque ad tertiam partem et 
post liaec ab igne tolles. herbas expressas proicies et 
sucum diligenter liquabis et exiude accipies sextarios II 
et ei adiuDges mel et passum et lento igne coques eL s 
electuariiim facies iii similitudlnem mellis mediocriter 
crassioris et tunc tolles ab igne et superasperges irin 
illyrtcam contusam et tenuissime cretam et movebis donec 
infrigidct et repones in vitreo vase et exjnde laborantibus 
dabis ieiunis et ad vesperam coclearia singula. lo 

et postquam ex sputis limpidioribus ve) cerle non 
male redolentibus aguoveris ulcera foisse piu-gata, trigono 
trocisGo vel alio quoUbet .simtUimae virtutis in potione 
dato ciratricem induces. etiara extrinsecus medicamentum 
epuloticon appones, id est quod valeat in cicatricem ducere, i^ 
ut est finicine duabus alutis inducta. unam in pectore ct 
lateribus et alleram a tergo inter scapulas, ut supra diii, 
apponcs et sanabis, || 

XLI. Ad aslhmaticos. (p.ia. 

^— Astbmatici dicuntur lalino s 



^H^l iiiB illirica (— ca corr.) gp, ilLinu, c. as biduu c, ana. 

^Mun in ras. ff, an bidiii p=. 2 aqna cp: aqaaoa g. 3 

proicia ge, prohicis p. 4 et eiinde accipies g: om. p (1. 

CDm HexiariiB daobus adiuuges ni. «tc c). & ei g: om. cp. 

mel pasBnm g. Q facis gcp. eimilitudine g (— nem cp). 

7 craasioris gc: craBU p. i(y jiJriBilliricftm gcp. 8 moTes 

gcp. 9 infrigdet g. in vitrenm vaa c. 10 coclearios 

HinguloH g, cocrr. iiogulos c, oocl'r. I. p. 14 inducis gcp. 

15 epulefe c)ticum gcp. IG Snicene gcp (id dactiloB supra 

g°). una (nna p) . . . altera gp. inducta (— tum gp) 

— eanabig om. c, gui eorum loco addit haec: It«m {quod solel 
scribere pro Aliud gp) elao tp (elacterium) ^ apii ciperii pulegii 
acapin marubii semen lactuce BCm urtice mente aicoe lumsi 
(iimiperi) aBSOrum bacce lauri piperiB Beminia rute et fabe lu 
oleo frigte an \ I. 19 Ad aamatiooB fjc (ind. p), De asma- 

ticia p. 20 Aamatici gcp. aeUosi c. 



f — 94 - 

riosi. nain et dyspnia a Graecis ilicitur id est diflicultas 
respirationis, et orlliDpnia aliter dicilur, si quidcm recto 
schemale iacentes praefocenLur aegroti. et est passio reu- 
matismus ab arteria defluens in pulmoiiem, unde subito 
i ud digestionem ciborum laboranles gravati i nalfiunt ul 
eliam nimia ihoracis oppressione ri-lgidum aerem liaurire 
citpiant. et flt vel nagcitiir ex aiitecedenti profunda per- 
rdctione et ex multo cibo acceptn et indigestione rrequenU 
et pliirimo concubitu. 

10 curationiE tempore si grandis impetiis fuerit pas- 

aionis et plethoricum corpus aegrotus ostenderil id est 
muUitudine suci pleniim, in bracliio flebotomabis. sed si 
rorte virium imbecillitas vel aelatis aul temporis qualitas 
flebolomi usum prohibuerit, inter scapulas circa spondyli 

li locum scarifabis et per cucurbilae raptuni sufBcientem 
sanguinem detrabes. et si ei nimio frigore contigerit 
hiemis tempore faciente, sacculo calefaclo ex tritici failna 
et ervi iii decoctioue marrubii concocta dtligentigsime 
vaporabis circa stomachum, et totum pectus siibter per- 

10 ungues chalaatico superius in passjone tetanica memorato 
cyprino oleo resotuto, et post vaporationem lauis muiidU 
operies et fasciabis. 

elertuarium dia tu sil^u a (iraecis apjiellatum dys- 
pnoicis conveniens. reclpit autem squillae medii et ysopi 

>A -~ binas, urticae seminis et polii cretici -i- singiilas, sllfli 

' 1 dipBnift (gie) gc, diania p. id est: .[. gc, i. p. i 

ortopoia g, ortooia c, ortoTa {— tomia) p. 3 prefocentnr g: 
— cantui; cp. reamatiuiius gc, — mo p. b grava&n alfiDnt 
(«ic) g. 7 perfrigatiooe p. 1 1 pleotoricum cp et ante corr. g. 
14 apondili g, — lia c, — uorum p. 15 acBrifioabiB cp. 17 
saculo c. 18 herbi in d. gp (herbarum decoctione c). mar 
rubii p. eoncocta g: decocta c, i cocta ii. 19 aubtuB c. 
30 calaatico pcp. commemorato c. 31 ciprino ^cjj. 23 
operie gcp. 23 Elactuarinm c, elacteriam p. diatoailfia 

(— fium c) gcp. 2* ^ {am. autem) ep. medium gc (medii p). 
^fsopnm g (— pi cp). 25 ^ {\ c) binBfl gc: an. 5- U. 

■emen gc. poliiun creticum g (pol^ cretici cp). a. semeD ge 
(haec n'c dedit p: urtice semiaia polii nlfii neminiH an. -p I.). 




— 95 — 

seiniiiis 2. I, caricas piiigues decem, strobilos virides II, 
aquae sextarios ses, raetiis despiimati sextariiim unum. 
conficies sicut dia prassiu superius in pthisica passione 
conscriptum et eiinde dabis mane iciunis coctearium unum 
et alium ad vesperam. » 

atiud dyspnoicis. abrotaoum uvnm jiassain rutant 
simul in aqiia decoques, liquabis el potui | dabis. p. 

aliud. si forte uimietas reduiidantis liuinoris fuerit, 
trocisco bypocapnisto uteris id est sufTumigatorio, quem 
superius ad desiccationem liuinorum ad tussim humidam k 
scripsimus. 

antidotum Antipalri ex catatopou, quo usus est 
Galenus ad uuiversas lusses et dyspuias. recipit autem 
storacis isaurici dr VI, resinae terebintinae dr Illl, opo- 
panacis et galbani et iris lllyricae di- quaternas, murrae i; 
dr II S, iusquiami seminis albi obolos quattuor. mellc 
despumato colligitur et post sex menses exinde datur in 
polione fabae aegyptiae magnitiido vel quantitas. alii vero 
pro resina sulphui-is vivi mittunt di- I diligenter facientes, 
quia non solum plus uperalur cum sulphurc, veruin etiam •a 

1 I. . I. c 1.C/'. p): -i- I. g. decem g: i ep. atrobiles 

(Stc) g, atrobilloa p (— bilioa p"), Bcobili c. 2 VL et I cp. 

3 conficis gcp. diaprasBiam gp, diopraseimn c. ptiaica gp, 
tipaica c. 4 cocl r. I, cp. b aliuin vespere c. 6 

dipauoicis g^c (dispnoicia ante corr.Qf) Auvotanuni g, apro- 
tanom cp. 7 dequoques ti. S tiiUtatas ($ic) g. 9 

hjpo(ipo cjcapniatou jc, ypocanipBton p. subfimagatorio c, 
aubfumigatorio p: anffiimatorio g. 10 ad tuasem h. n: 

toBsiB humide c, in tusai humide (— d') p. 13 ei catatopi 

(i. e. tx Gal. de eonip. med. Tmv «airi zoTiovg XIII, 66 'Avxi- 
xaieov ^ iQmjiui) sic solus p: om. ge. 13 gallienns g, 

galienuB c (Gal' p). dipsuias gfej, disDias p. ^ (oin. 

autem) cp. 14 ietc.) drag g, dr c. isautici c, isauricu p: 
isauricae y. an. 3 HII p. 15 mirrae g (afiv^fijg Gal.): 

mite c, mirte p. la U. 5: sic g^ep. cum melle p. 17 
ses: VI cp. datur potio ia aeg. fabae magnitudinera c, 

dabis in potione ad f. eg. magnitndinem p. 18 AJiqui c. 

19 aulphui- (— ure c) viviiin gcp. 20 quia. c\f-: ^is. g. 



r 
I 



- m - 

el cum in aqua resoWtur ul delur, resioa faciente giu- 
linosum elficitur ut minime solvatur. 

sj vero in capite originem passionis aenseris, certo 
tempore cyclico motlo, sictiti superius in cephalaea pas- 
sione scripsimus, ipsum caput cum vicina sibi subiecta 
memforana curabis et sanabis. 

XLII. Ad stomachi passiones. 
Stomachicam passiouem vetercs reumalismum sto 
machi dicunl sive buraectationem, quam pladarosin vocant. 

10 sequitur autem in passione constitutos iugis salivarum 
sputus faslidium et nausia vel reiectatio, vomitns eUam 
frequenter aliquando feJMiL aliquando flegmatici, articulonun 
perfVictio, pulsus parvilas, quam microsfyxian vocant, et 
circa superiores thoracis partes sudoris emissio. 

is in curationibus aulcm oportet 3dhi1)ere cataplaema 

quod appellant dia tu absintliiu ad debilitatem et humecta- 
tionem el faslidium stomacbi. recipil autem carnes tuDsas 
palmarum numero XXXVI, id est in una die Xll, aloes 
epatices, absinlhii pontici, mastices, omnium trium ~ 

m singulas semis, pollinis polentae | partes tres et lini se- 

S ad efScitur Jiaec adnotat p° (marg.) ei fiat Beciuidiim 
primnm modnm. i dclico g (ciclino p, et certo c). cae- 
pbalea p. 7 Ad atoinaobi (— ci) paaaioneB C et ind. ep: Ad 
illoB qni patiuntur faBtidinm et nanBiam p. 6 Stomaticam ep. 
9 plata(— to c)roHin ep. 11 reiectatio jr, reiactatio c (re- 

lacto p). 13 felliti etc. »i'c gcp. 13 perfrigatio p. mi- 
croBfisian (~ia) gp, microsfian c. 14 remisBio c. 16 diAtn. 
atwentiu. g, diatn abninthl c, diatu abalthifi p. 17 Q' (om. 

aiitero) cp. 18 nnmero om. p. XXXYI cp: om. faibum 

— «ine Toi. — in cod.) g. id — XII om. c. id est in 

om. p (uhi nna die <id est add. corr.y SII). aloen epatiten 
gc, aloe epa, (tic) p. IB epatices (faepaticae): cf. Dioie. 3, 29 , 
iiTtov de ian t6 tillot toir zvUanazos, ro fiivzot ■\paij.iimdts .. .xi 
ii ijnaxitov. absentiri ponticu g, absintii (c, — tbii p) pon- 
tici cp. maatice g, — eifl c, — c p. omninm — gemig gc: 
afi. -j- 1. S p. 'f-: est (pro 4-) g, ^ c. 30 pulentae g. 

trea; III. cp. 



— 97 — 

minis partem uiiam. coiicpqiies cum calida eL moUico 
oleo nardiiio, aiit certe melino ai aestas fuerit, et cataplasma- 
bis. et post cataplasma, si forte hiemis riierit tempus, 
ianis mundis operies et fascialiis. debinc postquam dies 
cataplasmatis espleveris, epitliimate dia melilotou uteris. ^ 
est uanaque tonoticon et gymp«pticon medicamentum, id 
est conrortatorium et coudigestorium. facit et ad debUt- 
tatem et ad tensionem stomaclii passioues, et hepaticis 
et splenelicis. cst autem et poda^icis optuiium. et coo- 
Qcitur sic. fascis gallici, cyperi, murrae, ammoniaci, iris n 
illyricae, omniuni ^Kcierum quinque dr octonas, croci 
aloes di- qual^rnas, meliloti -— III, resiuae colophoniae 
~ VI, cerae et olei cyprini libras singulas, aceti quod 
suffecerit. crocuni vero et nuirram et aloen et ammonia- 
ciim cum acelo conteres el sic conficies. u 

alia cura stomachi ad causas supra scriplas, ut 
embrocismo curentur id est olei infusione foveaniur. 
pruHo facies duas embrocas laneas a quactiliario in modum 

1 para uaa g (ptem. I. C, pt. I. p). conquoqiiea g: 

ooqaeB cp. 2 melioo (mellmo c) gep. melino si etc, cf. 

p. 103, 7. 4 operia gcp. 5 cat^IaBmatia 3131 {cata- 

plasmatioiiia p"). Epitbima g, — mate ej>. dia 

meli<lo add. 9")ton g, diamelli loto cp. G aimpetieon gp, 

aimplicifl c. 7 confoTtatonun {sie) gc. condiatiorium atvte 
corr. g. 8 paaBioncH: passioiiem g, om. c (et paBaioiiem 

ep. p). epaticiB gc (epiais p). 10 fasceB gallicos (— goa p) 
gp, faces gallicaH c {vaf3ov ueItix^g (rdl. XIII, 183. 18G). 
cyperum g, quiperi cp. mirra g, miire (mre p) cp. amo- 
niacum g, — ci cp. iriBillirica g, — ce c, yrisill' p. tl 

omnium — octonas gc: aS. 5 VIII. p. quinqne g: V c. 

octemw (sic) gc. Crocum aloen 3, cc aloen c, cc aloe p. 

12 an. 5 ini. p. Meliloto g, melliloti cp. Reaina colo- 
phonia g ( — e ep). post colofo am. c nie — (14) vero. 13 
Caerg g, ce p. ciprini gp. an. 1". I. p. Acoeti g. 14 
HQfficerit ante corr. g, snfBoit (—5) p. miiram gcp. aloen g, 
uloe p (oni. c). amoniacnm geji. 15 acoeto g. conficia 
gcp. 17 foveantm' p: foveatur g, foventur e. 18 facis gcp. 
a quactiliatio: aqua et Uiario (illiario p, iUitrio c\ gcp. 



■ — 98 — 

W spaerae foimaias, aiit certe ei ad praesens non fiierinl, 
simpliciter ad horam de lana facies, etiam ct imum quactile 
tenue, t\uoA stomachum et praecordia simul et ventrem 
operiat. sed si forsltan et ipsum minime occurrerit, di- 
!i bafos piirpureos diligenter consutos similiter facies. el 
ipsum oleum de <\ao foveas conflcies sic. absinthii pon- 
tiri -- 1 S aut si multum duas, aloes styracis mastjces 
omnium trium scr quaternos, vini veteris et olei spani 
ei aequali modo qnantum suffecerit. omnes speciea pridie 

10 infusas coques lento igne in cacabo aeneo stj^DaLo donec 

vinum consumalur, non tamen nimis ne oleum ardeat 

et ipsum oleum liquatum mittes in gillone, et quando 

p. isi curare volueris, ipsum primo laborantem supino | sc bema te 

aequalem super laneo stramine iacere facies cruribus com- 

la petent«r collectis, lunc praecordia et' stomaclium quactiti 
operiea, et sic ipsiim gillonem iii olla ferventi calidae 
summittes ut oleum ferveat tantiim quantum digitus ho- 
minis sufferre potuerit, el sic blande stomachum embro- 
cabis. et cnm ex parte oleum tepuerit quod atomacho 

io infuderis, iubebis de embrocis laneis suprascriptia ambobus 
miuistrifi ex utroque laterum astanlibus celeriter rapi, et 

»in singula vasa munda eiprimes, et iterum plus calidins 
1 aperae (— re) gcp. fnerit gffp. 2 faois gcp. 

q^uactile: quatilem (tenuein) g, quactile (qctile) p, qiuLctille c. 

5 quod (qi) cp: qui g. i ipBam ^iam g, dib&fos: deabBoa 
g, deapais e, diapBos ^i. 6 facia gp (coueutoB — ipaum om. e). 

6 Absentium ponticum g, abBiathii pontici c et (oin. pontici) p. 

7 I. S. (nc) gcp. si addidi (aut multani gep). duaa gc: 
IT. p. aloeu ^, aloes c, aloe p. Stiracem g, eciracis e, 
etorac p. mastioe g, — cis c, ~cp. 8 omnitim — quaternos 
gc: afi. 3 lUI p. tcip g, ecrip c. spani (sfc) gcp. 9 
sofficerit ante corr. g. 10 igne g: igni cp. Btagnato gp: 
stagneo c. II cooanmmatnr g. 12 mittia in gilloDe gep. 
li &ciH g^, IG quatile g, quactile p (qualitatnro et bi 
ete. e). 17 BunimittiB g, EU^mitiB p", BumitatiB c. 20 amboi 
raimBtros . , . adatanteB c. 21 ei utraque lateium g, ex utro- 
qne latere c, ei ntraque parte p, S2 exprimiB gcp, pli» 
calidiufl g: calidum plaa c, calidum p. 



^WHnni 



in infundes. hoc latn diu facies quam diu stomachus 
diligenter ipsa iDfuEiune foveatiir. et postquam foveris 
diligenter delerges et purpura sicca operies et fasciabis. 
hoc autem per dies numero tres facies. per singulos dies 
ipsum oleum recalefacies. " & 

illud praeterea admonendum, si forte mulier fuerit 
quae curatur, ut storacem prohibeas, ne iocundo odore 
malris invitata ad stomachum levetur. solet eniii) haec 
passio frequenler fieri, stomacho per nausiam verso, se- 
cundo Tel tertio mense praegnantibus rudibus ad con- >( 
ceptum aut certe post longum temporis partum concipien- 
tibus. el similiter ut reumatismum stomachi inferius 
scriptum curahis. 

si vero duritia fuerit sLomachi et praecordiorum 
tensio, in primis erit cataplasmandum ei faeni graeci i'- 
polline el pane sicco et Uni semine et raalvae semine. 
coquuntur in uno ciun aqua et oleo modico et melle, et 
apponitur. item vero addes adipes porcinos snfficienti 
modo, et post dies cataplasmatis eipletos malagma Amy- 
thaonis a Graecis appellatum appones, id est Amythaonis k 
patris Uelampi. facil ad praecordiorum distensiones, dis- 
solvit omnem dtiritiam, facit et ad dilScilem motum arti- 
culorum. est etiam et spleneticis diaforeticum medicameu- 



1 iafundis gc (— dee p). facis gep, quam din gp: 

donec c. 2 et poatquam — operifl gp: Poit vero detergis 

puipuia si cooperia (reliq. et faiciablB — reoaJefacis om.) c. 
operis gp(c). i munQro om. p. facis gp. 5 rec&lefacis gp. 
7 storacem gp, stiracen c. iociitido (sic) gcp. 9 Terao gp: 
everBO c. 10 pregoacibuB g. 11 tempoiia gp: tempuB c. 

15 foeni o, fenu c, fen p. 16 pane Bicco C: pani Hjcci gp. 

semine (his) c: Bcmiiiis gp. tnalTe cp: maalae g. 17 

Coquimtur g: ooqnitar c, Coqne(q)tur p. ono g: rino (nio 

c) op. 18 adipe (pj)) porciau (np) cp. aufficiente modu c, 
snffibiente (o»t. modnm) p. 19 slftlagma g: malagina c, 

malaciiia ^. amitanoa g, amictonOB c, ametaones p. 20 
unitaonie g, tunictoniB c, amigtaoiii p. 21 melanipi (sic; gcp. 
diBBOlTet g (— vit c, diaolntu sic p). 



m _ 100 - 

tiiin, «t conflcitur sic. aminoniaci ~ II, bdellii resinae 

terebindnae falbani omnium trium specierum ~ sin^Ias, | 

!•■ iM cerae -^ IIII S, turis masonli et murrae dr qatierna^ 

olei cyprini T. IIII S. conficies el uterts. 

f> alfud quod appellatur a Craecis picra Galent, id est 

amara, faciens ad duritiam et ad debilitatem et opprea- 

sionem stomachi, quam dyspepsian vocant, et ad liastidium 

et ad humoris malignitatem, qu»m cacochymian vocant, 

et illis qui obtunsionem visus ab stomacbo patiuolur. et 

10 conlicilur sic. accipit aloes epatice« 2. I et scr I, csssiae 

flstulae, lylobalsami, masticeG, asari, croci, spicae indicae, 

cinnamomi, omnium septem specierum scr singulos semiR. 

tundes et tenuissime cernes et dabis cociearium uimm 

cum calida aqua ieiuuis. 

PiB sin vero reumalismuB fuerit atomachi, quem iti- 

continentia cibi vel frequenli vomitn plurimi humoris 
cognosces, omlbrion in pottone datum abstinet vomitum. 
alind ad stomachum confortandum et vomitum ab- 
sttnendum. rosam siccam, absinthii ponlici cyniam, aloen. 



1 s!c; cf. Asdepiadis aptid Galenum (med. cata getie) XIII, 
967. AmoniacQin ( — cu) . . , bdeUinm. Reaina tereheDtuia. 

Galbani (ste) g. 2 onmium — ringulaa gc: an. -; I. p. 3 
Caerae g, certe c, ce j). murrae g, mirre c, mre p. .an. 
3. mi. p. i 2. g: cp {■K.orvlag Gal.). CoDficui gop. 

5 pigra gallieni (galieni ep) gcp. 7 qnam — (9) pataontiir 

«H. e. ttjpBin g, pusBim (p'ffi) p (ptilin p"). 8 caooqni- 
miara g, captochimia p. tO Aocipit g, Accipe c: om. p. 

aloen epatiteD g, aloes epaticen c, aloe epa. (si«) p, 2. f. et 
sorap. I. (nc) fij^), 5 t. 5 I. (gie) c, CaBaia fistula, lyro- 

baleamiun maatice Afiara ctrocu. Spica indica. Ci[n]namominn 
g (genitivQS JuAent cp>. ti exitobalBami c, baUami p. 

maaticifl c ( — o p). IB omnium (specieram VII c} — Mmis 

,7C: an. 3 I. S p (iiui post BemiB solus addit mel qnod snfficit). 
13 ceniis g (— ne» cp). cocl'r. I. cp. 15 3in pc: 8i p. 

reumatiBmnm (— mu c) gc (— mu» j/), 16 pluri (aie) g. 

1 7 cogBOBciB gc (— CCB p). omfacion gc: omfatiBm p. aM- 
tinet gc: retinet p. 18 retiDeDdum p. 19 Roaa «ioaa g. 

comam gcp (cf. aviiv&lav YotiftS f'"'- XUI, 1S5 etc). 



1 






101 



scissum, crocum, masticen, omnia ad moilum 
mitles, et quae tiindenda suDt Lundes et quae terenda 
suot teres, et tenuisainie cerues. tunc albore ovi teniii 
stomachum langes et super asperges et purpura operies et 
fasciabis. quod si minus Taluerit, cataplasmate uteris ex :< 
palmulis et malis rydoniis et inanthi et alumine liparn 
id est liquido et polentae polline et modico rosaceo ad- 
iuDcto et seminis Uni modico. cum aqua coques et cata- 
plasmabis, el post cataplasmatis dies expletos epithimale 
tonotico uteris id est confortalorio. croci scr VI, ab- lu 
siutbii pontici cymae scr II, dactylos nicolaos numero 
quinque, cerae 1. III, olei nardini 2. VI, yini <italici> 
(]Uod sufTecerit. 

ad stomachi dolorem mitigandum medicameutum ap- 
pellalum a Graecis aaodinon. recipit aeminis apii partem | p- m 
unaoi, feniculi seminis et cumini torrefacti partes binas. 
hieme vero addes et piperis modicum. tundes et tenuis- 
sime cernes, ct exinde dabis Jn potione vini ascalonii 
mixti calidi coclearii unius quantitatem. 

sin vero paresis fuerit stomacbi id esl paralysis — ao 

1 maatice g, — cen c, — c j). S mittiB pj), mirtiB c. 

et q. ter. b. teres j: om. cp. 3 teaui cp: t«nneni g. 4 aBpergea 
g, — giB cp, operis gcp. 5 catftplaBina anU corr. g. 6 
cj(i c)doniiB ye, citoniis p. et inanthi (oivav%ri Gal. XIII, 
180 etc.): etbinaotibiu ^, et hinanti c, et hiantea p. liquido i. 
lipaio (»c) gcp (rotnndo tupTu g'}. 7 pulenti g, polenti c, 

pnlenta p. 8 cataplasmacoia ( — cioniB) hic c (non p). 9 

epithima g, — mate cp, 10 tonotioon i. confortatorinm g(cp), 
crooom g (in C sic: confortatbmm ^ aingfas cc J VI. ab- 
Bintbii ttc). 11 comam g, come cp. dactilos g, daptiloa 
p (otn. c). 12 V cp° (VI fl«(e corr. p). caera g, cere c, 
ce p. 2. j: 5^1, 3 c. vinnm epatiten g, Tin» (ni, p" nlni) 
pt§ p, aloeB («c) epatite c. fort. italici, ut apvd Gal. XIII, 
184. 185 etc. 13 auffecerit: sitfficit gcp. 16 appii g. lii 
cimini tor(r p)efacti cp: cum nitore facti g. 18 aacaloni g, 

scalonii c, aecoloni p. 19 coclearii uniua gc: cocl'r. 1. p. 

20 Sin ge: Si p. parreais g, pareGis c, pareBia p. j^x^ 
Ijiis g, — liais cp. 



— 102 — 

~agnoscttur autem liaec paasio quotiens aegroti pluriino 
rastidio laboraverint tempore prolixo, cesssnte corporis 
nutrimento quam Graeci atrofian vocant. ob diligentiam 
vero curationiE oleo rutaceo admixto bulyro tepefacto in 
G anleriori et posteriori parte stomachum diur nis d iebus 
perungues et lanis mundis loca tutab is et fasdabis. etiam 
et per inreriores podicis partes iniectum magRifice facit. 
ad stomachi defectum. vinum nigejlum el fortissi- 
mum ct carnosum calefacies in vase novo tesleo aut cerlc 

to aeneo stagnato , et exinde spongiis duahus latioribus ac 
rudibus et concavatis alterna mutatione ipsum stomachum 
diebus Iribus aut quinque ieiunis vaporabis. aliquando 
vero si plus virtutis ipsum- vinum habere vohieris, quo 
poasit vires laboraotis depositas erigere, species tonoticas 

15 admiscebis, id est mastices grana suFKcientia, absinthium 
ponticum, aloen, squinanthum, storacem, onmia ad modum 
mittes et coques in vino et sic vaporabis. tiieme vero 
|iostquam vaporaveris, et nardino oleo calido suanniseo 
et dihgenter calefacto perungues et sic purpiira operies 

»> et ut dixi fasciabis. 
pi. VI • [trociscus faciens ad stomachi atontam et »d veutris 
reumatismum infantibus. masuca confecti de vitibus nou- 



9 laboraverint g, — nint c, Uborant p. 3 qaaiii (q p) 

gp: q, (quod) c. atrooian g, fttrofian c {— fis p). 4 oleam 
rutaceQin g, olenm rutacole e, orm rutaoeo p. admixtQm 

butirum p (— o gc). tepefactum ffp, — to e. 5 diurnij g: 
diattmiis cp. 6 peningea gp, — gtiea c. tutabia gc: ia- 

babiB {Mi semper) p. 7 inlectii g, 9 ealefacia gp {male- 

factis e). in vas uovum testeum (inuos testeum novum C) 

a. c. enenm atagnatum cp. 12 ieinniu g. \h admiBcea gcp. 
maBticis gc (— c p). IG ponticun) om. cp. sqainantum g, 
— ti c, — toi p. 17 mittiB gp, — tes e. 13 sommigBO g, 

BubmiBBO cp, 19 perungeB gp, —gneB c. opeiia gcp, 21 
aeqq. vsgue ad v. 10 p. 103 exciderwnt in g. aconia c, atkomaji. 
22 raftanea (fiaaovxu.)-. cf. Aet. 13, IIS. Ahx. Tr. p. 333. 470 
Bas, elc. maaiinft confectio roB corticia robnatos (nc rsrw u 
om.) c, maBnca (milauca — manBoeta p") confectio de t 




le Titiboa I 



dtUU mustarils, maciros corticis robustt quem profert ^^^ 
India terra, balaustii, mannae turis, erices carpu, ab- i 

sintbii pontici suci dr senas, acaciae, hypoquisUdos siici, i 

lapatliii serainis, myrtae nigrae g^ranorum aiccorum, rus 
syriaci, omnium quinque dr quaternas nao myrtino col- 6 
liges et in usum ad nausiam pueris minoribus teres cum 
aceto et oleo melino, hieme nardino, et lines stomachum 
hieme tepido, aestate rrigido, et super purpura operies et 
fasciabJs. ad reumatismum vero ventris cum oleo lentiscino 
et aceto, et siniiliter purpura operies et fasciabis.] 10 

ad stomachi perfrictionent et singuUum. dia trion | 

pipereon antidotum inferius scriptum in modum, fabae 
cum calida aqua ieiunis dabis. aut rdonium antidotum 
cum frigida apiata dabis, liieme cum tepida. sin vero ex | 

calido humore circa digestionis tempus cum morsu et ir< 
flaccore stomachi singultus fuerit natus, aqua tepida 
plurima patientes potabis, et postquam dederis immissis 
in ore pennis vomitum provocabis. etiam et sternutationem 
simtliter provocabts. sin vero ex plenitudine humorum 
fuerit singullus praeter febrem acutam, purgatorium dabis, 20 



nondum (nd') mtama (in tnag. I ^ d'tutib ; 11 [ d^mutarii» i. e. 
in alio de tutibnB &(>□ de mutaiiia p^i). magiroa , corticea ro- 
bnetoa p. 1 magiros p (fufxfpa;. c/. maair Pl., fiuxEp Gal. 
Diosc). quam mc (.q J), qi c) cp. 2 india [terra om. j>): 

cf. Pltn. 12, 32. Galen. XII, 66 (ix r^e ^aepaeov Dioac. 
1, 111). baluati . inanne turia c, balauetium . thns manua p. 
ericea cp. fort. mirices, ^j^xjis (Diose. 1, 117 et 116). carpii 
c, carpum p. cf. c. tS. 3 3 aeuaa c, an. 3 Yl p. 4 mitte 
p, mire c. graoa aicca p. roa Biriaci cp. 5 offl V. 5 
qnateroaB c; an. 5. IIII. p. cum vino mto p. colligitar cu. 
6 i pueria m. c. 7 cum aceto milio (MC) p. linia ^ 

8 («pidnm . . . frigidum e. operia cp. 9 ventria {se. 

terea) cp. 10 et faEciabis oin. c et ante eorr. p, add. inter 

lin, p". 11 perfricatioaem p. 13 aat g(p): Ahi' (aliud) c. 
filonium ^p: pbilonium c. 14 apiata gcp {eed p" opiata). 

Sin ge: Si p. IG flaccore gc, flactione (flactue) p. \% ^i^ 
ore g: ore p, ia oa (mnos sic) c. 20 buk ie\ne ^<^\a. -^. 



I 




I 



104 

tamen viriain qualitas fnerit suffrafaU, 
acriori clvstere fentrem dednces. 

lii »i «tDnuchi ventosilatem sire | inflationem et ten- 

sionem polii crelici maitipalum uoiim in aqiia decoqnes 
B et ipsa decoctlone leiiiiium potabis. aiit nepelae ant 
menlae decoctionem admiito modifo melle el piperi» 
granis Iriginta potui dabis. et post baec epithima dii 
spermaton Filagrii sppones. et conflcitur slc. cardaiinin^ 
cyperi, herbae sabinae, nttri, bacamm lauri, cassiae ffstn- 

10 lae, meliloti, faeni graeci pollinis, fascis gallici, semlnis 
apii, samsiici, anesi, panacis radicis, omninm tredectm 
tincias lernas, ammoniaci gutlae et resinae tereblotinae 
uncias senas, mellis, olei nardini, adipis taiiriai, cerae, 
omnium quattuor libras singulas. diqni vero pro oleo nar- 

15 dino ryprinum mittunl et pro radice panacis opopanacem. 
et si ad praesens terebinlina non fuerit, colofoniara nnttnnt. 
addunt olel 2. lU, acetl quod sulTecerit ad conterendum. 
ammoniaci gutla sola sive cum opopanace lacit ad nm- 
vfrsas inflaliones stomachi vel ventositates et epatis et 
splenb, et ad omnia magnum est medicamentum. 

1 Si c. 2 acriore c. dedacia gp, — ceB c. i polii 
cretioi jj (poltie | retici e); poliui '' - . ■ 



p), et in ipaa decoctione leiniiam potabia c. iie|nig 

(nebitf g^) ment^ g, nepite nieate cp. T grana gcp, 

XXX ep. epithim» gc, epb'a p. 8 filagri gp, fiJargiri et 
fllagiu c. accugaticoB iterum habrt g, yeniticos cp. tie 

enint g: Caiduaomum. Cipeniiii. Uertia sauiDn (savine p, 
favine c). Nitrain. Ba^aa (BoccaB ttiatn c, — camm p). Casna 
fiiitiila. Melilotnm. Fnenigreci pollinem. Fasces gallicoa (Aem 
p, fasoiB calliciB c). Semen apii. SamBncum (SamBucip, 8Bn- 
suci c). Ani(e corr.)»iun._ PaoaciB radices (— cis cp). II 

IoAnium — ternaa gfcj: an. y IU. p. 12 Amoniaci guttam g 
( — gutte c), armoniac gutt» p. -- - , ^ 

? 
Kl 



- VI. p. caere g, ce p: om. c, 14 omniimi ^oatnor 

(omnium trium nc c) 1. s. gc: an. 1'. I. p. Vs radicibm g, 

ladic e, radice p. inducunt opopan&cem p iolue. 17 oleom. 
2- III g: olei 3 III. op. suf^cit cp. Ad coDterendnm 

g(p): on. c. 19 live cum oppopanice e: aive opopacacem gp. 



¥ 



- 105 — 

aliud epithima dis samsucu appellatum siinElia medens. 
recipit samsuci et bacarum lauri siccamm et faeoi graeci 
moliti omnium trium libras singulas, nitri Jl II S, storacis 
calamitae optimi X III, cerae olei cyprini libras singulas 
rflenus, resinae terebintinae libras duas. quae sunt sicca ^ 
':BWKenter tundes et cernes et sic solubilibus resolutis 
wperaspergeB, et movebis donec coagulentur. 

ad vomittim constrin^endum de Vindiciani AfrL 
mastices et uvae passae enurleatae uncias singulas, cumiui 
leriter torrefacti scf III, omnia in uno contttndes, et 'o 
panno inductum sicut emplastrum stomacho impones. 

XLIIL Ad splenelicam passionem. 

Est aulem splenetica passio causatio in splene quae 

contingit cum insurrectione. sequitur patientes extantia 

et doior circa sinistram praecordiorum partem et fastidium '^ 

et corporis totius mala habitudo, quam Graeci cachexlan 



1 epithima gc, epith'a p. dia aamaueiim (—5 p) gep. 

appellata 17. 8 Bamaaci et bacg 1. Biccae ij (bacbaniiD. — baca- 
rnro ji — 1. siccatum ep). 3 moLiti 5; molliti c, melli loti p. 
o mninm — Bingulas f/ (omnium trium libras om. c): aii 1'. I. p 
(iM marg. jfi i i V S). Nitram g. 3 (3 c) II. S ... 5 

(3 c), IIII. cp. Stoiacem cB.lamiten Dptiiniim g, stOTaci 

calamite optime c, storac cal' (sie, ovi. opt.) p. i libraB — 
Bemig (S c) gc: an 1'. I. S j). 6 Qnae sunt terenda diligenter 
tetee et sic . . . e. 7 aspergis et movea gep. coagolentnr 
^ep. 8 de vindiciani afri. (jtc) 17, devinci diamaat', (maBtic. 
uve etc.) p, ow. c. idem femedium sic aceuiraiim htibet Pmtdo- 
PUniua iRomae editm) 2, 11 ff. 3S' Bag.}: „Ad vomitutn 
reatringendam. Masticae nnciam anam, cymiui deuarium unum, 
haec omnia separatim trita, postea uva paaaa euucleata per- 
miBoea, et linteo iudactum Btomacho auppoues." 9 maHticis 
y, — c p, H maatic c. an. v I. p. Cnmiui r/: cimini cp. 

10 omnia gp: om. c. uno gp: vino c. contundiB gep. 

1 1 inductum gp (inducendum e) : inducto p". im(i clponis gcp. 

12 Abhinc usgue ad /irtem libri incerta ontnia deficienie eodice g. 
Ad aplenia paasionem c (rt in Ind. capp. p), De Bplenetica 

rsaione p. 13 cauaationi gplene e, icato i fplen. ij. 'v^ 
autem p. p. 16 caceiian c: caceBia,m p. 



r 



- 106 — 



curalionis vero tempore flebolomia in manu sinistra 
adhifaita circa medium digitum minorem desinit splents 
eitantia. 

trociscus ex Fitagrio conveniens splcneticis et ortho' 

G pnoicis id est is qui ab splene anhelitum patiuntur vel 
recto schemate iacentes praefocantur. Iraditur enim quod 
per urinam splenem altenuet et extanliam ipsius deducat. 
accipit autem struthii herfaae radicis siccae et capparis 
radicia siccae corticis et cbamaedryos et panacis radEcts 

i» et tamaricfs seminis, omnium quinque paria pondera: cum 
aceto squillitico colliguntur et trocisci singularum drach- 
marum inrormantur et in umbra exsiccantur. ex quibus 
unum ieiunis cum oxymelle et apiata calida dabis. 

aliud ad sptenem. iilonium antidotum cum frigida 

ti aqua apiala ieiuuis dabis, hieme vero cum tepida, et posl- 
quam dederis, supra eandem partem aegrolum iacere 
iubebis ita ut manus ipsius iacenlis post dorsnm habeat 
posilionem. 

ad splenem <^polio^ quae per urinam longt temporis 

Hi splenem attenuando deducit. belonicae lierbae tritae 3 UI 

1 iu mann om. c. siniatra: cf. Gai. X, 004. _ 2 ad- 
hibita c: et habita (hlta) p. mediani om. C (iioira ro» nopa- 
fisoo» SaxTvXov Gal. XI, 396. cf. Aet. 10, 11 p. eS9). do- 
priioit e. eitantiam p. 4 trociicu cp. rilagrio c, filagiio 
p Qiie tion extat inter muKa Philagrii apud Aetium 10, 11 
(ef. 8, 57) sed egt Andromachi apad Galetam XIII, S4If. 
splenetic p, — cum e. orthomnoiciB c, orth'odico [in marg. 
i k orchondicu] p. 5 ia: hia p, om. e. ab c: a p. 6 
iaceodi c. 7 deducat c: deflaere faciat ji. 8 Accip au e: 
R p. Htruci p: straen c. 9 camedreOB c ( — doOBp). 10 
tamaricis (tamaiaci p) aeminis = iivif£iit]s ytuQJtov GeU. 
omninm V c: om. p. paria pondera p: pari pondere C. 

11 iicilitico cp. coUigis . . . (tiociscoa . . .) in formas . , . ticca 
(stc) p. 13 ieiunia c: om, p. oiimeUc cp. appiata c: 
opiata p. 14 filoninm c, filonoa p. 1& aqaa OM. c. 

ieinnnm c, ieinnis p. vero om. p. 16 egrotnm — (19) per 
om. c. 19 Ad Bpleo. q (qne) p {pro potio qnae?) 20 

■plenem tenuando p, spleoetici attenuando c. her trite 3. lU 
enm (vino nigro ciatos etc.) c, herbe 3 III. teres cnm p. ' 



— 107 - 

cum TiDi Digri cyatis III potui dabis per dles Ilt aui T 
in meDse. 

item alia potio ad spleuem et ad iDiLia hydropis, 
quae per ventrem soWendo humorem deducit ehuii 
herbae viridis radices eximito de terra et eicutiens lavare s 
noli. quod duobiis digitis compreheudas, vel tribus gi 
plurimum bumoris deducere volueris, couteriLo ei viDO 
veteri et potui dato: miriGce sanabis. 

item alia potio ad splenem. bederae radicein et cap- 
paris radicis corticem viridem vel siccam decoques com- v 
petenter in vino stjptico usque ad tertiam partem et ex 
ipso liquore ieiuno dabis calicem I minorem. 

aliud. hederae folia viridia et nepetam viridem, quam 
calamiuthen vocant, et pulelum et squillae medium de- 
coques competenter in aceto acri. post baee prolcies i^ 
herbas et iu ipsam decoctionem mittes hordei poUiuem 
et ervi et faeni graeci, et hia sacculo inclusis splenem 
vaporabis, et post vaporationem cyprinum uteum cum 
aceta et nitro aut sale trito ex aequali modo simul ferve- 



1 post ciatiB. m. add, p et eU vel cl tu,tud' (^ et de ea 
tantundem?). 3 in udo mease p. 3 Item <m. p. ad 
inicia jdropia c: ad initiantem ydropisin p. i que ventrem 
reHOlveado p. 5 radiceca deitra exuce (con'. deterra excate 
p= et ident in warg. iterum i. Bumme eiimito da terra et ex- 
cnte et) lavare dou p. 6 comprehendiB cp {cf. GargU. c. 34, 
Qal. XIII, 354 etc. xiteoxlij»is = manipnlnm ib. 243). 7 
nolueris c et ante cwr. p. contrito cnm p. 6 de liac 

potione ef. Apid. herb. 91- 8 Item ad c, Alia potia ad p. 

radices p. 10 tadic corticea siTe {sic) virides sive aiccaB p. 

coinpetenter ora. p. 11 alitico [sic) ad tertiae et p. 12 

ievunura. c, — niB p. 13 ne(o c)pLtam cp. qnam — medinni 
om. c. U calamitem p {ef. Garg. Maii. c. 33). qiiille p. 
coques pott (potet — poteater p") p. 15 poat heo (h') pi 

et post quam c. proicia ( — hicis p) cp. 16 et om. c. 

oideom et herbnm et fen g. p. 17 herbi c. hia om. c. 

18 p. T. adMbe ciprinum c. cum aceto om. c. 19 et (p&t^ii-- 
ant c. ei om. p. 19 feiTe facia c, fct^jete ^waa -^. 



k 



108 — 



in lanis ledaclum patienti loco appones, 
fasciabiE. 

atiud spleneticum medicanienlum desiccatorium el 
confortatorium ad spleni& debilitatem ex infusione hu- 
< moris, a Graecis cedrtnon appellstum. recipit cedriae, 
ainmoniaci guttae uncias senas, resinae friiae Ubram I, 
auripigmenti, aluminis scissi, olei veteris, omnium trium 
uncias singulas et semis, aceti acrioris quod suffecerit. 

aliud ad ventositatem splenis. epithimate dia spermaton 
I aut dja samsucu uteris superius ad ventositatem sive In- 
flationem stomacbi scripUs. 

aliud ad duritiam splenis vel saiictatem, quam Graeci 
sctrrosin dicunt. mala^ma Amytliaonis appones quod 
superius ad duritiam stomachi scripsimus. 

aijud ad duritiam splenis. tus masculum et am- 
moniaci guttam aequali pondere teres diligenter, et fre- 
quenter sucum supermittes coliculi ex foliis viridibus 
expressum ut efliciatur in similitudinem emplasLri, et 
inductum in charta velaluta spleni appones. 

si vero in aegritudine cuni febre acuta fuerit splenis 
causatio, tribus diebus caiaplasmabis ex faeni graeci pol- 
line et bordei parlibus singulis et iini seminis partlbus 
duabus CLim aqua et rosacuo et modico melle concoctU. 

1 lanis c, tatus p. redactnm ep. ftpponia c. 3 sple- 
neticoii p (— E c). 4 ex iufasioQe: et inniBioaem cp. 6 

cedrinoD (cf. Goi. XIII, 249): citron c (Simon a. v.J, citri- 
nonjj. appellatDm e; — tur p. Yji cp. cedriae: cere c, 
Si p. 6 \ Benas c: an. t VI. p. Ib' I. c, 1" I. p. 7 

o. it. V singnlBB et eemis c: a.D. -7 I- '^ j'- 8 anucit ep. 

9 epithinia c, — th'ate p. 10 diaunBaco ep. iDflamma- 

tionem cp, II acriptnin c, — tiB jj. 12 dnritiem p. 

Baxietatem p, aacietatem c. Gnteci addidi: om. cp. 18 

scirOBin c: Bclirosin p (cf. Siiiion ». Bcirodea). amicaonia e, 

amitatoiB p. apponia c. 11 ad Btomachi dnritieffi COQ. 

«BimDB p. 16 et 9up. Bucum c. (wn. frequenter) p. 17 
cnli ep. 19 apponia cp. 31 tribnB p, m (pro JU] c. 

22 et ordei partea 11 cnm aqna . . . (om. partibuB — BeminiB) c 
moic meUia p. 



- 100 — 

et Diyinei ieiuDO cutn apiata dabis, et post dies cata- 
plasmatis eipletos Nileos spleiiicon lexipyreton appones. 
et coulicitur sic. cerae, ammoDiaci guttae, olei rosacei 
~ III, croci 5 VIIII, aloes 3 VI. aliqui lamen croci 3 
VI mittnnt. aceti quod snlfecerit ad conterendum crocum s 
et gtittam ammoniaci. 

XLIIU. A(l epaticam passioaem. 

Est autem epatica passio causalio in epate, quae 
coDtingit cum tumorc viscerum. haec signa laborantes 
secuntur. est dolor dextrae partis et extantia viscerum et lo 
tumor. dehinc cum passio creverit, indigestio frequenter 
nascitur. 

in curationibus vero flefaotomia in brachio dexlro in 
vena cava media seciindum vires patientis adhibita utilis 
comprobatur. is 

aliud. tritici farina in decoctioue absintbit et anett 
cocta et apposita in sacculo inckisa dolorem mitlgat. 

allud. artomelt cataplasma adhibitum est utilissimum, 

aliud, absinlhii pontici infusione ieiunos potabig. 

aliud. costum teiunis masticandum dabis, ut ipsum w 
humorem inglutiant. et in eodem latere aegrotum iacere 
iubebis. 

1 oiimelle c, oiimr p. ieiimu c, — nis p. 2 nileoii 

B. leiiperiton cp {NnXiag Gtil. XIII, 183. ef. Nillav 181). 
3 3 III c, an. -;- in p (uncias trinaB). 4 ce i VHII cp. 

■ aloe j;, tameu {vel aii, autem): <m. p, ou {swpra scr.) c. 

3 VI c, 3 VI p. 6 sufficit cp. et ad (cont.) p. 6 et 

(g.) om. c. 7 Ad epaticam pasBionem c (Ad epatei) in 

Ind. capp. p), De epatica pasBione p. 10 eat c: om. p. 

et tumor: et huor c, et hfioii p. 11 Guraverit p. 13 
^ero c: autem p. cf. Gai. II, 904. XI, If2 (Orib. 

Syn. IX, 18). 15 approbatur c. 17 dolorea p. 18 

artomelli c, aio(= arxo)m'ri p (ef. Gal. X, 706. 910). est 
ntiliasimnm (uti iltisini sic c, in moi-g. p" ntillimfi) p: valde 
utilimu c. 19 ieinnua c_, ieion p. 20 teimms p. et nt 
i. h. glutiant imperahis p. 2t et in e. \. \Biftca.'t lyvtfi t. 



I 



- 110 - 

aliud. sanguisugae dolenti loco apposilae mirifice 
operantur. 

aliud. trociscus dia ton picroii amygilalon appellattis 
ad coDcIusionem sive obtrusionem epatis, quam enfraiin 
a vocant. petroselini, costi, gentianae, amygdalarum ama- 
ranim, anisi, aloes epaticae, absinthii pontici cymae, 
omnium VII paria pondera aqua colliges et facies trociscos 
draclimarum singularum, ex quibus dabis unnm ieiunie 
non febrienlibus cum vino misto, febrientibus vero cum 
I" aqiia calida. et in ipsa parte facies iacere laborantes. 

antidotum tonoticon id est proficiens adversus debili- 
tatem epatis. recipit spicae indicae, costi, gentianae, 
inulae campanae, omnium IIII 3 binas, rei pontici 3 i, 
mellis despumati 3 HI- dabis ia niodum avellanae cum 
s vino mulso ei modico melle confecto, febrientibuB vero 
cum decoctione apii. 

potio epatica ad enfraxiii epatis. costi, ireos illyricae, 
ladani omnium trium :- slngulas, piperis grana numero 
XXVIIli. si vero ladaniim non inveneris, faeni graeci 



3 trociaco e, — cnm (— c)y. appelllltnm cp" { — tuB atOe 
corr. p). cf. lim. Oal. XIII, 209. 4 obBtniBionein cp (ob- 
tiuioiiem js"^. Bmfra*in c, ^e J)"?> frail p. 6 arOe petro- 
Bilinu (c. pet. lini p et ita in rel. acc. c, gen. p) kabet 9 Pr 
h\ c. amigdolaa amara£ (acc, ut in rel. spec.) c. 6 com& 
c, coc. (sic) p. 7 oml VI. S {S pro 1?) c; <m- p. cmn 

aqua p. colligis { — g p) ep. facis cp. 8 dra.manuii p, 
3 c. dabia. I. c: nnnm dabis p. ieinnia p: — nu c. 9 

>!(«* otvov xf^ettfiivov Gal. XIII , 212. vero c: antein p. 
10 aqoa orn. c. et in ipsam partem auper iacere facis 1. p. 
facie ep. II tonoticon c; tonicon p. 12 }} c: om. p. 19 
imile afOe corr. p -. nejle c, ennle (e ex corr. ipa. I p. omaiiiin . . . 
binas c: a^. 3- H. p. 14 m. d. 3 III. S. c. avellaae p: 

mv, c. 15 febricitantibuG c. vero ont. p. 17 en&ftran 

c, efrael p. epatis om. c. uroudill' c, viros. illirica p. 

18 lada c, laudini p. omniam tr. ^ e. c: an, -^ I. p. noo 
c. mn.j). ]9XCVmp(ac corr. pro C VIII?). 19 ledai t, 
landannm p. 



- 111 - 

levitei- torrefacli et maltae pallinein mittes, tundes et 
cernes omnia lenuissime , et dabis coclearium I ieiunis 
noD febrientibus <^cum vino mixto, febrientibus^ vero cum 
aqua calida. 

cataplasma ad enfraxin epatls. afronitri cibaria numero s 
XV, lini seminis centum, hordei ducenta, calidae et olei 
quod suffecerit. 

aliud ad duritiam et tumorem epalis. centauriam, 
anetum, asfodili radices et papaveris capitella decoques in 
oleo et modica aqua, et ex eodem oleo lanas appones. k 

sed si forle apostema in epate fuerit natum, quod 
ex praecedeiitibns signis in empyemate superius memoratis 
agQOveris, diureticis potionibus idem apostema per urinam 
purgabis, hoc est graminis radicis muudae, fenicnli ra- 
dicis corticis, dauci cretici seminis id est pastinacae hor- ic 
tensis, petroselini macedonici, asari, ysopi, inulae. haec 
singillatim aut simul iu aqua decoquenda, et ipsa decoctio 
data per urinas ducit. 

cataplasma diureticon id est urinale ad idem et ad 
dolores ex perfriclione nalos. pollinis tritici et lini se- u 
minis et faeni graeci paria pondera, cymini seminis, 
1 leniter cp. maltha,e (?): molti c, mVti (multi) p {eed 
gujjro malti ^). pollines c. mittis p. tundea et om. c. 
2 omnia om. p. cocl'r. cp. S non febrientibnB (autem 

add. p) cum aqua c^da cp. 5 enfraain c, efrax. p. Diio 
(ante cib.) c: om. p. 6 XV p; tv (= cv) c. linJB ep. 

centum ojh. c. bis c c. 7 Biifficit (auff p) cp. 9 asfo- 
dilli ep. ra,i' p, radic c. et papaveris — (lO)aqna c: om. p. 
10 et (ante ei) addidi. 11 apoatema om. c. qnod p: 

<^ 2- cu (qiiod et cum) c. 12 empiemate c: emptema p. 

13 diureticis om. c. i. apa jJ. 16 Beminis | I. (pro i.) pasti- 
nace ortenaiB c (Sim.), sem o(= or)tico. p. 16 macedonici 

om. p. iaopi o, yso, p. imila p (et supTa ips. corr. enula), 
I ulle c. nec om. c. 17 aiugulatim cp. decocta. et ipsa 
decootio data, p, n. d. p, decoqnenda et sic contu(e?)ndenda 
p. n. d. c (cf. c. 4,7). 19 diuretico c, — oii p. ad eandem 
et doloreB p. 20 periricatione cp. 21 cimL fenicnli se- 
minin ameoa . baccarum lauri . dauci . cretici . sem. paBtinace. 
orteuBiB (^oec ta: sup. v. 15) a£. — I. S p. 



I 



- 112 - 

( feniciili, ameos id est seminis vilicionis, bacaruin 
lauri, dauci cretici, omnium quinque uncias siagulae 
setnis, caricas pingues numero XV cum aqua el melle et 
modico oleo coqiies et appones, et post cataplasma dia 
5 gpermaton epithimate uLeris aut dta samsucu superius ad 
ventositatem stomachi scripto. 

XLV. Ad renum dolorem. 

Piperis, petroselini, asari, bacarum lauri, onitiium 

quattnor paria pondera tundes cernes diligenter, et dabis 

10 coclearium I in passo tepefacto potionem ieiuiio tribus 

diebus. et «i immobiliter se habeat aegrotus, coiifegtim 

sanabitur. sin vero reperta fuerlt arenosa qutlitas in 

urinis post medicaminis potionem acceptam, sicutf Ga- 

lenus in diagnostice ait, manifestissime nefretica pasno 

15 jntetlegitnr id est renalis. 

potio opttme confringena lapides in renilnw aatos. 
carpobalsami, lapidis qui in spongiis noris reperitDr, 
puleii sicci floris, malvae agrestis seminis, omniom 



1 a,meOH. L aemu | inlicioma baccaa 1. d. cr. omi V. ^ 
iiDgulaa S c. 3 nuo c: om. p. 5 epitii'e^: om. e. aut 
om. p. diaBanaaeuni c, — co p, 8 BCnptum ep. 7 

Subrica (leegt in p (in vmrg. 4b' j)'), eum ipso fort. prinoipio 
capituli. 9 bacaram ii, baccarum c. omnium qoataor c: 
om. p. 9 paria pondera tniiBia cretis diligeQter dabia C, 

paiia p. tunde diligenter et cetne. dabia ^. 10 coclV. 

I. cp. potionem om. c. ieiiiuii II! diebua c: I. triW 

dieboa ieinnifl p. 11 ai — egrotua p: oni. c. la Sin c: 

8) p. reperta p: repleta c. arenoaa qualitos {xl i^ft- 

(iM^fg Ga}.): arenacum qnatitaa c, arena (gic nmpl.) p. 13 
galienas c, jgal' p. 14 diagnoerceta^ c, digatico ;; {= xtfX 
t&v nta. zonov VIII, 391). 14 neufreca C, nefreUca p. 

16 lapidem . . . tiatum p. 17 "^ praeaattwnt cp. lapidea p, 
om. c {J.I&OV Toij ^c onoyyoig tvQiv*oy,ivov Oal. XIII, 328 
Mbiidem fere remtdium Asclepiadis). que p, qj c. re- 

peritur e; — iuntur p. 18 pulegii c, pnllei p. flore ep 

(om. Gal.f. geminis c: aemen ^. 



- 113 — 

qualtuoi' paria ponilera conficies eL dahis cocleariiim 1 in 
potione vini lepefacli aiit passi conditi. 

anlidotum nefreticum calculosig aptissimum. recipit 
betonicae spanae, fascis gallici uncias stnguias semis, 
saxifragae pelrosae semmis aat petroselini, semiitis olu- s 
satri, folii barbarici id est malobatbri, piperis albi uncias 
singulas, meu S, omnia diligenler tundes et tenuissime 
cernes, et mellc deapumato colliges et exinde a balneo 
mox lotis dabis avellanae magnitudinem cum viao mixto. 

coofectio condili nefreticis conveniens et maxime >' 
calculosis, quos lithiontas vocant, et minctus difQcultatc 
laborantibus, quos djsuruntas vocant. recipit piperis 3 I, 
saiifragae, betouicae -h- binas, spicae indicae, petroselini, 
fu, asari, radicis acori, dauci cretici seminis, omnium VI 
5 singulas, viiii aminaei cotylas quattuor, mellis despu- i' 
mati cotylas 11. S, 

trociscus dia fysalidon appellatus faciens ad ulceia 
quae in renibus sive in vestca nascunlur et indigeiit iti 
cicatricem duci, et ad eos qui sanguinem mingunt. re- 
cipit ciicumeris bortini seminis descamati, apii seminis, m 

1 ITII. c; om. fi. oonticis cp. cocrr. cp, 2 paa3o 
condito y, conditi pasHati c. 3 neafreticnin c, nefreticis p, 

cancnlosia e (i%em vnfta v. 11). ]J cp. _ 4 Bpa,ne e: oin. p. 

4 faBcis gallicia c, fBiSceB gallicoa p. an. -j- I. S j): ^ ein- 

gnlaa meii S. e(c, c, ijm' intennetfta onvma iK^kirit. B sem, 

oHiatri p. 6 folii fef. Diosc. I, 11): foIliB p. al. an. ; 

I, meu. S, p. 7 tundiH c. 8 cum melLe p, colligia cp. 
B. balne ] i. mox lotis c, iu balneo lotis p. 10 cf. sim. Alex, 
Tr. p. 534 Sas. 11 litliiiiitaB c, litiuntas p. et minotna — 
(13) Yocant p: om. C. 12 B ep. 13 ^ binos c: an. 5 II p. 
pet. i>. 14 SBm. p: om. c, omi V (sic) 'i singulas c: 3 I (om. 
an) p. 15 ootiUBB quatnor c- cotillaB VIIII. p. IG cociUaQVi 
femis (pro cotilliLr n. S?) c: cotUas. U. p. 17 diafiBBalidon 
e, diafiaalide p. idem simUHer descrAititr in additamento 
AUxandri Trall. latini {post gr. IX, S) II, 188 qnod citaiur a 
Simone Jan. s. v, BsalidoB, vnlnera p. IS et diligenter i. 
0. d, e, 20 ortim c, coctini p. deBoamatii p, om. c fqui 
post lapatii eeis habet deBcamati). aem. post a^ii om,. c. 



— 114 - 

lapathii seminiS; nuclei leviter torrefactiy croci^ omnium 
V 3 Illi^ amygdalas dulces descamatas et avellanas simi- 
liter purgatas niunero denas^ herbae fysalidos quam Ro- 
mani vesicariam appellant^ interiora grana numero XXXV. 
r> conteres onmia et adiecto passo competenti veluti con- 
spersione in unum rediges^ et exinde ieiunis dr I dabis 
non febrientibus cum passo tepefacto, febrientibus autem 
cum aqua calida. 

aliud nefreticis et calculosis conveniens id est 
10 Bestiane antidotum ieiunis datum lapides in renibus con- 
fringit et urinam provocat. 

aliud ad renum dolorem. exira medicamentum in- 
ferius scriptum in aluta inductum appones, et sanabis. 

1 uaclei cp: cf. Alex, nacleormn pini prefirigereoram (I. 
pefrigmeuon. cf. Simon 8. prefrigmenum). leviter p: om, c 
cc (croci) p: <m. c. 2 a^. 3- UU. p. et (m. p. simi- 
liter om. p. 3 numero denas: an. X. jp, om. c, gui a jmr- 

gatas transit ad v. 4 nuo. 36. berbas aisaUdos . . . bese- 

cariam p. cf. Simon. Jan. 8. fisalidos ex Alex. laJt. ed. Pap. 
f. lOl^: phi»alido8 qaam latini vesicaginem vocaait. 4 na- 

mero om. p. 5 veluti — rediges c: colligis p. 6 ieinn 

dr I. dabis c: ieiunis dabis 5* !• P' ^ Aliud neufreticia . . . 
i. beftiae c: om. p. Aetio X, 6 p. 630 ex urinam cienUbut 
antidotis memorata. cf. etiam cod. Paris. app. f. 86*. Antidotom 
bestiane appellatum confringeuB et in renibus caucolos nve 
lapides quos greci litos appellant. convenit mazime his qoi 
ex obtuBsione caucolorum dissuriam patiantar i. urine difflcal- 
tatem. facit et ad alia multa. Becipit cinamomi etc. 12 e 
xira (17 ^rjQcc): o(e?2?)xira cp, inferius uhi? — conscribiHtr t» 
antidatario cod. Pari8. app. f. 8^ Exira (in marg. Ocxira) ap- 
pellata et (est^ desiccatorie virtutis ad omnia ulcera et aiiras 
universos conglutinat et fracturas. inunges et arteticis et poda- 
gricis. nefreticis. spleneticis. et durituis mollit mirabiliter ei 
calloBitatem atenuat. et est ad omnia utilissimam medicamen- 
tum. Recipit cere etc. 



115 



XLVI. A(l ea quae vesicae acciduiit, qiiae • 
<>raecis symptomata appellantur, nos vero acci- 
jenlia dicere poterimus. 
Omnium logicorLim testimonio natura veslcae nervosa 
iuiiicatur, qiiae siii» ingenli perfirictione aul rrigore abr> 
humore venenoso et mordaci nocetur. <Jq«o(i^ maxime 
lieri solet cachexia laborantihus iil est raala habitudiue 
corporis. oros enim sanguinis, qui latiiie serum appcl- 
latur, qiii ex sanguine per venam cpatis depiirgatur mixtus 
felli rufo descendens vesicae ulcerationes universaa vel « 
asperitates ant debilitatem nutrit. nnde omnes passiones 
veslcae difncili curatione medentur. simt vero suprascripta 
arcidentia periculosa ischuria id est ex toto urinae ab- 
slIneDtia, et dysuria id est urinae difficultas, et stranguria 
iil est urinae jiaulatim per giittas e yclus io. i; 



1 Ad veaice paaBioneB 46 e, Ad ea que vescice accidunt jj, 
(Ad veBice Jolorem ind. ja). lUmde quasi a textus initio Be- 
qttuntur veterii tituli verbn De hiB qne vesdoe accidunt que . . . 
appeUantni ete. c, sie ■nmtata iti p: Ea que vesice acciduiit. 
(qne otn.) a grecii b, app. 3 sitnptomata c, Blntbomatii p. 

3 dicimnfl c. 4 logicorumji: offi. c. natnra — iudicatnr: 
inatoi veiice nervoa idicatur c, veaioa iriu {ia manj. p"^ natura) 
nervosa indicatnr p. 5 enb c: ab p. ing. perlTictioDe aut 
frigore C (ti^em POroc. p. 26a): ing. frigore p. ab: aut cp 

(l'etr.J. 6 et p: aut c (Ptir.). quod: lioe p, ow. c. 

aolet majiime p. 6 oros: sic cp. saiigniDis — app. p: 

sangninem pro Jatitudle fcru apellatur c. 9 per v. epatia 

c (Petr.): exuea separato p. 10 mfFo c: auOi>. desceneii ;>. 
T. umversae ulc. p. 12 p. v. curatioDeH difflciles iogemntnr p. 
Sont enim Hupradicta p, Si vero Boia {pro SS) c. 13 acuria 
(—S, c) co (Simon a. „Scutia ut Cassi. fe. veBsice passio a. qnando 
eitoto denegatur mine eiitni etc." ef. Petr. p. 365). 14 

dianria [— a c) cp. 16 p. p. g. nrine esclosio p. es- 

clnaionem gignut (sic) morena et ulceratio ex antecedentis h. 
acredine fieri solet . . . c, eiclaaia, ex antecedentis h. a. eon- 
tlg <et uiceratio add. corr.y et dolor et moraua et ulceratio 
fieri solet , , . jj. 



ne 



rcontiiigit morsus et ulceratiu ei aiilecedeult humoris 
acredine ct dolor fleri solet inilio uriuae cicl uden dae aut 
in fine eipUcja^ae. 
ileni in Testca paraljst vitiata anl patilatim urina per 
i gultas inseDsibiliter eiduditur, si ei parte ruerit Ucla, 
aiit involtinlarie simiil exclusa ostenditur, si omnis faerit 
vitiata. 
est itenim allera jiassio cx incontinentia iiriiiae para< 
lysi veaicae deterior. ei rcnilfus dcscendentis et veaica 
>b eompaliente efRcilur, et appellalur a Graecis d iabele a. 
siquidera moi potione accepta per urinales vias raritate 

tmembrorum interiorum descendat t^mquam per tnanla 
feralur. rarius quidem contlngit baec passio, sed subito 
Dascilur. et est omnino incurabilis. aliqui banc paEsionem 
1.1 bydropismo adscribunt, quoiiiam nimia siti patientcs slfi- 
ciantur el subalbidum el aquosum vullum ostendant, 

conUngit iterum cx renibus iilceratis sanguinolenlm 
minctus aut saniosus vel subalbidus, aliquando cum gravi 
odore, attestante reaium dolorc ct ilium. si vero sanguis 
io punis fuerit excL^sus, eruptjonem venae aul piitredinem 
ipsius signiflcat in renibus aut vesica factam fuisse, qua 
loca qnae patiiintur dolore puls»ta desan^iiienliir. 

3 excludent« e (jpii om. ant — eEiilicaade). 4 item in: 
IteiD c, Iterao) in p. pviUat& p. 6 omnie c, tabt p. 

et eet p. 9 deacendenti» {sc. uriDac) : dcacende« (gicj p, om. c. 
10 iliabeteD c, — te p. 11 mo» potione arccopta c, moK nt 
in potione acceperit patieutee continno p. urina — descen- 
dat: [i iirinall viam raritate membrorum huo desceiua e, 
■iriiiani (uraj) piia (gic) raritatis membrorum iuteriorum descen- 
dit p (cf. A&x. lat. f. 104»: qoia cum biberit mos decumt uctit 
potatnm fuit per vesicam et ventrem). \i per inuiift e: 

pinauiil ('«<y P- 15 i(y p)dropiBmo cp. H«cribiint e. 

qaooiam (q^ c: Sic^nidem p. 16 et (anteaq.)otn. p. oiteo- 
duut eji. 17 Contingit p: Gxit c. 18 aliquaudo cnm c: et p. 
I'J adteitante p (att— c^ renium c, renum p. iliomm p 
idbfi c). 20 imiptoei (ir dei. corr.) p. vene significat 

aut p, 21 ipne c, ipHinH vene p. vcacicam c, veaicfi p, 

22 qu»(?): C)^ p. qua — (p. 117, 3J patinntnr m. C. 



117 — 



bito ^ 



si vero atoiiia fuerit vesicae id est debilitas, siihito 
iirinae egereiidae del ectatjj neni patiuntnr, et cum mingere 
coeperint ciim ingenti conatii et gemilii humorosas urinas 
excludunt, aut per somnum involiintario lapsu urinam 
emittunt. et IVequenter haec passio paralysin vesicae fu- g 
Luram signilicat. 

contmgit iterum dysuria in vesica ulccrata aut ex 
renibus irruente lapide cxlensa, aul limosa aut arenosa 
qualilate solidato ct glcboso sangutne, quem Graeci throm- 
lion appeliant, i» ipso urinali meatu obtrufia. lo 

conlingit iterum dysuria in aegritudine pessima, cum 
fiierit natnra suo ofiHcio privata. 

curationis vero tempore si fuerit ex frigore aut pro- 
fnnda perfrictione dysuriae causatio cum ingenti dolore, 
nleum rulaceum per podicem freqnenter aegroto iniciendum la 
est. in feminis vero matrici est inlundendum. etiam et 
extrinsecus pubetenus praeraso pectini vel inguinibus lanae 
apponendae ex oleo cyprino calefaclo, aliquando admixto 
castoreo, si forte plus calelieri oportuerit. et si venter 
abstiniterit, clystere erit deducendiis ex decoctione faeni io 
graeci aut radicis malvae oleo admixto. adhihendae suiit 
etiam insessionis fomentalioncs, nam (iraeci encatliisma 

1 Brtbonia p. 3 ceperit cp. 4 pei- BOmtinm (p 

fepn«M p) p (Pelr.): soinpno c. 7 {item 11. 14) diBauria cp. 
S irneiite c, irrueuti ji. aut (limoBa): a,utem cp. 8 soli- 
data a,Qt globosa c, aordidata aut gleboea p. quam ep. 

trombon c: trambon p. 10 obstrusft cp. 11 egritndinibuB 
pesBiniia cp. 13 vero c: om. p. aut c; yel p. 11 per- 
Btrictio p. 15 iniciendam egroto (fim. est) p. 16'matrii t. 
17 pnbetenus c; om. p. pecfiue cp. 18 calido p. miito 
c. amixto p. 19 ai forte calidins fteri op. p (ai forte plua 

calidnm fleri op. Pefr.), Si yero plua calefieri op. c. 30 

clisteri c. eat p. 21 radtds c, indiC p (radicnm Petr.). 

amixto oleo p. annt etiam p: tim. c (u6) adhndum i. f.\ 

22 inBeBsionea fomentationeac: seuaioneB (fniioes fomentationem 
p (sessiones Sim.). nam C! quaa p (Sim.). encatisma e 

(encatiamata Sim.). 



I - m — 

vocant, ei caliila cL oleo. solet enim vesica etiam si 
fuerit constricta siibtili fooieDto relaiari et tirinam re- 
tentam reddere. qtiod si minime urina fuent secuta el 
perseveraverlt supra dicta periculosa absUoentia, oportel 
s in cruribus si vires patiuntur supra talos interiores veaas 
iticidere. el si dolor doii minuerit, adhibendum est caU- 
plasma ex lini semioe ct Taeoi gjaeci et hordei poUine, 
admixto papaverc trilo ct resioa pioali et pice. Lransacto 
autem dolore apponendum cerotarium ei: resiiia friza el 

lu ysopi suco et ammoniaci gutta et oleo sicyoajo coafectum. 
si vero lapidum vel arenarum fuerit querela, simi- 
liler ut ncfreticos curahis. 

sin vero ex cacheiia corporis de humore Venenoso 
et mordaci iilceratione facta asperitatem cum dolor« jn 

ir> rapile naturae senserinl paticntes, reumatismo adscribiUir. 
oportet crfo lacle asiiiino tepefacto fretfuenter ieiunos 
polare. quod si ad pracsens non fuerit, caprinum dabis, 
et embroce calida ex lanis suciitis ct rosaceo et vino maiEo 
aut passo admixto sub umbilico pubeteniis pecjineni rel 

so ulraque ilia coopenes. mulieribus autem et pcBsarium ei 
laclc asinino vel caprino aut muliebri lacte apponendum. 
in viris vero si in capile naturae morsum cum dolore 
senaerint, per auliscum oticum acneum lenem, el non 
osseiim oe frangatur, aut certc argenteum fabricatum et 

1 etiam: etp. 6 talea cp (cf. Gal, X, 90i}. interioii 
vena c, interiores venas p (BQpar tatos venas inl^riorea Prtr.). 
6 minnerit cp (minnitor Petr.). eat om. c. 7 poUinLi C. 
poUinibu» p (poUine PttT.). 8 papaveris c (et semine ogreatu 
papaverij Petr.). pinali cp: pinea PtW. 9 et yaopi •noo 
et armoniaci flaoo t-t armoniaci gntta, p. II ai — (12) ciua- 
bii cm. c. 13 8iu c: &i p. de c: vcl p. 15 leiuerint 

(cf. V. 2Sr- ecripBerint p, om. c. rQmatismci c, renStiniio ji. 
16 ergo om. c. ieianfi c. II quod: aed (ff) c. ^ 

preBeoB p IS embroce calide cp. ro^eo c. 30 «lu 

cooperi» e, acoray (ylia operisp"). et c: om. p. 81 tacte 
c: ctn. p. 22 ri 1 p-. Otit. c. 23 eneam p: om. c. 1«H 
p, laoe c. et non oueum — tkbricatum p: j roi aiccu 

fragatur aut aiieum fabricatar c. 



- 119 - 

"ffislcae porcinae aUigatum, noii nimis uiteiius seil in 
caput iiatiirae inicies cerviaam uieduUam susino oleo re- 
solulam uut butyrum receiis aut adipem anserinum vel 
galliQaceum. adbibencla etiam «ncatbismata ex decoctione 
rosarum tenliculae myrtae rubi lentisci vel liis vti-lule 
simibum. appouendum eliam el dia iteon emplastrum sive 
illud medicamentum quod graece ebarbaros appellatur, =t/A 
reDibus et peclini praeraso, aiit liuicinen quam Galenus 
iii libris emplastrorum quos cata gene appellant, nostram 
dia cbalcileos nominavil. proAciente Butem curaliouis tem- >< 
pore erunt in cibo dandi suini pedis mucrones, testiculi 
madidi ei aqua et cerebrum assatum, de piscibus autem 
torpedines aselli murenae, de pomis vero uvae mala 
cydonia grauata et his virtute simiUa. daudum eliam 
ieiunis aliquid sorbile quod humorem acrem et tenuem i> 
et asperum valeat obdulcare et crassificare et lenire, ut 
est amyUmi procuratiim aut polcnta ex aqua eliia et cum 
vino nigello addulcata aut oryza aut grana ptisanae et his 
simllia. probatur etiam dari sorbendum quod conftcitur 
sic. ex nucleis recentibus el cucumeris semine descamato n 
et amygdala dulci et amylo cum lacte in uno diligenler 
tritis et ieviter concoctis daudum ieiunis cum vino 

1 vesioe poroine aligatii c: veaiM porcina alUgaiit.j*. 3 
bntiraiii recentem cp. 4 adhibendam p, — dnin c. etdam 
p: tti c. ancatisma c, eucatasma p, encataamata p''. 5 
mire c, tnirte p. 6 aimilibns cp. diaiteoQ p, diaoiteon c. 

7 grece c, greoi y° (om. p). embarbaroB p, barbano» C. 

8 et c: aut p. fenicene p, fenicete c. galienus c, ^' p 
(>= Gai. XIII j 375). 9 in libro emplanatcornm p, librnm 
emplaBtrorum c. quos Cf). oatagenos c, — nes 2> (Sim.). 
nra (tiDstra) cp. 10 autem p: igitur c, 11 suini (c, auetli p) 
pedes mucrones cp lcf. Gat. VI, 671}. t. maoroneB madii c, 
t. acroes madidi p (ef. Gat VI, GTG). 13 vero e: oni. p. 
uva ep. 14 cidonia cp. 15 quod p: ut accipiat quod c. 
acerem c, a crum j>. 16 linire e^p"): iKnire p. 17 
po(u c^lentnmTT". eliium cp. eum c: om. p. 18 adul- 
oatnm c, obduloatom p. grana p, grane c. 20 {item p. 130, 
4) descamato p, desquamato c. 22 et coiMHJcfeft Vwx^^k^ "e- 



r 
I 



120 



d caHiP^ 



clii-y»)attico. freqiientf;r dare iubebis vel il]ii() quod c 
iilcerationi vesicae aptum a veteribus probatur, et con- 
Ifcitur Iioc modo, et magis caniculari tempore. lini ge- 
minis et papaveria albi <et cucumeris) senunis descamati 
n (Iraganti tnnsi et creti, omDium 1111 — binas, amyli 
recentls 3 illl. aqua colUgitur et trociscus infonnatur. 
<:li<tm et trociscus epuloliciis ad obducendam cicatricem 
'lari oportet ex vesicaria lierba conrectus, qiiem Graeci 
()ia rysalidon vocant, quem superius in nerretica passlooe 
cjnscripsimus. utendum etiam aqujs calidig naturali calore 
planlatlfi — nam Graeci autofye idala vocant. suni enim 
virtutis metasyiicriticae lioc est (piae valeant naturalem 
temperiem corporis renovare. 

Xl.Vfl. Ad cholericam passionem et dGfluxionero. 
lUraeque passiones acutae vel celeres esse noscunlur. 
sed cholerica passio pl us acutissim a el molestior a veleri- 
biis esse traditur. et est reumalisinus ventris eL slomacfai 
sni-sum et deorstim per os atque ventrem subito Qatus, 



1 ilahcop, ona atieo c. dare iububie c: om. p. illiid 
p: om. c. curtLadit ulceratione c, curande iilcerH.tionis p, 

2 protntur p: — tmii cp". '6 et magia (mag) ep, cani- 

culariE temporis c. 4 hoc ip»um e$t Andromachi apud Gat. 

XJII, 332 Jtfos Kv«uv ^ljiiojttviji' Ktti Bveovfiav (cf. Orib. 
guii. 9, ai}i 4 (el 6) et om. p. et cncumeria addidi fex 
Gtd. 1. c):^ otn. cp. 5 dragaot) p, tracanti c. oSi UU \ 
binas e: an. 3- U (ef. Gal.). e cum aqua jp. troc p, 

troci«ou (. . . confectu) c. 7 etiam et empuliticuin obducen- 
dum c, etiam I t^cw. epuleticus ad obducada (aic) p. 8 

besicaria c, beficariap, 9 diatisalidoD p, diafiaidion c, 10 
ci^icripgimne c, aoripBimua p. calorie c. 11 oam: ete ep. 
octo fiea data c, a. ofBea data p. Vi meta !«incretice e, 

— cratici p. 14 Ad collericam paaaionem 47 c, IDe flaxione 
rubr. p. 15 Utreqne p, faic incipit) c: In defluxione utreqne 
p, p (muk in ttt. addidi ei defloiioDeni), le plus acutiBaima 
et moleatior c- plas Bcuta magiB moleBta;i. 17 stomachi et 
Tentrii p. 16 natui j): inatue (enatai?) c. 




w. — ~ — 1 

"lequitiir aiitem in passione conetitiitos articulortini per- ^^^ 
rdctio et parvitas piilsus, iugia vomitus cum iDtestiuorum 
tormento, et ventris solutio ac stomaclii cum pruritu 
ventris. eflicitur ex antecedenti indigestione aul mali 
medicaminis accepta potione. et iliffert a diarria, quoniam s I 

cliolerica passio sicnt disimus per ventrem efficitur et J 

vomitu plurimo, diarria vero non. I 

in curationibus vero polentam elixam calidam in cibo 
dabis cum vino melino id est granaticio, et alia quau 
simili virtute valeant stomacUum rourortando recreare et lo 
vires patientis depositas erigere. sed si forte ea qnae | 

acceperit minime stomaclius tenuerit, modico <^tempore^ 
interposito iterum relicies. hoc tertio vel quaito facies 
quousque stomachus aliquid acceptorum retineal, ne vires 
aegrotantis minuto corpuris nulrimento insumajtur. etiam i^ 
et suniiiiitates manuum ac pcdiim constringi iubebis, ct 
articulos pannis caiidls calefacies et lana molli opertos i 

tutabis, et si nimlum senserit intestinorum tormentuiii, , 

spongiis duabuE e^i calida posca expressia alterna mutatione 
umbiiicum vaporabis et post vaporationem lanis ex olco sn _ 
melino tepido operies et fasciabis. et si nimietas vomitus ^, 

coegerit, cucurbitam stalticam id est constrictoriam oii 
ventris congliilinabis, et omfacium cum calida aqua dabis. 
et si adhuc cibos minime tenuerit stomachus, erit 



1 coa(9)frictio c, perixicatia p. 2 cum om. e, ubi mt 

tormmtatn. 3 ac C: et p. B potione aoeptap. 8 vero 
om. c. polentum (pnleatnni c) alixnm calidum cp. 9 

meUino p, malino c. granaticio p: grana tridceo c. 10 
Einuli mfi (= modo) virtnte c. 18 denuerit /sicj c: teti- 

aaent p (cf. v. 24). modico (ac. lempore) sic cp. 13 re- 
ficis fgic p) — (14) retineat oin. c. 14 <aliquid add. ^> 

a,i (del. corr.J g acce^toTi p. Ih egrotantium c. etiam et 
in it, etenim et c. m conHtringi: cf. Gal. XT, 50 {diaSeiv 

kU. propter mttscidorum corUradiones. Aet. 9, 12. 13. p. 545. 
546 Lugd.). 17 ealefacti et 1, m. e. et om. p. optoa 
tntari (sic) c; om. p. 18 senaerit c: BnmseriQt p. S1 «.t 
tepido p. operia cp. 24 tenuerit C: TetmtWfrA ip. 



acclpiends curatio in reumalismo stoiDaehi superiitB>^^^H 

XLVIU. Ad (lysenteriam. •i^^n 

Est autem dysenterica passio intestinoruin cansatio ' 

fi cuni ulceratioae, ex qua excluditur egestia sanguinelenta 

aul felljta et alia immutatio iiumoris. et illa noxia a 

veteribus uuucupatur quae nigram cgestionem ab initro 

ostenderit. nam Hippocralcs in arorismis sic att „dy9- 

enteriae a felle nigro incipicntes mortirerae". sequitur 

10 autem patientes iugis assellatio inferiariG ventris, aliquaudo 

feilita, aliqnando Tiridia et Banguinolenta, aliquando mucil- 

iaginosa. et rasuras cum gutta sanguinis emittunt, cum 

morsu iiitestinorum el umbilici. insomnietatem ifaliuutur 

ct fasliilium, frequenter et fcbriculam. aliquando etiam 

15 et loDgaonis exclusio contingit, maxime infantibus. et 

efficitur aliquando ex pcrfrictionc, aliquando autem ei 

corruptione acriorum cibonim. 

lempore autem curalionis mata cydonia in aqua dc- 

coquenda usque ad lerliam partem, et ipsa decoctio potui 

10 data abstinet ventrem. ^»™ 

aliud. palombus, quem Graeci fassan appellaBt^^^H 

posca decoctus et comestus simiiiler abslinet. *^^^| 

item onim in aceto coctum facit similitei'. ^^^| 

1 in; ex c, et (?) p. 3 Ad diasint«riam c, De diBinterica 
paBiiODe p. 4 disaiDterica cp (tA ita aemper). 5 cmn 

cdootationer ef. Gal VIII, 85. 381. (XIII, 288). Att. ftx 
Archig.) 9, 43. 6 ei alaminitatio hntuoriE c, et alia i tniito 
(iomutatio) homoriR p. 7 nuncupatuc. que anucapatur. qne 
ni^ra etc. p. 8 ypocrates p, ipocrae c. amforiBnm c. 

Disgiaterie cp. 9 a. ovi. e. mortifero c, moitificare p. 

II miicil(l p)agiiiOKa cp. 12 et c: etiam p. emittit c. 

14 et fastidium frequenter et fabricalap, et aangniae freqaentat 
et febricula e. l& et om. p. io infautibus p. 16 per- 
fricatioce p. aliqDando autem; aut cp. 18 cidouia c. 

citonia p. deooqueoda (cf. e. 43): decocta cp. 20 te- 

tinet p, 21 palnmb) p, plubn) c. q, greci paliibrt fo««a 
app. c. SS item — ■imiliter c: om. p. 



nno datum 



H — 123 - 

^^ aliud, acaciae, croci, ges asleros 
cucleariuin 1 siinilitcr abstinebit. 

aUud. summitates rubi quas vulgo turiones vocaht, 
el murra cum caduco granatae et galla omfacitide in vino 
stypticD simiil dccocta et iii polione data sive per in- s 
teriorcs jiartcs podicts iiiiecta summe racil. 

aliud. ptisana cum plantaginis suco decocta et data 
alistinet ventrem, iniecta autem eadem perficit 

potio ad dfsenteriam. ossa de locusta marina super 
carbones tixusta, gallas leviter subassatas, os sepiae simi- it 
liter subassatum, crocum sive caducnm mali granati, 
bitumen iudaicum aut pro bitumine picem siccam, oomium 
V paria pondera diiigentcr terea el in posca dabis. 

aliud ad dfsentcriam. trociscus dia symfytu appel- 
lalus, quem superius ad sanguinis reiactationem scripsi- 1& 
mus aul dia coraliu aut certe dia eleclru aul tngonus 
trociscQs similiter in polione datus magniDce operatur. 

aliud. lac asininum aut capriiium schiston confcclum 
el datuDi abstinet vcntrem. schiston dicunt Graeci lac in 
quo lapides fluviales inccusi miltuntur sive extingnntur. ^» 

aliud ad dysenlericos el ciliacos, id est illos qui ei 
venlris passione id est ulceratione similiter ut dysenterici 

goet«rD!i c, gesa.BterGOij }>. 
3 valguB cp. 
nirra ]), mirc c. candico c, radito p 
ffitcj cp (i. e. mali granati, w( inffoj. gallsB t 

5 Bimnl decocta et data, potioDe p, si coquea et i 
ilata c. 6 biiine fecit c, sne fac p. 7 et om. p. 
c; vero p. 9 (itcm infra setnperj disBinteriam cp. 

enper Cp. 10 eiuBtOB c. lenitcr cp. 1 1 crocn C, cu p. 

13 pioe acice c. 13 V c: om. p. posca c: puBcasp. 14 
ad disBinteriam }t. om. c. dia ainfirus p, dianifLtus c. 15 

Buperina eap. 38. 16 diftcoral(l add.p)iam cp. dia electiu 
p, dia eletiru c. 17 in potionem damus et m. c. IS 

fcilton _p, tiroon c (irx'Oio'' Dioac. S, 77). 19 Sciton p, 

SiBcon c. lao p: ita c. 20 fluviales p: flQlnales c. 

incenBi p: om. c. 21 ciliacoB c: qmliacoa p. i. illis qoi c, 
i. qui p. ei oiii. e. 22 i. uLcoratione — caprinnra om. c. 



dato c: data p. 3 cocl 



f cc) : cu cj). 
oI'r I cp. 



vocant c: 

granate 

rafatjdaB ep. 

' 1 pocionem 

B autem 



I ■ - 124 - 

' nuiuiatizanl. lac capriiiiim o))tiiiiuni cl piiigue 

moderate siiper carboiies in cacabo lictili novo et ad- 
miscebis amj>li recenlis siifficientem modiim, et sorbeQdum 
dabis ieiunis diurnis diebus. et post haec siipercomeden- 
!> dum dabis aliquantum sicci panis. etenim hoc adiutorit 
genus reuma craesescit, acredinem temperat, ulcera cica- 
tricat et intestinorum ac ventris asperitatem leniflcat. 

trociscus anolericus id esl qui sursum in potione 
datuB servando superiores vcnlris et inteslinorum partes 

<ii medetur, optime faciens dysenlericis et ciliacis. recipit 
iusquiami seminis albi, ameos seminis id est vtlicionis, 
apit seminis, reniculi seminis, hypoquistidis suri, balaitetii 
id est (loris ^mali granati^, ammoniaci, omnium specienun 
3 llll, opii, gallarum, amyli, ges asteros, rus syriaci, 

ii acaciae, draganti 3 II- aqiia colligitur et fiunt trocisci 3 

singularum, ex quibus ilatur iinus non febrientibiis vesp«r- 

tino tempore cum vino misLo calidu in potione, rebrien- 

libus vero cum aqua calida. et lietitericis optime raciL 

lienterici dicuntur qui cx sntecedenti dysenteria iii- 

vo lestiiiorum debilitatem faciente, perdito naturali calore, 
cibos quos accipiunt continuo indigeslos vel crudos tam- 
i{uam pei' lenem inlcstinoruni lapsum egerunt. unde 
passio lienteria dicitur. et est iiicurabilis, maxime in 

2 a,miaceB cp. i ieiun' (— nus) e (ut gaepej. diuniis: 
diDtamis cp. 6 aliquantnlam p. 6 cicatncat c: — zat v. 
8 aoaficiia C, a.uotit'' p (opp. xaToiiffixa ipBHfnaTtti Gal. X, 
537. Aet. 9, 48. 49). 9 servando (fvanUo) C: oni. p, 10 
quiliaciB p. I^ ep. 11 ameoij p, et anieoa c. i. aili- 

ciomis c, i. iucilidiols ^. cf. swpra c. 43. 12 ypoquiiiUdi.e, 
— cl08 p. et baJaustia c (er»*oe iyslat poioe Ga'. cf. Plm. 

33, J13). 13 i. ftoria (— roB p) a(r p)moiiiaei cp. onu 

Bpe^ 3' UU c: an. 3 Illi p. 14 gallarum — IIH) trociaciom. C. 
1* geataBtereoa (gic) p. roBsiriaci p. 15 an. 3 II Ji (l. «. 

omnium ap. 3 binM). cu aqna colli^ p. 3 aingulamm C 

3 unius p. 16 unus p: 1. e. 17 niixto om. p. in potione = 
om. p, potioDem (poooem .[. febrientilma ete.) c. 18 aqoa 

om. c. 19 illi qnij). ex om. c 20 calore^: eocolorfi 
(sicj c. 22 o!er p (eiemnt supra y), genint c. 



m 



aclatc vcrgcnli, uudc |jlcrumquc lalioraiiles si lianc pas- 
sionem uuraie praelerienint, liydropici postmoiluin er- 
ficiiinlur. 

calapotia aO dysGDtericos el ciliacos et lientericos. 
^•allae tunsae et cretae 3 II, opii 3 I- aqua colliges et a 
catapotia facies in modum em. et post annum a quo con- 
feceris dabig in ovo sorbili euiilibus dormilum grana tria 
aut V, aut si multum Vll. 

calaplasma dysentericis coiiveniens. mala cydonia 
numero VI in parles incideg, interius purgala in posca lo 
usqiie ad maturum eoqiies et diligenler teres. simul et 
palmuias numera XXXVI, id est in una die XII exossabts 
et tn posca similiter coques et teres et addes caduci inali 
granati et acaciae -h III, mastices 3 II, aloes et aluminis 
lipari id est liquidi -^ singulas et semis, rus syriaci 3 1, ''■ 
pollinis polentae partes III, ct lenticulae partem I, meliis 
et aceti et aquue quod suifecenl. 

epitltinia dysentericorum dia fmicou appellatuni non 
solum ad dysenteriam faciens verum eliam et solutioneni 
ventris ct stomachi ac pulmonis et omnium interaneonim m 
renmatismum compescens. recipit aiitum palmularum ni- 
colaorum carniuni -H II, acaciae, aliiminis scissi, turis 
masculi, mastices, corlicis granatae, hypoquistidis suci, 



1 estate Fetr. p. 270. vergenti c: nt«ti (vertenti) p, 

ui^enti aupra }f. 2 cucari cp. 4 catapocio c, — pntie p. 
qoiliacoB p. 5 5 I- i»; 5 H- C- colliges p: — gis e. 6 

catapOcioB c, — putiaa p. facis cp. herbi (her c) cp. 

a qno dabie conficie dabia c, aqtia conficiB dabiB p. T eunti 
dormientibuB (sie) c: dormientibus p. 8 a. multnm VII p, 

aut multnm V11I c. 9 citoniaji. 10 nuo c: om. p. II 
matnil (gic) cp. simnl p: similiter c. 13 nuo c: om. p. 

cioBsas c, exoas^t p. 13 et (ia p.): sed ep. caducura cp. 
loaU granati c: granate p. 14 {item 23) inaatic cp. aloen c, 
aloe p. 15 liparii p. aingulaa et S c, I. S p, 17 

sufiicit (^, 21 conpeacet p, —cit c. IJ ep. autem 

om. p. 22 comii p, carneB c. 23 corticis granate (sicj cp. 
ilioiiiiiatidi c, ypoquiatidos p. 



f - 126 - 

gallarum, aloes, ottimiim VIII ~ singulas, «l si fortc 
hypotpiistidis siicum non inveneris acaciae duplimi mittee, 
cerae W I, olei myrtini lib' I, aceli atl conterenda qiiae 
sunt sicca quod sairecerit. cetera eum oleo resolves et 
& raso cerolario iu mortario commiscebis. 

trociscus catotericus id est qiii deorsum per podicls 

' partes iniectus servando infcriores intestinorum partes 

niedeturj et appellatur a veteribus Fauslinianus, con- 

veniens is qui diuturna puti-edine in dfsenteria labo- 

lu raverint. accipit aiitem auripigmenti, sandaracae, erieis 
vivae, omnium trium -^ btnas, chartae combuatae 3 XSX. 
coliiges Bitco plantaginis et racies trociscos 3 ternamm 
et faioanim ac singularum. secundum diversas aetates 
Diensuram temperabis el inicies cum suco oryzae aut 

iB lenticnlae. 

' alhis trociscuB optime medens. ubi pulrediiies non 

luerint singiilaiiter adliibitus et somnum provocat. nam 

dormieutibus cicatricem inducit. ubi vero putredines 

fuerint, admixlo suprascripto Faustiniano uleris. recipil 

w autem hypoquislidis suci, gallarum, lycii indici, omDium 
irium 3 V, cadmiae 3 VIII, gcaciae 3 Xf, miin-ae 5 VIIH, 

1 ftloe e, — e _p. oini etc. c: afi. -f ]. c. a yjpo- 

(luiitida e, — dos p. mittia Cp 3 Ib' c, 1' p. q. nccs 

vaot p. 4 anfficit c (non p). b raBum cerotaiinm cp. 

contmiBcee ep. 6 catroinB e, catorSticuH p. 8 iifeni /ere ttt 
[Vtim fpavarmarov apvd Oal, XIII, 396 (eX Andnmadio). 
c(. etiam paaiRos FtMitinianos opud Aet. 9, 49 p. 61S (et de 
iis Arehig. ib. p. 611). Petr. p. 273. 9 bie cp. qni pnt. 
d. p, dimut («ic) c. 10 Accipit autem c; IJ p. 11 

omi etc. e: an. -f 11 p. 5 (pro t P) XXV p'>. IS coHigia 
tp. cnm BQCO p. {ac ep. 3 temanim c, 3 JII. p. 13 
et binarum ~ EingularDm c: om. p. et secuodum d. p, 

eed et d. c. 14 mo (inoo p") oriiiie cp. aot e: i. {id wrtj 
p let iN marg. rep. oride i. leticre). 16 Al' fc p, Alitu 

trociBcutn c. 17 Nam p: uo c, 19 SS c: Bapradicto b. 

trociBCO (posf fauat.) add. p. IS ypoquiBti (sic) p, B et fitll 
ipoquistide c. 20 luoi indici c, litii. indic p. oml triunt 
.> V c: an. 3 VI. p (in marg. i &, V p^j. 21 catmie rp. 

acatie 3 XII. p. mirra, c, mirre p. 



- 127 — 

Italaiistii 3 X. coUigitur vino myrlino et iniiitui' cum 
ilecoctione nibi aut myrtae aiit mali granati corticis aut 
rosae siccae aut rBmoi-iim siliquae graecae. ilecoquea in 
vino et aqua siugillatim aut simul in uuo, et prae- 
vaporatis partibus alterna niutatione spongiarum, supposito a 
clunibus cervicali, iuicies per enetera id est tibiam in- 
iectoriam mullis cavernulis perforatam quae appellatur 
polytretos. 

eollyrium suppositorium, quoil Graeci ypotbeton vocant, 
convemens is maxime qui frequenti deieclione assellationis k 
surgendo fatigantur. somnum etenim provocal, ventrem 
abslinet et quietam noctem laborantes transire facit. ac- 
cipit autem croci styracis murrae castorei acaciae, omnium 
V 3 singulas, turis masculi 3 itl- suco plantaglnis colli- 
gitur et fitint collyria sublonga. ts 

aJ exclusioncm longaonis. ericea carpu, gallarum, 



1 in vino m. c. 2 vel mali j). oorticeB C, — c p. 

3 decoqne (~q) p. i siugulatim cp. b eubpoaito c. 6 
cruribiiB c. ptibienethera p, pfibi r (et) edera c («mfe la- 
tentein voe. tibiaim transposvi post i. — id eet. cf. anliacon qaem 
DOB tdbiam dicere poterimua Cael. p. 193). iniectorium c, 

— ria p. 7 multia — (9) Colliriam om. c. perforata 

qne , . . politreton p. 9 ipoteton c, ypoten p (cf. Alex. lai. 
^ llS^, gr. p. 462 ed. JBas. lo5S. cf. p. 450 ttUo vji6»irov 
ij *oiXi<fiov elc). 10 et conv. p. c. maxime his qni p. 

ie: biB cp. 11 resurgendo p. 12 retiaet p. traneire 

faoit p: . . ijfoere fac [sed mutata c f» t) c {ubi scil. primae 
liUerae, i. e. terms praecedentis iUtimae, legi mmwc non posatml). 
Acoipit autem C: ^ p. 13 Btiracis c, storacia p. nuire p, 
mire c. omnium etc. kaec dedt ex c. nam mire confiua 

IpTopter tarie maBcali mtam di^licem) praebet_p {post acatie) 
haec: fpoqoistidoa snci. pini cortic. tbnria mas. aa. 3 1. paria 
pondera collig. cum snco plaataginis et fac colliria aublonga 
confectum lenibua apponene. preioto ipso loogaone uuo booo 
eubanstero ant lentiaoi vel mirre decoctione. addunt otiam 
gallat. ^erueam. acatiam supradicto pondere. 16 iilem est 
(0 JifiiiTtfav x(|i>c xovt XfOniitzovtag dfixovg ap. Gal. XIII, 
313 {{Qdvjis ««jJtoi etc.) et Aet. 14, 7 p. 842. 



■ _ 128 „ 

cerussae, acaciae, liypoquistidis sucl, pini corticts, murrae, 
luris masculi, omnium VIII paria pondera. siccum ap- 
pones ievius confectum praeloto ipso longaone vino bono 
subauslero aut lentisci vel mjrtae decoctione. 

I 5 XLVIUI. Ail ictericos. 

lcterici dicuntur morbo regiio laborantes. 
fortitudo fellis cum lotius corporis iiis umptio ne. 
antem aegrotos eji infectioiie fellis pallor corporis c«m 
aurium et oculorum crocei vel aiirei coloris fantasia. unde 
10 ab aliquantts latine aunigo appellatur. sequitur aulem 
ventris egestio liumida, iirina etiam fellil^ et corporis 
pnirilus. et sunt ictericorum distantiae duae, una cum 
febricula, et appellatur a Graecis oiites Id est acnta, 
altera sine febre diuturna quae appellatur ctironites. sed 

f u illa quae cum febricula fuerit facta oxites ex tumore epatis 
Beri ostenditur, altera vero quae sine febre esl cbronites 
ei fellis dissolutione. 

ob diligentiam vcro curalionis eam quam ex tumore 
epatis fieri intellexeris llebotomia in manu dextra in vtaa 



1 ipoquiatidi c {ypoquiBtidoa p). mirrae iprtyater VUl) 

addtdi ex Gal. {eiivfv^sj. 2 eiccum apponeB leuis confectunt 
[n'c) c (fiipore xoiiiitBffiTc Gat). 3 lefiuB (leib) p): lenic c. 

5 Ad hyctericoB c: Iterici dicuntur morbo regio (pro rufn^J p- 

6 Hicterici ep. et est ;i: i. (id eat) c. B autem om. p. 3 
10 nariso e. autem: a, (nc pro au) p, et c. 12 dnae: 
vid. Gal. XIII, 2B9 {SIV, 735). 13 a grecia — appeUatnJr 

e. osites: sic p. 14 croDiotes p, chronitalteB c. Sed 
et qoe owi. c. IB orites c, ojith p (— ten supra pf). 16 

chroniteB c, cronitea p. 17 post diBBolutioDe haec addit c 

male interpoluta: Hictericia in piimis pnrgELtorium dari COD- 
venit deinde flebothomare poet ea color iila aliter ooa coUieitar 
io suco de radicula frequenter in balneo per uDguatnr. Item 
ad deBperatoa hicteriooB rauani bucub aicca bibatur cnm qno- 
ciique potu pam mane ieiuDus. Ob diligentiam 
19 de febot. cf. Oal. XI, 93. in vena caTa raadia'a 
bimuB p. 




— 129 — 

media cava adhibita curabis. et post dies detractionis 
sanguinis eipletoR oleo anetino diligeiiter toto corpore 
pemnctos lavscro calido ex aqiia dulci lavabis. 

aliiid. apium cum niodico aceto decoques iisque ad 
tertiam partem et ipsam decoclionem ciim niodico melle 
potui dabis iciunis ante lavacntm. hoc autem summe per 
urinas fel deducit. 

alia potio ictericis. ervi subtorrefacti 3 VI, fascis 
gallici, cormi cervini exusti 5 binas, cyperi 3 I, meu 
3 I. dabis coclearium cum aquae mulsae calidae cyalis 
III in lavacro. 

aliud. piperis, rutae hortinae, seminis melanlhit, 
iuniperi bacarum quas Graeci arceutidas vocant, cymini 
alexandrini agrii sicci, nitri vernicarii, oronium 3 I. 
tundes et cernes et dabis ante lavacrum ieiunis coclearium 
I cum vino dulci. et si veiiter non fuerit, clystere de- 
ducendus erit ei decortione cantabri et betae et colo- 
quintidis cum oleo et afronitro et melle modico. 

aliud conveniens is qui sine febre fuerint. in una 
coloquintide excavata mittes pasaum aut mulsam ex vino 



1 detractioiiiB {om. aanguiniB) p; cnrationJB sanguis (sic) C. 
3 peroncto p. duloi p: om. c. \ opm c, appos p (cf. 

Att. p. 6i7 extr.). aceto c: aneto p. dequoqnflB anie 

corr. c. 6 ieinnnm (— nuj) c. 7 fellem p. S Alia pocio 
hictericia e: Al' diBintericis potio .p. herbi Bnbdorefci c, 

herbi rub' torrefacti p. 9 binas C, III (? obscur.) p. ci- 
peri c; qpis (qniperiB) p. 10 coclr. (et ita semper) cp. cmn. 
aqua mulBa calida ( — doB c) ciatis (— toa c) III. cp. 12 

mte ortice Bemiu m, c, mte. cortice aicco Bemen nt. p. 13 
b&canun c: baccae p. arciotidas c, orotidaa p, vocant c: 
dieuut p. 14 agtiir argui (argut sic) cp. vermioarii c, 

uerni. carai p {vheov ^e^svUiav Gal. XIII, 5SS). oWi 

cocl'r. I (ow. 5 I — ieiunis) c. an. 5 L ■ . . ieinnia eoerr. I. ji. 
18 finerit p" in marg. 17 coloquiotide ( — d' p) cp, 19 

is! his cp. nua c: uno p. 20 coloqnintida e. cavata p. 
mittes p: — te c. ex vino melle (mellia p) teinpera- 

tam cp. 






I 



— 130 — 

melle temperato, quam appellanl Graeci inomelitos, et 
cAlefacies et polui dabis per dics 111. 

alitid. sillii cocleariiim 1 cum vtiio mulso ante dttas 
lioras lavacri potui dabis. aiit marrubii riridis suci co- 
G clearium untim cum vini mulsi cyatis III potui dabis aut 
ancbusae coclcarium 1 cum vino. 

aliiid. apoflegmatismiim qui naribus inrundittir, et a 
Graecis appellatur rinenchyton, eo modo quo superius in 
capilis passionibus scripsimus per triduum iiaribus in- 
10 fiHides, et saoabis. 

L. Ad ventris et intestinorum reumalismum. 
Est autem leumatismus vcntris et intestinoruoi praeter 
febrem assellatio veutrls humida, et aliquando cum morsu 
et aliquando sino morsu. 
fi curatio autem eorum talts est, sicut Galenus ad 

Glauconem scribens ait: uti lavacris dcbebis calldis el 
constrictiva cibatione. 

Ll. Ad colicam et iliacam. 
Est autem culica passio tumor cum ingenti dolore 
!o totius ipsius intestini quod Graeci consuete colon appel- 

1 ;nome1itaB p, momellitos c, 2 calefacia Cp. per 

111. diea p. 4 pottti — (6) dftbiH om. p. 7 Al p: om. 
appopIefpna.tiamu c, apofl'ati9in ii {de apollegmatismis v. 6i 
XII, 566. 583). qni: qaod cp. et om. c. 8 reneticiS ^ . 
metitQ c (Stm. s. menticon => Qiyiyxmov). eo c: eodem p. 

9 paaaione p. 11 De renmatiBino p. 13 asellatio p, 

aselatio c. 14 et (mh. p) add. p". et — morBH om. c. 

ubi enm morBn in eo ctuaAnr ( — rat") autem eotum celd% si5 
galienuB etc. in hie sine raorsu p -^ in eo (pro sine eoTf) 
c. 16 Cnra p (cf. c ad v. 14). eoram c: ipeonmi ji. 

giilieniii c (gal' p) ^ii? m> libro dtperdito? an in text» ver- 
aionis vet. latinae? 16 ait nti lavacris dabiB calidis et ooa- 
stiictiva vaporatione c, ait fil) lavacra (~cri ante eorr.) cftUda, 
et constriotiva ti\xi.^o p (ef. Fetr.p, 277). 18 Ad c. et jUmui 
(nc) e, De oolica paBsione p. 20 totis ipls Iteltls colli qfi t, 
totinB ipsins (i^ intcBtini coli qnod p. cf, Cael. ox. 3, I4S. 




— 131 — 

lant, quod aliquanti inremrein vcntriculum dicunt. se- 
quitur autem aegrotos dolor tuxta umblliciim inilians 
b'equenter a sinistro ilio, aiiquando a dextro, cum con- 
strictione ventris et doloris punctione discurrente per 
singula ventris loca, aliquando usque ad spienis partes s 
vei epatis. efScitur cogente interclusa ventositate inter 
cutem et peritonaeon <^id est> membranam quam vulgo 
mappam dicunt, quae ventrem sub cute circumvestit. et 
cum passio augmento dierum creverit, sequitur insomnietas, 
febricula et nausia cum frequenti vomitu humoris fleg- lo 
matici, aliquando felliti. sin vero modicum retro circa 
renes aut circa urinales vias, quas Graeci ureticus porus 
vocant, subito natus rueril dolor similiter ut colicis praeter 
vomitum et constrictionem ventris et febriculam, vaatioris 
lapidis constrictionem in renibiis signiflcat. is 

ileos autem slve chordapsus est acutissima et molesta 
cum abstinentia ventris et vomitu et omnium intestinorum 
tnmore distentio cum tortione simili torturae chordarum. 
unde nomen ileos sive chordapsus accepit. et cum passio 
increscere coeperit, spe sanitatis consumpta nimio intestl- so 
norum tumore, stercorum vomitus efflcitur, ullimo eliam 

1 aUqaanti c: aliqnando p. v. inidajis dicant c (cf. ad 
V. 3). 2 antem om. p. inici et {post diitographiam ver- 
bonm cOQEnete — Yentricolnm] iterum liciae e: I i&B (intiajiB] 
p. 3 ylio p, alio c. 4 dalor poDctuoeos diacorrenH c, 

dolores puoctio diecurrentes p. 5 et aliq. p. apleniE p: 
ventiis c. 6 cogeate p: congruents e. T peritoeO 

(— toneon) p: pitonea C. id est addidi. cf. Pelronc. p. 375. 
viilgua mappy dicit p, vulgo mappa ditt (dicunt) c (Petr. 
p. 275). 8 sab cute p: Bucciacte c. 9 creverit c: cemi- 

torp. 11 Sin c: Si p. 12 urinalem viam q,uam pe. 

ureticns poriiB c, uritidu porum p. 15 i. r. esBe significat p. 
16 cordftpanm ( — 0115) c, cordftpsonem p ( — psoej, et iterum 
pBoce p"). eet c: om. p (ubi sc. coedwii eum chordapaoj. 

mol. passio eat cnm a. p. n et int. omninm t. p. 16 

tnmore ora. c. lirit' ture c, Bimili td'(ei p (in marg. tature p"). 
19 ileoa C, yleos p. cordapanm e, — aon p. 



— 132 ~ 

pulsus concadit et corpus nigro colore ruscatiir. eflicitur 
ei antecedeuli maiorum ciborum indigestione frequenli 
aul profunda perrrictione aut letali cibo sive polione ac 
cepta quam Graeci deleterion dicuut, ut fungis venenosis 
B comestis aut quotieas inlrinsecus in ipsis vitalibus membris 
aut in ipso omento con quassatio aut diruptio fuerit facta. 
in curationibus vero colicos oportet, id est qui coli 
intestini lanlum causa laboraverinl, primilus in cruribas 
si vires palinnlur supra talos interiores venas Hebolomare 

to el venlris coDStrictionem acriori clystere relasare ex de- 
coclione cantabri et coloquintidis cum oleo auetino et 
afronitro cum melle modico. utendum etiam et saccnlo 
calido ex cantabro, in quo antea fuerit decoctus aneli 
manipulus admixto modico oleo, et sub ipsa vaporaljone 

15 adbibita lenui linteolo ac mundo el calefaclo sudorera ex- 
citalum deterges, el manu calefacta chalaslico perungues 
superius in letanica passione memorato, et molli lana 
loca tutabis et fasciabis. ettam et lenticulam aeream vel 
testeam calida replelam tpsis locis dolentibus appones oli 

!0 mitigaDdum dolorem. 

abud. anctum et cyminum decoques in olei -i- IIII, 
et inicies post deposJtionem ventris. aut rutam decoques 
simililer in oleo et admiscebis resinam lerebinlinam ad 
modum coclearii unius, ct inicies. 

*6 aliud. enema, id esl iniectio, factens ad tumores- 






2 Dialorum I 



(Petr.). 



'. aut«m e. p. 
ciborum rm. c. 3 perfricatione p. „ 

facta pi oata c. 7 colericoa p. coli om. j). 11 et colo 
quin etiam et saculo etc. (om. tiiia cum oleo — utendnm) C. 
13 decoctum a. manipulum: sie cp. 14 ipso c. 15 et 

(^ost mundo) om. p. 18 loca p: locu e. tutabis C: tabft- 

hu (ut aupra aemper) p. eliam — doleutibua om. c. 19 ob- 
mittigaDdo c, obmittigandu p. 31 anetuni {avrfiov) — 34 = 
P». Gal. Xir,' 379. cimin ji, — nnm c (c/. Gal XIII, 267% 
"T IIII. p, \- llll. c. 23 d. in oleo Biroiliter p. admitcea 
cp. 24 eocrr. I. (P. p) cp. 



^Btfelino olco admiBcebis biUyri cocleaiia II, et uteris, aut 
pro biilvTo adipeni anseriuum mitles aitt uiedullam cer- 
vinani. 

aliud. enema colicon aiiotljnon id est dolorem de- 
trahens. recipit autem haec. opii 5 I, atii capila integra ^ 
nnmero III, rutae viridis manipitlos If, olei dulcis et 
butyri libras singulas, picis liquidae 5 IUI, cedriae 5 II. 
ruiam el alia conquassata coques in oleo donec Mgantur, 
liquabis ct cetera liquida commiscebis in uno et reser- 
vahis, et inicies j^ost deposilionem ventris medicaminis k 
5 U, ciim olei corpore 5 UU et S. 

trociscns iniectorius anodynus colicis conveniens, et 
magis in ipso superpositionis Lempore, quam Graeci epi- 
thesin vocant, id est in quo passio snperimponeudo do- 
lores increscere facit. recipit castorei obolos IIII, opii u 
3 U, iusquiami seminis 3 1, styracis optimi isaurici 3 UI, 
aqua coUiges et facies trociscos 5 singularum aut binarum, 
et In usum conleres cum snco canlabri et inicies, summc 
operatur. 

si nimielas fuerit doloris, Filoniiim antidolum in s< 
potione daUIs! 



1 amiBoea cp. batiro e, — rum p. 2 mittis cp. 4 

oolieo cp. Dc anodynis ei colieis cf. Gal. XIII, 3€G (cf. S9). 
h Tji cp. ftutem K c: otn. p. alei cp. integra mio c: 

om. p. 7 lib' Bingraa c: an. 1'. I, p. cedie j) {cedrine p"), 
cedria c. 8 alia e: alleum p" (aleu p). conquaaaata c; 

— t (= tnm) p. coquiB e. 9 liqiiabis et cetera liqnida: 

liquas et cetera alia cp. gmiBcea 3- Hll S. TrociBCUE elc. 

et ante in unnm t^d. p"). reaerva p. 11 corpore: cor- 

poria (sicj p (om. c). 12 iiiiecta.toll C. colericiB p, om. e. 
13 epitlieai p, epitheson c. H in quo (ante corr. qua) p: 

om. c. dolorem p. 1& B cp. oboloa: sic cp (1111 c, 

III p). 16 Btirftois optimi isaurici 3 lil c: caatorac 5 Uli p. 
17 cum aqua p. colUgia et facia p, collig et fac c, ain- 
gulamm et binarum c, 3 I- aut U, p. IS UDum c. 30 

philon c, filonium p (Gal. XIII, 2G7). 



I 



f _ 134 — 

aliud. ad colum el iscburiam id est uiiaae ab- 
slinentiara et ad slrofum id est lortum venlria. cymioi 
torrefacti et salis ^ singulos, pipetis grana XXX. dabts 
totum bibere cum aqnae tepidae suHicienli modo. etiam 

- B et conditum nefreticnm frequenter dari oport«t, maiime 

[ Bi sine febre fuerit. 

* aliud. ad inflationem. epitbima dia spermaton aut 

dia samsucu superius ad inflationem stomacbi conscriptutD 
appones. 
10 aliud. ad coluio. aljum siccum cum modico me!le 

pipere et coriandri folits contrilum addito liquanmie cum 
oleo spano, aut cum iurc pulUno, nou oleo sed condito 
comtnixlo, mirabililer colicis auiiliatur. aut certe jpsius 
alii spicas purgalas integras, si grandiores numero Ires, 
i».si minutas V aut VII, yespertino tempore traDsvoret: 

I omnem ventositatem cum flcgmatico bumore deducil. 

' sL vero iliacam passionem signis supra memoratis . 

agnoveris, praedicto passionis periculo, permittenlibus 

viribus, anle quam ad stercorum vomlLum pervenianl, in 

10 bracbio venam cavam mediam ilebotomabis. si tamen 

nimietas doloris coegerit, etiam et vaporationibus et ln- 

I iectiohibus supra memoratis uti oportet. sed ai foite 

I nimia intestinorum verticula sive involulione acceptiiin 

1 iscuriam ; di»(fi c)ariam cp. 2 ad Bcorofam a^ torC c. 
adatrictam i. tortum p, 3 3 aingulae c. 4 bibere: libre c, 
otn. p (ul ilSov niveiv Oal.). aqua tepida cp. aufBcieDti 
modo p: snfficientem modum c. etiam om. c. 6 nen- 

ftttticii c, DOfretdc p. maximo &i c: ci maxime qut p. 6 
febre c, — bri (— bj) p. 7 epitliimia c, epithft p. 8 di»- 
sa&HQcam c, — co p. 10 colium ep. B.lin c, alliam {ante 
corr. alLiun) p. melle om. p. 11 foliie p: folio e. U- 
camine p, modica ali^mine c. cnm p": et cp. 12 piilIiDa 
p: polline c. 13 commeBto c, comestum p. 14 allei cp. 

nuo trea cr III. p. 16 si minutaa c: minnte p. tranB- 

vorat* c. 16 dedueit c, — eunt (ct) p. 17 yliacam p, 

illicam c. 80 veoa cava media p, veuam mediam c. 2t 
etiam om. c (et oi&J. p"). iDiectationibufl c. 



^ _ 135 . - 

tlysterem relinueriol aegrolanles, simul et venlris officio 
negato, oportet es folliculo aerarii curam adhibere, quo 
possit supra memorala InteBltnorum verticula sive i nvolut io 
accepto venlo replicari. et fit lioc modo, iatestina bubula 
meDEura cubiti uuius tul>ulo folliculi diligenler sparto ab ^ 
una parte iigabis. similiter iterum alteram partem ipsius 
intestini osseo aulisco colligabis, et supino scliemaLe iarenti 
aegroto inicies, subposilo prius clunibus ccrvicali, et per 
podicm eremizalo folle compeLenler ventum inflabis vel 
quam diu sibi patiens venlum usque ad stomachum senliat. lo 
tunc aulisciim dctrahes et spongia ralida expressa podicem 
obtrudes, el cum nimie assellare desideraverit anferes. 
sic enim poterit omnis stercorum vetustas correctis in- 
testinis niniia ventositate excludi. dehiuc ventri et prae- 
cordiis ex calida el oieo suflicleiili ptygmata dabis. si vero ifi 
nimia siccitas corporis fuerit, etiam ex calida et oteo 
semicupio depositis embasim adhibebis. 

LII. Ad podagram et arthriticam. 
Est autem poHagra causatio pediim nervorum partium 
ultimarum, ex qua contingit patientibus gressus corporis so 
impediri. sequitnr autem laborantes in ipso initio sensus 

2 fellicnlo cp. aei-arii (c/". Cael ox. 3, 164): erari c, 

|torJ p" (udi to w; cojt.)- 3 intestinorum p: ont. c. 

volntacoe (— cione) c. 4 bnbnle p. B tubiilo: iM marg. 

p" i. exBU&atorio. fulucuili c, fellicali p. aparto : Bpato p, 
spatio e. 6 parte om.p. ligabisc; religabisp, Tligabia ( 
iacentem egrotimi cp. 8 sab poaito cp. 9 ermijato cp' 

erimizato p. felle c, follem p, vento cp. 10 aibi c 
a\ p. uaque ad 8toma,chum p: om, c. 11 detrahenfl ( 

podicem obtrudea c: pollicem obstinenB obtradea p. 1: 

omnium cp. vetiiatiaB corigere conectis (sie) c. 14 et 

ac p. 15 (euf&cieiitia |) tiginta c, ptigmata p. 16 fuarit 

corporig p. etiam in calida et oleo p , et calida ei: oleo 

17 Hemicapio c, aolcupio p. depoaitos cp. ebaei p: om, 

18 Ad podegnuu et orteticam c, Ce podaga poda paas. p (Ad 
p. et arteticoa vnd. p). 19 pedum aeuoram c, ped(. . . ra)lorum 
p (ef. Gal. XIII, 332). 



136 



cum 
lem- I 



doloris maioris digili, Dutlis praecedeulibus causis, 
ruboie circa articulorum locum, el magis nocturuD 
|)ore. incresccDte vcra passiOne plurimum arliculi com- 
patiuutur et digili inveituntur ct durescunt. Teterescente 

B autem passione, diuturno duloris tempore eliam et pori 
uascuntur, ex quibus aegrolanlcs lapides similes gypso 
emittuuL el torpor quidam accessionis tempore per 
membra patientibus discurrit. aliquando rigorem sentiuDt, 
aliquando calorem. et sunt ipsius podagrae distanliae duae, 

10 esl enim frigida et calidit. cognitio autem illarum talis 
est. in calidiori fervor iacendiosus cum vehementi dolore 
sentitur, apparenle rubicundo tumore. in frigidiori Tero 
iuDatio subatbida efticitur. utrammque autem sanatio istai 
estj in calidiori refrigerativa, iu frigidiori calefactoria el 

is eiectoria, quam Graeci diaforeticam rocanl. et differt 

podagricus ab artbritico, quia podagrici in crure solum 

causationem habcnt, artiiriUci autem in omnibus articutis. 

in curationibus autem ad calidam podagram mustelae 

sanguinem cum plantaginis suco inler ipsa initia ilUnes. 

:o aliud. coriandri folia aut iusquiami folia aut coUculi 

folia, uou praesente iusquiamo, teres diligenter et super 

L mittes inediuni panis mundi frigida et aquata posca infusi, 

P 2 robore cp. circa locum axt. p. 3 incr. passione 

' vero pl. c. 4 patiutttnt c. 5 etiam om. c. 7 corpori 

quideni c, c^r quidam p. 9 et Bunt — (15) Tocant — Oal. 
Xir, 3S4. 10 i. (id est) frigidB aut c. p (od Tem cf. Cael. 
chr. 6, 31). 11 calidiori cji, — oil anle corr. p. 12 frigi- 
diori p° (— oU p, — ora, c). vero — (H) frigidiori om. o. 

14 cale&cte p. 15 et exiectoria (sic) c: om. p. diaforeiin 
c, diBifolta (— forata) p. 16 artetico c, aretico p. qata C: 
quomani (qm) p. podagra incura eolum habet arteticu 

autem e fad rem cf. Oal. XIII, 333J. ia cura (lcur» a 

I cna p) (^. 17 artritici Ate p. 10 eanguinem: cinerem 

afjirmat liioec. p. 179 (ex quo Galenus XII, 362). de aon- i 
guiw alittr D. l. c. 20 illiniB cp. coriandrip! cantabri c , 

lolia poat iusquiami om. c. caulicnli ep. 21 pcesenti c. 

22 muodi om. c. frigida et aqoata pusca c, frigida et in 

— 1. puaca p. 



137 — 



1 



Hn simui teres el iternui admiscebis adipem porciaum re- 
centem sufflcienti modo, aut pro adipe oleum roseum 
modicum mittes et induces et appones bis in die, ull- 
quando et semel in nocte, ad noctem vero praefotis pe- 
dibus, si aestas fuerit et iuvenis aetate, Trigida aqua aut 5 
certe posca aquata, et postquaui foveris deterges et bic 
appones. - hieme vero posca calida fomentabis. 

aliud. ad fervidos tumores. herbam lenliculatam de 
stagnis virenlibus colliges el ciieu mudico aceto tritam im- 
pones, et iugiter mutabis. lo 

aliud. uvae lupinac sucum et coriandrl sucum et 
iusquiami sucum in uno commiscebis et illines. 

LUI. Ad iscLiadicam et psiadicam. 
Utraque passio sub aquoso et frigido reumalismo 
efScitur. ct cst ischiadica causatio io vertebro, quod i!> 
Graeci iscbiou vocant, iguotiens ipsc nervus inlerior inter 
vertebrum frigidissimo Qcgmate fuerit infusus. psiadicis 
vero musculi patiuntur simlliter supra lumbos iuxla spinae 

1 et iterum p: Item c, admiHCBB cp. 2 adipam por- 
cinum recens BDfficienti modo p, adipem porciiii fecente Euf- 
ficientem modum c. roseum c, ro. p. 3 mittis cp. in- 
dncis et apponis c, iaductam appoms p. bis om. p. i et 
{ante semel) om. p. in nocte om. c. ad noctem c: in 

nocte (iterim) p. vevo om. c. proforis c, pfo.rfB p. 8 
tumorea p: dolorea e. h. lenticulatam (aic) c(p) ^ qiaxov 

TO* inl zmv Ttlitazcav Ps. Gal. XIV, 3S0. 9 uretibj c, 

imiltib) p. colligiB cp. (Iierba . . .) trita p: tutata c. 

iponiE p (— ues c). 11 et coritmdii sucum c: om. p. 12 
1 nnfi c, i uio (in vino ante eorr., in uno corr.) p. com- 

iniBcea et itliniB ep. 13 Ad sciaticam et paiaticam c, De 

paaaionibuB frigidi et aiiuaBi reumatismi p (Ad sciada et psiada 
ind. p)- 14 Utreque (Uterque c) paasionea . . . efficiuntur cp 
(Utraqne paaaio . . . reumate efficitur Petr. p. 356). 15 

iHCiadica: paiaoa c, peidiaca|i. qaoip, quam c. 16 iscion 
{Cael. Aur. p. 29. 31. cf. 547): COiile p, uoiile c (iiftn SiaoH 
B. „Uozi1e. g. vertebrum Cas, fe. ca. de Bciatica"). 17 pBUV''' 

adadici'' c, BciaLlicia p. 




— 138 — 

adhaerentes eii Interioribus ^alque esterioribus^ 
sibi coniuDcti. 

curatioiiis voro tempore primitus oportet saccello 

calido torrido sale replelo loca dolentia vaporare et sub 

I t ipsa vaporatione oleo simplici teperacto perunguere et 

post vaporationem adliibitam linleolo mundo caleracto su- 

dorem excitatum detergere, et sic oleo laurino aul acopn 

metasyncritico defricare, donec sibi cutis virtutem medi- 

camenti bene relineat, et posl defricationem adbibitjim 

10 lana munda operire et tnolii ac tenui calabrica ligare. 

quod autem acopum conQcilur sic. olei communis et 

radicum cuctimeris agrestis libras singulas. radices pur- 

galas Gt concisas friges in oleo donec carbonescant me- 

diocriter. post haec proicies radicea et super mittes oleo 

15 colato cerae 5 IH, adipis porcini et taurini -h- qualernaB, 

et postquam soluta fuerint mittes galbaoi 3 1, stjracii 

calamitae optimi et resinae colofoniae 3 quaternas, sam- 

suci et stafisagriae 3 binas, afronitri cibaria XTIII, pyretri, 

bacarum lauri, adarccs, omnium trium 3 senas, et move- 

90 bis in uno donec roagulentur, et uteris. 

aliud ischiadicis et psiadicis. iniectio ex decoctione 

L coloquiiitidte et centauriae et cantabri modico cum oleo 

I 1 ez iaterioribaa sibi comancta c, eitibj gifitia p (cf. Cad. 

\ chr. 5, 1. 6). 3 oportet p: Qtn. c (non Petr. p. 256). sacello 

cp. i loea dolece et Hob i. v. p, loca dolentia vapoi«atit 

1 B. i. c {vftporare loca Felr.). 6 adhibitam om. p (Petr.). 

S metaaiii creticon c, meta Bincretico c p. 9 adhibitui 

om. p. 10 calabrica ep. 11 aatem otn. p. et radic p: 

radiciE c. 12 uV aingl u c, ao. Y. I. p. 13 carbonea in. c, 

I carbonea cat ta. p (cf. Cael. Aur. p. 409. $55). 14 proiciB 

I cp. 15 et taarini om. c. \ qaatemae c: a.a. -j IIII. p. 

f 16 mittiB p ( — tes c). 3 I c; -7 I p. storaoe p, stratis e. 

17 calamite p, —mitte c. optimi c: — me p. coloftolef, 

colo Bime c. 3 IIII c, aa. 3- IIII. p. flambud c. 18 

et om. p. \ binaa c, an. 3. II- p. cibaria KIIU {? ef. 

c. 44): cibftri i IIU p, eibarii 5 nil. c. 19 adarcee p: 

adaricia c. an. 5- VI ji. moves in nno cp. 21 «na- 

dicis et pBiadicia p, siadia et p'' piciadia c. S2 coloqoiatidii 



— 139 — 

veteri et nitro et melle modico adhibita Tertebri huinorem 
frigiilum depurgat. si vero post secundam vel terliam 
inieclionem minime fuerinl relevati patientes, extrinsecus 
sub cliinibus et bumor ipse ostenditur, praeter ea oportet 
ipsos laborantes calido utj lavacro el loca qiiae fuerint oleo s 
vel ungucnto poiluta diligentissime pridie sapone lavari. 
debinc alia die tbapsiae suco ipsas illines partes et sines 
donec inflentur seu pnstulescant, et post dies III aul V 
cerotario ex dia chylon confecto uteris. sin vero nimis 
acerbus coegerit dolor, etiam et in cruribus supra talos lo 
interiores venas incides et post detractionem sanguinis 
factam medicamento emplastro ischiadico uteris. et con- 
ficitur sic. recipit adarces, sinapis, pyrelri, slaQaagriae, 
bacarum lauri, samsuci, nitri, piperis, omnium octo -:- 
sjngulas, resinae frixae 5 VI, cerae et olci veteris lihras ts 
8ingulas. ne molle excat, 3 VT mittes olei. 

LIIII. Ad paralysim. 
Est autem paralysis causatio nervorum qui singulis 
niolibus memhrorum inserviunt aut quorum naturali col- 

ligationc singula membra regunlur. ex qua contiogit sine w 
operalione cflici paries quae paliuntur. ct sunt distantiae 



3 lelevati < 
auciibt Z humor 
6 pollata p : pocula c. 

Taori c, iBiTftrB p. 7 aacu c. iilinia cp. 

pofltuleBcant cp (cf. Cael. Avr. p. 553). 9 cerotatio et p, 

centaurea ex c. diaclulon cp. confecto (— tio) p {—ta c). 
Sin (uhi n tn re». corr.) p: Si c. 10 acerbug c: acer (? ez 
corr. ineeHwm) p. etiam om. c. 11 inferioreB cp. in- 

cidis C ( — dea «}. 12 niedica,meDtain cp. eplauetr 

.^l^cidiae p, epl'm aciaticnj ; plTtiaticu c. 13 ^ c: om. p. 

adaricis c. ainapi c: — pe p. 14 oiui octo 5- singl^aa c: 

a£. -j- I. p. 1& c'te. olei nterie. fmgris ne . . . (sic) c. b£. 
1'. I. p. 16 ne molle eieat (sic) cp (forte scrib. atit n. m. e.). 
17 De paaaione paralisi p, 21 efficere cp. 



cvelati p. 


i Bub cubitis humor 


ipse om 


p. preterea p: poatea 


C. pridie 


{sic) pro priraa die cp. 1 



I 



- 140 — 

paialjsis duae. aliquaiiti perdilo senau tactus ctim t9 
paratysim patiuDlur, lioc est ul mt\ue Trigus neque cali- 
Uum cuti appositum Beuliaut patieutes. aliquanti ei parte 
suprascripto sensu ruaneutu ftatiuiitur. sequitur autem id 
b passione consLiLuloa, cum dinicultate sensus et iDsolito 
usu, dinicilis molus aui ei tolo amputatus. el ctlicitar 
aiiquando totius corporis aliquaudo partis, aut membrofum 
muttorum aut atiquorum aut membri uuius. et contingit 
frequeiiter aut ei frigore nlmis acuto aut viaolenlia aut 

lu indigestione frequenti aut immodico usu veuerio. 

in ciirationibus vero oporteL ipsa prtma die Hebo- 
lomiam in braubio adhibere quod fuerit palienti patli 
coalrarium, quod anttspasin vocant. si vero sub pleoi- 
tuditie cibi aut vini fuerint aegrotanles, vomitum ad 

16 praeseus provocabis ex ydrelaeo calido, id est ex aqua 
calida el oteo admiito modico sate, et sic seciinda die 
llebotomabis et muiidis ac mollibua lanis ex oleo calido 
mcmbra patieutis involves ct fascioUs tevibtis rasciabis. 
post haec acopo therinantico iscliiadicis aupertus scripto 

£0 uteris et scarifalione ei levibus laceraturis, quas Graeci 
amychas vocant. el si forLe iu lingua conLigerit, similiter 
scarifabis, et post scarifationem mutsam catidam frequenter 
colueudam dabis et a saisamentis vel tiquamiue, quod est 



1 et poet (stc) paralifiim dae c. torpore : corpore C, 

uJz. p. 2 neque calidum neque frigidum p. 6 SS c: eupn- 
dicto p. aat«m om. p (in om. c). 5 conBtitutoa paraluim 
corporii ciiin difficuttate eeufiiig c, constitutoB difficultag neamap. 
et iuaolito uau difEcilie p, et ineolitoe uaq] difficili c. 7 

aliquaiido aut toCius c. aut partis aut eic. cp. 9 aut ez 

om. c {ubi et exlingait fr. fngorea). 11 ipea c: om. p. 

[}ridiora l_eic) die c, primo die p. 14 viQi aut cibi p. 16 
idroleo c, ydroleo p. X7 mollioribus p. 18 involvei et 



1 



faaciabis leuibuii faaciolab' (aic) c, involvena faBciolia levibu 

faooiftbii p. 19 acopum (— pu p) termaoticuro ( — c ^) . . . 

Ecriptiim cp. gciaticiajj, — co c. 20 acarilicatione C, 

scarifactioue p. 31 amiGOB cp. 23 Bcarificabia cp. ecan- 

ficationem cp, mulsa calidn f. lavabie p. 33 a c: om. p. 



- 141 - 

paralyticis noxium, observabis. solalionc vero titerig, quam 
eliosin dicunt, et gymnasio id est exercitio, et siiiapismiim 
et ilropacem et drimyfagiam, omnia cyclico modo adhibe- 
bis, siculi superius in passione capitis scribentes docuimiiB. 
et si niraius pubor in vuitu apparuerit, et purgatorium s 
cholagogum dabis, si taraen senilis aetas minime impedierit. 

LV, Ad quartanam. 

Simplcx quartana lypica ordinatione priraa die mo- 
vetur et biduo inlerposilo quarla die reformalur. si vero 
duobus diebus typi formam ostenderit, id est ut ipsum lo 
biduum prima die cum febre sola efllciatur et secunda 
die post exagilaUQiiem frigoris accessio febrium nascatur, 
et una die interposita quarta dte reformelur, duplei quar- 
tana ostenditur. si vero per ipsum biduum inter horas 
diurnas et nocturnas tertio accessionem typicam senserint is 
aegrolanles, ima die sicnt supra dixi leviores habeant et 
quarta die reformentur, tres qtiartanae esse significantur. 
et nascitur ex melancholico humore. 

in ciirationibus vero quartanarios ab ipso initio opor- 
tet mediocriter et mile haberi et neque eis medicamenliim so 

I SDlidatione cp. 2 gimiiasio vel eiercitiu e, gi^iia i. 
exercitiiB p. aiDapiemo et dropace et drimifagia p. 3 

oTa cidiaca mo e, oia oidico m (raoico ante corr.) p. et ad- 
hibebis p. 4 eieoti om. e. Ecribentes om. p. 6 cola- 

gogam. p: coagalatum. e. secilis}): JDvenia c. T De tipica 
posaioDe p (Ad tipum quartinnni sie ind. p). 8 tipica p: 

tipo p. 9 bidno — die om. c. IITI. die j). 10 (foTmam) 
oateaditur c, oatendit ante corr. p. ut ipaum bidunm p: 

at p ipm iadicin c, 12 poat e. fr. c: eiagitatione frigoriB;). 
13 et uiia die {I. die p) — (16) egrotantes om. c. IIII. die p. 
hic notam habet p" m marg. „Idem in paBai<^ouaTio]>. de pery 
febre. Nsm cotidiani". 15 diutumaa p. BeuBerit p (»6» 

itantm p" in maTg. „Idem i pa' — i. e. in pasaionario — de 
eodem c. Qni vero"). IG una die c, 1. die p. diximus c, 
leviore c, lenioreB p. 17 reformetur p, — inatur c. 19 

qnartaniorum p. cf. Galen. XI, 37 sq. 20 n " ' 

(mite p°). 



L 



— 142 ~ 

aliquod rorUseimiim dare vel appoiiere netjiie vacuationem 
aliqiiain facere, quam cenosin vocant, sive per clysterem 
acrem adbibltum sive per purgatorium datum sive per 
(lebolomiam. scJ postquam aegriludo pepsin fecerU, id 
E est digestionem, post VIIII aut XI accessiones, quas 
Graeci episemasias vocant, adtutoria oportet impendere. 
nam el Galenus ad Glauconera scribens ait: qui in ipgo 
initio aliquod medicamentum dederunt, de simplici quar- 
tana frequenter duplicem fecerunl, similiter et ia duplic! 

10 dantes triplicem quartauam fecerunt. et iterum ait ipse 
supra memoratus Galeuus, se scisse medicum quendam 
in ipso initio aegritudinis ausum fuisse dare sub tribns 
qiiartauis laboranti antidotum quod appellatur diechidnon 
tbevtace sub ipso lcmpore augmciiti, et Jncrescenlibiis fe- 

16 bribus ardentibus ac iugibus vel continuis hominem oc- 
cidiL uude olim aenior Uippocrates commotus in 
arorismo generaliter diiiase ostendilur, maturatas causas 
debere curari, crudas vero minime. propterea admoneo 
ut post Vlill vel XI periodum, si forle nimia sanguinis 

10 pleiiitudo coegerit, in bracbio sinistro venam medianain 

1 eTacuationem c. hic jj" im marg.: ypocrates ! i 

di^. Not <)uod plares snnt cause iu qnibus errant faciendo 
chBterem. ut liic et in pasa. ca° (capitulo) de inalfactioiiibiu. 
2 tenOBin c, chenosin p. vocant c: dicnnt p. cliatere acn 
(— crnin p) cp. 3 adhibitnm otn. j). datam om. p. 4 

pesi_ cp (pesm p" in ntarg.). fecerit c: rnn. p. 5 a«- 

cessionia c. 6 epiaemaBiaa c, episemas n. adintoria c: 

om. p. 7 et oj_ om. p. gnUennH cp (Gal. SI, iO). nl 
ad gl. e. qoi (ooot): quod (%] j), Quotqt (iiuotquot, pto qnod 
qoif) c. B et'01». c. in diiplicem ;). 10 quartanam e: 
om. p. 11 anpra niemoratuB er om. p (cf. Gal. XI, 40). 

12 ipio om. p. 13 lahorantibuB cp. diecno c, diaonidd p 
(9ia xmv i%i8vmr Gal.). 14 tiriace cp. temporie augmento ej). 

16 vel c: ac p. 16 olim c: al. (sic) p, ali (aliue) p'. jfOetM 
c, jpocrateB p (Hipp. III, 711 Lipg.J. \ afo p: amforigmo C 

17 OBtenditnr hoc eat dioere ro. c. etc. c. 18 curaTe ep. 



ppea c: Preterea p. 
vel S.I e, nouniii vel XI 



143 



flebotomes, ita ut cum diviseris venam sanguinem cur- 
rentem inspicias. quocl si apparuerit niger et crassus, 
competenter detralies qiiantum vires ipsius laborantis et 
causa et aetas et temporis et regionis quatitas exegerit. 
et maxinie iu spleneticis talis sanguis ostenditur. si vero 5 
es contrario flavus et tenuis appamerit sangiiis, conlinuo 
abstinebis et nihil omnino detrahcs, sed lantum diaetam 
eiua ordinabis, id est vitae re^ulam, quae non inflet sed 
magis ventrem molliat cibia masime consuetis. quod si 
minime fecerit ventrem, oportet inler initia molli clystere lo 
deducere, novissime vero acriori. et a porcinis carnibus 
abstinendum et ab omnibus quae similiter tenacissimum 
veL crassum bumorem nulriunt et digestionis tardae esse 
probantur. vino vero utendum tenui et albo et mediocri 
virtute calido, et omnibus volatilibus praeter illa quae in la 
aqua nascuntur et piscibus digestibilibus molliorem carnem 
habentibus ct niliil in se cfRSsi bumoris retinentibua. 
etiam et salsamentis et sinapi uti oportet, et diebus ali- 
quantis et dia trion pepereon antidolum in magnitudine 
fabae maioris aegyptiae cum calida ante unam vel duas io 
horas accessionis dare. aut certe antidotum quod Fila- 
grius synpepticon lexopyreton appellavit, similiter dabis, 
aut diaspoliten medicamentiun. aut piper solum cum calida 

1 flebotomabiB cp. -2 inepiciBa c: aapicias p. 3 et 

ca p, vl' cas c. 4 et temporia p, e z pme c, exigerit 

vel ostenderit p. 5 et om. cp. 6 ostenditar — (S) eanguia 
om. e. 7 retinebis p. S; tm dietas eius O. c, eed dietam 
0. p. 9 magis c: tactum p. cibiB: ciuaa (cra^) c, cio(?) p. 
conBuetadinia c. qnod ai v. non fecerit jj, 10 clisteri 

dednci C. 13 crossnm cp. 14 comprobantor p. 16 

et ab omnibns p. 16 molletn p. 18 etiam om. p. 

et (ante diebus) om. cp. 19 et (ante dia) c: oin. p, pi- 
peieon cp. 20 f. egiptiace maiariB j). cum calida aqoaj). 
vel duaa acceeaionea. | omf (pro oraa) p. 21 dare oni. e. ut 
certe vel (ul') emt. c. filagricus cp. 22 ainpeptico teso- 

petiftB p, Binpepti celeba opitioa c. appellavit p: appel- 

latum c. 23 diaapoliten c, diaboliten p (diaapolites ji"). 

solu (Bolntnm ante corr.) c: om. p. 



1 

it 



144 



fsfliia diiirnia diebns ieiunis si deileris, recle facies. eliam 
et derricatiunibns ceromaticis et ileambulalioDibns et la- 
vacris calidioribus el celeris eiercitalionibns iisualtbus 
oinnino non probibebis. et rtscera eoram tali cataplas- 
B mate cnrabis, boc est apii seminis, malTae semitiia^ 
bac^nim laiirt, cymini, pollinis lolii ant tritici, faeni 
graeci seminis, omnium Vf cotylas singulas, litii seminis 
cotylas il, caricarum pingnium diltgcnter tunssrum numero 
C, mellis lib' I S cnm calida et oleo concoqnes el cata- 
10 plasmabis per dies nnmero [11 aut V. etiam et urinas 
provocabis potionibus diureticis supra nii'moratis. et ptir- 
gatorium ex epitbymo confectum, quod melancliolicuin 
depurget bumorem, non solum semel se<I frequenler 
dabis. ciiius confectionem pnrgatorii snperius ad maciilaa 

tiB nigras scripsimus. et post purgationem adhibitam dta 
spcrmalon epithimale uteris, quod superius ad Tenlosi- 
talem slomachi scribeotes memoravimus. 

LVI. Ad emilritaeum. 

Emitillaeo laborantes sic inlellegis. die inter dtem 

» accessionem palinntur praeter Iremorem frigoris. io inilio 

accessioDis impetum sentiunt in superiorcs pecloris parles 

circa arterias cum sudore calido et roscido in vultu vel 

»1 diarnia ; diutumii cp. ei d, d. i, dabis (dedem p^ 

et recte facia p, d. d. iemail ri deBideravennt recte faciai e. 
etiam om. e. 4 cataplasmate c; catiemate p. 5 boc eat 

cp. apii B. fenieuli BeminiB {quod om. c). ma!ve a. QmniiUD 
cotilaa singulaE Ifiic dd. p") baccarum 1. eic. p. fi lolii 3,t'tici c, 
folii atSici (o»rfe corr. attioi) p (et in marg. eorr. i i. loUI). 
fenugreci cp. 7 omi VI c: omniura p. 8 nuo. C. ei 

cetu p. 9 Ib' I S c: 1'. L p. concoques C: coquei Jl. 

iO niio. III. c: .IIII. v. urinas cp. 11 Bupra: Eea (»ic)m. 
12 epitbimo C. epitb'e p. 13 non eemel aolom b. L p. 

dabJB om. c. 11 cuius pnrgatorii conf. p. 16 epitbimate e, 
epitb'ate ji. et quod p. 18 De hiia qni babent vttiiim 

emitritei p (Ad emitriteum e et itid. p). 19 diem inter d. p. 
80 tremorem p: tuortB c. 22 rosido c. 



1 



— 145 ~~ 

fronte cum ingeiiti impetu excluso cum pulsu valido. con- 
tlDgit autem frequenter aestatis tcmpore iuvenibus cx 
Gommotioiie rubei fellis. 

ob diligentiam vero curationis ante solis ortum herbae 
sen^erviveotis, quam aizoon vocant, folia X rapies et s 
tempore galli cautus prima die foUa V tcres et cum aquae 
cisterninae calice uno potui dabis, ita ut ex ipsa potione 
modicum ia calice restct, et es ipso restduo liquore tanges 
leviter nervos cervicis cuni collo et tliorace et spina, et 
levi ac teuui et tilto operimento operies patientes. Iioc u 
per triduum facies sicut dixi. prima die V folia dabJs, 
-secunda VII, tertia Vlifl, et sanabis. 

LVII. Ad typum tertianum manifcstum. 

Tertianus nianifestus a Craecis acribes appellatur. ct 
«fficitur masime tempore aestatis sub ingenti commotione " 
flavi fellis id est rubei, quod Graeri lanthen cholen vocant. 

curationis vero tempore postquam aegritudo pepsin 
fecerit, hor est post 111 vel IIII periodos sive accessiones, 
«(quas patiuntur die inter diein,|> in prima anetica die. 



2 aatem om. p. S labri p. i veio om. c. 6 aixaa. 
ep (cf. Apul. hefb. 133 ad hemitritaeum). X (ste) cp. fort. 
SXI? lapiea: lapis c, <m. p. 6 .V. c: VITI p (sed in 

marg. p^ I & V). cii aqna ciBt«ine cBlicem unii c. 7 

calice in uao p. 8 liqaoie c; liqie p {sed svpra ligore jfi). 
tangia leniter cp. 10 et tiito (tto p) cp. opeiiB cp ^opei. 
pat. opeiie p). 11 faciea c; facia p. 12 tertia die p. 

13 De teitiano p (Ad tipum tercianam manifeBtuni ind. p): 
Ad veram teie.ianam c (item irtd. c). 14 Tertianui etc. 

{sc. tipua) cp. acribes p; om. c. Ifi rubei cp. quodi 

^aji, qj (quam) c. ex ancolea (id est ei ante colen) c, 

ezacolci p. IT curationis — postijuam om. c. pesU (pepua 
j»") feceiit p: pepsia (^add. qaa.m'!') vocant (eoerunt c. IB 

vel UII om. c. 19 q aepiBaime diciit die intei diem (ric) c: 

tm. p. ipa enetica die I. dimoaoiia c, in priraa tgitur 

auetiaa die una (sic) dimisraria p. 



— 146 — 

id est dimiMoriay oportet cuiDprime aegrotam ydrelaeo 
calido peninctum lavare calidiori hvacro ex aqoa doki 
praeparato, et maxime illos la?acroram amatores, qnos 
Graeci filolutnmtas appellant et postqnam calkUoribos 

5 cellis egressus fuerit, in pisclnam descendere CM^iea. etiam 
et urinas simplici apozimate provocabis ex decoctione apii 
et aneti, quo possit humor ille feHitu s per urinas de- 
purgari. rino yero antequam aegritudo pepsin faciat pro- 
hibebis. postquam vero fecerit pepsin, tenue et aqoatoni 

10 concedes. et mulsam frigidam sub hora accessionis post 
primam periodum potui dabis, quoniam fel rubeum, ex 
quo causa moyetur, super omnes humores in corpore 
sicca et amara virtute yiget, ideoque ut supra dictum est 
competenter humectando et refrigerando et obdulcando 

15 sanabis. sic enim omnia contrariis sibi rebus corantor. 

fysicum ad typum tertianum. coriandri seminis grana 

III post tertiam vel quartam periodum dabis nescienti in 

ovo sorbenda ante solis ortum ante accessionem, et sanabis. 

LVIII. Ad typum lertianum non manifestum. 

20 Non manifestus tertianus a Graecis nothus appellator. 

hic typus sordidus a Graecis ryparos appellatus sub frigidiori 

1 o5 cu pme egrotnm c, oportet egrotnm primo p. idre- 
leon calidnm e, ydrolee (— le) calido p. 3 pparaio c: 

temperato p. 4 filolntrntS p , filolntimidos c (Gal. XT, Si). 
5 in om. cp. facis cp. etiam — provocabis om, c. 7 
et tanei c, et an. p (et aneti p^). qnod p. yinton cp. 

nrinas c: — nam p, depnrgari: provocari (sic) cp. 8 

pepsin cp^ (pesl <mte corr. p). fsLCi&ip: facit c. 9 peptin 
fecerit p. 11 primnm cp. qnoniam p: qna c. 12 canaa 
(ca) cp. 18 nt — (14) refrigerando c: om. p. 17 terciim 
vel qnartnm c: III. vel .IIII. p. in ovnm (ovo c) Borbendmn 
(— d') p. 18 a. ortnm solis p. ante (acc.)|): ant c. 19 
L)e uon manifesto tertiano p (in quo tamen male anUeedU eap. 
,,De tjpo qnotidiano"), Ad tipnm tertiannm non manifettam 
ind. c (et p): Ad notbam tercianam c. 21 riparos cp. 

aj>pellatnr c. frigidisBimo p. 



147 



flegmate et fellis ilavi commixtione eflicitur, et simiUter 
die inter diem sicut acribes tertianus movetur, sed in ipsis 
accessionis Iioris inordinatus invenilur, et si auturaDi tem- 
pore fberit natus, in qtiartanum frequenter Tertilur typum. 

propterea curationis tempore ex inilio die inter diem 6 
reflcieii aegrolantes, hoc est ut die ipsa qua accesBionem 
patiuntur ieiunent et <lie anetica recipiant sed si forte 
ieiunium minime potuerint toierare, remissionis temporc 
recipianl. et postquam pepsin fecertt aegritudo, id est 
post IIII periodos sive accessiones, quas Graeci epise- la 
masias vocant, praecordia eorum cataplasmabis, sicut in 
cotidianariis, et tanis mundis loca tutabis et fasciabis, et 
si venter non fecerit, non valde molH clystere deduces. 
dabis etiam his et ptisanae sucum ex aceto et melle 
puleio pipere cymino origano confectum. etiam et iirinas n 
provocabis ex decoctione apii et dauci et aneti et spicae 
indicae, et post haec absinlhil pontici infusioneni per tri- 
duum ieiunis dabis aut oiymelUs, vel ea quae veutrem 
moUiunt, et sanabis. 

I.VIIIf. Ad typum cotidianum. ao 

Typus colidiauus graeco vocabulo amfemerinos sive 
(-alhemerinos appeUatur. et efGcitur sub frigidiEsimo fleg-' 
mate quotiens os ventris ipso humore fuerit infrigidatum. 

2 diem p. agribeB c. in om. c. 3 acceeBioiiibua 

boris cjj. autampno tempore c, 1 antuno tempore p. 6 

reficis cp. 7 reficiant c. 8 remiflHionifl c: dimigiionifl p. 

9 refBciajit c, reficiant p {lal m marg. p" l &, recipiant). 
p^tl p, peBHim (peBBmi) c. 10 accesaionifl C}i. epiBemasiaa 
ei epimiicos j>. 12 tntabiB c: tababia ;>. 13 venter non 

fecerit^; venter non fuerint c. elisteri e. 14 dabis etiam 
et hiB ptisane p, datii et ina et tipsane c. 16 puilegio ^ji 

cimino erigano c: pnleio et pipere et organo ji, etiam — 

tl7) baec om. e. 18 ieinnuB (— n^) c. orimelliB cp_. 20 
emolliunt. 20 De t^po cotidiano p (Ad tipum cotidiannm 

ind. cp): Ad ootidianam c. 21 afemerinna c, amfimerinoB p. 
2B catbemerinoB cp. 



1 



w 



- 148 - 

ui curationibus vero primitus aegrotum trispenw 
calafilasmabis, id est tribiu seoiiaibus ei beoi graeci et 
!<emint3 lini et hordei pollinibus cum aqua et oleo el 
modico meile concoctis. et postquam tuleris cataplaMU, 

'■ ipsa loca cabdo sabauo deterges et oleo aneLioD lepefKlo 
peraagues, et sic lana munda ac molii operies et faGcialHS. 
eliam et oiymel dtuniis diebus ieiunis cum aqua apiaU 
calida dabis. noril enim craasitudinem Uegroatis incidere 
eliam el urinas eoruoi proTocabis ex decoctione apU ei 

10 feniciili radicuni (ortice. etiam et veutrem flegma de- 
ducenlibus et vomitum ex radictbus provucabis. 
baec epitbfma dia spermaion appones. 



)is.,^l^ 

appS^ 



lA. A(t eTemeias. 

SimpUces febres Hippocrates efemeras 

is dcuti Galenus ad Glauconem scribens primo libro edocoit. 

et conlingunt Irequenter ei autecedenti labore aut *io«- 

lentia aut iracundia aut tristitia aut ei indigestionibus 

aut aliqua cogitatione animi vehementi, aUquando et ei 

inguiiium dolore, quotiens glaudulosa praeter aliqua itlcera 

so fiierint ipsa inguina. 

1 tnspermoQ c, triBperimon j). S feiiagreci c, teog f. 

, .t lini om. p. b &abano ji: Bajione c, 6 poraugM t- 

\».aa, c: cum lana p. ac c: et p. operii cp. 7 etiMii 

et : etiam u, et c. oiimell* c, oiimel p. diutuTniB diebu 
c, diebuB diiitnrniB p. ieiuniu c. cum aplata caUda p, 

cnm aqna tepida piata calida c. 8 incidere p: icidere t. 

9 etiam om. c et ante corr. p. 10 radic cp. cortace c, 

— a p. ventrem om, c. 12 9(com)ponii c. 13 De etB- 

meraa c, De febribaB effimeris p (Ad eSemerot) irul. c, Ad effi- 
meron ind. p). 14 jpocras c, ypocratico(e?)H p. efMnena 
e, effimerai p. appell'au p, — lato c. 15 galiema c, 0. 
(ne) p fGah XI, (ij. edoeuit c, redoccait p. Ifl con- 

tingit cp. violentia p, vindemia e {cf. fif#as OaJ.). U 

i. aliq cogitacoe animi c, aut E.Uia (alii« p" in VMrg^ CAp- 
tationibua animi p. vehementet (— St p) cp. et om. f- 
ei ing. dolore (contingit add. p): {«l ^v^mai Gal. 10 gUs- 
dalose pter aliqoa alc'a fuit c, glandulosa aUqnando ^rt adi- 



— 149 — 

in curationibus autem oportet aegrotos plurimo oleo 
moUioribus manibus defricari et layacris frequentioribus 
curari^ etiam et cibo diumis diebus reflei^ sed tameu ^ 
ab indigestione custodiri. vinum vero aquatissimum et 
lene potui dabis^ et iUos maxime qui nimia corporis ari^ 5 
ditate laboraTerint, plus solio immorari quam in aere 
iubebis, et sanabis. 

LXI. Ad causon. 

Causos latino sermone febris incendiosa dicitur. et 
fit aliquando cum deliratione^ et maxime quotiens tumor lo 
epatis et splenis apparuerit^ ex multa ciborum comestione 
inflammatio erigitur et inurit cerebrum et maniam facit, 
quam nos insaniam dicimus. 

curationis vero tempore oportet in ipso initio per- 
mittentibus viribus aegrotum in bracbio flebotomare, si i5 
tamen aetate iuvenis fuerit. et si ex encauseos caput 
doluerit laborantis, id est ex adustione^ ex oleo omfacino 
embroce uteris aut ex aceto et rosaceo, quod oxyrodinon 
vocant. non praesenti vero rosaoeo pro rosaceo oleo om- 
facino frigido uteris^ id est IIII olei partibus unam aceti 20 
admiscebis. sin vero plus infrigidare vohieris^ ex aequali 



carr.y ulceroBa faeriDt p {«X^^v si (i^ x^9^S ^Xmv£ tpavsQOv 
yivotvro Gcd»). 2 demcari — freqaentioribus om. c. 3 

etiam am. c. diatamis cp. reficis cp. 4 castodi cp. 
vinam ( — u) v. aquatissimam (— u) et lene ( — ne c) potabis cjo. 
5 maxime om, c. 6 in solio p. 8 De caasone. que febns 
incendiosa dicitur p, 9 Gaason cp. 10 deliracone c: 

declinatione p (debilitatione p^ et iterwn in marg. I & S 
d'litatoe 9ic p*^). et (max.) om, p, tamor pi homor c. 

12 inflatio p. erigitar et nutrit c, erigitur. Inurit p. 14 
oportet <m. c. ipso om. p, 15 si tm etate p: si tpr (tem- 
pore) c. 17 doluerit laborantes c, doluerint laborantes p, 

onfacino p, — cio c. 18 embrocem c. oxirodion c, 0x1- 
rodin p, 19 presenti (pnti e) sic cp, vero 01»^ p, ro- 
sa^seo (ante pro) om, e. omlAcino p, — cio c. 21 ad- 

misces c, amieces p. sin c, Sin (t. c. Si p^^j p. ^\» ^ *^. 



— 150 — 

modo temperabis. et si yenter non fecerit, clystere 
deducendus erit ex decoctione cantabri aut betae cum 
,oleo et afronitro et meUe roodico. 

alius clfster lexipyretos conyeniens maxime post 

5 depositionem ventris. sucum ptisanae et lini seminis, ofi 
crudi medium, olei rosacei et chamaemelini qnod suffecerit 
post haec humido et frigido cibo reficies, id est iactuca* 
rum murturias elixatas et frigidas cum modico sale et 
cisternina aqua et oleo spano et aceto in cibo dabis, aut 

10 cucurbitam incisam cum suo corio elixatam simiiiter dalNS, 
si tamen nimia fuerit sitis. si yero sitis minime faerit, 
non frigidis sed humidis tantum cibis nutries, id est sor- 
bilibus multa aqua solutis, ut sunt ptisanae, oya sorbiUa, 
micae panis diiigenter elutae et cetera quae in sorbitioni- 

15 bus similiter accipiuntur. 

alimma iexipyreton id est perunctio ad febres aestatis 
tempore, si aeger nimio febrium aestu bullire coeperity 
et magis in aetate ferventi. cucurbitam viridem rades et 
eius corticem exprimes et adiunges sucum uvae imma- 

20 turae et acetum excellens et oleum rosaceum aequali 



1 venter non fecerit p: ventrem non fecerint c. clisteri 
(ut supra) c. 4 Alind c, alifi p. clistere lixoperitos c, 

cliBte' (— tere) lexpit'' p (tU)i lexperitns del, p^), 6 snciim 

(-~5)j9: Sncns c. ' ptisane j9: tipsane c. 6 camomellini p, 
cahiolli (sic) c. snffid c, snfQci ( — citnr) p. 7 cibo re- 

ficies c: cibo et frigido potni refici p. lactncas mamaa eli* 

zatas c, lactncamm mutnririaa (sic, in marg, p^ l k m^nriai 

vhxataa p (cf. Philwm. ap. Aet, 5, 78 navloig d-Qiddnmr ax- 
Bisdfiivoi^ (iBt' 6^v%if€ctov vdocQOvg). 9 spano cp. 10 et 
(elix.) c. 11 S) i^ si n. c, si t5 n. ^. mlme m- | fderit 

non fr. c , minime fnerit n non^ fi:. p (fort. 8cr. minime fderit 
nata non fr.). 12 tantnin: tm c, tn (tamen)^. nntria <y. 
13 nt snnt: i. (id est) cp. ptisine p, tipsane c. 14 micu 
c, micias p. elntas cp, 16 accipinnt c. 16 Ah'mipa c, 

Alina (ig p^) p. lexiperiton cp. febres c, feb' p. 18 
magis p: maxime c. fervente c. radis p, radix e. 19 
exprimia cp. adinngis p, adungnes c. 



- 151 - 

mensura. omnia commiscebis et adicies ovum unum 
crudumet in ampulla mittes, quam in frigida aqua sub- 
missam infrigidabis. et quando uti volueris, agitabis ut 
unum corpus liquor ipse faciat^ et sic de embroca lanea 
aegrotum perungues, etiam et capiti eius aliquantum in- 5 
fundes. 

alia perunctio iexipyretos, ad causon et ad iugem 
sive continuam febrem; quam Graeci synochon dicunt. 
cucurbitae rasuram exprimes et rosaceum oleum ad- 
miscebis aequali modo^ et cum diligenter miscueris ut lo 
frigidum sit, totum corpus perungues. aliquando et pty- 
gmata frigida in eodem liquore infusa sufficienter^ visceri- 
bus superimpones^ si tamen aestas fuerit. hieme vero 
calida et oleo rosaceo ptygmata infundes et similiter 
visceribus appones. 15 

sed si forte aliqua tensio praecordiis occurrerit, cata- 
plasmate uteris. dactylos nicolaos numero V per' diem 
aqua calida infundes et conteres et in calida resolves et 
adiunges olei rosacei modicum et super mittes lini se- 
minis partes II et olei partem I. et post dies cataplas- 20 
matis expletos lexipyreto uteris. facit enim ad febrem 

1 commiseis c, — ces p, ovmn cradam .1. p, cmiu (ovum 
unum?) crudum c. 2 ampula c: ampullam p. frigidam 

aquam p, 3 iafrigidabis c: in fngida dabis p. 4 laoa cp 
(lanea p^). 5 perungere p, etiam <m. c. capiti eius c: 
capitis ei p. aliquantulum p. 7 leziperiton j7, lezi- 

petiteto c. 8 sinodum c, ainecon p, 9 exprimis p. ad- 
misces c, amiscea p, 10 ita ut ^. 11 perunges p. 

ptigmata (om. et) c, ezptimata p, 12 sufficientem e, — tia p. 
y. super inponis c, v. appones p [gui tra/nsit ad v. 33: nam Si 
1£ — appones «n marg. addit p% 14 tipmata c, ptigmata 
jp®. 16 Sed om. p. afbcuit p (obcurrerit p^), cata- 

plasma cp (qui addunt leziperiton c, lizoperiton aut ante 
corr. lizopaton p. quod delendum videtur. cf. v. 21). 17 

uteris hoc modo d. p. nno c: wn. p. 18 in aqua cp. 

infundes — calida om, c. et om. p. 19 adungues c. 

mittis cp. lini semen jpar. U. c, lini seminis poUinis feiB: 

partes. II. p. 21 lezipenton cp. enim om. "^. 



■ — 152 — 

calidam intprcideiidam vel si fervor ftierit ia stomacbo. 
croci dr S leres ciim snco cucurbilae et snco liai se- 
minis et stico portulacae aequali modo, cerae 3 VI con- 
cim cum sufncienli oleo rosaceo solves et cam infrigi- 

» daverit rades et in mortario simul rommiscebia. et eiinde 
duos Inductos facies, unum appones el cum calere coeperit 
loltes et alterum frigidum impones. hieme aiitem Nileos 
texipyreto uteris, qnod siiperius in splenetica passione 
scripsimiis. 

»0 si larde desudaverlnt, oleo chamaemelino cum tnodiu 

tepida die critica periingues et sufflcienter aegrotum 
operies, et stalim siidorem provocabit. quod si non pro- 
vocaferit, periciill indicium est aut prolixam aegritudineni 
ostendit, quam macronosian dicunt. eunt aiitem dies critid 

li quihus per sudorem progpera aegrotis determinatio febriiim 
sive discuesio lleri sotet, id est aut III aut V aut VII 
aut VIIII aut XI aut XIIII, hoc est duae ehdomades coa- 
iunctae, aut XVII aut XXI aut XXX. si vero nimia febre 
aegroli corpus desiccatum fnerit, uL etiam et lingua ari- 

s<i dttatem ostenderit, die critica, ut supra diclum est, oleo 

»cbamaemelino singulariter lotum corpus pemngues et in 
calida semicupio depositum iisque ad guttur embaBi ad- 
hibita fomentabis et exinde in lectulo coropetenter operic^ 

2 croci dr c: croci <uccia. i» ras.) 8. p. g. semiiiit 

lini p. 3 conciBa. p, cit ciaa c. 5 Bimul om. c. tim- 

misceB cp. 6 facie p. iQdnctOB (gic) cp. UDum: Imu p 
(r luin Jj"), unri c. 7 iponeB c: apponea p. nileoe p (led 

lineofl Bupra p"), nigelios e. cf. c. 42 extr. 8 le(i c)iiperitOD 
quam cp. 10 Et si p. camomelino p, camomiUo e. II 
die creuca c, diacretica p. 12 operis ep. provocat e/fi 

(— cat p). 14 macroDoiiiaD c, — noilam p. cretid ep. 

15 egrotia otn. p. 1« ant V. die c. 17 XIIII p-. XIU e. 

boc est dnaa ebdomAdaa conianctiM isie) c; om. p. 18 «it 

XVil om. p. XXX p: XX.V c. 19 egrotu corpw deMi- 

catnm f. c: corpu» egrotantiB f. defliccatam p. lisgiie j). 

50 OBtenderit p": — dit cp. cretica ep. Bupra om. t- 

51 csmomelino p, camomtUa e. corpos totum p. 28 dc- 
poiito ep. bMi p, bagiin c. adbibito cp. tZ operis ep. 



\ 



— 153 — 

et conliniio sudabit. et si forte silis nimia eos astrinxerit, 
rodomeli aquae calidae admixtiim potni dabis. 

allud ad repulsandam sitim, quod adipson vocaot. 
myxa aqiia infundes et ipsam inrusionem dabis tit in ore 
coDtineant irequenter. s 

aliud. lini seminis suciis coliutioiii oris adhibitus 
sive transvoratus sitim mitigat. 

aliud. olet rosacei dimidium noclearium et ovi album 
et teniie simiii quanlitate commiscebis et sorbendum 
dabis. 10 

aliud quod appellatur a Graecis oenomeli, faciens 
ad nimtam sitim et fervorem extinguendum, et conlicitur 
sic. mellis optimi partem I et vini parles II in uno 
commiscebis et repones, dehinc tempore canjeulari soli 
dabis diebtis XL, et uteris. i& 

aliud. ad Ungnae asperitatem. oleo rosaceo suco 
seminis lini admiito frequenler de penna tanges. 

aUud. ad canson. postquam pepsin fecerit aegritudo, 
die critica captato tempore imminentis discnssionis se- 
cundum aetatem et vires et causac magnitudinem et tem- m 
poris et regionis qualttatem, frigidam nimis aquam ad 
satietatem bibendam dabis, et sanabis. 



1 nimia. aitia j), a(fit'ii?)zeris c, affecerit j). S rodomel 
fsicj C) mn. p. aqua calidam admjjtam c, aq ca mai p. 

3 repaneandum c. ad ipaon c: adipOtg p. 4 miia p 

(miiRa jj=), miJLta c. cf. Garg. Martialts med. c. 59. effniio- 
nem p. 6 frequentet egrotaates p. 7 ei et ovi albnmine 
(om. ve — cocrr) c. 8 albnm p: albDmine c. 9 «imilem 

qoantdtatem ep. commiGcee c, — cesp. aorbeud' p: potni c. 
11 cionomelitos cp (cf. JHosc. 5, 16). 13 mel oplimii c. 

et vini: nimiu p, ininii {eel minu) c. ic uno commiBceB 

cp. 16 oleum roaacenm (ro. p) sua (enci c) aeminiB lini 

a(d)mixtii (— t p) cp. 17 de c: onm p. 18 ad om. p. 

peBin c. 19 cretico c ( — ca p). eaptato c: caprato («c) p. 
32 ad Bacietatem c: ad facie p (in marg. ad (acib tic p"). 
bibendam dabia pr dandnm biben^ium dabJB c. 



— 154 - 

LXII. Ad freneticos. 

Est autem frenesis immutatio mentis cum febre in 
uno perseverans. et efficitur maxime ex niima adustione, 
quod ex encauseos dicunt, aut ex vinolentia. sequitnr 
6 autem aegrotos febris acuta, rubor vultuS; multa mobilitas 
oculorum cum tensionc; lucubratio sive insomnietas, pulsus 
parvitaS; quam microsfyxian dicunt; mentis alienatio et 
crocydismos id est flocorum electiO; si quidem digitis fre- 
quenter igsi patientes operimenta attractare videantur. 
10 aliquando e parietibus stipulas legunt, quod Graeci car- 
fologian appeUant. et aliquando cum hilaritate frenetizant, 
aliquando vero cum tristitia. 

in curationibus vero inter scapulas circa spondyli 
locum cucurbita cum scarifatione uteris, et post haec 
15 praetonso pressius capite lanis oxyrodino infusis operies. 
et si venter non fecerit, clystere deducendus erit. ' 

aliud. hederae albae folia in aqua decocta cum aceto 
et rosaceo trita et per linteolum eliquata et capitftupino 
schemate iacentis infusa frequenter, somnum adducunt 
20 freneticis. 

aliud. in calida et oleo rosaceo ptygmata infusa et 
apposita a tergo inter scapulas et pectori, frequenter 
humectato thorace, somnum faciunt. 

1 De frenesi p. 2 frenesia c: freneticiB p. 4 qoam 
encauseos d. cp. violentia p, 6 cu intentio c, c tensio p 
(cf, Cael, Aur, ox. I, 36). lucubrato p: \ brachio e. 1 

microsfia c, migfia p. 8 flocorum etiectio c, florum electio jp. 

9 patientis c. atratare c, adtractare p, videninr p. 

10 e c: om. p (a cM.p^). carfol<^nia c, — am p. 11 cum 
om. cp. freneticatur c, frenetidiat p. 12 vero om. p. 
13 spondilii c, spondiliorum p. 14 scanficatione (^ficone c) (^. 

16 pretunso c: preraso p. eziridino c, exirodin p. operis 
cp. 16 si venter cp^ ^sumtem cmte corr. p). cliBteri e. 

17 Aliud edere albe c: Aibe edere p. cum aceto et r. p, 
in aceto et cum r. c. 19 iacenti cp. z somnum p. ad- 

ducit (— c j?) cjp. 21 ptimata p, — ca c. 22 pectoria cp. 
23 et (somDum) c. facit (fad p) cp. 



- 155 — 

aliud. opium aceto resolutum et fronti iliinitum el 
naribus appositum somnum facit. aut certe ipsum opium 
floculo inciusum et filo ligatum podici inicies, et cum 
soporati fuerint detrahes. 

unguentum soporiferum freneticis conveniens. codyas 5 
id est papaveris agrestis capiteila^ serpillum; liederae folia, 
castoreum^ omnia IIII in aqua et oleo decoques et ipso 
oleo uteris. 

aliud. liederae folia, cliamaemeli flores, spondylion^ 
lierpyllon; lierbam papaveris hortini, sisymbrium, omnia lo 
sex simul in aqua et oleo decocta et capitis fotui ad- 
hibita dormire faciunt freneticos. 

LXHI. Ad lethargicos. 

Lethargici dicuntur ii qui sensibus obtusis cum ob- 
livione mentis acuta febre iactantur. sequitur autem i5 
patientes ut supra diximus febris acuta^ sensuum pressura 
somno similiS; insensibilitas, motus difficultas cum pulsu 
extanti et inani. et contingit frequenter haec passio seni- 
bus magis aetate quam iuvenibus, tempore vernali. 

in curationibus vero primitus sicut in freneticis so 
scarifabis aut acriori clystere evacuabis et caput oxy- 



1 solutum c. et — (2) facit om, c. 3 floculum c, 

foUicrm p (-— ro p% et jp: a c. inities p. 4 opati c, 
sepati p (sopati p% trahes p, 6 codias: sic cp. 6 

capitula p* 7 omnes IIII (gic) c, om, p. 9 folia om. c. 

camemoli jp, camamelini c. spondilii heripilion c, spondilio. 

8erpill5. p. 10 ortini c, ortin p, sisimbrii c,' — b* p. 

omnes VI. si in aqua et o. c, Omnia simul in oleo et a. p. 

11 capitis jotui p: capiti focum c. 12 facit cp. 13 Ad 
litar^coB c: De litargia f. 14 Litargici (sic semper) cp. 

ii: lui c, \m p. obtusis c, optusis p. 15 acute febre c, 

acuta febri p. 16 sensuu c: sensu^ p. 18 inani c (cf. 

Cael. A. ox. 2,3): maici (sic) p. et om. p, contingunt ^. 
19 vemali c: verno p. 20 GnrationiB primitus c, Gurationis 
vero primordio p. 21 scarificabis cp. aut om. c. 



1 



^m — 

^^ rodino embrocabis, posl haec sub umbilico ilia iilraque 
et coxas et maniuim et pediim siinimitates rutaren aut 
sicyonio aul oleo veteri perungiies. 

aliud. fiinapi cum caricis et rarina bordeacea cnm 
5 accto (lecorta el in cataplasmate vigceribiis adhibila ex- 
citant lethargicos. 

aliud. domus luminosa et stramina dura aut certe 
frigida stratoria subslrata eicitant similiter. 

aliud. thymi cyma in aceto decocta cum melle suf- 
10 licienti tpso liquore ori infuso educit flegma et eicilat 

»lethargicos. 
aliud. sternutatio spiasa ei euforbio vel struthio aat 
ei pipere et casloreo excitat. 
aliud. capitis rasura excitat si urtica feriatur ast 
Bale fricetur. 



LXmi. Ad cardiacos. 



Eat autem cardiaca passio distensio membrauae cordis^ 
ei ({ua contingit eihalatio fieri animae per sudorem te- 
tricum, tumente membraita cordis ex antecedenti p«r- 
» frictione aut vomitu frequenti aut ex adustione, quod ei 
encauseos dicunt. seqnitur aulem aegrotos perfrirlto arli- 
culonim, nimia parvilas piilsus, quam microsfyiian dicunt, 



1 umbiJico cp. ilia; et illa e, et ^lia (alia 
i»i et). ntraque c, nt«rqQe p' et anle corr. 

'. p). S et (ante cozas) om. p. 3 ant veteri o 



(omiti et). utraque c, uterque j>° et anle corr. c tntqt oiite 
eorr. p). 2 et {ante ooias) om. p. 3 ant veteri oteo p. 

4 einape p. ordeacea c: ordei p. 6 et cataplfttma v. aa- 



I 



bibeaduDi c. excitat p, eiitat c. g eicitat p, excoiat e, 
9 tinii ep (thitni p'). comam (— miL) cp. decoctam eii. 

et cum melle s, ipm liquore ori ifasain c, cum s. mell' et hqSl. 
ipi ori infueue p. 11 litargicoi — (l^) eicitat om. c. li 
Bi nritica Benciatnr c. 15 frigetnr p. 16 De cardiaca 

pasiiotie p. 17 paario ra. c. diateiuio p. IS aDiini ep. 

per(?) Bndoreip: pfodore"p. tetricoin (cf. Cael. A. ox. S, 167. 
IBG. 190)-. ret. ici? p. Ifl perfrieatiooe p. 20 ant (vom.) c: 
et}). qnam canseoB c, qDam etita.atP.Qep. 23 pnlium t. 
— '- - faciat e, microB ftii^ p. 



- Wl - 

et muUi cursus sudoruui, adiuncta febricula parva. ali- 
quautos et sitia sequitur. aliquantt etiam vero hanc pas- 
sionem sfQcopen appellaverunt, iii est amputationem, si 
quidem ab ossibus et nervis per siugula membrii patientes 
occidantur, cuni per sudorem mortiferum aoimam ob- s 
miserint. 

in ciirationibus vero oleum meliiium aut myrtinum 
aut lenliscinum cum vino austero in lanis reilactum et 
appositum stomacbo et praecordiis et umbilico syncope 
laborantibus abstinct sudorem. '<> 

aliud. in cubiculum aeris boni et neque satis op- 
pressum neque aestuosum ramulog virides myrtae et cetera 
similem virtutem redarguentia in circuitu iacentis apposila 
relcvant aegrotantes. 

aliud. myrta sicca et tenuissime creta et singulariter i5 
aspersa aut poUiui poleutae aut cretae admixta sjncope 
laborantibus abstinet. 

aliud. glehula multa de pariete aqua frigida perfusa 
et in circuitu iacentis appoaita et naribus odoratui appli- 
cata sudores abstinet et vires aegrotaQtis coufirmat. v> 

aliud. polenta cum vino granaticio resoluta et polata 
aul in cataplasmate adhibita non calida abstinet sudores 
et vires depositas erigil. 

2 et c; etiam p, aitis c; T ui (!) p. 3 sincopeii p, 

HCicopem c. i pa,tieiitAm oocadat C. 5 et cum. sudore 

mottifero jJ. amDiara amiaerit c, aiai . ijfiit (in marg. ' ob 

' snimam obmisenmt) p. 7 meilinain c. 9 illat | re- 

daotu c, in lonie reductum p. 9 Bjiicope C. 10 abstiaet 

C: retinet p (jr. exiXXiC). 11 et c: <m. p. 12 viride mirte 
c: roirte virides p. 13 ainiili ( — lia c) virtute cp. tedar- 
gueotia c; — tea p. 14 reievat c. 15 mirta p: amira c 

{fivQnCvrj IlioBC.). 16 aaperaa (fif. Diosc. 1, 165 Aetius 9, t); 
aspera cp. polente aut certe c, palente aut creta p. 

cretae; cf. Cael. Aur. ox. 2, 200. siuoope om. c. 18 

glennla m. de paiioe c. 19 odoratu c, — tn p. applicata 
p", — cita p, — cite e. 20 abBtinet c: retinet p (iten v, 22). 
coofortat p. 21 pulenta (hic) c. granatico c, granate j>. 
aa ant L 



- 158 — 

confectio ceroUiii siyplkae virtatis conTenieiis syn- 
cope laborantibns. recipit granatae nccae cortids 3 VI, 
aluminis scissi 3 l, cerae 3 101, olei lentisdai aot myr- 
tini -4- III. facies sic. granatae corinm tnndes et tenais- 
6 sime cemes, cum alnmine in mortario aimnl teres, et 
sic crassum cerotarinm admiscebis. 

LXV. Ad apoplexianL 

Apoplexia est dicta passio ab eo qnod mortifero icta 
corporis simul et animae concidant patientes. et est fm- 

10 lysis acuta nervorum qui singulis motibns membromm 
insenriunt cum animi compatientis insensibilitate. seqidtor 
autem patientes insensibilitas totius corporis et oppressio 
subita praeter rationem et paralysis, ut etiam repentino 
casu obmutescant et sensibns omnibus priTentnr. et aii- 

15 quanti in dextra parte paralysin patiuntur, aliquanti In 
sinistra. et sunt distantiae passionis duae. nam didtar 
apopiexia et paraplexia. sed apoplexia quam primam dizi- 
mus totius corporis esse intellegitur cum mentis et sensns 
paralysi, paraplexia vero in una parte corporis efficitnr 

20 aut dextra aut sinistra. nam ipse Hlppocrates senior 
dogmatum princeps duas distantias passlonis scribens in 
aforismis sic ait, solvere apoplexiam fortissimam impossl- 
bile^ imt)ecillem vero non facile. 

ob diligentiam vero curationis vomitum in praesenti 

25 provocabis ex ydrelaeo^ id est ex aqua calida et oleo, ad- 

2 Jfi cp. 3 bc (pro ce) p. aut: et cp. 47- IIL p: 
3 III. c. facifl sie pz om, c. 5 teres c: om, p, 6 ad- 
misces ep. 7 De apoplexia p, 8 dicta eai p. 9 con- 
cadant p, 11 cu animi pacigti z ^ sensibilitate c, cum animi 
(c al) insensibilitas compatientis pairio p^ (in marg.j nam om,p), 
13 rationem pi iactdm ( — tionem) c. 16 in om. c. wi- 
quanti c: quidam p, 18 totii corpibus c. intelHgitor q^. 
19 paralisifl p, — sin c, paraplezia om, c. 20 ipse ofn. p, 
ypocras c/ ypocrates ^) (Bipp, III, 717 lAps.). M am- 

foriBmis c, anffo. fsic) p, 28 vero om. p. 25 ydreleon e, 
ydroleo p. 



- isy - 

miito et modico sale. tunc el flebotomia iti pracdiclae 
paBsiouis periciilo adiiival. et lananim mundanim ex oleo 
citamaemelino involutionem adhibebis, et caput ipsorum 
ex aceto el roaaceo oleo embrocabis, et hitmorem col- 
lectum in arterias guttiiria et ihoracis, ex quo prae- 5 
focationis causatio efticitur, sicut in letbargicis apofleg- 
matismis depurgabis. etiam et osymel propinabis. norit 
enim incidere omnem humorem crassiorem. 

LXVI. Ad pleureLicos. 
Est autem pleurilis causatio In una parte pulmonia i< 
et hypezocotos id est laterum membranae, ex qua con- 
tingit fieri dolor lateri patienti. sequitur autem patientes 
febris aciita, dolor patientis loci ingens usqiie ad iugulum 
et palam. tussicula etiam et reiactatio flegmatis aliquando 
Tiscosi aliquando tenuis et spumosi aliquando sauguinolenti. i' 
et aliquanti super dolens latus schema lacendi libenter 
habent. et fit vel nascitur in masculis magis quam in 
feminis, et secundum aetatem seuihus magis quam iuveni- 
biis, in pueris vero difficile. et secuudum annualia tem- 



1 et 0711. c. predicto c. 3 camemilo (eici c: caJido 

(Cft. p, CB,° p') ]>. 4 oleo c: onlido p. embrocabia p: 

comprobabia (!) c. 5 io srciam c. 6 s. m Iita.rgiciB p: 

sicnt litsriuB c, apofiegmaticis p, ipsos matliismia e. 7 
etiBm oiimel (sicj p, tnn. c. 8 eoim et omnein h. c. om. c. 
CrasBiorem fcf. c. 59}: isfe'Tu (?) p. 9 De pleureBi p. 10 
plearitia: plenreticiH (sic) cp. 11 et 1 herpedio cota 1. c, 

ethipedi cocta L p (i. e. bipediocota). 12 lateri pacienti c: 

lateris patieotiB p ( — tiji°). 13 feb'a (febriciila) p. dotor 
lateria patientiB looi ep. iugQlum c, ingulu p (ciugnlum p"). 
14 apala e, pio(?)|ta p (piUam Cael. Aur. ox. 2, 91). ettam 
et c: e (eat) p. reiactatio c, reiectio jj (reiectatio p"). 15 
et om. c. aliqnantiB p, aliqn ( — qnando) c. 16 Bup c: 

BT (Bupra) p. iacenttH c. 17 et aic nascitur e, et fit et 

nascitnr p (cf. c. 71). 16 etates c. magis ovt. e. 19 
htnalia (eic) cp. 



r 



— 160 — 

pora frequenter hteme ct autumni Hae contmgit, et magis 

quando hiems inchoatur, verDo autem et aestatc diTDcile. 

peripleumonia vero est causaljo iu toto pulmooe, 

ei qita contingit tumor fieri in visceribus. sequitur autem 

5 aegrotoB febris acuta, thoracis gravedo cum rontracLione, 
et supino magis scbemate et allius capite iacere delectao- 
tur, iu latns vero^dinidle. sputa etiam similiter ul 
pleuretici proiciunt et Uiiguam subalbidam proferuut. tuac 
accessionis tempore anhelitus increscil, rubor malarum io 

10 vultu ostenditur. peiorante vero passJone cum ad ultimum 
venerint aegrolanles, stridor ille interior gulturis resoaat 
quem Graeci rogmon appellant. 

erQciuntur frequenler ex anlecedentibus similiter 
causis quibus et synanchica passio efficitur. aliquando et 

u violento percussu lontingit aut concubitu plurimo aut in- 
digestione, aul si quis pondus grave baiulaverit ct post 
ipsum lahorem siUens nimis frigidam potioncm grae- 
s umps erit. 

m curationibus autem si nimius fuerit dolor oporiei 

10 in brachio flebotomiam adhibere, si tamen ventris solulio 
minime impedieril, ex ep scilicet bracbio quod fueilt 
patienti lateri CDnlrarium, id quod antispasiu vocaDt, el 
tantum delrahere quantum aetas el virium quatJtas el 
rcgio et tcmpus et cmsa et magniludo poposcerit. et si 

i& venler non feceril, blando et chalastico clystere de- 

1 contingit j>; om. e. et tmgsa c; om. p. 9 ^ISMJltt 

biemB: qQOtiena (_pro qiio iems) c, q [qno) yemis p. 4 4 J*r 
qao c. in oin. jj. autein om. c. feb'c (m^ p. 

9tTaco6 c, 9toe p (gctctoi j>'=). 6 capite c: a capite p. 8 
propiciante lingniuii c, proictuat liQguam jj. 10 ii nltU 

veniut egritudlea c. II iUe | t^or p, ille inferior c. te- 

BOnaQB p. 12 ragmon c, regmoii p. 13 efScitur c. ti- 
militer etc cp. 14 ainancia c, — cbica jj. efBdtor oi«, c, 
15 m marg. p" I & ccnta. 17 BumpBerit ;). 19 autem C 
vero p. 21 ex eo. s. p: et os silibet c 32 id qoodi nt 

(u p) quod (4 c) cp. antiapann c, a tipasl p. 25 veutei C: 
uaire p. clirteri c. 



— 161 - 



dncendus erit ex decoclione cantabri et oleo et mo- 
dico sale. 

aliuH, marriibtiiin, ysopum, puleiiiDi, oninia tria 
simul in aqua decoques, et ciim modico melle ipsam de- 
coctionem potui dabis. desinet dolor. :> 

alitid. si forte Uioracis nimia fuerit strictura, rogente 
tiimore patientitim locorum, maxtme si et viscosum <^flegma^ 
ostendilur, faenum graecum coques eo modo quo auperitis 
ad tussim aridam conscripsimus. 

aliud. tritici farinam crassam, id est similam qiiam lo 
mola ceciderit, <^atit^ farinam hordeaceam simul coques 
.in decoctione aneti et marrubii et sacculo inclusam quo- 
tienB doluerit appones et loca dolenlia vaporabis et lana 
molli ac munda ipsa loca tutabis et fasciabis. aut lenLi- 
culam testeam vel aeream calida repletam appones ob is 
mitigaudum dolorem. 

si vero sputa tenuia et spumosa emiserit, sacculo 
ex sale torrcfacto vaporabis, et postquam vaporaveris, 
calido sabano sudorem deterg;es, et sic medicamentum 
dia tessaron id est de quattuor speciebus confectum ap- bo 
pones. et conlicitur sic. recipit cerae, picis siccae, re- 

3 marubium cp. pnlegium c. tria c: trita p. 4 

decocta cp. ipaa decoctio potui ({jotui om. c) data cp 

(dabis ante corr. p). 5 desinit j>, deBJn (sic) c. dolores 
ante cvrr. p. 6 Btructnra p. 7 si om. c. et; ex cp. 

viflcosutQ flegina: visooaa (sic) cp. 8 oBtendit C. fen gc p, 
fenu greoi c. coqtuB c. quo c: om. p. 9 acripaimuB p. 
10 crOBBam ep. aemUa qi mola ceciderit c, Bemela | q, 

ceciderit p. aimilam: cf. Gal. Sl, 121. 11 mola: cf. JPlin. 
18^ 72 Bq. ant addidi. ordeaceam c, — ciam p. simul 
coqa p: Bi quia c. 12 in c: ex p. saculo incluaa cp. 

14 ac c: et p. loca om. c. tubabis p. lenticula 

testata vel erea calida c, 1. eream vel testeam c. p. 16 

obmittigaudum J), ; ob mitig. c. 17 tennia c: ieiuna p. 

Hpumoaa {G. A. ox. 2, 117J: Bpumam c, BpumaB p. emieerit c, 
— rint p. 20 diatesaron r, diateaaeron ji (cf. C. A, ox. 8, 112). 
confeGtum apponea i. de IIII. speciebns confeotnm (»ic) p, id 
est — coufeotum om. c. 21 R c: im. p. oere c: co p. 

CaaslDS FoLii, ed. V. Koa. U 



no- ^] 



I 



I 



— 162 — 

sinae lerebintiDae, iris illyricae, omDium quattuor paria 
poDdera. tundeg ireos <^radicem^ et tenuissime cernes et 
ceteriR leslo igne resolutis et a foco depositie et leriter 
infri^dalts superasperges, et movebis donec coaguleottir. 
i et eiinde magdalia Tacies, et in linteolo densiim iodiiceE 
et appones. hoc antem emplaslrum cum diligenter culi 
inhaeserit, dolores miUgat. hieme vero si forte dunim 
fuerit medicamentum, praetactis digttts modico cyprino 
oleo ad molles carbones tnalaxabis. 

i*> sed si forte aliqiia tensio in praecordiis inspicienlis 

digitls praeter elTusionem rentris ocrurrerit, trispermo id 
esl tribiis seminibus in aqua mulsa adiecto modico oleo. 
simplici decoctis cataplasmabis, hoc esl ei tritici poUine 
et faeni graeci el Unt seminis. et postquam tuleris caU- 

isplasma, calido sabano deterges, et oleo cyprino tepefacto 

non solum praecordia sed eliam celera quae dolent per- 

ungues, et molli lana operies et fasciabis. et a vino et omni- 

huB cariiibus omnino abstUiebis quousque minuattir febris. 

sed si forte sitprascriplum flebotomi usum aut viriuin 

M imbecUlttas aut solutio ventris impedierit, topicis adiatoriie 
uteris id est localibus. praeterea saDguisugas ipsia lods 
dolentibus appones, cuius adiutorii usum superius in em- 
pyemate conscripsimus. 

I irie illirice p, ntiriUmce c, omi mi c. om. p. wi> 
posder& p: pari poadere c. 2 timdcs yreoB («c. nd.} c: 

yreoe tnndeep. 3 levitfir: leaiter cp. i aapeigii et moTei 
{— nes e) cp. 5 migdalia cp. !aeia cp. lint«olo deiua 
p, lintheolnm teosDm c. induciE cp. 6 apponia c (— ne* p\ 
hoc vero (sic) p: om. c. T durum pt dDctnm c. -6 boc 

(ante med.) add. p. tum (poet med.^ add. p- capriao c, 
cipriBo p. 9 molles c: raires (?) p. 10 inaptcieBtiti 

— tibnB cp. 11 trispermon cp. 16 et primo tep. c. U 
precordiig cp (non p. eolnm p). etiam om. c. 17 operis ep. 
18 abatinet c. qnonaqoe minnatQr fne) febrea p: gnftndo 

micu^t febiee c. 19 eupta scriptum p: SS c. 20 ventni 
solntio p. tipicis c, thopicie p. 81 i. localibue p: tm. C 

32 adintoEii nenm ci adluEii (l & adin. in marg. ^ »ic p. «1 
ipro e)piemata fncj c, epimate p. 23 sciipeimns p. 



— 163 - 

si vero cogeDlibus febribus sub iugenti siccitate cor- 
poris doluerliit laborantes, ptygmatis id est panois calidis 
ex decoctioDe faeni graecl et aueti adiuncto oleo uteris. 
post haec etjam cerotarium ex diacbyloQ confectuni ap- 
pones, quod superius in tetanica passtone scripsimus. aut t 
cerolarium pleareticum ei oleo cyprino confectum et tiu- 
teolo deosum inductum similiter appones. et conficitur 
sic. olei cypnni 3 VIII, cerae 3 VI, adipis asinini et 
faeni graeci moUti et meliloLi, omnium trium -r binas. 

electuarium pleuretjcis et peripleumonicis conveniens i» 
dia toD picron amygdalon a Graecis appellalum id est ex 
amaris amygdalis. recipit aulem nuclei leviter torrefacti 
et lini seminis similiter torrefacti, ambarum specierum -r- 
singulas, amygdali amari decoriati leviter torrefacti ^ XVI, 
faeni graeci moliti ^ VIII, dragauU tuosi et creti ^ VI, i^ 
mellis despumati quod suffecerit. 

aliud. post minutum dolorcm si forte sputa puru- 
lenta proieceriut, dia prassiu superiiis io ptliisica passione 
conscripti cociearium I cum faeui graeci suco ieiuDis et 
ad vesperam potui dabis. so 

aliud. catapotia becbica, id est lussicularia, vesper- 
tino tempore cubaturis in ovu sorbili aut certe tepida 
aqua dabis. et somnum provocant et tussiculam mitigaot. 

aliud conveniens maxime is qui cum solutione ventris 

2 tjgmata c, pimata p (ptlmata p"). panuia calidis c: 

pannos ca. p. 4 etiB.tQ}j: et e. dichilon cp. b qnod — 
(7) apponeB om. c. 9 moliti c: molliti p. et melilolJ on 
-j .II. p. 10 elac c, Erro p. 12 ?- cp. antem om. p. 
nncleam etc. p. 13 et 1. a. eimiliter om. c, torrefiusti 

addidi. ambaTl spebas .j. EtograE c: at^sj (pro Qtrioaqiie) 

t^. -j .1. p- 14 decoriati c: discoriati p. siml' torefacti 
(kic) c. 15 moliti 3 VIIII p, melliloti 3 VIII c. tracanti 
C, dragat. p. 16 m. dispnmati q. sufficit cp. 18 dia- 

praeium c, — aii p. tieica cp. 19 conacriptum c. cocl'r 
j), eocl' c. cura fenu greeo (otn. auco) c. ieinnii c. 20 
ad TeBpenim {pm. etj c. 21 capucia c, catapuciaa p, 

bethica c, bechicaB j>. toesicalariaB ji. 22 ova aorbilia ep. 
S8 et c: qne et p. 24 ia; hiB cp. 



— 164 — 

(toluerint et sputa sanguinolenta emiseriDt. (lia codyon 
electuarium veEipertino tempore dabis. habet enim vir- 
tutem toUendi pleureticis «iolorem et somnum provocandi, 
quod Graeci anodynon ypnopion dicunt. 

i LXVU. Ad caniG rabidi morsum. 

fn primis, faoc est in praesenti, morsum ipsum 
medicinali scalpello circum incides competenter et sale 
contrito asperges et sanguisugas et cucurbilas appones. 
attrahunt enim venenum sanguini canis commixtum. etiam 

10 et cautere vulnus inures, quo possit supra dtctum Tene- 
num cum scara, quam dos crustam dicimus, in eodem 
loco retineri, ne saoguinem persequendo usque ad vitalia 
omne corpus iovadal. et ipsa vulnera apposidone medi- 
camentorum acriorum mutto tempore servabis, usque ad 

iG XL diem vel eo iimplius. praeterea piscts salsi carnem 
tntam vulneri appones. 

medicamentum aliud. nuces combures et ex ipsa 
favilla cum aceto cataplasmabis , et desuper spongia madi- 
data operies et fascioiabis. et a vino et omnibus carnibus 

ao et leguminibus aegrotum abstinebis. poscam vero sub- 
acram diurnis diebus per dies numero \L bibendam dabis, 

1 dioco diomelau c, diacodion elact p. 3 pleureticia c, 
pleoretiB^. i anodiu ceipon c, anodmon cepnBon p. 5 

Ad tabidt (eio) canii moraum c: iira tit. in textu Medicamen- 
tmn 9 p, in tnarg. p" de morgn cania mbioai (Ad canis ra- 
bidi BxtiTsaB ind. p). 7 circu Icideg c, ciicnm dea p. aale 
contritimi c, salem tritum p. 8 aeperga^ p. apponia c. 
8 enim om. c. eanguig cani (sic) c, canii aanguini p. 10 
et ow. p. cauteri c. ionriH {1 urinia c) cp, quo: qni Cj 
quod p. 11 Bcara c, schara p. 13 nlcera p. 14 mnlti 
tpr c. 16 XL p: om. c. aalsi j;: aasi c. 17 medicamen- 
tum om. (Al') p (appone medicamentum Alind misceB c. ele. c). 
et om. p. 19 a p: om. c. 20 poeca uo eubaram (sie) c, 

^''ca fi eb' actn (in marg. p" 1 5 ^''ca sub acra) p. 21 

dintnmis p, di£mia c. per dies XL bibendu dabie c, nnmero 
aexaginta dabis bibenda p. 



H _ 165 — 

^l nDn solum exti'insecus, sed inlrinsecus certis potionf- 
bus infra scriptis rsbidi canis morsus sanantibus ab 
initio dando cnrabis. 

potio ad canis rabidi morsum. cancros fluviales vivos 
in olla aerea rubri aeris combures siipra carbones donec f> 
cinerescant, et expendes ex ipsa favilla dracbmas X, et 
adiunges turis masculi dr I, gentianae tunsae et cretae 
dr V, 4jt exinde dabis bibere cum posca ieiunis per dtes 
numero XL. 

alia polio rustica fortioria virtutis quae per triduum "> 
datur ad morsum canis rabidi. cani pecori animali homini, 
ad omnia ita facies et dabis. mittes in partes II aijuae 
ad modnm librae unius et vini veteris dimidiam partem 
carei quantum lenuerint IIII digiti, cumini tantundem, 
bacarum lauri grana V, radices de cesisboum lotas V mi- '5 
nores quae possint habere scrip VIIII, quod cesisboum 
habet folia similia feniculo. quae sunt sicca lundes et 
cernes et radices separatim tundes, et sic in mortario 
simul vino adiecto modico mero usque ad iiltimam tenui- 
tatem conteres, et omnem humorem sive vini sive aquae ^u 

1 Bed intrinaecuB om. c et ante corr. p, add. p" in inarff. 
certis c: ceteria p. 2 ifra c, 1 (sie) p. rabidoB c, morsoB 
c, rabidi c. morsum p. 3 curabia c: sBiDabis p. 4 ad 

moraam c. rabidi j>, ad caniB mor«um {ont. r.) e. flumiiiales 
p. 6 erea om. c. rubpi ceria e, rub' eris p. com- 

buriB c, — res p. 6 eipenda (sic) c: tolles p. 3 X e, 

dag S p. 7 dr I. j), 5 I e. tuoBe c, tuse p (contuBe p'^). 
8 df. V. j), 5 V. c. 9 cnraero p: om. e. XL c: 55S. p. 
11 cajii pecori c: canii pectorie p. 12 facia cp. et mittis c. 
II. portes aque p: iu partes II atqne c. 13 et viui veteris 

otn. c. 14 careri quatu c, catn qy p (i» marg. p" carefi 

gtu). 16 baccarum c, bacaa p. grana V p: 3 V. e. de 
cems boT milotOB c, de cesia boiau lotas p (;[fOis ^orav?) 16 
que c; quam (Q p. poaait p, poBstitit c. Bcp. Vnil. p, 

3 IX c. ceseis boum c, eesi& bouiu p (boinu p"). 17 

fenicoli c. 19 eimul udo a. p, sibi i uno a. c, ad u, 

lenitatem p. 



adraiscebis, et In ampulla redigefi et dabis. sed prOill 
rim poUonis primo dabis I cocieariiim olei spani sorben- 
dum, et sic super dabis potionem. tridno recle per sin- 
gulos diea cyatos temos aut quaternos, secundum aetatem 
I D tmiuscuiusque, in potione dabis. 

hi autem lyssodecti, id est qui rabidos morsus in- 
currerunt, si ab initio secundum rationem quod Graed 
caia logon appellant, minime fuerint curati, post XL vel 
LX dies bydrofobici efficiuntur, id est aquam timenles. 

10 et est acutissima et molestissima passio. est namque cau- 
satio in stomacbo et corde ei veneno canis concepta. 
sequitur autem qui laboraverint ei aqua tumor stomachi 
et cordis. difflcultas etiam transvorandi potus aut ex toto 
negatio sequilur et singultus. tunc iocrescente passione 

u ipst cum insanire coeperint, veneno pervasi vocem latratoi 
canum similem emittunt et praesentes mordent et aqa) 
perCuBi vehementi raptu interflciuntur. 

LXVIil. Ad phalangionis morsum. 
Caponis cerebrum cum pipere modico et rutae hor- 

1 ai(d)migceB c(p). ampullaD) p. redi^ cp. pp 

m pola c, pp nttii potOem p {in marg. ji" 'i kii, pp vini po- 
tioniB). a cocl'r p, cod' e. 3 soperabiB p. tndu tecto e. 
4 cietoH c, quiatoB p. 6 in potione: potioaem ep. fl bii 
aii lisodeati e, hialiflodera p (ik marg. hif au. ligodeti p*^). 1 
quod: quamp, qui (q) c, 8 catalogOQp, catalogim^. 8 ?■" 
Xli. I XL (sicl dieB c, post qnadragesiia vel «esagcBim diem ji. 
9 ^rdrofonici c. 10 moleata p. Et a na) cato p, e qm 

causaco c. II ei: et c, et ei p. 13 a. a. laboranmt (tio 
— veriiit) ex aqna mor etoOcbo et corde c (addidt quij: a. &, 
laboraDteH tumor atomacht et cordis p. 13 etiam p: et c. 

aut — aingultus om. C. IQ mordunt p. 17 „raptu inter- 

ficiantor" C. A. p. SH3. 18 Ad apalangionis (falangionil 

ind. p) motBam c el ind. p (in p pro rubrica kgittir Medica- 
mentnm 9)- t9 A,poIe p (A rabr., sed in marg. pro litt. 

initiali pmetcribitnr c) CAponia c (ef. Flin. 29, 8S de gaH- 
linaceoTum cerebro). rnta ortice p, mte (om. ort.) c. 



- 167 - 

llnae viriilis foliis numero X cum posca poUoDe utia 
ieiunis totum potui dabis. lioc per triduum facies, et ex- 
trinsecus ab iuitio ipsa hora qua inorsus fuerit pnmo im- 
pones herbam quam dicunt zaccarionem sic integram in 
loco ubi fuerit morsus, et cum arefacta luerit, alterum fi 
foUum viride mutabis. boc per Iriduum facies cottidie, 
et cum se ukus oatenderit, avellanae pulpam conteres et 
apponee aliquantis diebus. post kaec appones cataplasma 
de potline hordei el suco uvae lupinae. coques eundem 
sucum sincerum et inductum appones quam diu se scara i< 
levet, id est crusla, ct cum se levaverit tali medicamento 
in cicatricem induces, id eat adipes anserinos, coagulum 
caprinum, radices cerdae quae latiora folia ostendit ruta 
silvestri, et oleum stellionis in quo vivus fuerit necatus 
et in ampulla in sole et aura caniculari tcmpore diebus v. 
uumero XL fuerit suspensus. aequis ponderibus lundes 
in se omnia et appones ad locum tam diu quam diu ad 
perfectum sanetur. interea ipaum patientem admonebis ne 
forte ignoranter in clbo avellanas accipiat. sicuti ettrin- 
secus iu cute morsui apposita avellaaa venenum ad sc n 

1 foliis: folia cp. potionem .1. c. 2 tot potni p: 

potu potni c. 3 ipis ore quo moditu f. c, ipEiua qua mOT- 
ditug f. p. ipoii(m c)ii cp. 4 qaccanoe p, faccano) e. 

6 foliam om. c. cotidie facis p: facis cotidie c. 7 nlcus 
p": uultna c et ante corr. p. 8 apponis c. 9 BUOuin cp. 

coques in eundem s. ep. 10 quam diu se c: quam diuiee p. 
acara cp. 12 in om. cp. t. m. cicatricem inducis p, t. 

m. cicatrice ducis c. i. (id eti) sic cp {pro acc. vel recipit). 
coagulatum c. 13 certe c, cde (i» mar^. p" ceae) p. 

lartiora; laaoris c, Ifttfins j) (latflna jp^. rute ndnFe (ailveatre) 
p, mte ailveatris c. 14 atelionia c, Btelcoia p (cf. Plw. 39, 

90. 73). vivus p": vinua c, h-nmns p. neccatua p, ieot« 

(iic) e. 16 numero jp: om. c. SL c: XI p. tudis cp. 

17 apponia c. ad perfeotnm c: ad perfeotaoi (afp&j sic) p 

{xmde p° in marg. apfoa aanatoe = a perfecta sanationa pro 
ad p. B.). 19 ignorat' c, tagrat ^i. 20 avelana c. ad 
ae dnoit c: adncit j>. 



r 



ducit, Bimiliter comesta ad aeinet iotrinsecus veneDum ad- 
ducendo homiuem necat. 

LXVllll. Ad scorpionis iclum. 
Scribes in charta rudi hoc nomen A^CTT^IC et posl- 
s quam scripseris pUcabis. pones in tpso puncto per cuss urae 
chartam conscriptam et Irahes illam usque ad locum ubi 
descenderit dolor, et confestim sine dolore eflicietur. hoc' 
fysicum (le Tiri iUustris <^vindiciani/ est. etiam et the- 
riacam. diatessaron in potione vini dabis. 

^^no LXX. Ad fugandos serpentes. 

^H Capillos de capra aut mulieris aut cervinum cornu 

^^^ aul fel fumigatum serpentes fugiunt. 
^^1 aliud. cerrina pellis substrata facit oon timere ser- 

^H pentes. 

^Bls LXXI. Ad epilepsiam. 

^H Est autem epilepsia siibitus corporis casus cum spu- 

^V matione et raptu membrorum elfectus. et sunt dJstantiae 

^^ passionis duae. aliquando enim sub diverso raplu mem- 

brorum eHicitur, aliquando cum somno. sequitur autem 

so palientes, ut diii, subltus casus, aliquando cum con- 

. tractione corporis membrorum, aliquando cum oppressiooe, 

t3 Ad e. L til. c (= ind. p): Eiperimentam bonnm. 9 
pro rahr. p. i Scribes c, — bes p. mdi p: om. e, 

ARcic c, A Ij p c p. 5 piiCELS poDes cp. pancto p; pntec C. 
G carta couBcripta cp. trahis (trabia c) illa cp. T et <m. e. 
efficitui cp. 8 deu illuEtriB cane et z tiriaca c, de niri 

illnHtria dari etiam et teriaoe p. 9 diatesftfe ji)ron cp. 10 
De capigo. ^ rabf. p. 11 CapilloB: CapUlorum c, Capigoc 
(gicj p (cf. Plin. 3S, 70). 12 fQgiunt j): fngat c. 18 ndt- 
1 stracta p, Bnbacripta c. 15 Ad epilensiam c (ind. pj, Dt 

hepileDBia p. 16 epilenria cp. 17 effecta, cp. 18 enini 
Hj^ e. aub c: cam p. 19 autem nt diii p. p. 80 «t 

T- UqaaDdo p. 21 corporis an, p (corporis Tel membroniBi c). 



^ _ 169 — 

Bpnniatio etiam et iDsensibilitas el teiiebralio. in hiB 
ccrebrum palitur et omiiis ncrvositas a cerebro descen- 
dens sub melancholico humore «t frigido flegmate. ali- 
quando a stoniacbo patiuntur. est enim stomachus multis 
nervis seosibilibus perplexus. et si forte, ut dixi, a sto- s 
macbo passio fuerit nata et cerebmni petierit, accessionis 
tempore fantasiae oculis efflciiintur, ut illis quibus suf- 
fusio imminere osteuditur. etiam et vapor quidam in eis 
ab inferiore ventris parte super fertur, quo vapore mi- 
ninga pulsala concutilur, et cadunt. aliquotiens vero lu 
sub melancholico humore laboranles difQclle cadunt et 
ieiuni flegma subamarum et spumosum in faucibus sen- 
Uunt. aliquando et cibos non digerunt, sed crudos post 
cenam emittunl. et est molesla passio maxime infantibus 
breyissimis et noveilae aelatis pueris. lit vel uascitur ii> 
omni tempore, sed plus verno f requent are manifestum est. 
in curalionibus autem in piimis a tergo inter sca- 
pulas circa spoudyji locum praevaporabis spongiis calida 
aqua expressis. aut canlabro in linteolo ligalo et calida 
ebullienti iiifuso et expresso vaporahis, et sic scarifabis io 
et per cucurbitae raptum competentem sanguinem de- 
trahes. eliam et slomacho, ubi ferrum operari nou po- 
terit, sanguisiigas appones eodem modo quo superius in 
empyemate conscripsimus. et post delraclionem sanguinis 

1 hiis c. 2 a om. c. deHcendentis c. i enim p: 

ftotera c. 6 ^pleiuB p, pflexj c. 6 paaaio c: om. p. 7 
ocnli e. efficiimt p. infasio c. 8 Iminere p, T taiore c. 

in om. c. 9 interiori c. superfertur (iet") e: frequenter j). 
niininga e; imirigaj). 10 concutitur c; '^ticunt (— curritor) jf. 
aliquando (ont. vero) c. 12 flegma ora. c. HUDBpamoaum p. 

18 eibos c: carboneB {pro carnes) p. 14 emittunt om. C. 
in iaf. p. 15 breviBBJmiB c: parvulia p. 16 vemo tom- 
pore e. 18 circa om. c. spondilii c, Epondilioram p. 
prevaporatia p, — tiua c. calidis aqaa c, ex calida aqua p. 

19 calide bullieDti p, oalide ebulientis c. 20 infundo ex- 
preaso e. Bcarificabis cp. 21 per c: poatp. oompetente 
sangniB c, competenter aanguinem p. 23 apponas c, — nis p. 
84 epimate p. 



— 170 — 

faetaai, po§l mirai Tel doM dKs a foite mter a solito 
ofBdo abstumerit, clystere svUednceiidiB erit ex de- 
coctioiie coloqiiiiitidis ei lielae eC cnlabri cwo melle et 
oleo Teteri ei afronitro. enmt praelerea dBriras ebdo- 

5 madis in lectnlo costodieiidi, et capst embrwe cm^aiidom 
ei rosaceo et aeeto, qood oxjrodiiioa focant, aliqoando 
et castoreo admixto, maxime si fbrte bieme contigerit. 
sed qHMtet ante capot presms detondere ei sic corani 
ipsi capiti adiubere. et postqoam embrocaTeris, capot 

lopileo operies. post haec sommitates manoom et pedom 
oleo reteri aot sicyonio perongoes et temrissimis ac ie- 
yioribos fasciolis ligabis. etiam et castorei ^ I ieionis in 
potione aquae mulsae dabis, nngolariter aot foliis rotae 
hortinae admixtom. 

i^ si rero sob melancliolico bomore ieom insonmietate 

foerit passio^ epithymi decoctionem diumis dielNis ieiirab 
dabis aut die inter diem. post haec yespertinum laTacrum 
adhibebis. sin rero sub crasso vel tenacissimo humore 
fuerit passiOy oxymel ieiunis ddus ex ysopo et peucedaoo 

20 et puleio et origano confectum. nec non etiam et cocor- 
bitas cufas id est <^\eny cum appositione deduces in 
primis spondyli loco et spinae et lumbis, noTisslmo etiam 

1 I. yel .II. jp. a solito of&cio p: solntd officiu c. S 
clisteri c. 3 coloqtdntide cp, 4 olei yeteris jp, — ri c. 

et aflronitro erant «Ptoica d. e. jp^ et affef pterea d. e. c. 5 
embroce p, embrice c. (caput . . .) corandi cp. 7 forte 

am. p. contingit cp. 8 an (ante) c: aat p. et nccurS' 
du% quo expica adhibere c. 9 embrocabis e. 10 piUeo p, 
paleo c. operis ep. i. articnlos cidd. p {post pednm). It 
laBciolis ligabis pi fjMciabis e. eilam et: Et etiaa p, 

etiam c. 18 rute ortine ep, 16 epithimi (epi^^i p) oe- 
coctione cp. diumifl c: dratumia p. 17 yespertinnm p: 

intestinum {om. lav.) c. 18 tenuissimo c. 19 ez isopo ei 
et jBOpo p. peucidano cp. 20 n. n. e. et cncorbitem L 
cufa« (cf. Cael. Aur. p. 675. 297. 31 sq.) cfi apporitione de- 
ducis I p^miB c, n. n. e. et cufas apponis Iprimis p fcf. 
c. 77). 22 Bpondilifl locuB c, spondiliomm lociB p. no- 

viBBimo («tc) cp. 



— 171 — 

tboracl et praecordiis, in fecniDis rero et pubelenus sub 
umbilico et inguioibns. post haec cucurbilis cum scari- 
fatioue uti oportet in utraque capitia parte tuxta aitriculas 
in ipsis arteriosis locis, aliquando et Teuam mediajn si 
eitantior apparuerit in fronte incides, el post III vel V a 
detractionis dies ptarmico medicamento, id esl sternu- 
tatorio, nares sicut in lethargicis apoflegmatizabis, et posl 
dies 111 apoflegmatisino eipleto ieiiinis es radicibus vo- 
mitum proTocabis, et cibis inprimis triticeis et bolerosis 
natries, nam Graeci sitodis ce lachanodis dicunt, tiovis- 1^ 
simo vero variis. obserrandum autem a carnibus suinis 
et bubulinis ac caprinis et a legiuninibus universis et 
a viDO et lavacris usque ad menses VI. 

IrociscHs <[conveniens> scotomaticis, id est qui subito 
ante ocuios tenebras patiuiitur, et spiritu inflatis epile- i: 
pticis. recipit autem Tel leporis, castorei, turis masculi, 
murrae, omnium III dr singulas, mustelae iecoris sicci 5 
III, aceti cyatum I. conlicies et facies trociscos drach- 
maies et dabis cum passo aut cum mulaa per dies VIl 
aut VUU. ^ 

1 torace c, thorace p. i et inguinibDH C: iaguinibna p 
(eb in inguinibue p'). ononrbitas c, — tam p. Bcari- 

ficatioue cp. 3 utramque c. partem c , utrasque c. parteB p. 
4 et c: etiam p. vena media ai (^ei p^^tantior appanierit 

in fronte p, veua media z anfior I fronte c. 6 p^ III ul' V 
detractioniB obtmico C, poat tertium yel quartum detractioois 
diem optarmico p. 7 apoflegmaticabiB {pro (abia) c, apo- 

flegiaati dabis {pro — diaoia) p. 9 olerosis cp. 10 

nutriB cp. Ka c: quod p. aitodia celaconodia cp {aiztaSeig 
*ai XaiavmSetq). dicuat cr Tocant p. Noviaaimo — VI | 

c (f. 90" exti:): om. p (cf. C. A. p. 398. Gal. XI, 372 etc). 
11 autem: aut c. suiniB (?); sarioniB c. 12 et {ante a 

leg.) ont. c. 13 et om. c. 14 convenieDS addidi. acoto- 
matico c, Bcotobc'p. L qui c; i. in qno p. 15 inflamati c, 
infl^amaa p. epilentioia (wt semper) cp. 16 9 '5'- autem 
om. p. 17 omi .III. df rmgfas c: an. 3- I. ji. 18 oon- 

ficis et facia (fac c) cp. drftgmalea cp (item infra), 19 

aijt {post dabis) add. p. 



J — 172 — 

aliud. trociscus conveDieoB epilepticis qui cum 

nore membrorum accessionem patiuntur. recipit castorei, 

abrotani, radicum panacis, omnium trium 3 UII, piperis 

albi, rutae liortinae 3 biaas, croci et cyperi 3 singulas. 

, B aceto colliges et racles trociscos ilracbmales, ex quJbus 

unum in potione dabis, habiludiae corporis fortioribns 

' cum Tino mulso cyatis llll, debilibus vero cum aqaa 

mulsa. oportet autem patientes post acceplam potioneni 

currere. et post baec epithima dia spermaton aul dla 

10 samsucu appones, et sanabis. 

ad epilepsiam. hirunilininum pullum de primario fetu 

luna prima apprehendens apertes, et invenies ^lapides in 

ventre^ unum formosum et alium malefactum. et ila ut 

terram non tanganl, ligabis in pelle vitulina aiit { 

is et in collo aul in brachio sinistro suspendes. 



LXXII. Ad lumbricos. 



it c errini 1 
eln^B^ 



Fiunt vel generantur lumbrici, quos (^raeci elm 

dicunt, plerumque ex multo cibo accepto aut indigesUoDe 

frequenti. sequilur aulera laborantes morsus stomactii et 

a ventris nuUis praecedentibus causis, et tussiculae modi- 

cissima ex causa provocalae, somni etiam flegmatici id 

3 9 cp. 3 Bprotani ep. radic cp. omi fnm 5 mi 
c: aa. 3 lUI. p. i rute ortiiie 3 binae c, r. ortine ■miii- 

tatem an. 3 11. p. cocti z cip'iii 3 eingrag c: cc piperiB 

an. 5. 1. p. 5 cum aceto p. colligiB {— g c) cp. fMU 
{fac^ cp. 6 naum p: jma c. I poicOne dab' 0, daJ>' I 

poltoem p. habitndinem e, iuita habitudinem p. 7 c. Tino 
mulso (c. -vinnm mDUum c) cp. 8 mulaa oni. c. 9 epithimia c, 
epitb'a jj. diasam eacnm e, dia a^uc ji, 11 epileimam ep. 
12 prima lnDa p. invema unum p, iQvenieB in unum C 

(laeunaia explet Biosc. 3, 60- ceteriim e{. C. A. p. 315). 13 
malfactum p. et: aed cp. ita nfra c, ita ut Ua p. H 
taugat et ligaa ep, 15 et collo p , 1 collo c, in ont, p. 

BQBperidat C, — dit p. 16 De Ittmbricja generatiB ex mnlto 

cibo p. 17 ^mictaa c, almitoB ji. 20 modiciBBime ex caoM 
proTocante (— cate) cy (cf. C. A. cftrOB. 4, lOGj. 



■ — 173 - 

•^mi salivam per os osteDdentes cum soliitione corporis, et 
eiurrectio sine ratione et pulsus inaequalis, aliquibus 
vero et fastidium, pueria etiam dormientibus masticatio 
efBcitur cum modica iinguae eiclnsione. scliematizato 
etiam ore iacent, similiter ut illi qui post nimiam opera- s 
tionem resumunt. et post diastema temporis modicissimi 
aliquotiens cum clamore exurgunt et cito iterum deponun- 
tur et dentibus dormienles strident. contingit vero hoc 
quotiens ipsa violenta iasurrexerint animalia. etiam et 
aliquibus occurrentes stomachi nausiae et morsus causa- lo 
tionem faciunt. aliquando et reiectantur slngulariter aut 
cum aliquo humore flegmatico aut cholerico. 

curationis Tero tempore maxime in acutis febribus, 
si et constrictio fuerit ventris, cataplasmandum ex lini 
seminis et lupini farina pari modo commixtis et cum mulsa i^ 
aqua concoctis. cataplasmabis, oleo violaceo umbilicum 
tauges et molli lana operies et rasciabis. et post eipletos 
cataplasmatis dies cerotarto ei absinthio et oleo cyprino 
confecto ventrem sub umbilicum usque cooperies. et si 
Tenter abstinuerit, in infantibus balanis iniectis depones, «» 
in aliis vero perfectis aetate clystere ex decoctione ab- 
sinthii admixto melle deduces. et potiouabis frequenter, 

1 per OB otn. c. 2 ezBnnrectio i) , einrectio c. 3 

donnientibaa om. c. maaticatio: cf. C. A. 1. c. f. 534. 6 
iaoentem c, — tee p. qnidem. cp. 6 diaatema c; diestemft p. 
7 cnm — (9) qnotieDS om. c. 9 etiam om. c. a. et oc- 
cnrreittes p. 11 reiectant c, reiortantar (sic) p. 13 i. a. 

febribna quod eaae Bolet. ai et constrictio p, L a. febribna ai 
ex conatructio e. 16 cum aqna mnlsa p. 16 nmbilici oon- 
tangis p. 17 operiB cp. 18 ex c; et jj. 19 confecto 

om, c. seater sub umbilico ueqae cooperia c, ventrem aimal 
neque sub umbilioo operis p (»c. mediia partibuB Catl. ehr. i, 
128 etc). 20 in otn. cp. baUnis p: om. c. inectis c, 

leptia p. deponis cp. 21 clieteri c. ex oni. cp. 22 

deduciB cp. et potoab' freqnenter maiime p: et pocone 



— 174 — 

maxime piieros, myxarum el myrtae et coriandri seminis, 
omnium trium specierum decoctione. 

epithima ad lumbricos eicludeDdos sive necandos. 
recipit farinae luplni tenuissimae -^ U, absinthii coDlusi 
5 et creti -f- I, myrtae viridis S. miltes in girba, et in 
uno diligenler contusis, optimo melle coUiges et in lin- 
teolo illinitum medicamcntum visceribus mediis impones. 
aliquando vero medicamento supra scripto admiscemus. 

aliud. medulta cervina oleo violaceo resoluta a nervts 

iD cervicis quos tenonUts dicunt per totam spinam usque ad 

sexum perungues, aut ipsum oleum violaceum singuiariter 

tepefactum aiiribus instillabis et Jpsas cavernas laiia obtrudeB. 

sin vero cum adiuncta solutione ventris fuertt lum- 
bricoriim passio cum rasurarum egesUone, tunc stalUcis, 
i!> id est constrictoriis, sicut in dysenteria inicere oportet, 
et propinare plantaginls sucum aut granalas acidas aut 
Eucum coliculi aut limaturam cornu cervini in moduin 
coclearii unius. 

si vero praeler febrem fuerit passio in diutuma 
10 aegritudine, quam Graeci chroniam vocant, eUam el lu- 
pinos amaros edeodos dabis et santonicum caricis Im- 
missum et vinum violaceum. 

1 miiarum; mniiu (aicj c, naUru p (nixaru p°). cf. nox^ 
nmi O. A. p. 539. 541. et inirtfi p: et nocte c. 3 omi 

trium sper e: horum tiiuni p. 3 sive necandOB pf in 

vtarg. (om. p): aiue uocandoB c. 4 lupini fatiue t, ^. b 

mirtepfiWoac. 1, 135^: ment« c(cf.infra). viridifl mittM.,.c. 
girba c, girba p. 6 colligie c, — g p. linteolu p, — lo p*! 
7 illitnm p. viBcef meuia c. ipoms cp. % medicunen' 
tum 3 s (pTO SS) admiacemuB c, mricfi Bupra dictis admieci' 
rous p. 10 cervic c: cervinis p {eed in marg. p" l k c'iuds). 
tenontas: tonatef c, tetauoB p. apinam usqac ad om, C. 

12 auribus BtillabiB p, aut cofumboB (Hc) c. laua obBcmdei 
(iic) c, lauas obatrueB p. 13 Sin p^c: Si anle corr. p. 15 
deainteriia c, diainteria p. ioicere om. e. IS piopinatimi 

c, — nandum p. 17 cauliculi ancnm p. 20 croniA C, 

acroJit p. 2] saDdDnicii c, e^wv, p. caricis^^ (calicis ;>), 



175 



aliiid. ad lumbrkos. alitim cum mentae foliis con- 
trituni el piperis modico, adiuncto aceto et oleo spano 
comestum lumbricos escludil. 

aliud. Tolia persici cootrita aiit olivae folia aut sam- 
buci folia similiLer contrita et super umbilicum imposita 6 
summe faciunt. 

LXXIIi. Ad elefantiasim. 
Est autem elefantiasis corporis callositas operata sub 
melanchoiico humore ad simiUtudinem elefantorum, nnde 
elefantiasis, ut siipra dixi, passio nomen accepit. haec i< 
antem signa patientes secuntur. extantiae riposae, quas ' 
Graeci oncus octodes vocant, id est riposis verticibus 
prominentes circa vultnm et articnlos, adiuncla corporis 
mala habitudine, quam Graeci cacheaian dicuot. ex qua 
pasfiionc frequenter summitatea digitonun cadunt putre- 1; 

1 mente (mete) c i'ef. Diosc. 3, 36. de murra 1, 77): 
mittep. S modicum c. et (al.) c: velp. 5 sup c: eub ji 
(umbilicnm cjj). ef. Gat. XII, 76. Ipoeita p: appoaita c, 

6 poet fftciQnt haec addit umus c, jttoc licet Cassii esse non 
dfdritem hic infra adscribo, ut leffuntttr: Lumbricorum dolor aive 
tinee eiire d aimt oareoum optimTim ad terti&a decoques ex eo 
dabia ieinnia examinatum. Item folia ocimi alii galli clare voc 
ooligiB et aaper ventrem inpones lnmbricos ezcutiet Alia ladii 
polipodie i. felici fDi«sc. 4, 185. cf Gal. XIV, 514) depnr- 
gate z 'teria de ligno addie radic innule 3 VIII 7 ai viridiB 
nierit radix filic de snco conficis r(?}eciBnm armoniacum g 
euforhii 3 U fac pilulas ei' magnitudiiie qne anno inicit B(?)e 
Ben eaa &ctaB infundia in ceryisa nova SS LL Si inventa non 
fderit ez aqua calida dabie abi mirre. SS, II decoieris admittis 
anei ciatia H. aut sape. SS, II dabis bibendum ante horas lUI 
^ci et veimicnlos et tineas ante triduum sane debea eoa cibari 
cnm pane et poaca bibere. S coiporum p. 9 ; Bimili- 

tndine c. elefantorum nominata. unde sie ep. 10 ut — 
paBsio c: oni. p. 11 autem om. p, pacientes e; laboiantes 
p. extaittia riposa p, extanti anpossa c. qnam cp. 12 
ecoB etedes c, ecOBetodes p (oynoiis oxSiiSiie. ef. Goi. XII, 
S27). ripoaiay; re pousia c. 13 prominensp, promittes c. 
cirea ventrem c. \i cacexiam < 



n 



I _ 176 — 

ractxe, et vox eis aspera eniritur et aahelituai fetidum 
emittunt. et Rl ex putredine sanguinis corrupti circa 
culem cruoris nigri vomitus, et immutatur tn callosam 
qualitatem. 

ft in curationibus vero iu principio flebotomiam ad- 

I hibcbis cum secunda sangiiiniB detractione, quam epi- 

P faeresin vocant, et post VII aut XI delraclionis dies iera 

logadto appellato antidoto priilie a cena observantibus iu 

potione ieiunis dato veiitrem piirgabis tempore magis fer- 

10 venti, sub cane aut post canem. nam llippocrates in 
aforismis sic ail, sub cane aut post canem debere anum 
quemque purgatorio operari. quod antidotum iera facit ad 
universas melancbolicas causas, et conflcitur sic. miuTae 
eurorbii 3 Bingulas <semis>, agarici, ammoniaci, folii elle- 

» bnri nigri, folii . . . <(dauci> cretici, squillae assae, da- 
crjdii, omnium specienim VII 3 binas semis, coloquin- 
tldls interioris carnis, quam vulgus gelelam vocat, 3 V, 
Blaes, epithynii, hyperici, bdellii, marrubii, polypodii, tbymi, 
cassiae, chamaedryos, <^dfliici> cretici, cinnamomi, <^omniiim 

w specicruin Xl> 3 binas, opopanacls, castorei, aristolocUae 

B mittunt p. 3 outl p. i quantdtatem p. 6 »an- 
gninis om, c. 7 diem cp {sed poBt Tll dieB a,at XI d. diem c). 
gerftlogodiou c. leraleeodion p (cf. Sim. s. iera, SUph. ihe*. V, 
344 Par.). 8 appellatum aatidotnm cp. is potione om. e. 
9 dnto c: data}>. 10 ypocraa c, jpocrateB}). 11 amforiBDm 
0, aphori. p (Hipp. IJJ, 737). unu q purgatorium o, c, aoDm 
quemqae purgatumo.p. 18 yen. p. IS oaBusc, c»U(mcJp. 
inirre p: her (»ici c. 11 3 singras c, un. 5- H- P 3i 3 18. p'). 
tUDioniaoi cp (ul sttnptr). elebori cp. 15 fotii cretici if. 
M«e C! asMte p. diB.f(ridii v, djagredii c. 16 omninm — 
■ttnil (om. 3) c; afi, 5 11. et >, p. 17 carne quam guldua 

Tulgni geldan TOcilt c, corticeB quoe lulguB gelels, didt p 
(ef. AtUidot. cod. J^ar. f. 8(1^ 1 „Catapntie catartice aloydarie. 
B oloeB epatice . diagridii . gel^l» («ic p° — gella) interioiea 
Ottrnes trium paria poodeta . . .). ett gr. iftcQiwrt]. 
Tperici — marubii p: om. c. cimi (=• timi) C. It 
dreoi ep. dauci ittnm addiili. ctioi Citt tupra) p, mS^l 
oinamonii. ^. 5 H — cwtotei om. e. j- . . - 

arirtologie, lo. (longa c) ep. 




„ 177 — 

longae, piperis alLi el longi et nigri, croci et sagapeDi, 
petroselini macedonici, omnium speciemm VIIII ^ sin- 
gulas, mellis despumati quod suffecerit. et est perfecta 
dosis 3 IIK. aliquaotis 5 UI dabia, secundum hominis 
crasin, id est naturam yel temperantiam corporis. et post- s 
quam diiigenter fuerint purgati, lac asininum aut capri- 
num schiston appellatum, sicut in dysentericis, Trequenter 
potui dabis, aut ptisanae sucum aut faeni graeci sucum 
simililer dabis ob lenilicandam intestinorum rasuram es 
antecedenti malo humore effectam. lo 

aliud. ad elefantiasim. coriariorum rus herbae viri- 
dis suco cum vino tritae totum vultum penua illines. 

aliud. ad strumam. amylum optimum adiuncto mo- 
dico cumiuo albo cum ovi albumine tenui teres et hofis 
serotinis totum vultum oblinies et per totam noctem sic- is 
cari~3imittes. tunc lucescente die frigida aqua lavabis. 
aliquaudo ob nimtetatem callositatis etiam et guttae am- 
moniaci competentem modum supra dictis admiscemus. 

smegma faciens ad vultumr ad uigredines et ad lenti- 
gines, quas facus appellant, et ad solis ustiones, quas so 
efelidas dicimt. recipit ges asteros et cimoliae cretae -:- 
binas, ceruasae et specularis assati ^ ternas, afronitri 



1 albi loogit 7 nigra. c, al. z to- Z ni. p. 
BpecieTum IX 3 BiugFaa c: au. 3 I. p. 3 enfficit cp. 4 
dabia om. c. 6 craBin: horaaiii c, horaa Ip. vel p: et c. 

7 scitoii c, Bcieton p. disinteTicia cfi. 9 potabiB cp. 

tdpBane c. aucum {post t g.) om. p. 9 Bimiliter p: fre- 
qneDter c. liuificanduiu c. 11 coriationun p": coc- 

varura p, corariorum c. nia herbe viride cp. ll aucum 
(— c p) . - . tritum ( — fi) cp. illinis c, linia j. 13 strumam. 
c; — maB p. 14 cuiuo p (in marg. 1 S, cumino &l'.), cimiuo C. 
et caiD p. tenui p: tuude c. 15 oblioiea e: obliues p. 

siccare cp. 16 dimittis cp. 18 admiacuutur c. 19 

amigma cp. et om. e. 20 fa.cuB p, fac' c. 21 effilidaB c, 
ifellidaa p. geaaafoB c, gesastare p. 7 cimolie C: C[Qi- 

molie p. 32 ^ binaa c: ciu. -7 Ilf. p. ceruBe apecnlac 

BBsati aS T IH. p. asaati cp. 



r 



1 



albi -=- I, fabae frefiae poUinis lib I. conficies et exinde 
Tultiim lavabis. 

LXXHU. Ad ragadas. 
Ex antecedenti egestianis nimia duritia frequenter in 

B sesBU, quem Graeci edran vocant, diversa podicis vitia 
etliciuntur, ut sunt ragadee, id est biatiis, et lumores, 
quos Graeci flegmonas, et condylomata, quae nos latino 
sermone dicimus tubercula. 

propter ea curationis tempore cataplasma edricon 

appones, quod Latini sessorium dicunt et conficitur sic. 
panis niundi medii infusi vino veteri et rosae siccae si- 
militer infusae 3 II, croci dimidiam, meliloti purgati stne 
semine in aqua cocti 3 III, faeni graeci poltinis 3 U, ovi 
aesl vitellum unum, olei rosacet quod sufTecerit. 

» alia quae appellatur a Graecis dactylice, id est podi- 

calis, siquidem podicis vitia emendat. recipit cerae H- I, 
adipis jmserini, plumbi combusti, ambarum specienim -H 
singulas semis, ysopj attici siici, butyri, cerussae, omnium 
Irium ~ binas. solubilia resolvea et rasum cerotarium 

•■" aridis commiscebis. sumnie ducit cicatricem in omui- 
bus locis. 

aliud medicameDtum edricon, sycotice appellatnm, ad 
condylomata el ragadas el ad podicis inversiones, qnas 

1 -;- l. p: i <»inf nam.) c. fane frixe c. 1'. 1. p, hV 

I c. connds c, ^ce p. eiinde c: inde p. i lavabii c! 
Uv» p. 3 Ad ragodios c, (ragadae ind. p), De diverso podids 
vitio. 9 P- * ajitecedentiH p (— ti c). i aeBBO c, incen p 
^oMan p"). 6 quam ep. greoi om. p. edram p, edaot 
(tie) e. 6 ntgade p, rapade c. 7 qnos c: quas p. fleg- 
mODet <p, e dicimns hoc v5 Becttila c, tuberuQla dicimni p. 

II medium cp. infnsum p, om. c. roea ficcai b. iatna^p 
(— e e). 12 melliloti cp. 11 sufBcJt cp. 16 aliud q^ c. 
dactilice c: diwtilice jt. 16 U cp. 17 ambaium — Bemlt 
(nc) c: nD. T I. S. |i. IS antia c, actici p. cemae. aS. 
3 It p. ao commucer ep. 52 ficotice ep. ZS ragades c. 
Ail iiodicjB i. p: lul jdropicnm i. e. 



— 179 — 

Graeci ectropaE vocant, et ad dolores intolerabileB. re- 
cipit spumae argenti, cerussae, mastices, omnium -r- ternas, 
cerae ~ VI, iusquiami viridis suci, olei myrtini libras 
singulas. quae sunt sicca teres cum suco iusquiami et 
sic cerotarium rasum admiscebis. et in usu lolles ei i^ 
ipso medicamine et teres in mortario plumbeo cum rosaceo 
aut myrtino oleo donec crassescat, et illines locum. et 
si voiueris, ei ipso medicamento emplastrum superimpones 
et ligabis. 

LXXV. Ad idema. « 

Antiqui seu veteres medici dicunt esse idema, quod 
nos aquosam inflationem dicimus, subalbidam et laiam 
extantiam quae ostendat digitorum impressione designatas 
concavitates corporis resurgere. et fit vel generatur ex 
flegmatis substautia aut ei spirttu vaporoso circa pedes n 
vel crura saepe eveniens in ptboes, hoc est in pthisicis 
et in cacbexies, id est corporum malis habitudinibus. 
frequenter si cum tenui rebricula contigerit, bydropicas 
superafTert passiones, et maiime in cacbecticis corporibus, 
id est mala babitudine atTectis, praesertim si et ventris m 
fuerit cursus in isdem, ut dixi, passionibus, sub difficili 
temperanlia corporis, quam Graeci dyscrasian vocant, sto- 
macbus nocetur. 

1 hec tropas c, ecpsa p. _ lli cp (cf. Fetroe. p. 278). 
S mastici c, maselci p. 3 au. -j- .111. p, I' siiigl i c, an. 
r. I. p. 6 admisces p, gmisceB c. iu naiun cp: ctmi opUB 
foerit Petr. et ei p. 7 ant p (Petr.)-. et c. illJneB p, 

— niB c. 6 Ipoma ep. 10 Ad hfdema c (idemar tnd. p), 

Be aquoaa. inflatione. ff p. 11 idema p, bidema c. qoam 
cp. 12 atibalbida et loxa eitaDtia cp. 13 ostendat p: 

— dit c (ad rem cf. Oriba». synopa. 7, 35 ex Gal. X, 963). 
IpreBsioneB c, — nem p. 14 corporiB om. p. 16 pthoed'' c, 
I»thoc8 (aic) p (_h ip96tae Gai. X, 953. XI, 101). t 'h ty- 
Bicis c, .1. ptisicis p. 17 caeeiiea c, cacexicii (sie) p. 

malaa habitadines ep. IB ydropicae cp. 19 afferre p. 

caceoticis c, caceticis p. 81 'hiiadem c, hiadem p. SS 

diicnaaia c, diatraBi p (m morg. 1 k dlae&an ;^). 

12* 



— 180 — 

in curatioDibus vero si cuin constrictione ventris 
fuerit passio, calaplasmabis laboraDtes es faeni graeci et 
lini semine et hordei Tariua, adiuncto suilicienti cunuRO 
et nita, hieme et lauri bacis ciim modico melle et oleo. 

s et postquam tuleris calaplasma, ante et retro cucurbitas 
dabis et lanis mundis loca tutabis et fasciabis. et ieiunis 
aatidotum diureticum dabis supcrius in nefretica passioiifl 
conscriptum. post haec epitbima dia spermalon vel dia 
samsucu appones, et acri clystere ventrem deduces, aut 

''<i certe oxymelle catharlico competenter purgabis, quod oiy- 
mel inferius in loco suo conscripsimus. 

siii vero cum fervore et tcnsioue et gravedine cum 
aliquanto dolore ipsam tumoris sive inQationis eitaotiam 
in cruribus senserint aegrotantes tempore quo magis de- 

15 ambulaverint, oportet sola crura per totum levioribus ac 
multis laceratnris scarifare eo modo quo snperius ignem 
sacrum scarirare praecepimus, vel pro scarifalione san- 
gtiisugas appones. et post detractionem sanguinis factam 
poscam cum modico alumine temperabis, ei qua posca 

lu penicillos rudes ac molliores moderate expressos super- 
pones et ligabis. et post dies III dia iteon < 
appones. aut certe illud quod a Rraecis e barbar 



mplastr^^J 

■"1 



t vero om. c. 3 cimitio c, cmio p. 4 baccamm e, 

bftcoa p. 6 tababiB fut aetnptr) p. et faaciabis e: on. p. 
7 diare^i r)tic p. 1 effretica c, Te fretica (sic) p". 8 «ri- 
tbimia c, epiUi'i p. diaB]jiato ;. dias ad aucii c, dia 
suBDc p. 9 cliiteri c, dedacia p, — cit c. 10 oximel C, 
oilel' p. oxiioel c, oilel p. 11 infeiioa: itnmo anpeniu 
(c. 34). inf. HUO loco p. 12 8io c: Si p. et t«iUU>De 

om. p. IS ipaam tamorig n; ipo tnore c - - t «_ ..__!_ 

eitaatia c, sen extantiam iiinatiombas p. 
IS siNuifican c (— re p). eo p: eodem 

■oariCare (»ie) p: — Scare C. pro scari&tioae: pro a 

Cie) ep. le ei qua posca p : ei aqoa c. 90 petticellos <p. 
moliorea C: mollesp. !l ponia cp. .Ul. (sic) ep. diftlto 
"Uloeo" fcoiT. obaeHr.) p. 28 e: om. cp (c/. c. 3S, *6), 



- prilatiir similiter appones. noTissimo vero si aliqua forte 
remanserint, dia thapsiaE sicut in ischiadicis uteris. 

LXXVI. Ad liyiiropicos. 
Est aiitem hydropica passio diiTiisIo hiimoris aquosi 
cum inflatione seciindum retcntionem spirilus isdem la- ^ 
horantibus efTecta. et sunt distantiae pasEionis duae, 
qiiarum una a Tcteribus ascitea nominalur, id esl utri- 
culosa, ab epatis vel spienis aut stomachi vel renum 
sasietate creata. aitera vero giiae tympanites appellatur a 
pulmone conlingit, ei quo pulmone sub ingenti ventosi- n 
tate venter innatus ostenditiir, ita ul cum fuerit inspicien- 
tis palma pulsatus, tympaai sonitum faciat, unde nomen 
ut Eupra dixi passio tympanites accepit. sed illam primam 
quam asciten diiimus haec signa secuntur. insurrectio 
ventris superdlstensa et '(super^ inguina et crura, aibida i^ 
efficitur. quae inflatio cum digttis fuerit impressa con- 
cavitatis formam ostendit, quod Craeci entyposis vocant. 
ceterae vero superpositae parles macie attenuatae efii- 
ciuntur, ut thorax pectus brachia. etiam et potus nimia 
appetitio sequitur cum retentione bumoris, ex qua re- i< 
tentione humor intra spatia ventris Inclusus semipleni 

1 DoviGsime c. alique forte c, forte aliqua p. 2 

diapts psia c. BOiaticis p, — cii c (cf. c. 52). 3 Ad jdro- 
picoH c (ind. p), De ydropica pfusione p. i ydropica cp. 

6 hiadem cp (cf. c. 76). 6 -dDe p, 11. c. 7 aeortea c, 

aRSstes j), articuloBa c. 9 easietate p, eausietate c. 

ti(y clmpamtes cp. 11 venter; venti jj, tenui e, inapicieii- 
tsB c et ante corr. p. 12 timpani cp. sonitum faciat ;: 

Bonnm signant c. xinde paHflio timpanites accepit (»ic) p, 

unde nomen ut aupra dixi pasBio timpaniteB nomen (sie iterxtm) 
accepit c. 13 illum primum quem p. 14 aeciten p, asitOB c. 
BeqnaDttir cp. inaurreotionem c. 15 auper diBtenaa et in- 
giuDnm ( — nu) et crura albida ( — de c) effiduntur ep. 17 

entipoaiB c, etfpoJJB p. 13 maciei tenuitate afBciuntur p. 

19 ut c: et p. et braobia p. etiam om. c. 20 ex aqua 
ledecoe fnmoT t'ra spana vetiem putsuB a, v. c, qui retentione 
intra ppatia ventriB mclnBUB a. v. p. 



^ 



[ — 182 - 

utriouli similitudinecn ostendit. unde nomen proprie passio 
aacites, ut diii, accepit. lympaniten hydropem haec_stgna 
Becunliif. insurreclio ventrts et distensio praecordioruin 
et Tenarum subtractio. et ipse a aupra dictis minus sitJt. 

a aliquando etiara peiorante passione tussi exagitantur. nam 
generaliter Ilippocrates omnibus hydropids, plus autetn 
a pulmone patientibus, in arori»mis s!c ait: hydropicum 
si tussis obtinuerit, hoc est eiagitaTerit, sine spe efBcitur. 
etenim tiissis, Hccundum eiposilionem Magni iatro- 

10 sofistae, si bydropicum ut supra diii eiagitarerit, aquosus 
omnia humor dissolvitur, ut per omne corpus elTusio 
emciatur. 

ob diligeotiam vero curationis chamaedryos, asarum, 
elclisfaci aemcn id est herbae salviae, dauci cretici semen 

is id est paslinacae hortcnsis, petroselini macedonici, feni- 
ouli radicem, gramiuis radicem, haec et singulariter et 
simul in uno decoques in aqua et ipsam decoctionem 
mane et ad noctem potui dabis. et eicludet vel inaniet 

l utriooli p": ventricuU cp (cf. C. A. p. 471). proprie^! 
propriiim c. t ucitea p: abBqne tenentcB c. dixi C: dixi- 
rouji p. Tfpanite idrope c, timpaaite ydropicnm p. 3 

aecuDtur c: gequuntar p. 4 et TeDani Huhtra.ctoe c, Temiram 
«nrrectio p. h «. c: ad Bupradc^OB p. 5 tusai p: tuBae e. 

Nnin ypocrates g. p, Nij g, jpoi c, 6 pl' aii a pulmde c: 

pP^tl pDtmoQem p. 7 amforiimia c, aphoiiB. p (Hipp. III, 
7tia. ef. 754 Lip».l. rdropicum c, — C p (in ntarg. p" l i 

yd^piA). 8 li t. exograuauerit li et (eic) \ obtiuuer (ixfxg) 

«ino «pe c, ai t. exogitaverit am «pe p. 9 magui hy&tro ] 

oiioe e, mog (eorr. ma^) hia | t°fiste i. Bapientis medtei p. 
10 diii tuui« (it.) ex. 11 corpus omuie bamor diBBoloitmr c, 
Omni« liamOT ftqaOBua diBolur p. 13 vero om. c. came- 

dreo* a«arun (mc) ep {seil. cham. lemen, atari radieem). 11 
diliif^i p, Rlilii.ikci c. aemen p, aemiais c. i. herba 

«alvio c, I. ealTie p. 16 raJicg c, rad' p. gr&mu r&diS e: 
«M. p. huo eti ii p, r_(et) c. 17 1 nino cocU c, in imo 
d»ooot« p. Tft deooetoDe c. ipsa decocto p. 19 dari C, 

dk. (tio) p. et p: pm. e. excludit cp. inaniet: & ftmst 
c, talat p (p* in marg. lanikt). 



— 183 



per vesicam hydropicis aquosiim bumorem. etiam et per 
venLrem suprascriplum humorem hydragogo dato similiter 
excludes, hoc esl cocci gaidii optimi id est dod ve- 
tustissimi sed novelli ex locis maritimis collecli grana 
competentia aut XXVIIII aut XXXI aut XXXVII singularia s 
aut bina cum modicissimo nitro uva passa singula enu- 
cleata includes et dabis vespertino tempore abstinentibus 
a cena c ata en id est singulatim comedenda, et postquam 
comederiut tres guttas aquae calidae superbihendas dabis. 

aliud hydragogon fortioris virtutis, quod et per lo 
ventrem et per uriiiam et per vomilum hydropicis aquo- 
sum depurgat Immorem. aeris usti in modum fabae 
aegyptiae, atercoris columhiiii agrestis 3 I, rutae hortiuae 
viridis foliorum 3 II simul in uno diligenter tritas cum 
vini cyatis tribus potui dabis. is 

aliud. samhuci radicis cortices tundes et exprimes 
et ex ipso suco expendes -^ I et superaddes mellis 
coclearia III et dabis cum aquae calidae cyatis III. tunc 
sufBcienter ipsos laborantes deamhulatione movere iubehis. 
et postquam sive per ventrem sive per uiinam aquoso «* 



1 p aexica c: om. p. 2 SS c: Bnpra dictump. ydro- 
gcigo cp. S S {om. BBt) p, H. 5 (ec. jinciae signo -r- ^osifo 
pro -T- = est, w( supra) c. coco nidiop, 9gcio c. i. ve- 
tnatiBHiiDi § mollt c, i. dod veteri aed novello p. 4 collectia 
c, — to p. 5 XXXI c: XXI p. XXXVII c: XLVII p. 

Bingl' ant bioaB c, 6 uva paaaB singl' enucleata induea C, 

in BiDgulaB DvaB paasaB ^nucletas includea p. 7 dabia c: 

om. p. d cata en i. aiDguIatim : eingQtatim cata uua (una p) 
cp. comedcQda C: — AoAp. 10 y(i c)drogagon cp. quod 
et: qui et C, quod p. per vantiem utinam et v. p. 12 

es uatmn p. (faue) egipcie c, egiptiace p. 13 3 I- (<■ (. 
siu^las) c: au. 3. I- P- ortiue cp. 14 uno cp. tritaB: 
tritia p, om. c. IG tribuB c, III. p. 16 Babuce p. ra- 
dioea p, —5 c. cortices p, — £ c. tnudis c. eiprimia 
cjj. 17 et {arde ei) add. p°, om. cp. eipendiB cp. 18 
"' "I. p. aqua calida cp. 19 auf- 



n 



I _ 184 ~ 

humore fuerint exinaniti, refeclioni dabls aut piscem aut 
aliquid ex Tolatiiibus. et iterum posl dies V aut VII sim- 
plici purgatorio et Gine aliqua malignitate, quod Graeci 
acaciston vocant, non solum semel, eed et eecundo iDter- 
s iecta una vel duabus ebdomadis si vlres permittUDt, 
Tentrem purgabis. et coaflcilur sic. scammoniae aasatae 
semunciam, nucleonim pinij piperis, uvarum enudeatanim, 
cocci gnidii id est scminis turbisci, omnium quattuor 
grana quina, mellis libram. diiigenter coalicies et ia doltolo 

10 vitrco repones. et quando uti volueris dabis coclearium 
I aut II cum calidae sufScienti modo. 

aliud liydropictB, maxiine hiemis t«mpore, si fort« 
nimia tensio vel saxietas, quam scirrosin dicuat, prae- 
cordiis aut tn splene aut iii renibus occurrerit, et in 

is corporibus nalura frlgidis. oportel sacculo desiccatorio et 
ei parte relaxatorio uti. recipit hordei fariuae et faeni 
graeci farinae et ervi et cumini et stafisagriae et Balie, 
omnium sei V> binos, malvae seminis moliti fariaae et 
absinthii cymae et marrubii sicci et bacarum lauri et 

■0 anisi et nitri, omnium V^ singulos. quae tundenda sunt 
tundes et rarissimo cribro cernes, et quae molenda sunl 



—nem p. piecem p: pJBioae c. 3 et: 
ant qp. 4 caciHcaton c, ca.cJfltJeoii ^. interiecta p, — to c. 
6 miA p, I. c. vel .II. c. ebdomadis: — das c, — dibu p. 

6 acamoQee c, scamnee p. aseates "^ c, asB&te aeid^ncia j>. 

7 nuclei pini c, nnoleail pineaU p. nvarum eaucleay c, uve 
enucleate p. 8 CDC(gp)o gnidii cp. Beminis tortnad p 
(et m marg. p'^: h nr — i. e. hjc videtur — qiiod tuxbbcna sit 
laureola, cf. Pl. 33, 88J: aeminiylnBi (gic) c. 8 qnattnoi: 
Un. e, om. p. 9 quioa c: an. SiV. p. V e, V. L p. 
conficiB cp. 10 et nitro repouiB c. £q; caFe (otunqne 
calide) e. m. p: cu calid' (om. anff. m.) e. 12 fajemie c: 
veriB^. 13 eaxietaB c: anxietaB p, ecirOHin p, aizom e. 
15 frigide. (eic) C: frigidioribna p. IG ?- c: otn. p. «t 
om. p. 17 hetbi ep. 18 omninm j^ (? coTTtctori» iiMMU 
o6scur»m) binos^, omi aex. SS. binaa c. 19 come tp. 
bftcae p. 20 omt SS aingraa e, omninm aeirtaiios stngalM j>. 
31 et molenda moles c. 



i 



— 185 — 

moles mauuali mola, et Eic in uno commiscebis. coques 
in vino el aquae modico et oleo, et sacculo inclusis loca 
quae patiuntur vaporabis, et subter peruugues oleo m- 
ferius Hcripto, et post vaporationem adhibitam !oca tota- 
bis et fasciabis. quod autem oleum conQcilur sic. reci^t s 
cucumeris agrestis radicis viridis -f- VI, afronitri -j- II, 
slumiiiis lipari -^ 1, olei libras 11 S. radicem minutatim 
incides et simul cum aiiis speciebus coques in oleo et 
aceto donec oleum remaneat, et uteris. 

potio ad hydropes. absinthii vindis turiones miQores ic 
numero sex et ttorem EpiuBe albae diligenter teres cum 
piperis granis Xli, et diurna potione vtni veteris 
dabis triduo aut per dies V. et per singulos dies hoc 
facies. 

cataplasma bydropicis conveniens. etiam et splene- u 
ticis optime facit. recipit capparis radices siccas, ab- 
^tnthii cymam, cuminum, bacas lauri, faeni graeci et 
hordei pollinem. omnia tundes et coques iii melle et 
aceto, et appones ad vesperam et sines totam noctem, 
mane vero mutabis. hoc frequenter facies. u 

epithima hydropicis conveniens. epithima dicunt Graeci 
^medicamenlum quod stomacho et praecordiis simul et 
.Tentri superponatur, cum fuerit panno inunctum. recipit 

o p, et si uno c. commiBces < 



TcliieiB e, clanaia 


1 p. 3 et , 


am. p. i tnbabis 


1 p. 


5 aut c, 


a (ant) p. ? 


c: om. p. 


6 viridis om. p. 




1 liparis c, 


-rii p. ib'. 

8 incideB buduI 


11. semla c, 


. V. U. BBiS p. 


rad' _ 


p: om. c. 








d. ad oleiiin e. 


10 ki om. 


. c. i(y p)dropea 


cp. 




TI p, minorea ii 


uo tree c. 


12 XII c: VII p. 


ei 


diutnmam 


potiouem p, diu 


rna et (f) potionem c. TeteriB I 


feratlB {c. 


■Hevfttri p) dftbis 


fsic) cp. 


13 tridno — V i 


rcm 


«■ dieB III. 


ant V. p. 16 facit c: oper 


atur p. 17 comi 


lini bacca- 



rom c. 18 et in mellep. 19 ponee ji. sinea: bI 
tota nocte c. 20 mane vero c: et maaeji. facis c. 
i ydropicOB 0. p. greci dicunt p. 23 pannum (sk 
' 1 (eie p) om, c. R p. 



— 186 - 

afronitri cibarU <^. .y, cupressi viridis spaenilamm, torre- 
facti nitri librag singulas, absinthii, staQsagriae, caricaniia 
pinguium til>rafl binas, passi cretici quod snflecerit. con- 
Qcitur flic. spaenitas cupressi nridts in tino aminaeo in 
s cacabo novo decoques donec leviler lorreseant, et sic in 
girbg mittesi et tundes, et sic iterum diligenter lerefi. 
etiam et caricas separatim ditigenter tundes el sic tunsas 
admiscebis. lunc deinde omnia quae sunt tuusa et sicca 
et creta adiunges et adiecto passo simul tundendo ia uiu- 

10 tatem coges, et uteris. 

epithima Filagrii conveniens liydropicis ad difTusiones 
humoris per totum corpus, quas pareccbysis dicuut re- 
cipil ervi farinae tenuissiaiae, anisi, cumini, bordef pol- 
linis, chamaeleontis nigri radicis id est sefra, salis fossi- 

16 lis, hacarum lauri, uitri, cardamomi, faeni graeci motiti, 
omnium specierum X dr tricenas, cerae, resinae pinalis 
quam pituinam dicunt lib' II, olei vcteris quod suiTecerl^ 
quae sunt sicca tundes et cernes, tunc cum vini veteris 
-^ VIIU teres, et- sic solubilia soluta et in mortario re- 

M fusa siccis commiscehis et in unitatem coges. 

1 cibaria 9,preBai p, cipreaBi c (deest numentg cibafiormn — 
V?), viridi speculaa c, Tiride(i 2:)°)ti ferulaB p. 3 L nitri 

an. r. I. p, t, ut (= lib') abaiotbii {quod abs. <m. p) c. 3 

aa, 1' II. p, ul' (pro V) hin&B e. aafficit c. conGcitac om. c. 
4 viridea p, — diB c. 5 leviter c: dxUgeatet p. torre«c»at: 
matareacaut cp. in girba i. mortitrio fglosnam del. p^) p, 

agribtt c. 6 et sic — (7) tundea i.m. c. 8 admisceB c, 

umiiiceB p. et tunc c, deinde c: demum p. omnia que p: 
diroitte quod c. et iicca oia, p. 9 S tundeQdo c, simnl 

rtud'd' p. 10 cogis f"«e p) et om. c. 11 Epith'a p, poat 
b' (hec) c. filagrium cp. diffusionea p, — nis c. 12 qni« 
b: om. c. parBthiBiB_c, pechiTl p (— fi" p"). cf. C. A. p. 46a. 
^ cp. 13 berbi p, ber c. pollineB p. H cameleonte c, 
— leotei p (ef. O. A. p. 475). nigre cp. radicia id ert 

»efra: radiceB. II Befra" p, et radic I. se fra c. aalis fossilii: 
fal' fos er c, fa I r. fofiir p. le omi apei X df tricena« c: 
an. 5. XXX. p. 17 pithima e, pitiniia p. 1' II c, afi. 1'. 
II. p. eufficit cp. IS que aunt p-. om. c. tu c. 19 

resohiU p. 20 commisceB cp. cogis cp. 



^^ aliud. cretam cimoliam cum alumiae scisso aqua re- 
solves et per totum ab inguinibiis et pectine iisque ad 
pedes in sole oblines. 

aliud ad hydropicos. sympasma desiccatorium areii ae 
f ervcntis aj obr utioae , quam ammochqsian vocaiit, et hy- 5 
ilropica et sicca lavatio, quae a~Craecis lerolusia appel- 
latiir. id est sympasmate prius corpori sudaiiti in aere bono 
lavacrorum asperso, et sic sabano sicco detergantur, et 
alia multa cyclico modo. mirabiliter operatur. 

LXXVU. Ad praefocationem matricis. lo 

Praerocationem matricis sequitur subitus casus, vocis 
amputatio ut obmutescant, et apprehensio sensus, dentium 
conGiio et stridor rapidus ita ut accessionis tempore una 
pars oria ad alteram partem conduci videatur, articulorum 
contractio, praeccrdiorum snberectio, ipsius matricis ad is 
superiores partes subfugium. tunc etiam thoracis ex- 
tantia eflicitnr et pulsus parvitas, aliquibus et alienatio 
mentis et iterum subila resumptio ita ut omnia quae in 
; senserint dimissionis tempore recordentur. 



A^etiw 10, 27. 38 et 3, 9. CeU. 3, 31). amooiflian c, 

imocosia p. et ydropica p, et tropicca c {fort. eat li.). 6 
xero(n c)ltisia cp. T i. (ia eet) Hiapa.sma prius corporis asa- 

prlui 
danti c, et sipaBmata^al' q (q dtl. p") corporis andantip. ia 
aero bono lavacrorum c : in lavacria j> (cf. Cael. Aur. ckr. 3, 
117). aaperae e, — aaj). 9 licito modo e, ciolo modo j), uftt 
etdnotat p' i. e. cmrector coaevm saec. XIV: i. modo hoc modo 
illo iterando opuB et ad idem aepiua revertendo ita videtur 
licet dnbiteni (!). operatur (»ic) cp. 10 De prefocatione 

m. p. II matricie p: aiit (autem) c. 12 aphensio c, 

adpaio p. Bensuum c. 13 confriiio C. rapiduB c; oin.p. 
15 gtS p: datractioDB c. snbeiepto fsicl c, aurrectio p (fie- 

TEii](i0jUo's SoT. p. 349 D). 16 anbngiiit p, aabfiimigant c 
{ivttipvy^ Sor. p. 249). 17 parvua c. a. et meutis 

aljenatio p, a. alienatio et meatin c. IS eubdita c. IB 



I— 188 - 
iD curationibus vero opopanax aut capilii mDlierum 
exusti aut csprae, aut pix combusta naribus applicetur. 
desinent praefocationes oiatncis. iQferius vero in ipsis 
genitalibus locis aut opobatsamum aiit nardum aut rolium 
s appones, etiam et optimo etyrace EulTies. sic enim malrix 
polerit fetiUis odoribus a superioribus ad inferiora fugari 
et loco proprio revocari, cum meliorifaus et iucuodis ad 
inferiorea partes fuerit invitau et provocata. etiam ct 
cucurbitas cufaB <id est levi> cum appositione a superi- 
10 oribufi partibuB usque ad inguina blande deduces. 
aliud. cumini torrefacti coclearium I diligenter tcres 
«t cum vino mixtum ieiunis dabis. 

aliud. vulpeculae adeps aut caprae cum modico bitu- 
mine tritus et in pesso appositus praefocationem matrids 
is mitigat. 

trociacua ypocapnistos id est suffumigatorius faciens 

ad menstrua deducenda et ad matricis adscensum sive 

supernum recursum, quem Graeci anadromen dicunt, et ad 

praefocationem matricis optime faciens. recipit dictamni 

lOcrelici, artemisiae, paeoniae, lapidis gagali?, aristolocfaiae 



1 aii catve a pic' combnBti c, a Cftp apicie coiubnate p 
(ef. GuL XITl, 320. Aet. 13, SS p. 997. Th. PHtc. wn. 3. 
contra dUputat Soranu» p. 256). 2 Daribtu c-. anribus ji. 

applicato e, aplicata p. 3 deHiDant p, deBimn e. vera 

em. c. 4 aat e: matciciB p. e Etorsce p, acincnm o. 

snfliB t>, rasia c. a. e. pot. matrii p. 7 proprio c: primo p. 
iocoDdia cp. % partes om. e. Imrata p, iiDcta c. t 
oucurbitas (oniaa atM. e) cum appoeitioDe cp. 10 blftode 

duciB p, aloe bUnde delncis c. II torrefacti tm. e. It 
cii c: om. p. miito ep. ieiniiOG dabis c, ieiDDaaa pot»- 

bis p. 13 adipem . . . IritDm cp. cap c, cape (capree) p. 

14 et inpreaso appositum c, et inpresao et &ppOBitai p. ma- 
UiciB p: ant c (pro matriCM eompendio m I«cto. ut aaepe infiv, 
aii. u " sntem, aat, nt). 16 jpocapmibtro» c, opocaoiatei p. 
BuffuiaatoriaB ep. 17 adscenBu c, ftdcessii p. 18 talkiny- 

moo c, — drom p. 19 bdt e. S ep. dictami e, ^p- 

tami p. 90 agogatis p. 



rotunilae, bacarum lauri, ungulae mulinae, omnium VII 
~- T, styracis calamitae, bituminis iudaici, ambarum spe- 
cierum -H ternas. conficies et uteris. 

LXXVin. Ad procidentem matricem. 

Matricis prominentem casum, qucm Graeci proptosin ^ 
vocant, sanant naribus appltcata opobalsamum, nardum, 
folium optimum, styrax el omnia bene redolentia, in- 
ferius autem siibfumigando pix lana ^^combusta^ et omnia 
fetida. si vero posl partum fuerit matricis tumor aut 
prominens casus, lanam sucidam in spaenilae modum for- w 
matam et in vino et oleo tepefacto lanas infusas et me- 
diocriter expressas appones ei fasciabis. 

pessus chalasticus faciena ad resolvendas durilias 
matricis, ubi proptosis mininie fuerit facta. recipit lilii 
Iloris, olei cyprini, aut rosacei si forte aestas fuerit, i^ 
adipis anserini, faeni graeci poliinis teuuissimi, mcdullae 
cervinae, cerae ponticae, omnium VI -^ singulas, ovi assi 
vitellmn unum. conficies et uteris. 

pessus malacticus, id est mollitorius, ad resolvendas 
matricis duritias sive stricturas. recipit ovi assi vitetli, ao 

1 rotundae; to. (sici p, om. c. bacarnm lanri an. t I. 

<Atc infar lin. p" add. ungule marine -;- . . num. extmctoy 
Btorace. cal. (sic) p, bacoarnm lanri omi VII amgre unici | cnle 
mariiie 5 I. Htoiac c&lamitis c. 3 b. i. Aa. -^ III. p. 3 

confioiB cp. 4 Ad cadentem (procideDtem ind. capp. cp) m, 

c: De promioente caau matriciB j). 5 quam cp. proptoaiD 
C! protoai p. G pro naribua c. 7 atoracj), — cia c. 

Inferia e, I feti fitt mose v. 9 fetido aic) p. 8 a. fumigando e. 
10 et lana c. lana aucida . . . fonnata cp. aperule c: 

speonle p. formatam fsc. apponeB etc. desxMt nonmdla. cf. 
Sor.p. 125 — 26). 11 etinoleoc. lana infuaa. , . eipreBsa c. 
13 Pe^Bum c. ad aolvendaa duritiaB c, ad reaolvendam 

duritiam p. 14 recipit oifi. cp. 17 cere potice c: om. p. 
cervine an, -j- I. ovi e(c, p. 18 unum ji, .i. c. 19 posBU» 

tmte corr. p, poasia c. reBolvendam . . . Etrictniam p. 20 

TJ ep. viteUnm cp. 



— 190 - 

cerae^ diachylon medicanienti, omnium trium paria pon- 
dera^ olei rosacei quod suffecerit. 

aliud pessarium conveniens ad dolorem vesicae et 
matricis. recipit croci 3 I^ ovi assi yiteiium I, cerussae 

5 3 ini; cerae ponticae^ adipis anserini^ adipis gallinacei^ 
olei rosacei^ omnium IIII 3 octonas. 

aliud pessarium malacticum. recipit faeni graeci torre- 
facti pollinis tenuissimi^ cerae, adipis gallinacei^ adipis 
anserini 3 I, olei rosacei quod suffecerit 

10 aliud pessarium simplex id est dia tessaron ad miti- 

gandum matricis calorem et ad duritiam vel callositates 
et ad sordida quaeque purganda. et universas matricis 
indignationeg quae fieri solent ab solve t. recipit ovi crudi 
medullam croceam et olei rosacei et mellis despumati 

15 optimi et olei susini paria pondera. diligenter commixtis 
uteris in pesso. 

encolpismi confectio ad siccitatem et relaxandam con- 
strictionem et ad duritiam matricis, etiam ad obdulcandam 
acredinem. faeni graeci et lini seminis et ptisanae, omnium 

20 trium paria pondera commiscebis et cum aqua dulci coques 
ut sucum faciant non nimis mucilentum^ et diligenter ipsum 
sucum liquabis. potione lavata admiscebis mellis despu- 
mati coclearium I aut duo^ admiscebis et olei susini tan- 

1 ce |), cere p^e, inedicamentam c ( — ti|>). onmiiim 
trinm om. p, ^aria om. e. 2 snfficii ep. 4 9 cp. 

cc cp. 5 anserini. (et ctdd. c) gallinacei cp. 6 omi UIL 3 
octenas c: an. 3 VIII. 7 recipit om. cp. fen gci torre- 

facti om. c, 8 adipis add. p^: om. cp. 3 I: om. c, an. 3 
I. p. snfficit cp. 10 diateseron p^ — sarion c. ad m. 

m. calorem p: ad stigmata ad colorem c. 12 et adjD: 

vel c. p. et ad nniversas p, p. admiscis (sic) c. 18 qne 

fieri solent. ad solvet (sic) pi om. c. 9 <^- l^ et om. p. 
et olei snsini om. c. pari pondere c. commixtis c: com- 
mittis et |>. 18 etiam om. c. 19 et om. p. omnia tria 
(sic) c: om. p. 20 pondera om. c. commisces cp. 22 
licabis p, liqna h' c. potionem lavatam (— S,) p. 22 (et 
23) admisces cp. dispua. (de p) om e. 23 ant duo pro 

snci adm. c. 



— 191 — 

tiindem^ et sic in uno commixtis et tepefactis encolpizabis 
per corneum metrencbyten appellatum <[id est^ supino 
schemate iacentis in sinum mulieris infimdes^ quem Graeci 
colpon appellant. quod si ad praesens metrenchyten non 
inyeneriSy per enetera osseuin yesica aptata id facies. 5 

LXXVIIII. Ad metromaniam. 

Metromaniam latino sermone matricis furores sive 
insaniam dicimus. hoc medicamentum convenit, et ad 
omnia carcinomata matricis id est cancerosa^ et ad alia 
dyscola id est difficilia valde bonum et probatum. recipit lo 
croci opii galbani auripigmenti; omnium IIII 3 quaternas^ 
olei dadini et nardini -~ singulas. conficies et uteris post 
annum aut certe post VI menses in pesso in modum 
fabae aegyptiae maioris aut in modum avellanae nucis 
dppositum. * 15 

LXXX. Ad aperiendam matrJLcem. 

Fiebotomia in cruribus supra talos interiores adbibita 
patefacit matricem. 

aliud. nitrum album cum melle et cum resina tere- 



1 in vino p, et tepefactis om. c. encolofizabis cp. 

2 metro(u p) eciste cp. id est addidi. 3 mulieri cp, — ris p^, 
infande c. qnem greci colfon pi om. c. 4 metretifcen c, 
metre clilln^. 5 apenetece ossajp, metrendTcen (sic itertm) 
penetro ossea c. 6 De forore et insania matricis p, 7 

Metromania cp (sed in latino p), 9 ad om, c. 10 valde 
bona probatnr c, velud bonnm <et add. p^y probatum p, 
"^i cp. 11 (pimenti sic p) an. 3 IIII. 12 dadA c, clad'i p 
{sedin marg,p^ V dadini). et (nardi) c: om. p, 3 singras 
c, an. "7 I. p, conficis|7, — citur c. 13 aut post VI certe 
m. p. pessum p, 14 egiptie cp, nucis c: minoris p, 

16 l)e flebotomia in cruribus facien<£Ei^. 17 taios inferiores 
c, tales (sic) interior p, 18 matricem (au c, cf, supra) om, 
p qui statim transit ad Al\ fel bub. (p, 192, 3) sic: AV fel 
bubulinum cum resina . . . (p, 191 y 19 — 192, 2) patefacit ma- 
tricem. al' nitrum album et ruta positum similiter faAvt. 



r 



— 192 — 

binliaa et oleo vetcri illiDitum aut orificio ouitricis ap- 
positum patefacit. 

aliud. fel bubulinum cum nita similiter facit. 

aliud. caricarum pinguium caro cum oitro et oleo 
cyprino contrita Bimiliter operalur. 

aliud. pessarium menstrualem sanguinem provacana, 
quod Graeci emagogoD dicuiit. etiam et mortuos fetus ex- 
cludit. accipit autem pulei, <mellis> acapni, abstathit pon- 
tici cymae 9 lernos, nitri 3 VHII, mellis quod suffecerit. 
aliud. potio menstrualm sanguitiem provocans. re- 

cipit rii, asari radicis, mellis acapni, omnium HII 3 binas. 
dictanmi cretici manipu]um I, passi cretici SS lU. simul 
omnia in cacabo novo sufficienter decoques et in itsa 
exinde potui dabia cfatuok uniim semis moi lotae. 

i LXXXI. Ad acceleraudum partum. 

Thymum tritum et cuiri vino potatum accelerat partum. 
atiud. faeni graeci semen et ibisci radicem quam 
altbaeam vocant et marrubii berbae manipulos II et lini 
semen simul omnia in aqua decoques, et ipsa decoctio in 
10 encatbismale, id est in balneo, supra sellam sedenti pate- 
facUs pedibus ante et retro podici adhibita confestim es- 
cludit quae diu tenebantur. 

J veteri: vnlneri c, nlce-ri p. 3 cum om. c, et p. 4 

canieB . . , contritas p, c&me , . . coatrita c (. . . operatoT ep). 
T eina,gogoD c, — gen p. et ad m. j>. 8 Accepit (tie) 

antem c: 9 p. paeli acapini c, pulei acapni p («eti jt* 

acaptlf pro acacieVJ. 9 comax c, comain p. 3 teraoa 

(lie) c, 3 III p. 5 IX c. aufficit cp. 10 aliad om. cp. 
11 mel acopi c, mll' aeoii p. m. a. an, 5- U- p- 18 

dipt&mi c, ditani p. cretici (jiost dict) ctn. p. Vi p, 

SS c. 13 in om. c. et om. p. iu nsum cp. 14 nonm 
p, I. c loti (tie) ep. 15 Ad oeleraodum p. c, De acele- 

ratione pti aliii p (Ad celerem partam itid. p). 16 Timom p, 
Fimum e. 17 et ibiflci: gmm p (led supra ^aiCci pro eviact 
p"), w. e. _radicem p, — c c. 18 alteam (— «) ep. 

dicnnt p. her c: tm. p. 19 semiB ( — miniB) c. simol 
p: sic c, in aqoa om. p. in om. c (in catiBmate J)), Sl 
podici: potai ep. 



I — 193 — 

aliiid. resina frixa surSta aut in pecuJiim vcl bouoi 
galbanum suHiIuq], aut elleborum nigrum aut slyrax 
aut vini faex suflita non solum secundas mulierum sed 
etiam felus mortuos excludit. 

item polio. tria grana de medio citri tolles et teres s 
et cum potione aquae calidae dabis, et continuo ciirabit. 

LXXXII. Ad emorragian matricis. 

Matricis emorragran latino sermone sanguinis fluium 
vel profluvium dicimus. et est passio tncurabilis, maxime 
si longi temporis sit et ex antecedenti frcquenli abortione i<- 
et secundum pulredinem arteriarum fuerit creata. 

ob diligentiam vero curatioiiis oportet in principio, 
antequam passio tempore diutnrno veterescat, ea adhibere 
quae valeaut virtute styptica omnia soluta densando vel 
constringendo sanarc, lioc est rosam siccam, leDticularum is 
lurioues virides, myrtam siccam, siliquae graecae sridos 
ramulos ct caducum granatae. orania in uno mijta de- 
coques ex duabiis partibus aquae et una vini, et ptygmate 
confecto diligenter fomeutabis, et inicies ex ipso liquore 
supino schemate iacenti pedibus patefactis, subposito prius tc 
clunibus cervicali ut renes patientis sursum erigantnr, 
quod Graeci auatropeii dicunt. tunc mannae turis, alu- 

1 vel boum ve! Bones (Benea y) galbanum (sic) Cp., 2 

galbaoi sufiin (sic) c. nigri c. Btira.c c, Btirace j>. 3 

BecusdinaB p. i s. et mortuos fetua p. 6 Ite c, oin. p. 
6 aqua ealida c. carebit cp. 7 Ad emorogia matricis c 

(ind. p), De fluxa matricia p. 8 emorogia c, Emorrogia. p. 

10 si longo tempore eit c, -si i (gic) longi temporie fit p. 
frequenti — Becnndum Oi». C. aboraione }>. 13 tempore 

diumo c, diatUTDO tempore p. ea oin. p. 11 Tirhitem 

Btipticam p. 15 toea, (ro. p) sicca cp. 16 turionea c: 

bitiube' p. mirta (sicca om. c) cp. 17 ramos c. granate 
cp. uuo: uino cp. miito j), mitte c. decoque c. 18 
aqua et vino c. Btigmate p, acimate c (cf. ad c. 18 et Sor. 
p. 318, 15 JSrm., Th. JV. p. 79). 20 iacentem c, — te p 

(— ti p"). 22 anatropo c, anaearpo p. manne et turiB c, 
maiina. tharis p. 




— 194 — 

miiiis scisM parte singula, caduci granatae dimidia parte 
ciim ptygmate supra scriplo coDtrita usque ad mellis 
crassitudinemy abstinel proflurium sanguinis iniecta. 

alliid. granatae sircae corinm et pini cortex et galla 
s et acantha aegyptia adhibita similiter operantur. 

aliud. acacia cum hypoqulstidis suco et decoctioiie 
rosae contrita et in floculo apposita abstinet fluxum. 

1 parte singr c, partes singiilae p. et granate eadadp. 
dimiclia pars (pas sic p) cp. 2 cum sticmate p^ coacimatee. 
SS c: rapra dicto j9. 8 retinet^. sanguiiiiB c: matncMp. 
4 corticem p^ — cu c. gallasj?. 6 acfaaxitaj), alchantae^ 
egiptia om. c. operatar p, apta c. 6 ypoqniBtidii p, 

— do c. et: ex p, om. c, ubi y. snco decoctione fiacta et . . . c 
7 flecnlo c, foculo p (flocnlo p°). retinet p. Explicit 

caRiuBfolixc. in p continuo seqmmtwr anUdotarii cmnsdam 
antiqui unguenta (c. 84. 85) acopa etc. cwn aliis demeeps an^ 
doiariia recentioribus. 




(ghs. 



Index I graecolatiiins 

n scil. graccarum ab ipso Cassio laline e,rpon'(arw«J. 



ayxovTj- cuiuB laquei suapeij- 
dia Graeci tuiconas Tocaot, 
unde . . . sjnancicB passio uo- 
ininatur. 37. 

Rtfti^oi': med. ad repuleandam 
eitim quod adipBOn vocact 61 
[toIs Synatoniyatg aQai^etv 
avio *al Sia tovto aSi^ov 
ovofidlii AscJepiades sec. Gal. 
Xm, 145). ftunc Jocum mede 
rtspicU Simon. t. dipsa g. 
aifas. Item CasBiua Felii cap. 
de canaoae dipEeou aitiena. 

A el^toov ; berbae semperrit en- 
tia quam aizon TOcant cp 56 
(hecba BemperriTum . . . aem- 
pervivena Aji., sed ap. Plin. 
18, 159 et Marc. p. 217 
aizoum . . . latine sedum). 

aiftal cum aanguiuia supernae 
dueationia (ductionis , edu- 
ctionis u( et Sim.) reiactatione 
qua.m Graecj ematos anagogen 
vocant 3 39. ex antecedeuti 
saa^inis reiactatione quam 
Graeci ematos anagogen(— ges 
gp) dicunt ff 40 (cf. lachemon 
80. 33, poliemoa 6. 30 elc). 
eontra i» P/t». Aug. non ema, 
— emon sed „Graecis enliae- 



ai/iaymyov: peasaritim men- 
strualem sanguinem provo- 
cans quod Graeci emagogon 
dicunt 80. 

ul/toxTvtxois: emoptoicoH La- 
tini aanguiuem spuentes ap- 
pellant 39 (emoptoicos sic 
semper codd. med. lat. veteres, 
Vftdc maie idtm habent Graed 
recentes. cf. Simon Jaft. s. v.). 

ai/i.o(jQayla: matricis emor- 
ragian (emorogia c, uC Simon 
s. V. et codd. Plin. l XXII. 
XXni. emortogia p) latino 
sermone aaiiguinis flnxnm vel 
profluvium dicimus 8S. 

axdxiazovl aimplici purga- 
torio et sine aliqua maligni- 
tate, quod Graeci caciacaton 
(e, cacisticou p) vocant 76, 



ecxQaCia ; intemperantia[com- 
plexionig add. Sinion] corporis 
quaju Graeci acraaian vocaat B. 

axp(ji^s:tertianus(tipnBl n 




- 196 — 



DifestiiB a Graecis acribes ap- 
pellatur 67. 68. 
dxQoxoQdiov (verrucarum sp, 
cf, Paul, Gal def, 400): <fi- 
cuntur acrocordones ( — dines 
cp, ut Simon) quae sunt fun- 
datae et immobiles vel cal- 
losae sine dolore g 6. cf Cels. 
6, 28, 14 quem corrigit Darem- 
berg ad p. 216, 37. aed con- 
venit cum vulgato Celsi textu 
etiam vetus Oribasiiveraio {cod. 
Paria) aaec. VI {Bose Anecd. 
n, 117. Molinier pro/ef. ad' 
Orib. t. VI p. 2^ ex CeUo 
ab auctore aucta VI, 184 Dar. 
(— ad berrucaa quas Greci 
acrocordonas . . .). 
dUififjia : alinmia (alimina c, 
almai?, aligmapc) lexiperiton 
id est perunctio ad febrea cp 
61. 

akB^aia: ibisci (evisci p) ra- 
dicem quam alteam vocant 
/cjp W (= Dioac, Ap.). 

akffoq: maculaa albas Graeci 
alphus (c, alfos p et Simon) 
leucas vocaverunt cp 8. 

maculas nigras Graeci alfus 
melanas (c, alfos melenas p) 
vocant cp 9 {vitiligo Cels. 6. 
28, 19). 

dX€on:€xia: alopicia . . . si 
(po8t desertionem capillorum) 
, . . tenues canosos et veluti 
flayos capillos ostendant, sicut 
animalis vulpeculae quam 
Graeci alopeca ( — can g) vo- 
cant 5 (= Isid. 4, 7, 1). 

af€^Xv€07tia: ad amWiopiam 
id est obtunsionem visus g 
29 (videndi debilitas Demo. 
ap. Sim. 8. V.). 

afii : ameos id est seminis in- 
licionis c 44 (id eit etc. om. 



jp), ameos semiiiis id est mli- 
ciomis (c, iacilidiola p) cp 48. 
citatSimans. ^UilitionissemeD 
1. ameos Cassios Felix cap. de 
morbis epatis et de disiiiteEia''. 
ami gen. ap. Flin. 20, 864 
(a^ewff Gdl., afifuoe, Diosc.): 
cf ccfifuovfi. Bom. in Dum. 
recensione cdphabeUca (Vind.). 
dfifiox€aala: arenae ferventia 
adobrutione qnam ammo- 
cosian vocant cp 76 (cf. not.). 
dfivxij: scarififttionis com- 
petentes lacerataras dabis 
quas Graed amicas vocant 
S 18. scaritationis leviBsimas 
laceraturas dabis quas Graeei 
amicasvocant^c^4. minutag 
vel densas scarifatioius la- 
ceraturas dabis quas Graed 
amichas {sic qcp) vocant 5. 
utens et scarifatione ex levi- 
bus laceraturis quas Gbaed 
amicas vocant cp 64. cf. Sim. 
B. amichas pece scarificatiQnes 
Cassius FeBx ca. de igne sacro 
(». e. c. 24) — idem b. „amictica 
virtus grece lacessitoria irri- 
tatoria. Cassius Felix de oleo 
aurino {leg. ciprino — i. e, 
Cassii appendix Paris. f. 8S^ 
Ciprini confectio . . . quae fim- 
tur f. 85^ in haec verba hibet 
enim virtutem termanticam 
et amicticam id est calidam 
— leg. calefactoriam — et 
lacessitoriam). Item . . . De- 
mostenes colliria lacessentia 
que Greci amictica vocant". 
df€^fi€ifiv6q: tipug coti- 
dianus graeco vocabulo am- 
femerinos (amfim— Sim.) sive 
oathemerinos appellaiur 69. 
avay(oy7i: — vid. atiia. 



ctvacfpOfur}: matricis adscen- 



qnem Graeci anadroiueii di- 
cunt 77 {Cael Aur. chr. 4, 109 
cum aecenBU mnitriGie qnem 
Graeci onadTomeu vocant). 

dvctiivfvarixov: ex respira- 
torio interaneorum membro 
quod Graeci anapnenBticon 
taorioD vocant g 39. 

avaat6/t<a<!iq: OECnlationem 
qnam Graeci anastomoBin 
(— masin gcp, ut et StnMm) 
vocant, Biqnidem perforatione 
facta veluti es. orificio san- 
gninem emittant (venae) 39 
(= Cael. Aur. ckr. 2, lai oacu- 
lationiB qmm Gr. anaatomoHin 
vociuit). eodem vocabulo Jat. 
utebantur «e(. GaJeni »'nter- 
pretes, vmde etiam ntmc Jegitur 
apud Kiihn. VII, 33S etc. 

avaxQox^: ut renes patientia 
Bnranm engantur, quodGraeei 
anatropen dicunt 83. 

dvexixo^: m prima anetica 
die id eat dimiaaoria 57. die 
anetica Eg. 

avS^tQetav: gutturis partem 
fiub raento quam Graeci an- 
tereona vocant g 33. sub 
meotum guttaris partea qnas 
Gr. ante(the p)reoca vocant 
g 84. 37. sub mento in gut- 
tnrisparte . . . quam antereona 
TOcant g 35 ifiael. Aw. chr. 
li , lOS gnttnria summitati 
quara Graeci anthereona to- 
cant. id. 3, 116. cf. ox. 3, 20. 
28 27). 

tHvS^od ; confectio anthera a 
Graecis appellata g 36 (qaae 
omnibuB nota est Th. iV. p. 
18" Arg. cf. Cels. G, U). ai 



et ant(h cp)erB<^n^ cum melle 
inliniea g 36. 

av^^ifa^, dvO^edxtov ; car- 
buncnli quos Graeci antrachea 
vocBHt g 32 (in medio . . . 
nigri nt carbonea ib. — rustici 
pnatellaB malaB appellant, 
Orib. interpr. Jat. saec. YI 
i». VI, 143 Dar.). — et appel- 
latur a Graecia antrachion 
singulari genere nominatnm 
ib. 

avrid^: ad digerendos ta- 
mores etpraefocationesantia- 
dum 35 (iSitn. s. aatias. Fan- 
lua „eBt" inquit „tttmor dnmB 
paristmion". cf Cets. 7, 12, 2 
tonBillaa autem quae poat 
in&ammationes induruemnt, 
avTidifg autem a Graecia 
appellantur). 

avrlaaaOKi: flebotomiam in 
brachio adhibere quod fnerit 
patienti parti contrariom, 
qaod ajitiapaBin vocant 54 
{Gal. SI, 91- - cf. infra e. 
calixin). 

dvtuifvvov : ad Btomachi do- 
lorem mitigandnm medica- 
mentum appellatnm a Graecia 
auodinon 12. enema colicon 
anodinon id est dolorem de- 
trabeuB 51 (quod habet vir- 
tutem tflllendi . . . dolorem 66 
vid. e. vnvonoiBv). trociHCUs 
iniectoriuB anodinna colicia 
convenienB ii. c/l CeZsws 6, 26, 
1 avaSvva vocant quae somno 
dolorem levant. CaeJ. chr. 4, 
79 nos indoloria dicere po- 

terimuB (1); 

avtarefiixog: trociscuB ano- 
tericna id eot qni anrsnm iu 
potione datns aervando bu- 
periores veatea e^. Sx*jffli&»«- 



198 — 



rum partes medetur 48. cf, 
TiccToaTeQitiog (. . . medicamini- 
bus potis quae Graeci ano- 
terica vocavenint Cael. Aur. 
chr. 4, 64 opp. quae clystere 
iniciuntur ib.). 

aTtkfi 6 lalQBC iqi simplici cor- 
rectione (correptione p^ corr. 
consectione?) divisuram {Cael, 
Aivr.) dabis, nam Graeci aplen 
dieresin vocant. 18. 

aTto^Bfiai urinas simplici 
apozimate provocabis ex de- 
coctione apii et aneti p 57 
{Sim. 8. apozima decoctio di- 
versarum medicinarum . . .). 

dxoxQOvOrixov : collyrium 
{q)0cru8ticum Hermolaou sta- 
ticon appellatum (Aetius 7, 
102) faciens . . . ad reumata 
repellenda et desiccanda p 
29. cf. Simon 8. apocrusti- 
cum grece repercussivum red- 
arguens ut Dia(8Corides) et 
Cassius Felix ca. de oleo 
mirtino (i. e. Cassii appendix 
Pari8. f. 86^, uhi sic: Mirtam 
viridem et minutam coques 
in aqua et oleo donec aqua 
insumatur, non tamen niniis 
ne oleum ardeat, et redactum 
usui reservabis. habet autem 
virtutem apocrusticam id est 
redarguentem). 

aTto^tXfi^la: apoplexia est 
dictapassio ab eo quod morti- 
fero ictu corpons simul et 
animae concidant patientes . . . 
nam diciturapoplexia et para- 
plexia. sed apoplexia...totiu8 
corporis esse intellegitor . . . 
paraplexia vero in una parte 
corporis efficitur 65. 

anoCTfifAal collectionesGraeci 
apostemafa (ernptiones glo88. 



interl. g^) vocant 18 {sic gcp, 
at Simon 8. apostasis vel apo- 
staseos grece apostema. Cas- 
sius FeHx: collectiones greci 
apostaseos vocant) = Isid. 

4, 7, 19. dnoatrjfiaTa =* ab- 
scessus Cels. 2, 1 rcoUectiones 
occultae =» iiiitvrjfucTa c. 21. 
cf. Cad. Awr. chr. 5, 91). 

aQS^QiTixol: artritici (rec. cp 
artetici, cf. Sim. 8. arthritica 
grece artetica) def. 52 {diff. 
podagrici =» Cael. Aur, chr. 

5, 27). articularis passio 
Cael. (cf. Flin.). 

aQxevO^lq: iuniperi bacarum 
quas Graeci arciotidas (c, 
orotidas p) vocant cp 49. 
^icf Biosc. 1, 103). 

aQTOfieXi etc. : artomeli (rec. c 
— melli) cataplasma 44 (panis 
cummellefactu85tm<m). Alex. 
lat. 2, 129 {cit. Sim.). cf. Gal. 
(X, 796 To TioiXovfisvov vno 
T&v laTQmv ocQTOfieXi. ib. 910 
etc), Orihas. etc. 

aQT043pdyov : cataplasma ex 
lenticula et pane adiecto mo- 
dico melle confectum, quod 
artofagon vocant 32. lenti- 
cula . . . trita cum modico 
melle et pane infoso cata- 
plasmabis, quod Graeci arto- 
&gion (pfp, artopagion c) ap- 
pellant 22. 

dcS^fiaTiTio^: astmatici (rec. 
asmatici gcp. cf. Sim. 8. 
asma cit. Pauh et 8. asthma) 
dicuntur latino sermone an- 
helosi vel suspirioBi. 41 {cf. 
anhelatio Cels. 4, 8. Cad. 
px. 2, 102). 

dcxlTfjq: (cdtera hydropicae 
pa88ioni8 duAamtia) a ve- 
teribus ascites nominatur id 






utriculoaa T6 (quemad- 
modom iu utre quodam Paul. 
ap. Sim. , sequitur aonituB . . . 
tamquam aemiplem utris Cael. 
chr. S, 105). 

riTOviaz si vero atonia; fuerit 
vericae id est debilitan 46 
(cf. 42 etc). cf. Cael. chr. 2, 
123 defecl^one vel debilitate 
corpOTDmquamGraeciairov^ai' 
Tocant. Alex. ap. Sim. s. v. 

aTffoipla;' cessaute coTporia 
nutrimeuto quam Graeci atro- 
fian vociiut 12 (Cael. chr. 6, 
3^ etc. — Isid. 4, 7, 87). 

avXiaxoq: auliacuB (sine gl.) 
oticuB,oeaeua,aeDenBetc. saepe 
vertitur tibia 48 ef. Cael. ox. 
3, 29 cljsteria auliBCOn quem 
noa tibiam dioere poterimus. 

tcvToipvfj'. utendum etiam 
aqiiiB calidiB naturali c&lore 
plantatis, nam Graeci autofie 
idata Tocaut 46. 

atf&a : et appellatur a Graecia 
conBuete aptha, quam noa 
oriB cocidoacpi dicimuB 36. 
am vero aptba fuerit in ore 
id est oria coctio ib, (ttbi 
ftpthea vel corr. astEea gwUer 
gcp). cf Oribaa. vel. lat. VI, 
586 santetiam oria vitia quas 
Greci aptas appeljant. fiunt 
ergo ulcera in oriH summi- 
tate (cuius textttm alterum 
eit. Sim.). ulcera oria Cds. 






, 2. 6, 11. 

a<poQi.ati6i'. aecuudu 
riBniOB (Hipp.) id eBt ae- 
fiuitionis eloquentiam 29. 

ax<^Q: tineas capitia Oraeoi 
achoraa («c gcp) vocaTeront 
2. cf. Sim. s. acora (Alea. 
lat. 1, 19 achora passio eat 
in ipsa cute capttis facta 



parva foramina habenB, ex 
quibus fluit humor queu 
ycora greci yocant, unde et 
ipaa pasaio acora appellatur, 
quam uos tabem dicimus. cf. 
Paut. ap. 8im., ubi acor). 

^aXavatiov: balauatii id eat 
fioris mali granati 48. Sivi. 
s. V, puat cit. DioBC. addit 
haec: CasaiuB Fe. cap. (48) 
de dissinteria — item in auti- 
dotario in confectioce saponis 
(^aod si veruoi est kabait 
Antidotarium hoe a Simom 
saepisBime exseriptum, euitts 
hic quoque mentio tiuerta est, 
Cassii eliam fragmenta ex~ 
eerptaj — dioit qnod est flos 
amoniaci (nimirum in cod. 
Simoni» ut in nostris ep haee 
ita corrupta legAantwr jpo- 
qniBtidis Buci, balauBtii i. 
floiis a(r)inoniaci, omQiuni 
apecierum elc.). 

il ^ddffagoq: illa quae a 
Gtaecis ebarbaroa appellatur 
39. illud medicamentum qnod 
Graece ebarbaroa appellatur 
46. illud (emplaatrum) quod 
a GraeciB barbaros appellatur 
75. cf. c. 45 extr. eiira medi- 
camentum interius acriptum 
(se. Ji Sjjpb). 

pJl^'. longi temporia tuBsiculas 
quas Graeci chrooias ba^ccas 
(sic g, cronias becaa p) tO- 
cant 33. — humida . . . tussis 
quam Gvaeci igrobeca {g) 
vocant ib. cf. Sim. S. drio- 
betade (sie! cf. drobecade c, 
ydropica p). — tussis arida a 
Graecis xerobeclieB ig) appel- 
latur S4 {cf. Sim. s. bechas 
et s. serobiche). 

^rixi)t<i: catapotia aiugularia 



r 



I 



(oatapotiaa BingulariaB g, corr, 
tusBicularia) qnae Graeci be- 
cbica Tocant 33. catapotia 
bechica id est tussiculana 6S 
(item in app. cod. Paris. /", 
87'' cataputie bechice i. tmsi- 
cularie). 

po&ffiov. bobia ulcera id CBt 
fOBBulaa 29. ad nlcera nni- 
Teisa et botrion dolores ib. 
cf, Demogth. a/p. Sim. s. ulcus . . . 
Dotriou est quod rotvaditate 
fuerit concavum in acemate 
foBBamm onde nomen accepit 
{Gal. XIV, 771). 

YaXaxTiiide^: (an agargariam a) 
non lumJB calidum . . . sed . , . 
tantum nt Becundum. tactum 
teporem babeat lactiB quod 
Graeci galactodes vocant S&. 
cf. Cael. chr. i, 68. 63 (le- 
Tit«r) gelatum . . . aive t«peiiB 
qnod Gr. yecl. vocant {Aurel. 
c.lti. 

ya(fya(ieiov: ei grosBa vel 
vaatior (uva) . . . gargareon 
appellatui 35. 

yfjg cVcc^cc: gea entera idcBt 
vermicnloB de arrugia 28 et 
80 (cnniculia . . . cavantur 
montes . . . arrugias id genua 
Tocant ecil. Hispani. Plin. 
33, 70. 77. cf. corrngas 74. 
armgia = arrimgi», acker- 
futche?). 

yffvxiuaii: cnm obuncation& 
uuguiam quam Graeci gri- 
poaim (gp) vocant 40 (cf. Cael. 
ox. 2 , 166 unguium uucatio 
qnam yfvtiaKiiv Tocant. id. 
chr. 2, 19S oboucati» unguibuB 
quod Graeci y^Kmai.v vocant). 

yvfivdaiov. (uteris) gimnasiQ 
Tel eiercitio c (gimuasiiB id 
exercitii» p) G4. 



6aictvXix^: alia quae appel- 
latur a Graeci^ dactiiice id 
e»t podicaliii, si qaidem pD- 
dicia vitia emendat 74 (Sa%zv- 
Xios = anus, annua, anutnB — 
ring, afl:er). 

6avxo^: dauci cretici BemeD 
id eat paBtJnacae hort^nns 
76 = 14 (quem vialt inldligU 
Sim. s. V. daucuB creticna eet 
Bemen baucie IMatth. S. g. 
baucia ortenais i. pastinaca 
domeatica etc. cf. Sinum. s. 
bancia paatinacha] ortenaiB — 
Matth. Silv. s. V. cf. OHbta. 
lat. (VI, 463) daucuB qui et 
atafilinus (Dioic. p. 401 et 
119 Spr.) quod Latini paati- 
naca vocant. 

6iiXiiziiQiovi letali cibo eive 
potione accepta quam Graeci 
deleterion dicunt Gl. 

did: „de" quibus rcbus medi- 
camenta facta svnt haec w- 
minanlw: 

Siii i^c dloTiqi Galeni ca- 
tarticu dia tes aloea appel- 

St' dijiir: emplaatmm (dia- 
ton gc, dialoen p) 21. (dia- 
loon ^c, dialeonp) 26. „CaBiiiu 
Felix ia antidotario" Sim. 8. t>. 

diatov ai^tr^fovicataplaBiDa 
quod appellant diatu abaentin 
(g, diatu abainthl e, diatii ab- 
althiii p) 42. 

St' fx*'''*'"*''- antidotum qnod 
appellatnr diec<^id>Dou (c, 
diacrudon p) teriace 65 (Gal. 
X/, 40). 

St ^i.ixtiioi>: trociacus (die- 
lectrum gp, dieleti e 33. — 
dialectrum g, dialectoa p 39 — 
diaelectium p, diaeletiram e 
4B) id est ei Bucino S9. 



Sta S-aViias: diatapBias (p, 
diapta psia c) mant in iacia- 
diois uteria 75 (cf. 53 tapBiae 
suco ipsaa illinea pa.rtes), 

ditt ^cctuv: emplastnim (dia- 
itheoD ^, dia bitheon cp 
19 — diacliiteon c, diaiitoon 
p 31 — diaitheon g, tha- 
hitheon c, diatiteceon p 33 — 
diaitheoD ff, diatheon c, dia- 
chiteou p 38 — diaciteon c, 
diaiteon ^ 46). 76. — „in 
aatidotano . . . Cassii Peliois" 
Sim. s. V. (itea grece salii). 

Sia tav seagviov: diacriema 
atomaticon . . , et appellatnr 
ediatoD carion (gp, ediato { 
netron c) 3B (Gal. XII, 905). 

3ia xsQaTtni e3.a^elov: col- 
lirium dia ceratos helafiu 
(g, ellafni c, elephiS p) ap- 
pellatnm vd eat de coma cer- 
■vino 29. 

Sia 3ioffa3J.ov trociacaa (dia 
coralhnm c, diacoralinm p 
Sim.) 48 (ad emoptoicoB CaB- 
sinB Felis in antidotario 






;. 39). 



Sia xojikimv: emplastrum,,. 

quod appellant dia coclion 

(dia CQdioa p) id est es 

cocleia cp 31. 
8ia xm^viHv (dia codion gcp) 

33. d. electnarinm 66. cf. s. 

xmSiai. 
Sia i.tvxoiov l collirium dia- 

leuco I hia (i;, diatenco hni c, 

dialento hiu p) appellatum id 

eat de riola 29 (cf. Sim. s. hju), 
Sia Xi^avov: colliriam dia- 

libaiiuin 3 29. 
Sia (iekikiaxov epithima (dia 

melilotnm g, diamellilottun 



p, — to e) 34. (diameliloton ' 
(f, diamelli loto cp) 42. 

St' oQo^ov: potio diorobiim 
(g, diarobo c, diombQ. p) ap- 
pellata id eat de ervo 40. 
aliud diorobnm electuarium ih. 

Si' oatf/etav: Bioco mediea- 
mento diostreon ^— tren c) 
appellato cp 32 pia ostreon 
de cocleis OBtreomm CasBiua 
Felix in antidotario . . . Sim. 

Sia Tav niHQuiv a/tvyttd- 
i.oiv; trociacua diatonpicron 
amigdalon appellatna 44. 
electuarium , . . dia ton pioron 
amigdalon a Giaecis appel- 
latnm id est ex amaris ami- 
gdalis 66. 

Sia !ttzv(iov: diapitiron ana- 
gargariamate id est ei can- 
tabto jr 35, illud quod dia- 
pitiron Tacant id est ei can- 
tahro g 37. 

Sia jtQaaalov : medicamen- 
tnm qnod appellant diapras- 
ainm id eat ez mamibio g 

40. cf. 41. 66 (diaprasium c, 
— siip 66), marr. etiam Plin. 
Ap., Diosc. cUplt. 

Sia ^a^avidmv: vomitu ez 
radicibuB nteris quod Graeci 
diarafanidon vocant 1. 

Sia if66tav : coUirium diarodon 
de septuaginta duahus quod 
Oraeci diebdomaecontadio ap- 
peUant 29 (ffai. XII, 767), 

Siaaa/tytivyiflvl epithima dia- 
samaucum appellatnm gcp 

41. (diasansuco) ep 42. (dia- 
sanBncnm c, -co p) 43. 44. 
61. 71. 74. 

Sia zov aii.<piov: electnarinm 
diatnsilfiia (gp , — um c) g, 
Oraectg appellatnm 41. 



i 



r 



3(a 0xe(f/i.dTan': epitliima 
diaapermaton 34. 43. 44. 51. 
65. 69. 71. 76 — epitbima 
diaspermaton Pilagrii 42. 

Sia av/Kpvtov: trocisciu dia< 
aimpbitum [g, diaidiifituB e, 
diaeimpbitDF) p) 39. (diasiD- 
fitns) cp 48. 

^1« a<p6yytuv : aliud qaod 
appellatur a Graecia dia- 
Bfougou . . . id cst ex spongia 
ConfL-ctum cp 30. ef. 33. 

Sia xeaadf/oiv : aliud dia- 
teBBaron apptillatum id est 
de quattnor c(]i) 28. medi- 
eaineLtQm diatefjaron (— tes- 
Beron p) id eat de qaattiior 
apeciebus confectum p(c) 66. 

6ta XQioiv jttneffiiuv: dia- 
trion pipereon antidotum in- 
ferinB BCtiptam g 42. cf. 55. 

dm vaioxov: ana^orgaria- 
matiB confectiooo dia ;sopu 
{g, dia isopum c, dia jaopi p) 
appellata 1. 

8ta <poivlKtav : epithima , . , 
dia flnicon {cf. infra ib. pal- 
mnlaram nicolaorum) appel- 
latnm 48. 

jia tpvaaXlifmv: diafisallidon 
trociacum.^ 21. troclBCiis dia- 
fiaialidon (c, diafiaaliden p) 
appellataB 45 {cf. a. ^voalls). 
trociacna ex yesioaria hctba 
coDfectuB qnem Graeci dia- 
fiaalidon vocant c 46. 

iliaXtfi^tti<ai:6aitenas({eai- 
cene c) tialeoi quam diacal- 
citheoB dicit g 39. fenicoDe 
qaam Galienne . . , noatram 
diaoalciteOB nominaTit 46 (Gal. 
XrU, 375). 

iti x^V^ov medica,meotiim 
(diaeartum g) 10. 22 (— ta 3). 
32. 35. 



3ta ziav ^^ildfoviwr; dia- 

cliBma . . . quod appellant 
diaton cae(ce c^)Iidanoii id 
eat ei hirundimbnB g 37. 

di a x*'^'"*'- oerotannm ex. 
dia cbiloa (diaquiloa g S8) 
coufectum IT. 3S. 68. 66. 
(diaquilon et diachilon medi- 
camenti g 38, c 78). 

ifia^^^: et appellatur a 
Oraecis diabetea (— ten c})}m 
quidem moi potione acce|>U 
por urinales viaB . . . de«Qendat 
tamquam per iuania feratot 

didB^fOigi inveterata pamo 
quam (sic) greoi chromaa dia- 
thesiB vocant 1. et appel- 
latur a tiiaecis reumatise 
diatheaia {cf. Gid. XI, 79) id 
est renmatica paaBio 23. 

ifiatTa: dietam eiDS ordiiia- 
bia id eet vitae regulam B5 
(regulaa ciborum CatL). 

^idxi.vafta : cullutio qoam 
Craeci diaclysma (diatiama e, 
diaclima p) vocaat 32. 

^iaXelxtuv (;iivgtt6e): febri- 
cula . . . intercapedinatii qiuun 
Giueci dialiponta vocant 40- 

^ftaQQoia: diaf ria (defliuio 
tit) 46. 

iiatpOQiitLxoi: sanatio . . . 
eiectoria quam Oraeci dia- 
foroticaoi (diaforeein c, diaf- 
forataj)) vocant 63. (diafore- 
ticum medicamentnm 17. 4S. 
adiatoriam 2 1 . emplastivm 
18,) 

6iax^taft,a: diacrisma (dia- 
crissime g, diacrisme c, — raa 
p) fltomatieon (— ce gcp e/. 
Staxetetoii GaX.) id BBt in- 
linimentum ori conveiiietis 36. 
diacrisma( — clisma j, — diraia 



^^i — clima p) hoo est inlini- 
mentiim 37. 

<ftxitpaioq: alia (uvae di- 
Htantia') dicephaloa (diacDe- 
pliales g) appellata vel (id 
est cp) bicapita 35. 

rftotr^ri^tog: diureticati po- 
tioDes dabia id eat quae per 
uriiiam purgare novernnt 21, 
(44). cataplasma diureticon 
id eet iirinale 44. (antidotnm 
diureticiim 75.) 

tfvaaxovXtoza: ulcera diffi- 
cite in cicatriccm venientia 
qnae disapnlota (deeapioUta g, 
diBapolita ep) Tocant 29 (cf. 
iSim. 8. diHnlota). 

tfvttKoi.a : ad omnia carcino- 
mata . . . et ad aH% discola 
id eet dif£cilia 79. 

dvOxgaaia: sub difficili tom- 
p<;rantia corporia quam Graeci 
diacraBian vocaut 75. 

6v(tovQia; diHnriaideBturinae 
difQcDltaB 46. 

6vaovQovvTeq: minctnsdiffi- 
cultato labotantibus quos dis- 
uruntaa vacant 45. 

6vaxeifia: faciens ad duri- 
tiam ct ad debilitatem et 
opiireaaionem stomachi quam 
Graeci dypain {g, pnaBim p, 
ptisin p") Tocant 42. 

6-^aitvoif( ', dispnia (dipsnia 
gc, diHnia p cf. Sim. s. 
diania) a Graecia dicitor id 
cst dif&caltas resiiirationis 41 
(cf. ib. dispnoici). 

fyxdS^ta/ia : insessionia fo- 
mentationea, nam Graeci en- 
catiama rocant 46. decoctio 
in encatismate id eat in balneo 
supra sellam scdenti . . . ad- 
hibita 81 (c^. Sim. s. V.). 
Cad. chr. 6, 69 et ; 



es vino vehementiori c( 
feotam quam iy*d9iafia ' 

fyxavatii: si oi encauseoa 
fnerit dolor id eat ex ustione 
aeris 1. ei ex cncauseOB caput 
doluerit laborantia id eat ex 
aduationeei. ex , . . adnatione 
quod ex encauseoB (quam en- 
cauEeoa cp) dicunt 62. 64. 
(((«» .App. cod. Par. f, 851" 
ei aduatione quam Graeci 
encanseOB dicuut). 

iYxokntafioq: Sim. s. „eneol- 
pismaa gr. Caisius Fe. ca. 
(78) . . . iniectio in matricem" 
— vid. Koljtoe. 

fyXVfiai ad deutis dolores 
enchima (endima c, encliraa 
p) id est infusio in narea 32. 

i^qa: in aesan quem Graeci 
edran Yocaat, diversa podieis 
vitia efficiuntnr 74. cf. Cael. 
chr. 4, 45 {ifem 86) aessioni 
quam Giaeci iSfiav TOcast. 

e^Qtxov: cataplo^ma edricon 
appooea quod Latiai aesaorium 
vocant 74. aliud med. edri- 

eteitoQtov: medicamento dis- 
coriatorio (deacor — gc, de- 

dorion) quod Qraeci eodorion 
(eidoriott c) Tocant 13. 

eli.f6^: ^ verticula inteetino- 
_rum 61 {Cael. p. 235. 336). 

EXCQOitiJ: podicis mversionea 
qnas Oraeci eetropaa (hectro- 
pas c, encropaB p) vooant 75. 

Exrviltucixog : medicamento 
ectilotico (et cilotioo g, ectil- 
lotico c) id est excwlatorio 
infra acripto 20 — confectio 
collirii siringiaci ectdlotici 
(ectilogici g^ ib. 



r 
I 

I 



gatorinni qnod dicibur ela,- 
terium S. 

iktUaifaxog: eliliBfaci aemen 
id cBt herbae Balviae 76. 

tJ-HivO^tii ; lumbriCL qaOB 
Graeci elmintaa dicunt Vi. 

f/t^foxio/ioq: embrociBmo 
cnrentiir id est olei infoBione 
foveautur 42 (cf. embroca 
embrocBre passim ap. Casfi. 
„embrocagr. infaaio quam nas 
fomentam dicimas" >S'tni.)' 

ifinvti/Ktlemiiieta ata dicantar 
colleotioneB sive apoatemata 
occiilta21. interoa coliectioue 
quam empiema dicunt 40 {cf. 

tjunv(i((i2?)T(xo$: empy^i^oticia 
(sic gcp Sim.) adiutoriis nti 
oportet id est quae Baniolum 
nutrire valeant 21. 

i'/t<f<(<c§tq: ad obtruHiones 
(annum) qua^ Graeci enfraxis 
(anfrosis c, Sfraal p) vocant 
28 (ad eufrasin epatia c 44, 
ubi efrasl, ifrax. p). anfraxia 
Alex, lat. (enfraiim i. opi- 
l&tionem 1 , i>3. anfraus i. 



gnlas . , . induea {ai. inclndeH) 
et dabis . . . cata en(a) id eBt 
singuUtim, (aiDgnlatim cata 
una cp) comedendas 76, 
i've/ia: enema id est iniectio 
51 (enema colicon acodinon 
ib.). cf. Sim. enema proprie 
vocatnr decoctio qne per cli- 
aterem mittitur. 
I ivtt^ff: decoques . . . et sop- 
jwuto clnnibus cervicali in- 
ide* per enetera id est ti- 
biam iniectoriam 48. cf. 76 



(per enetera osBeum vesica 
aptata infundes). ttem per 
auliscum fiB&riom 19. 

iv xaia)tai.v'>iiei : apoete- 
mata . . ■ abscousa et m al- 
tioribua viscenun partilmB 
nata (in occultia nata Ga^. 
chr. C, 91), nam Graeci en- 
catalj^ain (g cf. Sim., en- 
caalipsin c) vocaot 21. 

fvxvnoiat^'. qnae infiatio 
(ventriB) eum digitia faerit 
impressa concavitatiB fonnam 
ostendit, quod Graeoi enti- 
poBJn (— siB cp) vDcanb 76. 

i% vno^oi.^^: crassins nib 
palpebro jnunguea (collyri.om 
tracomaticum) Bive snb ejljii 
quod Graeci eihipoboles (p, 
exipoboIoB cp) vocant 29. 

ixaipalffmt^: flebotomare 
opovtet et aecuudam de- 
tractionem facere quam epa- 
feereain (— faresiu gep Sim.) 
vocant 24. secundiun de- 
tractiouem facias qnam epa- 
fereain (aic g) vocaut 3G. coin 
aecimda Banguinia detractione 
quam epaferesin vocant 73. 

iniO-e/tu : epitbiua (ticseraptr 
0cp)dicuntGraecimedicEunen- 
tum quod Btomacho et prae- 
cordiis gimnl et ventri snper- 
ponatur, cum fuerit panoo 
inunctum 711 (c/", fjimon. ». 
epjthyma gi-aeee auperpontio 
emplastrum molle vel aqno- 
^Bum CasB. Fe. elc). 

i^il&^taig: BuperpOBitionist^- 
pore quam Graeci epithenn 
vocant 51. gic (solemni €^ud 
Latinot onmes /luius rei mttr- 
pretatione quae Graeeia liiam 
pro epitagi esl ijt{9itiis, vt 
Aor. p. 267 D. opp. iialii^iui) 



etiam CaeUita {ox. 1, 45. 2, 
83 etc. nam chr. 4, 32 male 
editttr quom iitCtaeiv vocaat). 
SitnoK s. „epitJiesiB snper- 
poaitio Demoatheaes etc." 
Psettdo-Sor. resp. 1B4 (Koae 
Anecd. II, 267) Quid eat 
epithesiB? BiiperpOBitio. aaper- 
positio acceasio aegritudjmB 
est vel motus vitiorum et agi- 
tatio canaanim earuDdem . . . 
iximnfiaala'. et postquam 
pepsin fecerit aegritudo (fe- 
fans) id eat post Ilil periodoa 
e acceasioneB, quas Graeci 



Tocant l 






55, 

«;[OvJ.(<)t(Xo^:extrinBecuBme- 
dicamentum epulotioon ( — le- 
ticum gji, — lenticum c) ap- 
ponea id est quod valeat itt 
cicatricem ducere 40. cf. 
Simon. a. epnlentum {qui pro 
Cassio quem outt cUat Theod. 
Prise. cap. de ptigi). trociscaa 

^epnloticuB 46 {cf. 45). 

eip^rctv.tpreJjsiaraneiiaGraeci 
a aerpendo quod herpen (g, 
— pin c) herpetaa (herpeaas 
g) dicunt, noa Tero simi- 
liter latino sormone sicnt 
Bupra diiimuB a serpeado 
serpUBCulos (Berpiginom Sim. 
s. herpetas, cf. Isid. 4, 8, 5 
Berpedo) nominamiia 25. facit 
ot ad herpetas (herhenaB g) 
hoc est serpnsculos 24. 

iQval:iti.ag'. ignis sacer ab 
inTadendo a Graecia erieipilaa 
{gep „8ed Grecus erisipelaa 
dicit" Sim.) appellatiir, siqui- 
demTicinasibilocainTadendo 
pOBsideat 24 {unde Isidor. 4, 
.8, 4), 

tQvat^tsXaxiit^Tiq: tumor... 



ctim rubore igni aa 
laoite quod Graeci heriaipela- 
todea (3) Tocant 36. sin Tero 
hereBipelatodcB fiierint car- 
bunculi id CBt cum rubore ut 
io vicina parte sibi veluti 
1 sacer osteudatur 22. cf. 






(boi 



faxo^Qtt : cu: 

cp) quam noa crustam dioi- 
mua 6T. quam diu ae eacara 
levet id eat crusta 63. acara 
lal. diai» g 22 (membrum . . . 
inuritur et ulcerBtuai acaram 
fftcit) etc. cf. Simon s. eacara 
(. . . Cass. Fe. scara i. cru- 

_BtuIa). Cael. chr. 5, 16—18. 

etEgo)C(favia: dispari tem- 
porum dolori, nam Graeci 
etherocrauiam (ffe) vocant 1. 
cf. dolores beterocranii Marc. 
p. 38, heterocraniam p. 39. 
Cael. chr. 1, 4 Tel certe tem- 
porum (dolor) qnem dolorem 
crotaphon (sic ed.) appellant. 
sic et {ettgocp&aliiiia) „ethero- 
ftalmia Derao, est a!t«riua 
ocuU ab altero differenB color". 

fujru/tog: eat namque bonuB 
humor lac quod Graeci euxi- 
ruon (gp, eupinon c) Tocant 
23 {Sim. eukimoB Cas. Fe. 
bonuB humor). 

c^EJbcJg: iterum reaolvuntur 
(ulcera) et in oriflcio ali- 
quando certidionea (corti' 
oiones, — zoneaV cf. adnot^ 
QBtendunt, quOB Graeci efelci^ 
daa vocant 20. 

itptji.ig : maculas nigraa 
Tultu feminis es ahortione 
praecedenti factaa tqL ad- 
uatione boHb qnH^ Graeci 
ephelidas (9, efelldaa c, 1 " 
lidaa p) vocant ^. vA 1 



— 206 — 



nstiones quas efelidas (effili- 
das c, efellidas p) dicont 73. 

TiJilioaiq: solatione vero ntens 
qnam eliosin dicnnt 64« cf, 
C<Ul* chr. 4, 18 etc. 

ilfiixQdvLoq: ad eius (sc. ca- 
pitis) medietatis (dolorem) 
qnem (qnam codd.) emi- 
g(cJranion vocant 1. ant 
ipsms membranae partis 
^assio) qnam consnete emi- 
g(c)ranion dicnnt tb. ad emi- 
g(c)ranion vero etc. ib. ex 
antecedenti dolore totins ca- 
pitis ant emigranei (sic g, 
— nii cp) 29. cf. F». Plin. 
med. 1, 1 emigrania nngnntnr. 
ad emigranium cod. Brux. 
Th. Prisc. p 93^ et p. 102 
ubi mox emigranins pansat 
si . . . Cael. chr. 1 , 4 dolor 
yehemens capitis totins ant 
dimidii qnem consneto no- 
mine hemicraniam (sic ed.) 
Yocant. Marc. p. 38. 39 (uhi de 
codicis lectione non magis 
constaf). Alex. 1, 46—61 
(emigranens dolor^ emigranea 
pasBio, emigranenm). Escolap. 
chr. c. 1: qnodsi dimidinm 
capnt dolnerit, emigraneum 
appellatur (cod. Aug.). tro- 
ciscaria emigranica ib. 

B-eQaTtevTixri : Galenns in 
Bua therapentice hoc est libris 
cnrationnm 30. 

S-QOfi^oq: g[leb^8 (globulos 
Sim. 8. V.) sanguinis qnas 
Graeci trombos (tmmboa c =» 
Sim.) appellant 30. gleboso 
(al. globoso) sangnine qnem 
Graeci trombon (trumbon c) 
appellant 46. cf. Cael. Awr. 
chr, 2, 12. 4, 84 gelati san- 



gninis corpuscnlis qoae ^'Qofk- 
povg appellant. 

'O^QOfiPovfievoq: si Tero ni- 
ffellns fuerit (sangois) et ve- 
Inti glebosns, quem Graeci 
tro(u j9)mbnmenon vocant 39. 
cf. Cael. Aur. chr. 4, 40 si 
gelatus obstiterit sangnii, 
quod Graeci ^QOiipatciv vo- 
cant. 

'0-vfiol (al. ^vyuct Cels. ete,): 
(vermcae) in similitndinem 
summitatis tymi, nnde a 
Graecis tymoe (tyinos g, thi- 
mos e) appellantnr 12 (de 
origine nominis fere consentit 
Cels. 6, 28, 14). 

IxTeQixoq: icterici dicnntor 
morbo regio laborantes . . . 
sequitur . . . pallor corporis 
cum . . . crocei vel aurei 
coloris fantasia, nnde ab ali- 
qnantis latine aurugo (anrigo 
c, Sim.) appellatur 49. 

IxxeQeiifTiq: cum ingenti pal- 
lore ictericum morbnm simn- 
lante, nam Graeci icteroden 
vocant 32. 

iXiYYKovreg : vertiffinosos 
quos ilingiontas ajppeUiuit 1, 
ubi ilicnuntas g^ iUi gnntas 
c, giuntas (sic, in novi veraus 
invtio altera vocabuli parte 
per errorem omissa) jj, quo 
ipso scilicet codice tisua videri 
potest Simon Januensis (saec. 
XIV in.) qui sub liU. G © 
habet ^Giuntas grcce vertigo 
Cass. Fe. etc.'' atqu>e MC 
Simone recentior fuisse cor- 
rectoris manus quae saec. XIV 
vn p adscripserit ili. Cassius 
enim „qui continet tractatus 
duos de pratica^* (ut ait Simon 
in praef.) significat aut exem- 



plaf ParisiensE aUero anti- 
dotario (i. e. lihTO II) pod 
indicia capitula 81 sine discji- 
H»i^e auctum usque ad f. 90*' 
«fti Eipleto libro referaninB 
grntiam cbiisto — aut ei 
simillitnum (sunt enim mtae 
non r^eriantur »n app. Par., 
velut gwae citat Simon s. dia- 
diptamnm, geronticB., ibiscnB, 
leuce dia.pHiiiiitium etc, sunt 
etiam quae wm respondeant 
hcfionibus cod. Far., velut 
mentiogn illwd Sinionis (= 
mentiton cl) pro rinenciton. 
cf. 8. acrooordinea elc. 

iov^oi: ionti (hionti) = (tit.) 
papiilae quae iu Tultu nascun- 
tur 7. 

'iaxaifioq: (dia sfongon) aclie- 
mon id eBt . ■ ■ retinens san- 
. gninem 30. anagargarismo. 
aoliemon (170, seemon Bim. s. 
v.) appellatum id eat retiuenB 



iaxiov: et eat aciadica (— tica) 
causfttio in vertebro quod 
Graeci noxile {sic c et Sim. 
s. p., coiile p) Tocant 53. 
cf. Sim. i. isohion vectebrum 
Bcia (vertebrum = la%Cov 
Cael. , vertebionim «. l. ver- 
tiliulorum osea = scia, laxCa 
Isid. 4, 7, 29). 

taxovQia; BCuria (ep Sim.) 
id est e:s toto nrinae ab- 
Htinentia 46. ad oolum et 
iBCuriam (eodd. dieuriam) id 
est urinae abstinentiam 51. 

xtt^ij/ieQtvog — vid. diiifj}- 
iugivoe. 

xai: ce (= et) 71 — cf. ei- 

xnw^&Tjq: in aegritudinibuH 
mttligniBquaaGraecicacoetheH 



(cachoetbeB c, cbachoheteH p) 
appeltant. (^ 17. 

xaxoxfpog, xaxoxv/ilct: in 
cacocjmia (g, — cimis cp) cor- 
porihuH id est malo hnmore 
pOBseaais 26. ad hmnoris 
malignitatem qnam cacoqui- 
miam (y, captochimiam p) 
vocant 42. 

icaXaftlvS^: nepetamviridem 
quam calaminten (— mitamp) 
vocant p 43. cf. Gitrgil. 23. 

xtcfjxivoidij^: cancerOBa ul- 
ceratio . . . gin"ivamra qnam 
Graeci caroinoden vocnnt 32. 



ceroaa 70. 
xaQ»eoJ.oyla: aliquaado e 
parietibuB Btipulas legant 
(frenettci), quod Graeei car- 
fologian appellant 62. cf. 
Cael. ox. 1, 21. 48 (carpho- 
logiam quae eat featucaruia 
levium aparietibusveluti de- 
tractio), 

xaz' l^iv: aiunapara faucium 
tumnerit, ei ipsa parte guod 
Graeci ateiin {gp, l. cabxin) 
Tocant , in brachio fleboto- 
mare 37. 

xaxa Xoyov: aecimdum ra- 
■tionem curare quod Graeci 
catalogonappellant 20, 28, 27. 

xaxa av/itpvaiv: scrofaa... 
couuaturatioae infizaB quod 
Graeci cata sinfiBin vooant 26. 
cf. Demosthenes ap. Sim. s. 11. 

xa9'' iiitoQQvaiv: etiam et 
ecema iacendi patientibuB tale 
6586 oportet nt aemper (super 
codd.) .orificinm pendiginis 
iuBum meatum habeat, qnod 



Graeci cata (h add. cp)ypor- 
raHin (g) vocunt IS. 
xettdQ(foi€(, xataQQiivg: ni- 

mia toraoia conBtrictione bi 
TiscoEi flegniatiB iDfnBione 
nata qnam Graeci catereou 
(jc, caiareon p — leg. cft- 
tarian) sive catarrum vocant 
34. frequenti eatarrof— m i?) 
teraptatia 3G. (= iufluxio 
Cael). 

ieaT<utf^i.x6i: trociacuB cato- 
tericuB id eat qui deoranm 
per podiciB partes iniectUB 
eervando inferiorea inteBtiao- 
rum partea medetm- 48. 

xavao^t cauBoa latino eei- 
mone febria incendioea dici- 
tur 61 (c/". aj)p. cod. Par. f. 

cendiia convenit . . . et febri- 
buB incendiofliB a grecis cau- 
Boninia appellatiB]. 

XKvazixiiqt cauBticae . . . vic- 
tutis id eet iaceneoriae 13. 

xaxs^la, xuzcxctxos: cor- 
poris mala habitudine quam 
Qraeci cacexiam vocant 33. 
item 43. 4(1. 73. in cacexieij 
{f^) id est cotporom malis 
habitudinibua 16. Oael. chr. 
4, 18 etc. — in cacectioU 
corporibua id est mala habi- 
tudine affectie 3, 75. 

xtyxvitti: aliud genua hor- 
pctiB, quem Graeci cencria» 
liic) Tocant, aiqnidem in 
Buperficio cutis puetulas mi- 
□utaa milio eimilea ostendit. 
quam Lattni vulgo aranea m 
verrinam vocant 25. 

tctvtaaiq : vacnationem ali- 
quam facere quam cenoain 
TOcant sive per cliaterem 
aciem adhibitnm aive per 



■oS 



purgatorium datum i 
flcbotomiam 6&. cf. 
c'ir. S, 148 (vehemontem hn- 
moris detractiouem . . . qaam 
Graeoi xcfminv vocant). 

XBipteXcUa : tarduin sive in- 
veteratam capitia dolorem 
quem Graeci cepbateam ftp- 
pellant 1. cf. Cael. cltr. 1, 4. 

xe<paXoxodes (?): vel (?) pedet 
quOB appellant cephalopodu 



i fuerit looga 

foUicnli aoi 

imum homoriB 

ii (cyomM g) 



40. 

xtofig: (uva) _a 
ct tenniB et il 
aummitate plur 
habuerit, cion 
appellatur 35. 

tevnanovri; pruriginem omnem 
Graeci cnesmoneu (heneamon- 
cam. c, henesionem p cf. tim. 
S. henegmone) vocant 16. 

xoxxoq xvi6to^'. cocci gnidii 
id eat eemiiuB turbisci 76 [ef, 
ib. cocci gnidti optimi id eit 
non vetugtisaimi aed norelli 
ei locie maritimie coUeoti 
grana etc). cf. IHoic. 4, 170 
9^viiiJiiii.a, c( fle lafi^lauEv. . . 
^B in«nje o )iv£Stot KOnKaE 
XB^^G atv avlliyitai . . . 
TclavmvTai di voiitSovtts co» 
itviSiov xDMX0i> i^c xaiielaitts 
{de qua IHoec. 4, 169) tlvvt 
xifQnov aTtaTcofttvoi. Siit to 
zAv ipvXXiov onoeiSis. recte 
igituf inUr chamelaeam et 
eoecum eniditim dittiitguen 
videtw Oael. Awr. (i. e, Sora- 
nta) chr. 3, 13S. con/wniwi- 
tw lamen Uiymelaea tt cho- 
melaea, iit a Plinio (13, 114% 
ita poet Dioeeoridan, ui c^- 
melaeae sivtpUciUr dictMr 
f/ranum cnidium [ila etiam 
Galenug, qui omittit (AyMT- 



ioMm, wtogov vocari dicit 
chamdaeam (XQI, 263} qttae 
thymelaea egt DioBCoridiB . . . 
ta 8i qivlltc Svsq Idlat 
*alettai wiiofov 4, 170] et 
ttpui Pseudo-Apuletwtt (cap. 
de latht/ride 111, de qua 1). 4, 
164 = Piin. 27, 95 cf. Gal. 
mtemh. XIX, 734. Ap. c. 
109 eonfundit chamaeleonem 
etiam et chamelatam i. coeeum). 
ef a Oaelio chr. 6, 11 cha- 
melaeae Bemen qnod Graeci 
coccum Cnidiain Tooant et 
ab Alexandri interprete iat. 
{aaec. 711 init.) H, 153 {cf. 
gr. IX, a p. 516 Bas.), w6t 
camelee . . . addit unde co- 
cognidiou coUigitur. quem 
Alex. dtat Simon lan. s. 
camelea grece qtiaei infima 
oliva dicta {cf. Matthene Sii- 
vaticus c. 139 „et eat plajita- 
qne vocatnr oliTella" idemque 
s. turbiscon i. oliTella. et 
est laxativa que est Hpecies 
lanreole) eo quod folia habet 
similia foliie olive . . . et 
semen eius eet cocognidion 
etc. cf. idem s. cocognidium, 
iibi addit qui dicunt cocogni- 
dium eemen ease l&nreole non 
noTeraut veritatem (ncc itorit 
corrector codicis Cassii Faris. 
cui videtur quod tnrbiecus 
sit lanreola). laureola entni 
(«f Sim. s. V. et s. da&ioides) 
est SacpvoeiSis Siosc. 4, 146 
qttod alii toiMtiJcfijivijti (qitam 
distiv^it Diosc. 4, 147) se- 
evndum editorem (soec, VI) 
ffraeci Dioscoridis ad litteras 
dispositi ad B. 4, 146 et 147 
SaiproeiSis . . . oi di taiiai- 
Sarpvtjv — xafiaiBiitpvT] . . . 



ot Si SaipvixTi* (i. e. 8aip»s 
tiSli) . . . 'Patfiaioi Xavffola. 
erat avtem qttod Simotus cauga 
dieo, iaureola („daftioidea id 
eat lanreola") iti vetere Diosc. 
transiiUione latina (quam citat 
MaUheua Silvaticus s . cameled). 
ceterum de tribtis his eiusdem 
generis{Daphne)speciebusvid. 
Fraas fior. clasa. p. 2S4 sq. 
ef Matth. Silv. e. 139. 

twrbiici novum est vocabu- 
hm, cui andquus mtnc teetis 
Cassius accedit iis qitae col- 
Ugit Simon lanwmis. Im 
enim , ^t sttb v. timelea Dio- 
Bcorides ant camelea. mnlti 
iBtam cocognidion diiemnt 
quia (tjuod?) maxime semen 
tiirbiBci eat {eequunivr ddnde 
verba Diosc. de thymelaea et 
I^iinii), haec addif s, camelea 
. . . liber antiquOB de sim- 
plici medicina „camelea siTe 
turbiBCUB qnaai olea terreBtris" 
etc. liber de doctrina greca 
„idem camelea turbiacos" etc. 
atque sic revera etiam in libro 
g. d. de herbis Galeni et Apulei 
et Chironis (Anecd. II, 122) 
c. 93 de cavielea: Camelea 
hoceBtturbiscam. foliahabet 
similia oleastro et amara 
(etc. = D. 4, 169 de cha- 
melaea) . . . semeQ eius aiccum 
coccum gnidium (eo 
dinm cod.) diuitur. 

cf Isidor. or. 17, 7, 6S 
turbiscuB qnod de uuo ceapite 
eiuB multa Tirgnlta sur^nt 
qnaai turba (m? ultra ttlt). 
)c6i.i.i]Otq, xoi.i.nvtxoq: col- 
lesiu . . . id eat glutinationem 
ig. colleticam (collecticam 



>|D 



yp, Sim. *. V.) virtutetti id 
est glDtinatoriajn 39. 

MOi^iiiadiii: glutinoaamliegiaa. 
qnod Graeci collodeH (coliode 
gep, colliade Sim. e. i>.) fo- 
cfrDt 34. 

xoiMv (unde KoUit^) : totdutt 
ipBiua intestini , qnod Gr^ci 
coDsaete colon appellaot, 
qaod aliquaati iiiferiorem 
Tentriculani dicaitt 51 (c/. 
PoU. 3, 209 nttXfirai koIov 
»«1 KaTio MiXia). 

xoXxog: pendigiiies veL siaua 
{alcenm Sim.s. colfos) Graeci 
colpuB (eolfas, — foe gp cf. 19 
oolfi ipaina g) Tocavenuit Ifl. 
eDColpizabis (encolpiimum) id 
est eupino sceinate iacentiB 
in Binam mulieria infundeB 
quem Oraeci colpon (coifon 
p) appellant 78. 

xovdvJkOttia: condilomata, 
quae nos latino sermone dici- 
muB tubercala 74 (cf. Caei. 
chr. 2, 139 tubercula quae 
Graeci condjlomata vocant). 

itoinpoi: cucurbita» cufaa id 
egt levi cum appoaitione de- 
duoea 71 (e/. Cael ox. 1, 78. 
79. chr. 1, 77 in eailem re 
etc.) . . . item blande deduces 
77. 

x(ld<ii<;: natm-am sive tem- 
pecantiam corporiB quam 
Graeci crasin appellant 39 
(vbi citaluT GalenuB libris 
pericraBeon sppellatia in qui- 
buH de temperantia eorporia 
Bcribit). aecundum hominis 
craoin id est naturam vel 
temperantiam corporia 73. 

XlftTtxo^: annt autem disB 
critici (cietici cp) quibui per 
«sdorem proapera determinatio 



febrium Bive dJBciisHio fieri 
solet ei. 

XQOxvdtO/to^: ctocidtamoa id 
eat IJocorum electio, ai qui' 
dem digitis freqneDteT ipn 
patienteB (frenetici) operi- 
menta. attractare Tideantar 
82. cf Oael. ox. 1, 21. 4 

xutffva: codias id est papa- 
veria ^eBtis capitella 6! 
(^ijxrafOE *iaSvcei), 

3MXfvtu^t3<;: boIerosuB — vid. 
tfttaiifriq. 

teievteQixoi: lienterici di- 
cuntm- qoi . . . ciboa . , . ii>- 
digeBtoB . . . tamqnam per 
levem inteBtinorum lapsum 
egenint 47 (ef. Isid. 4, 27. 
37. XutvzEfla = loTitos in- 
tefltinorum Cds.). 

^Eijc^v : impetiginee ^uu 
Oraeci liohenas (:nc gp, lichi- 
onasf c) vocant, Latuu Tnlgo 
sernaH appellaot II. 

Xeixtvixd^i kociscuB appel- 
latuB a Graecis licbenicos^L^ 
medene impetiginea 11. 

3.etx^voi&f]^ : macolae . 
asperae velnti zernosae, qn 
Graeci licenodea (licedonea 
I» citm Aim. g. 11.) vocant 9. 

i.exig: corticosaB sqnamiilas 
in cute OBtendunt quas Graeci 
lepidaa vocant. usde oomen 
a Graecie lepra accepit Ib. 
anper inducta lepida (n'c gep) 
quam nos equamulam dict- 
mua 20. 

i.^fitl : egeationes Bive pitaitas 
oculorum qiias Graeoi lemaa 
vocant 2S. cf Dtm. ap. Sim. 
B. lenas (= Caas. cod. p) et 
i, lema: lemae iaqait vocant 
" * grana parva ncca ac 
in oculia apparentia. 



qnog gramaa etiam Toc&ut. 

(Cati. ox. 2, 30 ocqIob lemiB 

obBitoH vel lacriinaBteB. cf. 

Piin. 33, 49). 
ki9imvie^l catcQloBia quos 

HtiimtBB (j), lithiuitaB pro 

iithmitas c) Tocaot 45 {Sim. 

s. lithyaaia). 
iixaffo?: alaminia lipari id 

eat liqoidi 48. item 42 {cit. 

Simon a. alnmen). et sim- 

plieiter alnmen lipamiQ 4. 

10. 32 (rotandnm «i eapra 

scripeit g'^ 4. 42). 
i.i3io9'V/ila; cam ingenti 

aoimi defectu quam lipoto- 

mian {g, lippotomiam Sim. 

s. V.) vocant 21. 
Xoyadtoi', {tsftd 73) — vid. 

ad. />. 176, 7. 
Xva066^xTO% : liaeodecti 

(— denti ep) id eat qni rabi- 

dos morens iucurrerunt 67. 
fiaiti^voola'. macronosia la- 

borantibuB id eet louga b«^- 

tudine 4. peBsimam aegrita- 

dinem ct protixam OBtendit, 

qaam Oraeci macronosiau 

Tocant 30. proliiam aegritu- 

dinem ostendit, quam macro- 

nosiau dicunt 61. 
tiui.axTix&i: pesBus malacti- 

cuB id eat Tuollitoriua 78. 
fxa}.6^a»(iov: folii (folliB p) 

barbarici (i. e. indici, vld. 

Dioac. X, 11) id est malo- 

batri 46. 
fiavltt: maniam facit, quam 

nos inaaDiam dicimus 61. 
fiaQOv^tiov: Taporabia mar- 

supio id est aacculo torrido 

sale repleto 27. 
fKtatafiivo^ : apoflegmatia- 

mom maBticatonum oportet 

adhibere quem Graeci maBU- 



menou vocant ep SH {cf. Sii». 
S. maaome). 

ftexaavyiiitixixoi : adintoria 
metaeincri(e)tica id eat qnae 
renOTare voleant temperiem 
corporis natnralem 8 (= re- 
corporativa Diosc. , Oribat., 
Alex., Demosth. apud Simon. 
s. V., item Cael. Awel. eftr. 
1, 112 etc. cf. Gal X, 268). 
aunt enim (aquae calidae) 
virtutia metasincriticae hoc 
est quae valeaDt uatiualem 
temperiem corpoTis renovare 
46. c/' 21 electuario <^meta> 
aincritico (eiucretico codd. 
cum Sim. s. v.) id eet quod 
valeat occultam coUectionem 
rumpere, 

fiertitpi/evov: aliquando et a 
tergo dolorem inter Bcapnlas 
sentiuut, qnod Graeci meta- 
frenon dicuut 31. altera a 
tergo inter acapulae qnod 
metafrenon dicunt 39 {cf. 
Stmon «. V. . . . psalterio . . . 
poateriora dorBi), 

/iijl^tvoq : cum vino melino 
id est granaticio 47 {sed oleum 
melinum 42 scc. Diosc. 1, 56 
est nvSioviiov fi^Jl6ov, ut fiij- 
lop,fXi = *v3iovajuHi 5, 29. 
cf. empIaBtrum „melinon 
Vespaaiani" 21 etc). 

/it]tf/eYX'^*'t?'' encolpizabis 
(encolpismum) per oorueum 
metreuciteu appellutnm 78. 

fi,iiT(fOtiKvia : metromaniam 
latino sermoDO matricia furo- 
re^ bive insaaiam dicimua 79. 

fMixQOtttpv^la : palsas par- 
vitas, qnam microefixian vo- 
cant 42. 62, 64. 

ftOQla : interiora membra cor- 

rumpat quae Graeci moria 

14* 



- 212 - 



yocant21 {cf. Sim. s. morion^. 
qao posaint interiora corpons 
membra qnae Graeci moria 
yocant . . . relevari 34. quo 
poBsint interiora membra a 
Graecis moria appellata re- 
laxationis medelam percipere 
87. 
f€VQf€ijxlai: (yermcae) qnae 
cnm digito faerint impressae 
dolorem faciunt similem mor- 
sibnsformicanim, nndegraeco 
nomine my(i)rmecia8 nomen 
accepemnt 12. 

• vdQXff trjg alad^i^asmg: cum 
perfnctione et torpore sensus 
quod Ghraeci narcodes esteseos 
(cp, cf. not. et Sim: s. nar- 
chodes) yocant 29 (Jeg. quem 
Gr. narcen tes e. v.). 

veipQiT 1900^1 nefretica (sic 
etiam g 21 cf. Sim, nefriticos 
grece nefreticus) passio id 
est renalis 45 (cf 21. 76). 
etiam ap. Cael. chr. 5, 62 re- 
nalis passio (ystpQitig » iie- 
fresis Sim. 8. t?., codd. Isid. 
or. 4, 7, 24 etc). 

vdB^oq: non manifestus (tipns) 
tertianus a Graecis nothus 
appellatur. 58. 

vcoTixdg {vulgo vmtuciog) 
fwsXog: et dorsalis medulla 
perfrixerit, quam Graeci no- 
ticon (nauticon g) mielon yo- 
cant 38. 

^avB^ii %oXri : fellis flavi quod 
Graeci (e)zanten cholen yo- 
cant 24. flavi fellis id est 
rubei, quod Graeci (e)xanten 
colen vocant 57. 

cf. (e)xanton medicamen- 
tum 20 {et „Cass. Fe. in 
antidotario confectione dicta 



exantoxemon** ap. 8im. s. 
catastalticum). 

§V90?V9 — v*d. 8. /Jijg (xero- 
beches). 

$fl(foX€iv4rlai flicca lavatio 
quae a Graecis zerolnsia ap- 
pellatur 76. 

^flifOifB^aJifiUa: ad xeroptal- 
miam id est siccam lippitu- 
dinem 29 (bis). cf. Cds. 6, 
6 (arida lipp.). cf. (o)xira 
medicamentum 45. 

oSoXoq: ant opopanacis obo- 
los duos id efft scripalum 
nnum (g) 38. cf. 8im. s. obo- 
Ins . . . in pratica Cassii obob* 
duo &ciunt scrapnlom I (idem 

jiit CdstM 5, 17, 2). 

oyxog ox^oidfjg: extantiae ri- 
posae, quas Grraeci oncos 
octodes (encos etodes pc) 
vocant id est riposis vertid- 
bus prominentes 73. 

66ovr6xQifJifM,a: dentifricium 
quod Graeci odontotrimma 
vocant 32. 

o^iva: ozaenas (ozeme c, 
zernas p cf. Sim. s. ozimie, 
Alex. ed. Pap. 1, 181 ozime 
vel ozene) quas nos fetores 
narium dicimns 81 (cf. f5. 
quod a Graeds appellatur 
ozaenicon sc. medicamentom). 

o^dfifia : idema (p, bidema e), 
quod nos aquosam inflationem 
dicimns 75 (inflationem simpl. 
CaeH. chr. 4, 83). cf. 8im. s. 
idema . . . per oi diphthongnm 
Bcribitur et s. ydema (ex 
Demosth.). 

olvofieXi: mulsam ex vino 
meUe temperato ( — tam cp 
Sim.) quam appellant Graeci 
i(y |))nomelito8 {sic cp et Sim. 
8. inomel et s, midsa) 49. 



r a Graecis 
; cp) dtscri- 



I i> qnod appellatii] 
ciouomelitos (sii 
bitur c. 61. 
oviaxoi: aBellos quos Graeci 
ODiBCOB dicuDt 28 (dos vero 
porcelliouea Tocamns ait 
Simon s. oniscute, cf. s, por- 
cellioneB ubi pro Caisio 
erram citat Dioscoridm, ex 
Th. Priac. 2, U f. 45^ oniscog 

4iiOEporcel]ioneBappellainD8X 
fiXfi^: in aceto aalso in- 
f[indeB quod Graeci oxalmiu 

cant 20. cum aceto aalito 
infundeH, quod Graeci oxal- 
men (oialmo p, oxamel c) 
Tocant 38. 

(o^vtijij: et eunt icteiicortim 
diitaDtiae duae, aiia cnm 
febricula , et appellatur a 
Graecis oxites (oiia? olv-ctn?) 
id est acnta, altcra Bine febre 
diutuma qnae appellatnr cro- 
niteB (cronia? j;#o*id-«j]e) 49. 
cf. c. 30 in aegritudine acuta 
id cet celeri. 

o^vtffQXtxo^: lero coUjrinm 
acuens TiBiun , quod Graeci 
oxidercicou Tocant 29 et ib. 
moa: fomentum ocutie acuens 
viaum qnod Graeci oiiderei- 
con Tocant (ubi oiidorcion 
bia g, osidortium Sim.). 

o^vfjodirov : oiyrodino id 
est aceto et roaaceo oleo ex 
lanis encidifi embrocabia 33 
(cf. 1). embroce nteriB . . . ex 
aceto et rosaceo, quod oxi- 
rodinoa vocant 61. 71. 

on^ojtvoia: et ortopnia (g, 
— tonia c, — tomia p) aliter 
didtar, ai qnidem recto Bce- 
mate iacentcB praefocaatar 
aegroti 41. ortopnoicis (oi- 



thomnoiciB c) id est ie qui . . . 

recto ecemate iacentea prae- 

focautur 43. 
iQOq: oroB enim eanffuiniB qni 

latine eerum appellatur 46 

(aqua vel liqnor laetit ap. 

Th. Fritc. et_ Cael). 
OVQtjrtxo^ nopDs: circa nri- 

nalea vias quas Graeci nriti- 



xaidixov: colljrio tracoma- 
ticD nteris, qnod appellant 
pedicon id eet pucrile 29, 
xatiaxXtj^ia 65 — rid. asto- 
xi.ti^la, 
xaQixxvot^; epithima . . . 
conTeniens hydropicis ad dif- 
fuBiones humoris per totnm 
corpus, quas parecchiais (pa- 
ratnieiB c, parenchieis p, cf. 
Cael. chr. 3, 97) dicnnt 76. 
siuQfatq: ein TCro pareBJB 
(parresis g) fnerit stomachi 
id CBt paraljBiB 42. 
jcaQUitldeq: naBcuntur paro- 
tidee ( — de c) circa aurinm 
partes, unde nomine graeco 
sic Tocantur 17. 
xaxtivol'. aut trigonom (tro- 
ciscnm) admixtts palmnlis 
calcatie, patetoe (pateton 
codd.) a Graecis appellautur 
33. ef Cael. ox. B, 108 ap- 
ponenteH palmulas qnaa pa- 
tetoB vocant contritas. cAr. 
4, 642 palmnlia qnaa patetos 
appellant, qnae conciBae... 
mederi Talebunt. PUn. 13, 
45 tertium . , . geans (po- 
morum palmae) patetoe . . . 
calcatia Bimiles. Simon g. 
patitoa dactiloB vocant Greci 
hnmidoe piuguesqne ete. (dl. 
Gal., Alex., J>(mosfh.]. 



I 

^H brnitao r|iiae ossa capitia 

^H deiupBr circumveetit super- 

^H potittk otRibna aubpoBitEi cnti, 

^V et ftppellatuT a Oroecia 

perig{e)ranion («ic) 1. cf.mox 

\h. tiiembranae pericranion 

lupni dictao (iD>' KteiiifiviQv 

iltivu Orib. 44, 8 rtc). 

»3t»Qir6vaiQp: cogeute iater- 
cluiiiL ventoaitate mter cut«m 
et poritonuon membTaQam, 
quum vulgo mappani dicunt, 
quae veotrem aub cute cir- 
oomveitit 61. (membr&aae 
raiiiorii q. p. v. quae omnia 
iuteria* tegit atque continet 
Tiioer* Oael. ox. 3, 140.) 
ni^if l iioat({uam ae^ritndo 
pepMD feoerit id eat digeatio- 
nem 55 {cf. G7. 68). 
fff(a/(M: mirobnlanipiesmatos 
(«c c^J id eat enpreaaioniB 
IH («(oe Ttvijaiiovt DioK. 4, 
1S8). 
ntn^d: picra (pigra gcp) Oa- 
leni id cit amai-a 4!. 
ntvvlv^ : reunae pinalis quam 
pituinam (pithima c, pitimia 
p 8im. g. V.) dicunt 70 (abie- 

»talem Sim. ex Dtoec, pineam 
ititvifiteait: oantabriem (ca- 
pitit) Qraeui pitiriaain vocant 
(a aqttamuHn cimlabro eimiii- 
buB) (pit. id est furfnraB 
Ahx. lat. 1, 15 cf. Sim. a. 
cantabricies vel cantabricium 

«XttiTtiifvMlti: humectationem 
(itomachi) quam pladaroBin 
vooant 42 (cf. app. Par. f. 
86* atomachum humectum 
habontibue quod greci p!a- 
daroa dicunt). 



JiXawxOQiaai^l etDominstor 
talis fluffusio (ocnJoi 
antecedenti dolore 
platicoriasia id eet dilatatio 
pnpulae 29. 

(plectoricum gcp) eorpiu bi- 
buerint aegrobiatea, qnod no* 
latino sermone abandaUlt 
(habiLe gp, decabile c) dieJ- 
muB sive moltitndine iiici 
plenum 38, ri . . . pletoticom 
(plectorieum cp et anle eorr. 
g cf. Sim. plet«ricog plecto- 
rioua plenuB repletai etc.) 
coqiua ae^tna oatenderit iii 
eat multitadiae aaci plenniB 
41. cf. c. l. . . quod Graeci 
ploton (gcp) vocant i„PMhoa 
grece plenns Oass. fe."). 

7ioJ.vai/tog: iuvenibiu vel 
plnrimo Baogaine natnrsliter 
abundantibua, qnoB poUemoi 
vocant 30 et aimiUter 6. 

jtoXvxo^tov: rBdix poUpodii 
id oBt fiUcis 73 (tn adat. 
cod. c) cf. Plin. 26, 68 polj- 
podii, quam noatri filic^am 
vocant, BtmiliB filici radix — 
(fiiUTioBlu in recena. alphai). 
Dioacoridis ad i , 1B5 ui't 
didtur oiioiov t^ TCtifiii i. 
e. filici iHose. tat. ap. Sim. 
s. V. [Apal. herb. 16 Komen 
herh^ filicem Alii perion di- 
cunt cod. Cassin. = Herl» 
fe(i c(HT.)lioem Alii 
dicunt cod. Vrat. 
lus >~ fi(e)liciiia, similii filici 
Ap. 83). „ab Y. in libro de 
regimine acutorum filiehinnm 
vocatut" add. Simon ib., cf- 
s. ptereoB {cit. AJex. Ia$. 4, 
84 ptireoa — pro wn~~ 



VI, 601 pteceos herbae quam 
Romani — eic cod. Par. ubi 
noa Laad. — felicem vooant= 
Eiepor. 4, 91 mi^iSos ^ S^S")- 

stoXvtQijTO^: tibiam . . . mul' 
tia cavatnulia perfotatam qnae 
appellatar politretoa (p) 48. 

Xf/aaoecif^ : in Bimilitndinem 
coloria foliomm viridium porri 
coleram (cttlera g) vomnnt, 
qnam praaoiden (prasohide 
g, vf. praesiua colera ex hoc 
cap. Sim. s. P. et feUis praiji 
Cael. ox. 3, 194) vocant 21. 
cf. Sia ^faaaiov. 

jtffOTtttaais' proptOBia vero 
est oculorum ei nimio tu- 
29 

inquit prommentia precaden- 
tie oculi", cf. ap. Sim. s. pro- 
toais). — matricis prominen- 
tem casum , quem Oraeci 
proptOBin vocant 79. 

Tctai/ftixog; ptarmico medi- 
cameato id eBt Bternutatorio 
71 (c/". Sim.). 

^HTVYfttel ptigmatia (tigmata 
c, pimata p, ptimmata j>^) 
id est pannis calidi» ei de- 
coctione . . . uteris 66. pti- 
^ate (tigmate eodd.) fovebis 
id e«t calida aqaa in qna 
deoocta Bant etc. 2. cf 18 
ptigmate (tigma g, tigmate 
p, stigm» c). 51. Sl. 62. 82. 
Oael. chr. S , 2S pannorum 
vel plagellarum quae Graeci 
ptygmata vooant, — cf. du- 
plicata linteola 20. 

i/ayu6eii; podicia vitia . . . ut 
snnt ragades id est hiatus 74. 



izonichi» ■' 



(nc) id eat radices un^nn 
13 {cf. Sim. s. chriaonichia). 
Sim. Jan. g. „rhizentia (ri- 
zoucia Matth. S.) grece Caa- 
BinaFeliiin antidotario. aunt 
radicea dure que in ulceribus 
apostematum iam vaauatorum 
remanent etc." 

^iv^XvTov: apoflegmatia- 
mum qui naribus infiinditar, et 
a Graecis appellatur rinencito n 
49 {et ferramentnm guo in- 
funditur rinenchTton Gael. 
Aur. 375. 445 = §iveyxvttjs). 

^vnaQog: hic tipus (tirtiant 
mtM) BOrdidua a Graecia ri' 
paroB appellatua 58. 

ptoy/toqs Btridor ille interior 
gutturiB resoaat quem Graeci 
rogmon (ragmon c, regmon p) 
appellaut 66. cf. {in eadem 
peripJeutnonia) Cael. Aur. ox. 
S, 146 pectoris reeonans stri- 
dor qnem rogmon appellant. 

a}3!tti)t6g: aepticae virtutis 
id est . . , pntriicatoriae 13. 

aiTwifes'. cibifl in^rimis tri- 
ticeis et holeroaiB nutriea, 
nam Graeci aitodee (— dia ep) 
ce lacanodia (celaconodis ep) 
dicunt71. c/. iSimoH s. aitos . . 
aitioii aitodea Demostheaea 
oapitulo de optalmia: aic vo- 
C ant greci f mment^isum cibum . 

axl(f((ma[Si ad duritiam sple- 
nis -vel Baxietatem, quam 

sclirosin — ef. Simon g, aci- 

rodes — codd.) dicunt 43. 

nimia tensio vel sazietaa, 

^ev/iattxi^: et appeUatui a quam acirrosin (acitosia s. 

Qraecia renmatice diathesia Biroain codd.) vocant 76. ef. 

id est reumatica paasio 23. Cael. Awrd. chr. % , *a vc^ 



iecore . . . dnritiii atque eaii- 
tat«, quam BCirrogin Toc&nt. 

tfxoTcu^MTixog : ad teDebrosoe 
quoB BcotomaticoB djcunt 1. 
BCOtomaticia id eat qui Bubito 
aiite oculoB t«tiebraa patiua- 
tnr 71. 

CTai^xtxoi', cucurbitog atalti- 
cae id est conBtrictoriat 33. 
47 (cf. Cael. Aur. chr. 2, 103 
cucnrbitam cODstrictivani). 
Btaltici» id CBt conetrictoriiB 

72. cf. Sitn. s. ti CttBa. 

Fe. capitnlo (33) de toBBi 
bumida: stalticaB Greci con- 
strictivas vocant. 

tjza<fv2.^t fltafyle (atafile g) a, 
GiB«ciB a^pellatur, quam nos 
uvam dicimus 35. 

Ctfaif; unde . . . Bteatomata 
vocantnr. nam Oraeci adipem 
etear dicant 27, 

otfgeo^; ciborum qualitaa . . . 
oportet eBBe aicca vel aolida 
aut corpulenta, quam Grocci 
«tereon («terea codd.) vocant 
33. 

Otiy/ta'. atigniata dicnntur 
charactereB nominati , quoe 
militantiam manna vel femi- 
nammMaurarum valtue otten- 
dit 13. cf. Sim. g.v. . . . Caas, 
Pe. stigmata cicatrices. 

tfTO/iaTtx^: confectio oralix, 
qnam Graeci stfimaticen vo- 
cant 3G, 

CiijoyyvXoTOftia'. rotundam 
(inciauram) quam Graeci 
strongjlotomian vocant 18. 

OTQO^oi: ad Btrofum id eei 
tortum ventria &I), 

avyxojftj ; aliqoanti , , . hanc 
paasionem (cardiacam) eiii- 
copen appeUaverunt id eat 
amputationeni 6*. cf. AUx- 



3, 21 qnedam ruine lirtutit 
qnaa greci sincopas Tocant 
^eic iAiat»\ Chtinteriite rdinwt 
tn versione aua qitae ad exan- 
plar veteris latirtae faeta «rt 
ed. Sas. 1566 p. 697). 
CvyxQttiieoq — si4- fwiB- 

avitmaiq: ad sycoain (palpe- 
brarum) qaam •uos ficitateai 
dicimna , Biqoidem similit 
grauia flci in palpebris ver. 
aatie aBperitas reperiatnr iS 
{cf. Demoslh. ap. Sim. t. d- 
coBia). — Bicotice (med.) 74. 

Cv/tnaOpa: simpasinate taii 
uti oportet . . , oribellata iu 
balueo aBpergenda 6 (7. S. 
76). ef Cael Awr. ox. 2, 91B 
(cAr. 3, 93. G, 39. 70) 871D- 
paamatibua utentes qoae nos 
aapergiaea dixerimas. 

avfixfitTiicov, sinipepticea 
medicamentum id ogt COD- 
digeBtorimn 42. 

<Tv^xTW/utT«( : quae aGraecii 
eimptomata appellantur, cot 
vero accidentia dicimoB (e, 
vel dicere poterimua p) 46, ' 
C. A. clir. 4, 14 aymptoraa 
quod noa accidens dicere pO- 
terimus. 3, 131 accidentia 
paseionum quae Graeci 
ptomata vocant. ox. 1 
2, 30 etc. 

avvayxixo^i — vid. ». ayjdm;. 

avvtx.Wi' oft»! Graeci con- 
tinuam (apiratitMiem) vel 
ingem syneci (sinecini m, 
eineccm Sim. s. sijiatictiie) 
appellant 37. 

OvvoxOi' ttd iagew eive con- 
tinaam febrem qaam GrMCi 
sinocon dicunt 61. V 

avgiy^: tiatulas Graeci sirin- 



gae appellant 20. cf. siric- 

(i](i<Ft6»i: ecistDndicnntCrraeci 
lac in quo lapidea fluTiales 
incensi mittustnr sive eitiii- 
guntur 6'2. c/'. ind. Anthim. 
s. petrae. 

tivovtf^Z muBculonim et 
neTVorum ceivicia quos tenoii' 
taM (tetanos gcp) dicimuB 38. 
a nerviH cervicis qaoe tenon- 
tae (tonantcB e, tetanoa p) 
dicunt 73. cf. Cael. Aur. 
chr, 1, 89 omne caput cum 
nervis maioribtiB quos tenon- 
tae appeUant (id. chr. 5, 32 
spinac maioribnB nervia quoB 
tenonbis appellaiit. cf'. ox. 
2, 20 ete. Sim. «. tenontas: 
Demostbenes nervi , iaquit, 
cervicis quOB grecj tenontas 
vocant etc). 

Ttdfi^tov: aliud cancci dentis 
genuB . . . tumor . . . qni ipeam 
baccam petforet, quod Graeci 
teredona voeant 33 (ef. Qal. 
XIX, 443. Sor. qu. med. 227 
sq.). 

tfTQaQi^Oi : illi maioreB 
(dentes) vel molarea qui qnat- 
tuor radicibuB fisi eese no- 
ecuntnr, quoe Graeci tetrari- 
7.ue vocant 33. 

tc^oiffjlg: uloeratio . . . ci- 
nericio colore fuBcata , qnem 
tefrodeu vocant 36. 

tiktov: molli (moto?) tilto 
(fMitoi «ii^) vel atrictorio 19. 
cf. tiltarinm. 

toyiotiieov: tonoticon . . . me- 
dicamentum id est confor- 
tatorinm 43. epitbimat« to- 
notico uteria id eat confor- 
tatorio 42. antidotum tono- 
ticon id eat proficiens adversuB 



debilitatem (epatis) 44. cf. 
c. 43 speciea tonoticaB ad- 
miBcebis. 

Toxixu'. topica adiutoria ad- 
hibere quae noB localia dici- 
muB 2. adiutoria localia quae 
topica appellant 1. topioiB 
adiutoriia nteris id est locali- 
buB 66. topicis medicamentia 
id eit localibus 81. 

t(ittx<op(tt<t : ad tracomata 
id est aaperitates palpebrarum 
29 (item Faulue ap. Sim. s. 
V.) — coUyrio tracomatico ib. 
(cf Gal. X, 1018). 

tQla^ieQfiov: triBpermo cata- 
plasmabiB id est tribns se- 
minibnB ex feui graeci et se- 
minis lini et bordei (tritici 
66) pollinibus cum aqua et 
oleo et modico melle con- 
ooctia 59. cf 34. 66. el Poiti. 
ap. Sim. s. r. 

tQtxox6i.k7ifia: tcicocollima 
capillis oculorum ligandis 29. 

tQOxioxo^'. cerae modicum 
admiBcebis et rotulae fiugeB, 
quas Graeci trociacoB vocant 
32. (trociscns trigoam 33. 39. 
,40.) 

v6tftXtttov : es ydrelaeo (idro- 
leo codd.) calido id eit ex 
aqna catida et oleo 54. ex 
jdrelaeo id est ex aqua ca- 
lida et oleo 65. (57.) 

vdifotpofiixoi: ydrofobici ef' 
ficinntnr id est aquam timen- 
tea 67. 

vxefyoxoi'. hjpezocotoB (hi- 
pediocota, cp) id est laterum 
membranae 66. cf. Cael. Aur. 
chr. 3, 127. 6, 95. 

vxeeiyxv^f^''*''- collviinm 
gupermun ctorinm op.^^iQ.^Mi^ 



— 218 
(jpeieoliri- 



hyperec chriBton 

stOQ g) Tocant 29. 
ijftif<iia: per palatuin por- 

gabis qnod Oraeci dia tea 

yperoaB dicimt 1. 
ixo^tTov. coUyrium sap- 

poBitorium (ad disenteriim) 

qnod Graeci ypotbetor (ipo- 

teton c) vocant 48. cf. in 
e Alex. 2, 97 „ipoteca 



I i^ioxaitvtaTog: Bntfnmatorius 

' {sic g, txocisciu quem Graeci 
jpocapnistonyoeant 21. iteai 
33 {cf. PUn. med. Eom. 1, Gl). 
41. 77. 
vn6aiptty/*a : ad hipoBfanmata 
(mc g, hipoetnmate Sim., cf, 

. e) id eat ad EuffuBionem aan- 
gainis (ex antecedenti per- 

I cnBsu in oculis factam) 29, 
cf. Sim. ». bTpostumata et b. 
ypofragma {jsic!). 
ixtonia (= VTto^9aly,ia Gal. 
XII, 801): ad ipopia (sie g) 
id est livoreB pMpebTamm 
29. cf. JJemo. ap. Sim. s. 
ipopios . . . alibi . . . Tocat 
livorem anb oculo vel ipeia 
palpebria. di/f. vjionvos: hy- 
popjoa (hipopioa g) oculoB 
aanat 29 {ef. Bemo. ap. Sim. 
ib. ypopioB oftalmoa appel- 
latur cnm ipao oculo inerit 
aanies pumlenta etc. et mldit 
Simon: „si aic eat per. y. 
pailon melina acribitur"). 
tpaxol: ad lentigiaes, quas 

facua appellaut 73. 
<fia(f/*axelic : „catharticum 
datum, qnod formacian (?) 
appellant, Bolvit . . .(ex Hipp. 
aph. m, 7&3 lAps., itbi ipap- 
^ ^%a%oalii) 29. {cf. phar- 



'°°^ 



macia ^ medicamlDm 
gnla 0. A.) 

VaO(T«c:palambaBquemGraeci 
faaaau appellant 48, 

tpB-eiiilaatq: pedicnloBa pas- 
sio . . . qaam Graeoi pthiria- 
ain (pyaain g, pyriastD ^, 
ptiriaEiu pe) vocant 3. 

ip9wi: evenienB in ptlioei (i» 
<p96aig) boc eet in ptbiuoii 
76 (de pthisicia — ptuiei, 
ptisica pasBio sic et g Caaa, 
c. 40 etc. — cf. Sim. e. „pti- 
aig . . . non acribitur »pad 
GrecoB cnm pt eed cam fth 
ut ftbisiB"). 

ift2.o},ovTQttvvxtii: laTacro- 
rum amatorea quo» Oraect 
fllolntruntaB appellaat 57. 

ipXtyfittxixd^: eomiii Qeg- 
matici id ent ^ivam [per Oi 
PI oatendentes 72. 

ipXeyfiovi]: ad tnmores (aari' 
nm) qnos Oraeci flegmonM 
vocant 28. tamorBB qnoi 
Graeci fiegmonaB 74. 

tpoiviyttoi: nt operetor asqne 
ad raborem catJH quem Graeci 
finigmon vocant 1 esutr. cf. 
C. A. chr. 5, 40 mbor oatii 
ei sinapi faciendas quem 
Oreci ipoivtyiiov appeUaiit 
(5, 15. S, 181). 

ipotvtxtvri (finicene) Oalem 
39. 40. 48. epitbima dia fioi- 

COQ 48, 

^i>0(]eJL/g— iherba veBicBriBiS. 
46 (Pitn. 21, 177. ^tmroHili; 
Diosc. Vind. 4, 73 — vasi- 
cftgo Alex. 3, 188. ef. not. 
ad c. 45). 

XaXaaxtitoq : peBsna caIa«tiosi 
faciens ad BolveDdam (dtn' 
tiam matrioia) 78 (cf. t' ' 

es). 



tumeDteE et snmmisaas, quaa 
Graeoi ([ce^chalaBmeoas (tha- 
ias menas ij) Tocant 35. 

/E jilTI xaze^iftayova : labia 
hiantia Bive criapata Oraeci 
chUe caterrogota rocant 14. 

xeifnav: ab hiemis tempore 
qued chimoaa Tocant 10. 

xet.(ioftvi.o{v): et moles ma,- 
nuali tnola, uam Graeci cbi- 
romUon TOcant iO. 

X^ifiottfiii definituT 29 (cf. Tli. 
Prisc. et Demoath. ap. Sim). 

XtftfO^Xa : Latini pemioues . . . 
Graeci Tcro chimethla (oj- 
— i— methla gp, cimecia c) 
Tocant 10. „Bed Paulue (ap. 
Sim. s. chimecla) cbimetra 
BcripaitTntgomnge dicimtur." 

jrJLoj^R ifinaros 19. 22. 

XOiQade^: scrofaa [scrofulas 
Sim. 3. oiradeB) Graeci chiiu- 
das Tocant 26. 



XQoviviiq (?) — vid. §. o|vc]}; 
(49). 

XQoviog: inTeterata pasuo 
quas Graeci chroniaa dia- 
tbeaia vocant 1. ai cronia 
faerit pasBio id est longi tem- 
potis 30. in diutilrna aegri- 
tndine quam Graeci cronta,m 
TOcant 73. chroniss becas 33 
— vid. a. p^£. 

-ifrvJiJuiov: pulicinam seme» 
qnod Graeci psilUon voCKat 
18. cf. Demo. ap. Sim. s. v. 
(pulicaria Th. Pr. ib. et DiOK. 
Vind. 4, 70 etc. de tumitte 
Plin. 25, 140. Diose. l. c). 

^eiQixog: medtcamento eca- 
bioso quod paoricoa dicitnr 
16. cf i (psoricam quod nos 
Bcabrum dicimos Demo. ap. 
Sim. e. psori). 

(ucoe^: anricnlaris siTe ut 
Graeoi otice adTersiia do- 



Index locorum 

„OasBli ln (BHo) antidotario" 

qwie e luo Cassii enemplim, in quo fxtabat Cassii practiea 
aueta appendice antidotarii cuiusdam, qmle est in Cassio Pa- 
risiensi ex diversis libris compilatum, liabet Simon Janueusis 
(ttnde Cassii „tractatu8 duo de pratica" in praefatione). et satu 
ipse Cassius subiectum antidotarium (ad exemplum aequalis sui 
Theodori Frisciaui i» li. IV Physicorum) citare videretur c. 31 
(=— 36 i: infra s. dialon) cf. e. 43 (55) dia trion pipereon anti- 
dotum inferiug scriptnm et c. 45 o(e)xira med. infenuB scriptum 
et e. 75 qnod oximel . . . inferius conacripsimos " nisi omigsa 
qwaedam esse a librariis tn libro eius nunc parum inleffro pa- 
feret. nikili ergo est Cassii illud antidotarium Simonis errore 
nalum, ut simili plane errore Theodori Priseiani liber de sim- 
plici medicina i. e. liber quidam de simplici med, (jiuoKa taAo^i 



i 



tN cod. S- Gan. 762 l III, de qm Anml II, 12ii, ex Galeai 

Bimpl rxcerplua) TJieodori JVwao»»' Hbns IV in mtto Si- 

' ' fortuite euHecliu. de gua re corrigendni 

Meyer in hist. bot. II, 291. 



AlfentliUM eit a«fodiUnB. Caa- 
Roa Feliz . . . et eat potius 
la.ti&nin. 

jLiulGtlca virtus grece laceti- 
Bitoria irritatoria. CateinB 
Felix de oleo aurino {l 
ciprino cf. swgra ad e. afiviti). 

jUnoUptnin seu amolentum 
dicitnr quod est sine inqoi- 
Datione nt ctirotum alitjuoU 
qnaudo diKit^^B non inqmnat. 
Cagaiiis Felii inoperatione 
unguenti palme. litargi- 
rum inquit coque donec amo- 
lentum Bit. exponitur nt di- 
mtoa non inquinet (cf. cod. 
Faris. app. f 8T in ilescrip' 
tione mala'jntatis dta melitoa 
ubi tundeH spumam argenti . . . 
etamixto oleo teres et coqnes 
in truHo eria rubri lento ignt» 
donec amolitnm fiat i. tactnm. 
non coinqninet. ei ib. f. SG* 
de meline Vespasiani spnmam 
ai^nti in oleo igni mollioti 
doneu amolitnm efBciator etc. 
cf. ettaui Coel. Awr. ox. 2, 
203). 

AjKicriiitlcnm grece repercus- 
Bivum redarguenu nt . , . Caa- 
Hina Felix capitulo de oieo 
mirtiuo (c/". «fpra ». v.). 

Xnenlenm a greco aisiuago, 
ut CaBBiua Felii. 

jlrelnagon arBenicnm, nt Cas- 
Biua Felii. 



textvs corrapti.'). item (I) ia 
antidotario in confactiene 
Baponis dicit qnod «et fiot 
ammoniaci (fif. Ind. lat. i. v,). 

CataetalUcnmmcdi cajnen gre- 
cc rcpreaaorium. CastdnBE^ii 
in antidotario confectioBC 
dicta exantoxemon {i, 
feiv&ov tox^i/iov). Btaltidtm 
enim atipticnni est. 

Crocomagma . . . et annt eiDt 
divereae compositioQes , qoB' 
rum unam Cageina in nio 
antidotario acribit. 

Dlacorallnm tFociacnsademo- 
ptoicoB. CaBeiuB Felix in an- 
tidotario {cf. supra svb *«i). 

Dladlptamnm (i. gia 8i*ra- 
tivov) a. diptamo empl&Btmm 
eat magnum. Caasina FeHx 
in antidotario suo. 

DlBlteon ab itea qne eatgiece 
salii in anttdotano nniveieali 
et Caseii Felicie (Casi. c. 19 
eic.) et Oribaeii. ef. 8im. *. 
Tteagreceialis. indediavton 
emplaetmm quod com foliia 
Balicie lil. CaednB Felix in 
Buo antidotario , et in uni- 
veraali (b, siipra s. 6iu). 

Dlalon empla«trum . . . a eale 
dictum . , ■ nam alos gttste 
eal. Caaeins Felix in anti- 
dotario {cf. Cassius c. 21 tt 
36 vbi citatur dialon em- 
plaetrum inferius euo loco 
conscriptmn — cuiut eon- 



fectio nunc tion extat in Cosaii 
,^ratica"). 

Dlamelitos malagma a melle 
quodrecipit. qnod grece milli 
dicitnr. Caasiua Felix {cf. cod. 
Pa7-is. append. f. 87* Malagma 
diamelitoa i, ex melle para- 
gorioe et calaatioe Tirtntia 
aolvens uoiTerHaB Btrictnrae 
tQniores . . . aive daritias . . .). 

Dlaostreon de cocleiB oBtreo- 
rnm. Caasiua Felis in anti- 
dotario {cf. sftpra s. Sid). 

Enretica (sc. apuMOTiKi]) virtus 
grece id eat rarefectiva. Cas- 
siaa Felix de oleo camo- 
miliiao in antidotario {ef. 
cod. PaTis. app. f 85'' Camo- 
milli viridis floreB rotuadi 
T I. olei spam emina I. t 
XX. couficitor in sole snBpen- 

guod praecedit — et est lixe- 
peritos febrientibus. habet 
Tirtutem areuticam qnam nos 
disraratoriam dicimus. siqoi- 
dem cntem disrarando pate- 
facit et in sndorem relaxat. 
cf Gal XI, 749). 
fieroDtiea. Cassina Felix in 
antidotario in trocisco 
muaa „geronfcica velnt Greci 
dicuut que cronica nos aut 

Giflco rel gifi et gifico hermii 
antiqnum autidotiim dictum 
a gi qnod est terra et ab her- 
mete philo«opho . . . laadatnr 
in multis. confectio eins in- 
Tenitor in aatidotario uni- 
versali et apnd CaBsiam Fe- 

IbiBcns eviscus althea idem. 
CasBinB Felix in antidotario 



capitnte de dvaquil 
etc. (cf «upra t. ald-ala). 

Leaee dlaplpereoB empli 
Btmm ab alho pipere dicunt 
qnod redpit, in antidotario 
Oribasii et Cassii Felicifi et 
univeraali. 

Lence diapBlmltlnm empla- 
strum album ei cerusa. nam 
paimiti est cerusa apud Cas- 
sium Felicem iu antidotario. 

Hal^ma dla mellilotoB. Cas- 
siua Pelii in. antidotario {cf 
mpra a. Sid). 

Mollbdi, CaEBius Felix in anti- 
dotario diamolibdi id est de 
plumbo. 

Olosldera apatnla Casains 
Felix, id est ferrea. nam bj- 
diron greci ferrum. 

Opode medicine id est qne de 
euceis fiuat nt opium. Cas- 
aiuB Felii de cantella coi- 

Ffoplon grece aaniem ducens. 
CassinEFelixin confectione 
angueuti tetrafarmaci. 

Rhizentla (Hizoacia Matth. S.) 
grece. Cassiua Felix iu anti- 
dotario (cf rizonichia c. 13 
de stigmatibtts cit. Sim, s. 
chrisonichia). sunt radices 
dure que in ulceribns apoate- 
matum iam vacuatorum re- 
manent etc. 

Staute {sic, i. e. OTiiwTii) Caa- 
sius Felix ia antidotario. est 
capitellum,Bciiicetaqaaprima 
saponarii, ut eiponit {cf S. 
capitellum vocatur aqna sa- 

Sonariorum. iixivium eat qno 
t sapo, aqna prima gutta 
prima a quibnadaui dioitar). 



la- 1 

int I 



w 

I 



— 222 — 

MatheuK Silvaticua in libro Pandectarum medicine («l 
interpolatae ef. Met/er Gesch. d. Bot. IV, 173) habet hatc 
c. 4lS s. „Lapis piritis Piiniua . . . Cassius Felli in propcio 
CH.{iitalo lapia pintis i. focaria, a qao pei alliBionem calibis 
vel alteiiati rei daie igoi^ «vokt. eed G^Ienna in ep. ad Ql&ii- 
conem" elc quae unde eumtn sint negcio. non enim efctanf 
apud SimCTtem, e quo qai ipso Caseio wm ueua eit (id qtMd nm 
recte ttatmt Meuer Gesch. der Botanih IV, 167) sua omi ' 
Caa»ii liabet MaOtew, Deluf a. dancos, litiaeiB, metafieooii, n 
troticnm (i. metienciteE), molibdi, pieematos, legiiiG mocbDt, 
rizoncia. illa igitw de pyrite, quae ad Ubrum quendam Sim- 
plicium pertinere videntar, testium confHSioni debentw, sicut 
quae idem Mattheue habel c. S8 aub „Bralalendi — Ca«BiQs 
Fetix cap. de petioleo. Petroleum eat olenm petre. invenitBr 
aut«m in locis sulfoieis. fit enini cum pingaedo terce et a 
itctioiie caloris ad igneas conTertitnr pactes" etc. non l 
Caseii, sed Platearii ex librn {Circa vnstane) de simpliei Bajfc, , 
cina s. V. Petroleum. 



Index II latiima. 



liiiiu a Bolito excludeie 19. 
a Bolito minaB dbum (1, 
potum 33) aocipiant 1. 33. — 
a balneo moi lotis 15. ab 
aegritndinibas (= poat aegr.) 
17. ■■ 

ab: ab stomacbo ij 42. ab 
(a p) splene e 43. 

aliortto 9 (fieqaenti aborsione 



lOnSjfl^B 



» 



absiiithiain : sic cp (g 1), ab- 
Bentium g (21. 42, u( nemper 
£scolapii codd. Aug. Gall. a. 
X, ubi absyDthium semper 
Cassin. ». XI). 

ftbBtlBer«: a vino aegrotam 
abstiiiebis 67. 66. si a tiiio 



non potueiit abstinoci sTT^^^ 
cummi eangninem abstiDet 39. 
omfacioa abBtinet vomitnm 
4~2. decoctio abatinet venirem 
48. abatinet audorem 64, pio- 
fluvium matricia 82, flaiam 
82. aliud ad vomitum abs- 
tinendum 42. sincope labo- 
rantibuB abstinet 64. — si 
ventei abatinuerit 1. 46. 73. 

abtroctlo g 36 (ubi adtraotio 
p, abstractio c). 

abnndabills (^iJtijdcoeiKdf} 38. 

acocia rufa -29. nigelia dt. 
{Phn. 24, 110 etc). 

acantha aegyptia (&mii«« 
aeir^txii Dioec. ii, 13. tffim 
aegjptia s, arabica Flin. S4, 



107) 32 (agante cp, cf. drar 
ganhim). 82 (aclianta). 

■cclpere: accipies dragautum 
etc. iin faedieemmtonm forwa- 
lia) 7 S elc. — (medicamen- 
tum) accipit = recipit (^) 
11 ete. {qtiod ante acciuativoe 
specientm saepe avt switMtei- 
ligittMr atit OtttiUiltir a Ubrariis 
velut 15. 16. 44 ete.). 

acetam: acoetam Boepiu» g 
(11 bis. 34. 42 bis), ut foeniim 
grecam, dia coephales (35) 
eio. g. 

acina (fm.) 35, 

acra {tmqa) oris spatia 36. 

acredo humotia eaepe (6. 16. 
26. 39. 32. 34. 4tj. 48. 78). 

acatuB {opp. diDtnrniu) : in 
aegritudine acnta i. celeci 30. 
acuta (distantia ictericorum) 

49. 

ail: ad digeetioaem ciborum 
UborantcB 41. — pericolOBae 
ad incidendum tJjuiiCvivvoi 
aiiozdy.vee^sti) 35. muUam 
ad gaigariiandum dabis 37 
i,cf. 36 etc.) ree. (p) pro gar- 
garizandam — (dnm gc). 

ad perfeetniii aanetnr (i. e. 
ad perfectam sanatiouem p 
vel Banitatem ut c. 15) 08. 

ad praesens (appreaeuB p) : 
quod si ad praeBens non 
fiierit roaaceum 1. cf. 17. 42 
(6is). 46. 78. vomitnm ad 
praeBene proTocabis 54 = vo- 
mitum in praeBenti provoca- 
biB 65. cf. 67: in pnmis hoc 
eat in praeBcnti . . circnm- 
incidcB. 

ad- {sec. g): agnoaco, appono 
{et adpono 22), admoneo {et 
ammoneo 34. 37. ammonitio 
g 37), admieceo {H anmiiztiu 



ler 36),adBevero(36), aspergo, I 
astaiitibuB (12) etc. — at- 
tcBtante e 46 {ubi adteBtaute 
rec. p, eieut adtractare p 62, 
adponea p 75, adpo«ita p 64, 
adpetitio p 76 , admiaccB p° 
61, adscenBnm ep 77 elc). 

adarce (aidf*ri vel K^a^Hiov 
Oal., IHosc. dSdenjig): gen. 
adarceB g 1 etc. (adaricis c 
53). 

addnlcare : acredinem humoria 
addulcat vel obtundit 6. po- 
lenta . . . cum vino nigello 
addulcata (obdulcata) j) 46. — 
cf. obdulcore. 

adeps fem. tmo loco c. 10 
udipem vitulinam gp, — num 
G {masc. g 27, 28, 42 ut cp 
semper 5. 14. 16. 17. 51. 78 
ete.). 

adlnvamentniD {0o^9-rina) 32,^,. 6^,1. 

a41utorlnm {med.) 48. 66. 66 

&dobmtio (arenae — u/tfio- 

lateia) 76. 
adnstio {ifnavaii:, opp. per- 

trictio) 1. 34. 62, 64. ex ad- 

UBtione Bolis 9. cf. c. 10 cor- 

pora glaciali frigore adusta. 
aes:inollaaerearubri aeris^T. 
agltantes: ad dentea agitan- 

tea = mobileB, etioaivovt) 

32 {eaaiiiu). agitatio geutium 

ib. h.6.'.ji. ,7 ..:,! : ;./i 
alboi' ovi 42 {cf Cael.). 
albngines ovomm 31 (tt( saepe 

ovi album et tenne vel albu- 

men, etc.i2 albore ovi tenni). 

ef. Sonsch, Itala 67. ' 

alica: bucc ptisanae aut aiioa 

21, cf Cael. cAr. 5, 10 rtf 
^qnanti (= aliquot) : ab a 

quantis latine aorugo voeatnrj 

i9. aliquanti inferiocaiia. ■<' 



tricolum diCDDt bl et st 



(64. 



. 63. 



. 73). 



quautia diebus Sl. 33. 55. 6S. 

— cum aiiquaiito dolort: T&. 
aUnm: sic etcbl {ubi alliuiii 

rt anU corr. aJ.bniu p), geti. 

aloi (ul Ed. D., et mox allei) 

ep 51. phtr. alia conqaaiaata 

c (ubi aleum vel corr. aUenin 

conquMsatam p) ib. , guae 

antea alii eapita. — alii spicaa 

purgataB ib. 
Rloen epatiten {ter gc, nisi 

t^tod semel —cen c) 42. d. 

T]AitTiNii = iiTtatizis Alex. 

etc. {tinutliovaa IHoK.p. 365, 

iocineriB modo coacta Plin. 

27, 16). — aloeu sic accm. 

fere semper scribitur. 
alterna mutatione 29. 37. 42. 
amjfdala (— Iqs): amigdalas 

amaraa g{ep) 9 (cp 44. 4&). 

amygdah amati g (amigdale 

amare c) 40 (^cp 66). 
UBjliisi: amilnm semper g 

(29. 39) cp. 

>tl> (an, nunc u = gr. a*a 
Ocd. ete) pro nwnerali diatri- 
bvtivo codicis g(c) smper ex 
recentiorum more medicatnen- 
toruia scripturis ttt ait Ale.f. 
lat. 1, 88 („BCiibam tibi ipaa 
grapharia" i. receptas 1, 49 
tibi gr. in^iaeti, al. ygaipdi. 
cf. 126) infert p {veM aS 5 
II p = omiiium gpeciernm 
nnciati biuai c 4S etc.), 

aiiagargarlstna passim {cf. 
gargamare). 

BnhelHnfl! qui ab epleae an- 
helitum paduDtnr c^ 43. 

■nlielOBi vel BUBpirioai 41. 

nnlmal: cani, pccori, auimali, 
~ ', ad omnia ita facieB 
B 67. 



uiiBam gcp 42. 44 «te. (nd 

aneaum ff^ 42). 
nnnnalia tempora SG. 
nnte: ante diem vel bidnmn 

36. ante dnas honw laiani 

49. anteuuam vel doaa horSta 

accessionia 55. — poet 111 

vel V detractionis dies 71. 

73. poit detractionem san- 

guinia factam post nnnm rel 

dnoB dies 71. etc. 
aplafa (sc. aqna) calida, &i- 

gida 34. 42. 43. 59 (a^pitta 

e 43 bis, vt et appii amel g 

42, c 43). 
apoflegmatlsmns, apoBc^* 

matizare saepe. 
apprehensio Benens (Karalt!- 

tjiis a{a9^etas) 77- 
aquatns: vinnm aqnatom G7, 

aquatisBimum 1. 21, 60. col- 

lyrium aquatina infiiBnm S9. 

posca at|uata 53. 
aranea verrina (= McyxP^Ci 

morbus miliarius) 36. araneBe 

(=* vfjt ivrtQU, cf. Itid. IS, 

3, 4) 28. 

arenosa qnalitas 45. 46. 
argentalis (creta) cp 17 pro 

argeutaria {ital, argentale), 
armgia (i. cumcultis, stcStn 

flin. »3, 70. 77 cf. Jgid. 12, 

3, 4): gesentera id eet ver- 

miculos de arrugia S8. 30. 
arterlae: ex arteriis renis (gc, 

venia otn. p, opp. «s misD- 

tis veniB) 39. 
arteriacae confectio deeeribi- 

tur 33. 
arteriosns; in ipsia arteriosis 

locie 71. 
BTtifleium mannfl (— x^'- 

QOvtfy{a) 18. 20. 
ascBlonlnm (vinom) 42 {Alet- 



lat. 



102 = 



hoe I 



WtJ;s gr. 2, e p. 151 Bas. 
ef. p. 398. 624 ele.). 

aBfodilns: aafodillaa {ital. asfo- 
diUo) cp a (asfodilloB Apvi. 
Vraiisl., aefodilua Orib. lat. 
Aa, ^diUus 46). 

aBBatns! pomiciB HiHsati 1. 
cemaaae tiitae et . . . asEatae 
et . . . lotae 39. ges aateroa 
tritae aasatae et lotae 16, 
speciitaiis asBati 39. 73 (aasi 
32). — cerebrum aseum (g, 
nbi aasatam cp) 1. cer. aaaa- 
tani 46. scammoniae assatae 
76 etc. — aubaa9atu.m, leviter 
Bubaaaataa 48. 

BBSellatio ventria 46. 50. qni 
freqaenti deiectioae asael- 
lationia surgendo fatigantnr 
48 eatr. — CTim nimie assel- 
lare deaideraverit bl. 

astella: taedae ^ingaia astel- 
las (= taedaa pmgaea c) mi- 
uutatim inciBaa p 32. cf. 
Fseudoplin. med. 1, 13 taedae 
pi^gues iii aBtulaa concidun- 

Btt«HtBnte reaiiim dolore (ut 

apvd Cael., Escolap.) 46. 
Btarbis: herbam pntidam quam 

punice atarbia (sic gc) dicuat 

20. 
auditorla cavema (ef. Cael.) 28- 
anliscUB otioaa 28. 16. — flsa- 

riuB (?): per auliscum fisarium 



aicae porcinae aptatam 19 = 
Gal. (pd 61.) XI, 135 kuoiw- 
npoaTfn» la^ovTu xoiQiiav 
noaoTi&eVai lov cv9vzfTjzov 
avllanov (n Ik valiiov jit- 
itoirj/iivov 7) In xe^toe). 

aTeUana(gtci;34dc.): venenum 
ad se ducit G8. 

bacai bacca interdum etiam g 



(2 his. 13), ut bacarum etiam 
cp 42, c 49, e T6 etc. 

bftialare: si quia pondua grave 
baiolaverit 66. 

balanis iniectia i^ventrem de- 
ponere) 71. 

balBnstli id eat florie <mali 
granati om.> cp 48 (guorvnn 
codd. corrvptam leetionem 
seqmtur etiam Simon s. ba- 
laostia). 

balneas tj (balaeum, ut alibi, 
c) 33. 

basiB(?): cumaagmentodiernm 
creverint (carbunculi) (luem- 
admodum intra formam snam 
baBis (sic gcp) 22. — baai 
(baal j), basinc);)ro embaai66. 

belna: fel beloae (i. valvijs - ■ . 
agae olviEfKiav Gal. XIV, 
241. cf. XIJ, 730. Orih. V, „ j 
714) 29 = Th. J^se. 1, 10. — ^-/J'» 
cf Cael. OK. 3, 13 beluae ■* 

pelle (i. hyaenae). 

betonlcB (^ 43. betonice apane 
c 45 (ttbi apane om. p). cf. 
Plin. 25, 84 Vettones in 
Hispania (invenerunt) eam 
qnae vettonica dicitnr in 
Oallia. 

blcapitns (BmiipaXoq) 3G. 

blando (i. leni add. p) clyitere 
ffc 34. cf. 66. blanda embro- 
cabia 42 elc. saepe. 

breriloqiUum: (Pgaxoioyiu) 

prf. cf. c. 1. wbi dtatw jpo- 
crates . . . in aforiamis, SMpra 
acripait g" in breviloquio. ef. 
MOnsch, It. 216—32 (longi- 
loquium Iren. etc). 

brevls : aetatiboG breviasiniii 
1. infantibua bre- 
(et novellae aeta- 



tia) 71. 



bDbnliUB (lac) c (Hbi bubaliuDin 
p)6. biibiilimB(cttmibus)e71. 

bueoam perforet (caacri dentis 
gemiB) 32. 

Imlbns: ei vero cum conBensu 
radicum oculorum bulboram 
I ipaonim fuerit dolor 1. 
I ImHIros BiaRgerniniiofebrium 
aeatn bullire coeperit Gl. 

bntjii jj" (u6i butri g cf. ind. 
ad Atmimum g. e., butiri cp) 
40. butinun recentem cp 4G. 



inuadii operire (cutem) efc 
luoHi ac teuui calabrica ligare 
53. cf. Pli». med. rHom.) p. 
U(fl ed. Bm. haec pariter 
conneB et . , , Hnteo grosso 
induceB et locis dolentibuH 
aeu uontracttB imponeB et 
calabrict» ligabis bis in die 
pcr triduum. i6. p. fi?* fri- 
cabi»que vehementer bis in 
dia et laniB iQvolreB et cala- 
bricabiB. 
calowe: lemuisciB et tiltario 
[tul tilto) locum calcabiE 18. 
lemniHannt . . . c^cabie (in 
fiBtuUe cavernam) 30. canta- 
bram non nimiB calcatiua 35. 
palmuliB calcatiB (calcaticis 

gCp) (D. S. JlBTTJZOi) H3. 

calefBctoria (sanatiB) &2. 
calloititasi (tn futulis quae 
Bunt uloem pendiginosa et 
intrinBeaug coilosa) 20. cor- 
poris uallositaB (i« elefantiati) 
". ad dnritiam (matriciB) 
1 calloBitatCB 78. — adipia 
i qualitatem 27. 
OSR nlceratio 33 (vid. 

1 tempore 4G. 61. 68 




(tempore raagiB ferventi Boii 
cane aut poat canem 73). 

canosi capilli 2. 6 {cf. Paudur 
SpicHeg. 1875 p. 201 iq.). 

CBntabries {nivaeUnnf) i. 

CBnlabmin 1. 6. 7. 35. 3S. Bt, 
61. 66, 71 (cf. CaA). ai 
c. 1 corredor Gemam» in 
g supra scripait oIiliB. 

capilUtura capitiB i. ca^t 
contra capillatnrani linn 1 
(cf. Cael. ckr. 1, 35. 98 nnnc 
pro cap. nunc contra etf. 
elc. cf E<in»A It. 40). 

capilloslB in locis 5. 6 Uf. 
Caet.). 

capitelln papaverii 44. 69, 

carbonescere: radioeB . . . , 
fcigeB in oleo donec cir- 
bonescant mediocriter 63 (rf. 
Cad.). 

cardunH: cardum {ital, caido) 
codd. 1 {cf Sehiich. Vok. S, 
464). 

Ckrelflcare (— okpkod» Gai. 
XI, 126. 138) 19. 20. 

carnositas 32. 

camofius: vinum (nigeUnm et 
fortisaimnm et) carDOBum H. 
— camoBUa tumor 39. 

carpobalfiami 45. 

carpode s m o KgabiBi membram) 
24. 

carttlBKinognH : articuloiiB et 
nervosii loris vel muacnloni 
et cartilaginosie 27. 

cBtafrlcBre (?]: ocnlia olanaia.. 
totum caput cataMcabis {tie 
^c, catapIaBmabia p) et ad- 
lecta aqoa calida lavabia et . . . 
(iterum) fricabia et iterum !■• 
vabis 1. leg. confricabie? 

cataplasmare (cf Th. Prite., 
Cati.) saepe {vt cataplaima: 
po«t cataplaamatiB dies ex- 



pletoa 43, ubi catapUamatio- 
nis e ut supra ibidan p"). 

catarruB: abl. catafro 37. 

cattas: catti (^, gati c, gatti 
p", ital. gatto, gatta) ster- 
coriB B. 

CBnUoulUB (= btaasica): sic 
cp (13. 62. 72. item itt ras. 
g° 1) ubi colioulDH g (1. 24. 
33). colicnii = vgaitpai Ed. 
Sioci. cf. Cael. (coUouIqb 
agreBtia lAr. S, 143. b, 10 etc), 
Piin. tned. 

cansa (^ iQyaaaiiivij to nndos 
dfirl^a — morbus): omiiiam 
cauaaruin dogmata prf. — 
ad cauene BupraGcriptaB 4^. 
faoit ad universas nielB.iicoli- 
caa canaas 73. — fel mbeum 
ei qno cauaa movetui 57. 

canSBtio (= vexatio) nervosi- 
tatia 1. ulcerationia c. SI. in 
aplone net sple&is 43. iu epate 
44. in vertebro 63. djauriae 
46. isteBtiuorum 48. pednm 
nervorum 52. stomaohi mor- 
sua 72. podagrici in crure 
solupi cauBationem habent 52. 
eat paralisiB cauaatio ner- 
Torum 54. es quo praefooa- 
tioniB cauaatio efflcitur 6B. 
eat autem . . , pteuritia cau- 
satio iu una parte pulmonia 
ee. peripleumonia vero est 
cauaatio in toto pulmone 66. 
cat namqne (Ijssa) causatio 
in stomacho . . . ex veneno 
canis coDcepta 67. 

eantep: oautere vnlnus inurea 
67. cauteria acati calidi 22. 
cf. (cauterea igniti etc.) Cael. 
(unde cauteriare Quich.). 

CBTernare: ut etiam ipsi 
dentea oavernentur 32. cf. 
Cael. 



caveriLiilae 20. i 

cedria 61. eoj-r. cp 43 (uttde 

cedrinon med. ib.). 
centauria: sic g 1 {uf c 1. 21. 

44. 63), sed ceataurea g 21. 

29 (ut e 29. 29 et semjjer p). 

cf. centaareum (piwr. triHtia 

ceutanrea Lucret. 4, 135 = 

grave olentia centaurea Verg. 

georg. i, 270. Flm. etc.) — 

wvcavfiov Gargil. 18, ree. 

centanrja ( — rea) ind. Flin. 

vted. leid. 17, 9, 33. 
cerda (?) : radices cerdae (certe 

c, cde p, cede p") qnae la- 

tioris folia ostendit mta ail- 

veatris 68. 
ceromatlcae fricationeB 55. 
cerotarlnm rasum 48. 74. 
cerricall (supposito clunibns) 

48. 61. 82. 

cerriBB nova 72 (app. c). 

cesisboum (j[£oib poiSi'? cf. 
Matth. Silv. s. ceaim et g. 
chesim i. plauta similiB ferale, 
Bemen hahens album aimile 
lenticule. — id, s. cheaice i. 
orobus): quod c. (cessia boum 
c, oesis boviu p et antea 
genit. cessia bol c, cesis boinu 
p) habet folia siniilia feniculo 
67. 

cli t» graecis codicis g plerum- 
que solo c seribitur (u( t pro 
th, p pTO ph, r pro rh — cf. 
catccnminiB wi aeroit. Com- 
modiani instr. 2, 5), sed chro- 
nias 1. 33, amichas 5 (sed 
amicas 18. 24), chimona 10, 
liohenas et licbenicoa 11, 
cbinirgia, 18. 26. 35, chira- 
daa 26 (chjromilon 40), 
characterea 13, rizoaichia 13, 
chemosiB 29, schemais. %%, 



xerobecbeB 34 (aed igrobec-a. 
33), gtomacbam . — cbica 41. 
i2 (et mdle HDtracbion 28, 
ui rec. achanta, cachoetes). — 
I (e S^- X^) P^o ^^- eiJwnioti 

29 {ied cacocymis 26). — g 
pro ch; dragma ienv^er, dia,- 
strignu 3 24. c/". cjgnOB 29. 

cfaalcanttanm (^ atrameatmii 
sotorinm PXin. CeU.): ffcn. 
calcanti (i. vitrioluia supra 
p') gcp 11. (i. vitriola supra 
g) 13, 20. 

chalcttflB (^^aXKitTjt): stmper 
accvs. calciten gcp 11. 18. 

30 bii (;ubi ualctdeoB tUtero 
loeo c). neque ibi tantum ubi 
pro genitivo poaitvt Ubrafiis 
debetW: calciten crudum et 
tritum apponcB lic masc. gcp 
JS. ged dia calciteoe 39. 46 
{%aXxixit: %aX%lTtais vtl %aX- 
*ltiSas Diogc. Gal., calciteoB 
lat. Oribag. et Alex., cbalci- 
tidis Plin. 34, 119 elc.). 

chamBeleon : gen. cameleontae 
codd. cameleontae (camet- 
leonte c) nigrae radices id 
eat se^a nigra (stc g, aete, 
nigra C, aefre ni^e p) 9, ubi 
supra gcripgit g' id eat hedera. 
nigra idem est et camelea 
atque flciisa (sic). — camele- 
onte ( — otea p) nigre radtc 
(-CCB p) I (II p, pro i. = 
eat) ae fra (sefra p') c 7G. 
cf. Hiosc. 3, 8—9. Apul. 
Aer&. 26 (.eontra hydropicas 
Cael. p. 475. Aetiug 10, 2!i). 
Sim. Jan. s. Sefra iii libro 
antiqao de eimplici medicina 
eiponitur qnod est camele- 

mocl): 




cnm vino crieatico cp 4fi. c/. 
Alex., Simon. Jan. s. v. 

clboria: afronitri cibaria an- 
mero (niio oni p) XV «. 
afronitri cibarii 3 fTIT (eorr. 
cibaria XIIIIV) 53. a&onitri 
cibaria cnpresBi . . . (Hc) 76 
(cf. Scr. hi»t. aitg. II p. 77, 
7 Berol. qnid inqoit sine 
afronitris eaae non pOBBDmi — 
olei cibarii .Ed. IHaei., vini 
cibarii Plin. 38, 207 efc.). 

cibatio constrictiva 60 (^. 
Cael.) 

cicatricare (cf. Cael.): 
adiutorii genOB . . . cicab 
nlcera 48 (ut anmme dncit 
cicatricem in omnibns lods 
74, cicatricem indncere vd 
in cioatricem dncere saepe, 
□lcera in cicatricem veuieDtia 
29). 

cinerescere 67 (cf. Cael.). 

cinericlo colore fuscata (nl- 
ceratio) 38, 

circamlncldes (morBom) 67. 

circnmTeBtit (membTana) osh 
capitifl 1, ventrem snb cnte 61. 

cisternlna aqna 66. 61. 

cOBctUe(qaactile9Cp):qaacti]e 
tenue 42. quactili operies U. 
42 (cf IMg.). 

CoactillarlnB (qnactil iari ns gep] 
42. 

coclearlnm g (coctr «emper 
comp. cp) 84. 39. 40 (&m). 41. 
42 (cocieare unum bit 21, iibi 
tertio loco coclear. 1. «tc g, 
pro coclear = coclearinm), 
coclearii 42, cocleario 34. 
coclearia 21 (eoclearioa rin- 
guloB maie ge 40). 

cognitlo (morbi = 3 




"eollectio erumpit vel mmpit 
21 (item ruptio ael eniptio 
collectlonia 21). electnariom 
quodvale&t collectioDem rnm- 
pere 21. — interna collectio 
(erumpit) 40. 

COlligatio nervorum 54, gut- 
turia 39. 

CDlI&tio (duiitlveiia) facieoa 
ad dentium dolores 32. in 
collutione oris datum ib. 
collutioni oria adhibitusei. — 
lac, vinum . . . coluendom 
dabia 36. muham . . . ao- 
luendam dabis 54. 

coloqniiilida (— colocpitliis, 
v.oXoxvv&ie) nom; sg. , gen. 
coloqointidae g 1 {bis) elc. 
49. 71. id jpoquiBladae g 36 
(fiis) etc. 48 (sed ypoquiatidia 
gcp 33. 39), lepid^ g 20, me- 
lotida tMat. g ao. (30). ef. 
quinotetarum g IS. pom- 
foliea S9. emorroidae g 36. 
mininga 71. ebdomadia 71, 
76. ragadae 74. parotidae 
c 17 (lampada Comtnod. apol. 
13. cf. ed. E. Ludwig prf 
p. VII. Hihueh, II. p. SSS). 
epithimS, { — mate cp) g 34. 
42. timpasma g 1. cata- 
plasmi, { — mate cp) g 18. 42. 
61 (sed — mate etiaia g 2. 
21). apoatema gra,ndie, levata 
{m. fem.) g 21 {bis). reumam 
(23 (i(.) 29. 

comeBtlo: es multa cibornm 
comeatione 61. 

comparatio (?): lac . . . cum 
melle potui dabia pro com- 
paratione pruritns 6. 

compatiDntnr (articnli) 62 etc. 

competenH, competenter sae- 
pisiime (cum competenti do- 
lore et rubore competenti 17, 



CQoi aqua competenti 1 

competentem aanguinem de- 

trahes 29. 37 = aufBcientem 

29. 37. 41). 
COncftdeFe; nltimo etiam pnl- 

aus concadit 51. 
condlKeBt«riiim med. {^ ovfi- 

71 tnzi%6v) 42. 
conditnm (sc. vinum]: condiid 

tepefacti potionem nuam 33. 
conflxio dentium 77 (= avv 

*'p*""S oBovnon Sof. 249 D.). 
coiLfortat«riniii med. 43. 43. — 

ad Btomachum confortaDdum 

42. etomachum confortando 

recreare 47 etc. 
connatnratio (avjnpvaiioitis^W. 
oouBectlo {ubi codd. con-ectio 

gc, correptio p) 18. 
conBolTere {i*t solvere, reaol- 

vere); in uno conaotvea 17. 

28. 29. 38. 

coDStrictiTUS 50. constrictio ~ 
(opp. relaiatio) 34 etc. passim. 

conBirictorinB 33. 

coDtrorietas : coutrarietate 
supradictarum intelleguntur 
17. — ex contrario 65. e 
contrario 29. 

oorali (c, coraUi p) 32, iima- 
tura corali ib. 

corpns: iniciea . . . medicami- 
nifi 5 n, com olei corpore 
(— ri» p, om. c) 5 lUI et a. 
51 {cf. corporum uauB acrio- 
rum Cael. chr. 1, 59. 39. 
corporoaa cataplasmabia in- 
ductnra ox. 3, 149 eic.). cor- 
pulenta (= aolida) ciborum 
qualitae 33. 

cortex masc. g (39 etc), fem. 
rec. (c 7, cp 16), 

cortloosns: nlcera corticoBa S. 
corticosaB squamulaB 15, 

cortizDDee (certidioneB eodd. 



r 



pro cortidiones, corticioneB) 
— gr. itftX%<itt Ihigp. corte- 
zonee — cruttae) 20. 

cottidle ff 20. 21 etc. (cotidie 
cp, item cotidianDS cp 69, 
cotidianciriiiB — ut quarta- 
nariua — 68). 

couneiitnr (^, coadimaiitiir p) 
29. 

oraiBeBcere 8, (ei trantU.) 48. 

eratsincare 46, 

cribellare 6. — ipBum polli- 
uem t«iiui oribello {(i 
cribeilata g) traicies 40. 

erocati confectio 35 (neoKoi' 
Tov, ut ufratam Anthimi => 
dipftozov, atpfmiii. cf. tro 
ciacnB crocodis Alex. lat. Z, 
97). 

CTOoI (oc) et cere (oe) oo 
duntwr in eodd. (cp). 

eniiBtorlg (66) id ett euDtibuB, 
dormitnm (33. 48) Z%;f:]0.t' 

cneBmiB agrestiB amaruB {cl- 
Kvof iiy(i(os J>v3*c:), ex quo 
eltOerium 8. 

cncnrbita medicinalia 21 (aca- 
pulae et labia cucurbitae ib 
21). cucurbitam superTertere 
21 , 6oDglutiDare (occipitio, 
toraci etc. 1. 30. 38. 37. per 
cncorbitae raptnm BUD^nein 
detrahere 34. 41. cucutbitam 
conglstiiiare 30. 33. 37. 47 etc. 

cmn panao fricabia {■=• e#ov/io) 
5 (cum laua: munda operis p, 
non c 69). cf. colligere huco, 
meUe , aqua {medicamenti 
tpecie»), ubi cum auco, cum 
melle, cum aqua semper fere 
, rariu» c, (ef. 39. 41. 44. 
\ 46. 48, 48. 51. 71. 72 etc.) et 

■ (Niifiivov); Bic g 



cimino) 9. 11. 42, (44 
cuino (= cnm vino) p («) 
' p" ^ cimiao c) 73. 



o)"p (SS ' 



\ (oum 



li {vel 



cimini c, cimini p) pra ctmimi 
(— KOfifittos) soepiemie e. 29, 
cimini olexaDdriiii agzii 
^rgai codd.) sicci 49 («vfuvoi' 
nypiov Diosc, Eilvestre PUm. 
20, 160). — cniDiiii torre- 
facti 42. 

cnmnii (xoitp) : gm. cnmmi 
candidi (Plin. 13, 67 cnmmia 
candida fem.) 29. hie eom^ 
bis cumiDtmi g, ubi dmim p, 
HdjufifcDs Gcd. Xtl, 763 sqq. 
Act. 7 , 102, mox enmiiiii g 
(= cmini c, cimini p), cimini 
albi gp (ubi comini c), cimiiii 
gp ^ouml c), oiminnm g (cn- 
mini c, cimini p), cimint tt 
iterum cimionm jjp {uhi cn- 
mini c), deinde et cniai g 
(cimini cp). — cf. 39 uin cn- 
minum (er p (ci " 
crp, snnel c 

Jan, B. ComeoB invenio in 
pturibuB libriB antiqaia nt 
Pauti et Caesii et aUis pro 
gummi arabico [cf. id, t. 
Cumi). ef. ind. ad ChtrgiL s. 
gummi (gummium Plin. Aug. 
12, 32, dat. ctuumi 12, 35. 
gumminoanm 12 , 36. aU. 
cnmmi 12, 121. cuminim 19, 
66. es gummi (eomtpte) vero 
cummi 13, 67. ntm. commia 
utilisBima ib. cummiqne I», 
82). 

enmprime c (= primo p) 67. 

cuprenBnB: sic g (cTprewn* c, 
cipresena p) 2. cnprmri bis 
etitim p 76 {ubi cipreaai, ca- 



prisBi c), — cnpreflsi viridis 
Bpernlas (sfertilaa p) 7G = 
afUi^ia liiosc. 1, 102. 

cycllca curatio (cjcli cnratio) 
1. — de cyclo auparioB 8. 
cicljco modo 76 ete. saepius 
[cf. Cael.). 

cydonia: cataplaEmate expal- 
miB et malis cydoniis (»c g, 
cidoniis C, citoniie p) 42. itetn 
cidonia c, citosia p 48 (&m), 
cidonia cp 46 etc. 

cjma {qvasi ■nvrjnu see. Gal. 
VI, 642 (c/: Biosc. 2, 146) id 
eat imaXos *avX6e imprimis 
Mifdapris i. brassicae „ipBonim 
caulium delicatiorteneriorque 
caulicnlua" PHh. IH, 137 = 
lat. cjma fem., plur. cjm&e: 
camae optimae = opfiivov 
Ed. Bioel. ef. Alhen. U, 63 f, 
— mox etiom olerum om- 
niunt plaTttatumque simile ex- 
pXaGTrina . quod cum coma 
gitae esl «ojifi veltU arborum — 
„qi^ aemper retinent comas" 
Flin. 16, 84. cf 12, 112. 13, 
30 etc. — confandunt librarii 
iKtini (tithymali comae, innci, 
cepae PUn. 26, 62. 63. 66. 
1S3. 19, 102. 34, 133) et ipse 
Plin. de androsaemi eomis 
37, 26. 37. ef. Diosc. 3, 163] : 
coma codd. {ital. te cime. cf. 
Isid. ayms, dicitur quaai coma. 
snt enim Bummitaa olenim tcI 
arliocum in qua vigeuB virtus 
□aturalia est 17, 10, 4. cjraaa 
vocatas quaai comas 17, 6, 20). 
isopi comam 40. abBontii co- 
mam 42. 44. 76. 30 (= ab- 
aintbii viridia turiones mi- 
nores 76). timi coma 63 
(gr, ffufiov tio fviipaiv Oal.). 
rubi viridea turiones <id ert 




oimae ^> 2. ef. apionfln * 
comae OargU. 2. abainthii 
comarum Alex. lea. 2,65 f 
J?6» (= gr. p. 394 Sas. «■^. 
>i6fiTii'.utGai.XIII,135.117, 
nevxavfiov nofijjs Gal. XIII, 
540). Plin.med.(Bom.)cjm&a 
olivae 22", mori cymas 28", 
cymBB de aambueo 37*, robi 
Cfmulaa 48^^ vel cymas de 
rubo 48''. 47». 48«- *. 49^ 
71" etc. 

efperna (Kiimpos, aiJwpeos) 
vel ciperua ffc, quiperuB p 
(qniperi cp 42) 1. 85. 42 etc. 

dftcrjdium: rec. diagridium 
gep (■mde ital. diagridio etc.). 

dactjli (= palmnlae); dacti- 
loB nicolaoa 42. 61 (dactnloa 
nicolaoa JEd. Biocl. — dapti- 
laa p 41 ut taepe codd. rec., 
cf. diptamua 77. 80). pahnu- 
larum nicolaorum {ef. Plvn. 
13, 45) caraea 48. palmulat 
eioBBabia »6. {ef. carnea tun- 
aas palmarmn 42). ifoi.vi%iav 
vi%alaov Alex. p. 462 ete. — 
nuces palmulae 1 {cf. Cael. 
ox. 2, 200 palmnlae nucalea 
quas caryotaa vocant). — cf. 
etiam lex. gr. a. itaznzoi. 

dadinaa: olei dadini 79. 

dare: dabia bibere (filiov 
Ttlviiv) 61. 67 etc. 

de {pro gen. et pro ex) ; niiclenm 
deperaiciBl. corticeB demalo 
granatoS. membranadecanna 

4S. radicea de cesiabonm 67. 
capillos de capra 70. — oleum 
de lucerna 5. glebula mnlta 
de pariete 64. pnlliim de 
primario fetu 71. euonm de 
lana 20. teia grBna de medio 
citri toUea 81. \ib:^«iB:ra&. '^ 



— 232 — 



Vindiciani 31. 42. 69. masQca 
confecti de vitibus 42. cata- 
plasma de polline hordei 68. 
collyrium de . . . =■ dia . . . 
(de ervo ete.) vid. lex. gr. 8. 
dt,u. herbam de stagnis col- 
liges 24. 52. vermicnlos de 
arrugia 28. quactile de lana 
42. de piscibus torpedines, 
de pomis uvae 46. carbones 
de gufione vitis facies 33. de 
simplici quartana duplicem 
fecerunt 65. — de altitudine (ix 
§d&ovs) levatum ad super- 
ficiem 21. — cacexia de hu- 
more venenoso facta 46. — 
cavemulas de porcina seta 
inspicies 20. fovere de oleo 
42. de embrocis laneis cele- 
riter rapi 42. de embroca 
lanea aegrotum perungues 61. 
frequenter de (cum p) penna 
tanges 61. 

declbiationis tempore scupe. 

decoqnere usque ad tertiam 
partem (= ttnotQitavv). 

deeoriatae amygdalae 9. amy- 
gdali decoriati (discoriati p) 
66. — dis(des— gc^ de — p)- 
coriatorium med. 13. 

dedncere {vTcdysiv) : clystere 
deducendus erit (venter) 1 etc. 

deflaxio capillorum 4. defluxio 
corporis (et virium consum- 
ptio) 40. 

defricationes ceromaticae 55. 

delavare 19. 
^dens fem. {ut Galli la dent) 
bis Pj semel c 32. 

dentifriciam (oSovtotQift^fLa) 
32. 

depositio ventris (i. e. sterco- 

rtm exclusio) 51. 61. ventrem 

deponere = deducere 72. ca- 

«Hicum quod flavum fel 



deponat 24. — vires laboran- 
tis depositas erigere 42. cf. 
40. 47. 64 (inflammatio eri- 
gitur 61 etc^. 

depurgare (veZ porgare) ven- 
trem 6. aegrotantos 21. — 
humorem (s excludere) 32 
(a capite 8). 9. 65. 67. 76 
(depurgat aquosum humo- 
rem a exclucQt vel inanit %b. 
cf. aquoso humore exinainti 
50). putredinem 32. san- 
guinem 30. serum 46. ulcera 
21. 22. 37. 40. apostema 44. — 
purgamenta anrium (a wrd/t^ 
28. — purgatorium «o^e. 

desangoinare 46. 

descamatns gc 34 {p 46, iUm 
cp 46, c 46 — desquamatas 
|) 46, c 46). cf. squamUla 
(squamula, scamula). 

desertio capiliorum 6. 

desiccatoria (medicainento) 31. 
43. 76. — sacculo desiccatorio 
76. 

desndare: si tarde desudave- 
rint 61. 

determinatio febrium (s. dis- 
cussio) 60. 

diacliylon (diaquilon) e£ stm. 
wno verbo scripta: cerotario 
ex diachilon confecto 63 etc. 

dibafos purpureos diligenter 
consutos 42. 

diastema: post diastema tem- 
poris modicissimi 72. 

dles (sing. semper fem.: alia 
die, prima, secunda die, die 
critica 8. 20. 48. 63. 54. 65. 
56. 61 etc.f sed post unum 
vel duos dies 29. 71 sumU 
plur.): sines die et nocte (^, 
diem et noctem cp) 20. hoc 
facies diebus tribus (20) efo. 
diumis diebus, die (diem p) 



mter diem 33. 56. 57. 58. 71. 

pridie (wf prima die 54) opp. 

&lia, die 53. in una die Xll 

4S. per diem 61. 
dlgrestiblllB 55. 
dlseHtlO («f>ie) morbi 56. 
dlgiti: uirca. medinm digitui 



1 Gal. 



XI, 296) 43. — maioria digiti 
(perfMm) 52 (= Gael. chr. 5, 
31). — digitorum capita 40. 

diliKentia: obdiligentiamvero 
curatiouis conteres ... 4. cf. 
32. 42. 66. 65. 76. 82. 

dlmlssio (^ remisaio, ut Cael.) 
18. dimifisionia tempore (opp. 
acccssioniEi) 71 etc. 

dlmiBBorluB (avemoe) diea 57. 

dlmittere (— sinere 21 etc.): 
solio deecendere dimittea 1. 
dimittos ut operetnr 1. di- 
mitteB ut iufrigidet 34. illiues 
Tultum et dimittea tota nocte 
7 (= HineB medicajacntiim 
manero tota nocte 31. 76). 
humorcm decurrore dimittes 
31. per totiH.m noctem aiccari 
dimittea 73 (cf. Oribas. di- 
mittis stare dies trea VI, 546 
etc.). — hnmorem dimittere 
(= rec. deponere p, Pe(r.) 
29. 34. 35. 

dirnptlones 29. secuudum 
dismptionem (diruptionem c) 
venarum gp 39. J-U>-\:2,J. 

diaciirrere : dolor (doloris 
pnnctio, torpor etc.) per mem- 
bra diBcurrit 18. 60. 52. 

discngsio BOngniniB 30. 

diHtttntlae (= differentiae 37 
6i.aipiiea{): qnatnor distantias 
cnm snis TOcabulis habere 
u»a oatenditur 36. tetaoica 
passio tres distautias habere 
manifeatatur 3S. mnt icteri- 



conim dietautiae duae 40 
sim. 52. 54. 65. 7 

diurnlfi dlebDs (^ cottidie 
aliquautia diebns uf Sl, per 
triduum facies cottidie 6S) 
g 38, 42. c 67. 71 (_maJe diu- 
tamiH diebna gcp 24, id ji 38. 
67, 71 et cp 42. 48. 65. 59. 
60 cf. inter boras diutumaB 
et uoeturnaH p 65). — diumis 
diebua per dies niio XL. 67. 
c/. Cael. pagaim (apud gtt«in 
et cotidianis diebus ox. 3, 
63 cit. Bdnsck It. 34^), ^ 

dintnrnapaasio [opp. acuta) 49. 

dlTlsnra {Cad.) 18. 

dlTersa podicis Titia(= 



1 



ia) 



74, 
dogma. 

dogmata latino 
acriberem praef. 

doliolnm vitreum 76. 

dorsallB medulla 38. 

draclima (= drg vel df brev.): 
dragma semper codd. (etiamg, 
niei ^ptod dracmas 11 ut cjgaoa 
29, emigraniou 1. 99 etc.). 
trociHCOH dragmalea cp 71 (bis). 
cf. trociscoa dra^meoa Alex. 
2, 145, 164 etc. 

dracontoa (herba): «c gc (Orib. 
etc.),dragonteaji(=JpaHovT<<x 
Diosc.) 9 ete. 

dragantnm (ti/ayaKtiv^tt): sic 
etiam g semper (29 ter et S3), 
ut cp 7, 29, 33. 4G. 48. 66 
etc. (ntn gwid tracanti C 
29 uno loco el 43. 46. 66). 
cf tracantum Escolap. {8an- 
gaU., ubitracacantnm Oassin.), 
dragagantum Alex. , traga- 
ganta (sm6 T) Orib. VI, 513. 

dropax describitur 1. 

dalcor iyUv\iog) 20, cf, Aii- 



coratam acetnm Med. Plin. 
(Jfom.) 1, 2 rtc. 
dnrltles rfcp IS (<«-) et nom. 
iifur. 27 (daritiaa 26. duritiam 
ter 43, ttti bis duritiem j>"). 
dfB6iiteria; digsinteria cp 48 
(c/". disBiiria). 

e <- Ia(. ae (^ ) pterMffiguc rt j. 
■" ^. ai: esteBeoB, diereHitn, 
pohemos, ematos, pthoea 
(yfroois), cftcexieH {naxi^Citii) 
75, ce Ifiai) 71 etc. {contra 
\al. ae = pr, c i'« caephalea 
41 , caephalopodas 40 , dia 
coephalea 86, ca«lidonoD 37). 

edncatio (g, eductiocp); tuasi- 
cnla cma aanguiniB snpemae 
edncationJB reiactatione 39. 
trociBCna ad Bangninia Bupemac 
educationis reiactationem ib. 

«ifiCtOlli (— dioforetica) sa- 
natio 52. 

eUterinffl (elacteriomp) descr 
B {cf. PUn. 20, 3). 

eleetnarhun g 21. 34. 40. 41 
(tfem c2l. 40 Bed elactuarinm 
c 41. 34 et ela5 66, elact p 
34. 40. 41. 66 ted elictarioni 
p 21), electariam Orib. etc. 

elfxatufl 32. 39. 61 etc. 

ellebori (ffen.) semperet g (cp). 

embroca: embrocaB laneas 42. 
abl. embroca 61 vel embroce 
ep 46. 61. 71. 

einltroeftre l rtc saepe. 

embroelBDiiiB 42 etc. pasaim. 

emmotoB clora 19. 22 (^^fio- 
TOi' x^atfov tc. <pag\iaYiov 
Gid.). confundHw moton 
{fiozos) m guo {lifunav (me- 
dicamentnm melli admiitum 
e moto tiito apponere 19. 



Oal XIII, 3S0 (lo 



aiaeiiaitav . . . avifftivw 3i 
lluiov Attl fniiOTov tnm^i- 
firvov) ete. cf. Orib. VI, 168 
mutariis id est carpiaa de- 
foria inponi opportet (=> gr. 
V, 363 zoie jiOTOtt). id. 178 
cnm mutariis (A.a » inmotii 
Ab =- TOfs i(i,itotott V, 378). 
mutaria (vel motaria) muiida 
VT, 385 etc. Cael. chr. a, 134 
motarium aqua inftjBnni. 

cneolpIsinoB 78. 

eDcolplzare 78. 

eneter — etd. lex. gr. 

epar, epatis, epatc taepe (ieco- 
ria 71). 

epatlca pasrio 44. 

e(|Didem; quod eqnidem (g, 
quidem ep) 37. 

eremfxato foUe 5\/-JXr^. 

erogare (humoresperTentrera) 

ertum ; hetbnm , herbi pcy 
(unde et herbg g 21) 21. 86. 
40 (bw). 41. 43. 48. 49, 76 
(bis). erbi aemel g 40 (Utrtio 
ioco). diorobu i. de erbo i 
40 (breviui her c 21. 40. 48 
etc.). cf Ed. THocl. hervi, 
herbiliae. 
escbara (= htt. cnuta 67. 
ex qvibm lods n'c wmj 
videa escharam, at non ci— 
codicibva Bcaraui Ugeitdwn 
ease r^avd Casaiam): Bcaia g 
(22, et scara. cum Bcar& 32. 
36) cwn ep (schara p' 82. 67, 
aucaraa p 32, ut Etexivpii 
cod. Casain. com aecua* => 
cum scaras Ang., Gatl.). 
etlom et (I. 3. 6. 7 etc.) lae- 
pimme. ut nec non et^m 6, 
ita et neo non etiam et tS. 
29. 71. etiam nmnl ei SS. 



non solam — verum etiam 
et 41. 48. 

ex pra solo abl. = cuin vel 
iu gaepissime (ut Fltn. etc.) 
vel = per (itutntm.): ei 
aceto infoaaa 1 (laaa ex posca 
infusa, 30). ei aeeto coctam 
16. ex Bapone fricabie S. ex 
decoctione lavaljia 6 (deter- 
gere 10). in&igidanda facies 
ex aqua 30. pulverem es ovi 
albore cODaperenm Iti. ei ipea. 
favilla cum aceto cataplaa- 
mabie 67 (es palmulis . . . 
catapUamal»s 33 , cataplas- 
mabia pane ex poaca ■'. pane 
poaca infuBO 1), ex aceto 
oblinies 1. uteris ex aceto 
'98. ex oleo ro. atillabia 28, 
ex oceto et oleo embrocabia 

-<fi (ex Jania aucidia embro- 
e&bia 33). mollibua lanis ex 
oleo calido membra. iovolves 
64 (tanarum mundanun ex 
oleo camaemelino involntio- 
nem 6b). pemcitlis calidia ex 
vjno vaporabia 39 (i. e. peni- 
cilliB ex vino calido expresBis, 
ut 29. 30. 34. 37 etc.). — ex 
siringotomo liatnlam nudare 
20. exmelotideferrearadendo 
purgare 20. per ae depurgari 
ex melotide 80. — {pro gen.) 
dabia es ipBO biico calicem 
nnum 34 (21. 40 rtc). 

exaltatlo (loci patientia) 21. 

«xclndere (andorem) 66, (ha- 
morem) 76, {urinam) 46 etc. 
exclueio longaonis 48. W>x. 

exlnaiiitl (per urinam aquoeo 
hnmore) 76. inauiet per ve- 
aicam aquoanm bumorem »6. 

exire: ne molle exeat (em- 
plastrum) = evodat 53. 

eslnde {gall. en) pro gen. ma- 



teriae cf. sub ei , semper : 
eiinde dabia (coclearium I 
et Hm.) 21. 34. 36. 39 {bit). 
40 (6w). 42. 46 (bis). 67. 80./ Hl,l9. 
exiude dalur 41. eiinde tro- 
ciscoB flngea 33. exinde va- 
porabiB 42. &cieB 41. 66. 
vultum lavabifl 73. — esinde = 
deiude semel 61. 

exossabls (palmulas) 48. 

expUcare (urinam = egejrere, ~ 
emittere, exeludere) 46. //Jj 

expFrmere (cT"*-' -■'-' ^-' 



~«el a3d. »1 
apongia frigida poBca 



expreBna 34. 29. apongiia 
aqua calida expreasia 31, 2S. 
penicillis calida aqua ex- 
preasie 34. 37 (poaca 80). 
penic. ex cal. aqua expreaao 
29 {cf. 47. 71 efc.). 

extantla: cum se extantia ^iMi 
oatSnderit 18. ef 7. 17. ei- '' '' 
tantia et dolor (Bplenis) 43. 
ext. viacemm 44. Bnbalbida 
et laxa exbantia (oCSrsiia) 76. 
tumoria extantiam 75. toraciH 
extantia (eioytiantg 8or.) 77. 

exHDcare (Coel.): paolatim 
exucando (g) tranBvorent 34. 

esneatio (arteriacam . . . paula- 
tini Eub ipea eaacatione trana- 
vorandam) 33. 

eBndstlo (eBsudatio g) v< 



exfinrrectlD (cxurectio c) 73. 

faellls; et sunt . . . curatione 
(— nea p) iiicilea gc 26. et 
Bunt curationis difficilia gc 
(curatioue difficilea p) ib. 

faennm graecum (faenum Sd. 
Diocl.): ffni greci g 21, feni 
greci 29 bit, sed plertmqHt 
foenum (Mi acoetum g. cf.) 
grecum, foeni greci g 34, 37. 
40. 42 fer. semel feniece.oKoi. 



g W et foeni[fijgrecain g 34. 
«teirf feDDgiecnm et fenn(fen 
j>)greci ep snnper (21. ec. cf 
4S bit. 44 6m. 46 &M. 65). 

bluirlo (phalangiDm PJm,, 
falanpUB codd. P». Plw. med. 
3 , 33 etc.) : &d ialangioniB 
morsum 68. cf. med. Plin. 
(,Bom.). 

rutaslB crocei ealotis 49. 
&Dfaaia« oculieeffioiuntur 71. 

faBGiare saepe.fi 

tBBctolare 67. 

fascis galliCQB (vapdD; xcliiK^ 
HiWQ. 1, 7) 42. 45. 49. 

fecU ifix gr. fi%lii pro fae- 
cula): fedaa (id est feces rini 
vel aceti g') 1. cf. fecnin 
viui ciuatamm c 16. fecea 



gc 29, (vii 



faecabjm 76). 

fel rufam 46 ^ mbeum 6(1. 
57. flavi feUiB id est rubei 
67. flavmn 24. 58. — felle 
nigro 48. '/. ,;■ ■'. 

fellttng: vomitue 41. tumor 
67. vomitu hnmorife felliti 51. 
egeatio fellita 4S. urina 49. 

flcitag (aviiaait) 29. 

flcvs: gen. €ci (ubi ficas e) SA. 
aec. pl. SciiB ff (pro geti. fici 
P, ficDB c cf. Th. Fr. 3, 6) 
21. &coram (Mbipiammeodd.) 
33. 

flllx: polipodie i. felici add. 
e 73 (radiifilic 1*6.) =- Dioee. 
4, 1B6 {Gal. XIT, 614) cf. 
183. — filix (eodd. filei) Fitr. 
p. 163, 10. 

flnam: lie neutr. (^t antem 
hoe ete.) sa.^.y-iy 

flti et fit vel nadcitar (pteuri- 
tiB) in mascnlie maKia qnam 
in femLais 66. fit vel naacttar 
omni tempore (epilepsia) 71. 




fiunt velgenerantur iambrici . . 
ei iDulto cibo accepto 72. et 
St vel generalnr (idema) a. 
flegmatis subBtantUi 75. 

flxom pectori (mentum) 3B. 

flaccor: cum moiBDct flaccoie 
atomacbi 42. 

flacidns: papynuu &agile vel 
ftacidum (aic gcp) opp. car- 
nognm 20. 

flebotomare soepe. 

flelwtamiun {instr.) 8. 20. 37. 41 , 

flocoram electio (xpavuJiefMic) 
02. — opium floculo iocliuaffl 
G2. acacia . . . contrita et in 
floculo (fleculo c, focalo p) 
appoeita S2. 

flninliia1eBp(ui«' fiuviates^ST, 

focas: pro igne nuMjtMim. ^. 
«6: ceterie lento igne reso- 
lutifl et a foco depontis. — 
ab igne totlere 15. 34 ( v le- 
vare de foco Plin. med. Bom. 
241-. 28=. 63". 74" eU.) 

fotlom {" ipvUov, sctl. fi«l«- 
pri&pou Dioae. 1, 11): folii 
29 (= levllov ap. Gal. XII, 
734). 32. folii optiini 36. 78. 
folii barbarici id est malo- 
batri 45. aut uardum ~{cf. 
Diose. l. e.) ant foliom ap- 
ponea 77. 

folllcHlDs aerarii 51 (Cod. 
o,r. 3, 154 folUoulo artia 
aerariao, cf. Saran. p. 258. 
124 D. ^xW/jJiov nvtvftit 3ia 
HaimunxqB qjiioijs). 

fomentare saepe. 

fomentatlo 1. ef. iotaa. 

torpex {^"^liitUs Gal. XI, laoj: 
forpice g (forfice cp) 19. 

fortltudo fellis 49. 

fotns: capitij fotai adhilnta 
62 (fotoi olei dntclB Cael. 
chr. i, 94). 



freueBla, freuetici 62. frene- 
ticFi pa»sio 30. 

freuetlEare 62. 

rreqnentare: pIqb vemo fre- 
qnentare (epilepBiB,iii) mani- 
featum eet 71. 

fjsarias — vid. auliscua, 

^arfarizare saepe. 

Selela (gelda Sim. Jan. cf. 
Matth. Silv. a. gelona i. co- 
loquiiildda,. gelela idem qnod 
supra. Lex. arab. lat. cod. 
Lugd. Seal 3.3i saec. IX 8. 
gaila cucurbita. agreatiB et 
Teementer amara): ooloquiQ- 
tidis iuterioris carnis (tt>%i- 
eiiavTig) quara vulgna geldam 
(c, gelelam p, gellam p°) 
vocat 73. cf. tn antidotario 
(post Ca»sium addito) codieis 
Paris. f. 81^ i: Ejsperimen- 
tnm cataputie catartice aloy- 
darie. If aloea epatice. dia- 
gridii. gel^la (h'c y" = gella) 
interioreB carnea trium paiia 
pondera. cauliculi suco ex 
foliia expreBao colligia et, cata- 
putias m modum herbi for- 
matae (sic). facit cunt eod. 
Paris. etiam Mathtas Sil- 
vaUeus e. 3S3 s, ^Oeloua i. 
coloquiutida. Gelela idem 
quod Bupra". sed idem infra 
C. 294 „Gilea i. coloqutntida". 
atque in Herbario cod. Gall. 
762 {cf. Anecd. II, 122) «c 
legitttr c. XO De coloquintia 
agria. ColoquintiB agria id 
eat cncnrbita ailvatica boc 
eet galalai interiuH qnod eat 
a semine aeparatam. iacripolo 
nno cum muUa tritnm potni 
datum ventrem purgat colera 
et flegma. — cf. hisp. jalea, 
geli 



geHftBtera nom. 29, geaaatere 
(ff, — racp, — reap=) 39 (»6» 
supra uuormo {(=). gen. gea- 
asteroa (yijq aofefloe) gcp 
{ — tereoB p') 99. gesflsteroa c 
(— tereOB p) 48 bit. 73 (ges- 
aatare sie p). 

giUo: et ipsum olenm liqua- 
tuni mittes iu giUone 42, 
ipBum gillouem in olla fer- 
venti calidae stimnutteB 4-2 
(gillonera fictilem quem bau- 
calem nuncapant Cassian. 
cf. Quictierat Add. lex. lal. 
g. gillo et s. baucaliB, Loewe 
Pfodrom. corp. gloss. lat. p. 69). 

Sirba (olnos, morlarium vel 
ut Sim. Jan. pila piatatoria) : 
in girba contnaiB (;= oijio- 
Koniiaag Or^. et Ps. Gal.) 
31. in girba (girva c) mittia 
et io unitatem . . . tnndendo 
cogiB 33. mittia in girbam 
et in uno diligenter contugiB 
72, in girba i. mortario (gloa- , 
801» del. p°, om. c) mittea "i^ '■■ 
(cf. Sfi in mortairium mar- 
moreum refundea)."'' 

Erlanduloaug IS. 26. 60. 

^lebDKus sanguia 39. 46. 

glebnla multa de pariete 04. 
glebulaa Baugninis 30. 

gliqDirItia(— ricia, gljquiricia) 
g 33. 34 (gliciriiac, liquirioia 
semper p). cf. Simon s. gU- 

glntlnatDrlua 39. 

glntbiosns 34 (bisj. 

granata (=— malnm granatum, 
ttol.granata.melagrana, mela- 
granata): granatae siccae co- 
rium 20. 64. 82. eorideifl de 
granata aicca (g, granati aicoi 
e) 36. corticia granatae cp 
granatae aiccae coi^\''3i& 






(fcWth"* A 



r 



e^ 6t (««I iDalJ granati cor- 
bciti ep 46). c&ducam gcans.- 
i&e cp 48 et bu d2 (sed cadu- 
cum mali graoati alttTO loco 
C 48 u6t mali graiift p, item 
ibidem tarUo uSi granate p). 
granataB acidas cp 7! {sed 
mala cjdonia graaata etc. 
46). ~ balanstii i. floria <iaali 
graoati) 46, — cf. Isid. 17, 
7, G. IHez Altr. Gl. 56. 

granatlclam (viQom) 47. 64. 

gTftvablleH capitie (auatri = 

gDfio(7op9>oE?);carboneBetiai]i 
de gufione (gusione cp) vilia 
fadni 33. quod ita exprimit 
in torvmdem Irocucorum vam 
descriptiotte Plin. (HomJ med. 
1, 61 f. aS" Baa. facieB car- 
bones de vite Talida. 

b (jtee. g) •. spirit/ua a»per omit- 
tiittr in ffraecis tum graece 
Bcriptis, «iai guod poniiur Me 
tBw in V. a praep. vab coi»- 
poiitie : bypocapiuston 41 {led 
jpocapjuBton 21. 33, «.* cat&-. 
yporniBin 19, ipopia 30, jpo' 
qniitidae Sl. 35 ete. cf. jper- 
ecfariaton 9D, diatbeB fperoaa 
l), hipopios — pia 29, ex 
hipobolea 2i, bipOBfaumata 26, 
bj^oquiiitidac 30 cf. bipedio- 
C0& 66, praelerea herpea 25, 
herpetait 24. S5. ponitur et 
falso ut helafiu 29, beriBi- 
pelatodea 22, 36, hicteroden 
32 atque tn med. v. lencohiu 
£9 ttt lat. cobanentur 29, tra.- 
hicis 40. — ob in. emicranian 
1. eterocrania 1. aplen 18. 
ierobeca 33. ematOB 39. 
eTioBin54. elminta«71. edran 
74. e (artie. = ri) 35. 39. 46 
{»ed herpen 25 propter 




herpetaB). — mtd. voc. dialon 
21. diebdomeconta 39, die- 
reain IS. potiemoB 30. cata- 



jpom 



1 19. 



luiberli ai aegrotanted . . , ie- 
vioros habeant cp 55 (sed si 
inunobiliter se habeat aegro- 
tuB p 45, ont. c). quartanarios 
oportet mediocriter et uitQ 
haberi ib. 

habltndfl! habitudine oorporia 
rortioribuB (opp. debilibua) 71. 
cf. a. v.a%e^la. pleoa hAbi- 
tudo cor)iori8 1 (— xXtovtiUt 
Gal. XII, 606). 

bemicranlosiemigraiiiaadoloc 
1. emigranei (g) Opp. totiiu 
«apitia 29. — cid. t. ^fn- 

MpOWOg, — o». 

herpfUimi (nc et Cael,): erpil- 
lom (i(i3tuilD») o(cp)i aerpil- 
lum („a serpendo" Plin. 30, 
246) ff=p" 1, herpillo g (p, 
om. c.) 33. sed BeipiUum gj , 
63 el ib, mox serpUlon, vbi 
beripilion (id cst erpillon} e, 
ef. ind. ad Plifi. med. ». Ber- 
putlnm. 

bilterno (il. inTemo, venio}il 
33 et {uiii hieme cp) g 3i = 
hiemis temiwre 34. 76. (e/'. 48}. 

hic {eel illej pro is; maxime 
in hiB qni ex plonitadin£ ■»■ 
pitis laborant g 1 {ubi mox 
ab eis quae aimiliter implere 
caput noscuntnr). eisdem ff 
35 (ubi in bisdem p, om, Cj 
liciit hiii qui pro is >— iis qai 
p 43, cp 48 bi». 66. ef 46 
de his c, ubi ea.al.pct tU, 
rcc. p 66 De hii« qui cfc. eu 
cp 65. 71. eaqnae 82- hii qui 
c 63 ubi hia qui p. hiisdem 
c 75 ubi biedem p, 
76j. ita sexcentia t' 




quae in Vitruvii codd. rec. 
pro eae quae (GZf) etc. nec 
mtnu« rdiqui omnei auctores 
Latini recentiormt usu eor- 
rupli etiam nunc hguntur. 
cf. Spengel Emend. Varron. 
Spec. I Mm. 1830 p. 10. 
noiii. sg. hie qni ouraliitur 
{pro ia qni) gc 31. item ia 
qoi g (biB quj cp) 36. iUiH 
quibua 71, iili qui 72 etc. 
V. g. tlle. hoc est scribitur 
(1. 17. 21. 29. 37. 67. 82 etc.) 
sed ubi eompendio viwntw 
codiceB, semper pottitur i. = 
id cat {eHam g 21. 23. 29. 30. 
34, nisi quod iS = id eat — 
vt tmiten in rasura sit d — 
Jegitur g vbi hoc eit ep). 
cf. Diee Altrtm. glos». p. 59: 
„id (t. c.) hoc". post baec 
(pro pOHtea) saepiMime (S. 
16. 24. 29. S4. 36. 40. 43. 
48. 64. 59. 61. 62. 63. 66). 
item dshinQ (pro deindo vt 
apud CaeUum) 29. 32. 34 (ubt 
deinde cp). 35. 37. 38. 39. 
42. 44. 61 etc. 

botera 9 (olera cp) l. 33. olera 
jcp21. — olerOBiB(dbis)cj)71. 

hora: auh hora 19 — ad horam 
SO bis. 42. 

hortinas (=■ horteosiK , do- 
meaticQB opp. silveatriB, affre- 
litie) ; violae hortinae (ortmae 
g, ortiee ep) 28. feniculi hor- 
tini (ortini gp, om. c) 29. 
paBtiuaoae hortensia 44. 76. 
cucmaeris hortim (= dome- 

H tici J2ex. 2 188) 45. rtitae 
hortdnae 49 ,(w&i ortice cp) 
67. 71 {bis). 76 (silvBBtrifi 67). 
herbam papaveris hortiui 62 
(agreBtiB 62). 

hnmoFt sic sewper etitini g. 



attamen sine h ap»d hune 
etiam scribendnm esse videtw 
indicare COTTwpta lectio cp 7 
et tumorem (^ tumoce ex 
&umore) pro vero et nmorem 
itervmque et hSor cp pro vero 
et tumor c. 44. cf. ad PHn. 
tned. p. 17, 20 (et humotes, 
ubi et tumoreB d). lOS, 14 
(ntiliter humorea codd. pro 
tumoiea). — item humectace, 
humectatio semper. 

humoroNaB urinaB 46 (fif. A^ 
tMm. 62, Cael etc). 

bydrelMon (idreleoa vel ydre- 
leou c, jdroleum p) ^td nt' 
54. 65. , 

hrdropiamuB 46.yV. fl»^ 

i = ^. V, w( «wgo ea: rec. 
consuetudine, ita etiam in 
glotsis his (vid. Jex. 0r.) g: 
ambliopia, amicas, ^pOBim, 
diaton carion, diacodiOD, dia- 
pitiron, diarimphitum, dia- 
quilon, diBpnia (sed dTpBin 
pTo dyspepsin g), ectiiotioo, 
empiemata {sed empjoticia), 
beriaipelatodes {vel heTeBip.), 
euKimon, cacoquimiam {sed 
cacocymis), catasinfiBin, mi- 
croaflxiaii, nauticon mielon, 
oxidoTcioD {sed ozyrodinon). 
pitiriasin , platicoriasis , tig- 
mate vel pti^ate, stafile, 
aimpepticon, Binecim, ipopia, 
bipoafaomata {sed ypotheton, 
ypocapniston, cataypormain, 
ut yperoaa , yperechriaton), 
ohytomilon, psiliion. — contra 
{•praeter sifjjerttw mem.) myt- 
metiaB, sycosin, tymi, cyguoa 
etc. — sed gr. v = lat. n g: 
cuminum 9, mnrra (et niyrra) 
murta (etmyrta), luci (=Iycii) 
48 et =lat. oi co ' 



1 



I 



- 240 - 



storax {cf, Storax nom, propr. 
Plaut,\ lipotomian 21, isopo 
14. 

» gr. ot: inanti 42 (oenanthe 
Plin. Aug., oenantes cod. 
Cass., ynantes Vrat. Apul. 54), 
inomeli 49, finigmon 1, fini- 
cene 39. 40. 46 (dia finicon 
48), chiradas 26, catereon 
(= catarian) 34 (diarria 47), 
dispnia 41 {sed ih. dispnoicis), 
ortopnia 41, squinnanti 1. 
42 (Schuch. II, 284), quino- 
tetarum 18 (isopo pro oesypo 
14, ciliacos 48, psiadica 63, 
ipnopion 66, idema 76). cf. 
cynae ennyae Gromat. et sim, 
Schuch. II, 283 «gg. 290 
^9.1' (patetoe? 33). 

= gr.ri: tricocollima 29 (sed 
anacollema 13 et bis 29 ubi 
semel — ima c). sinecim 37 
(saepius ex rec. litt. i et e 
commutatione cp, lU effimeras 
vel efemeras 60, litargici 63, 
lixi — vel lexiperiton 61, 
uriticus p 51, effilidas p 9 et 
c 73, sagapini 73). — sed 
vulgo i^ =x lat, e, tt* e art. 
(tj), colle(c)tici8, — cam, xero- 
ptalmia, aplen etc. 

=^ gr. s: alopicia, erisipilas, 
asfodilus (44), apozima (57) 
et semper gcp epithima. 

= gr. si: chile, chiromilon, 
ileos, nileos, alimma, lichenas, 
dialiponta, lipotomian, aizon, 
ceratoide (sed herpen ^, her- 
pin c 26. cf apud ucalin = 
dno tov naXsiv cod. Polem. 
Silv.). enfraxis, chemosis, 
proptosis acc. pl. gr. 29, si- 
todis et laconodis 71 (sed 
octodes 73 et simil.), encata- 



calypsi 21 (ut embasi Gromat. 
p. 190, 10). 

i in abl. III decl. adiect. 
eomp. ( — ori) frequentiMS: in 
inferioriparte21. inanteriori 
et posteriori parte 42. defusa 
priori (aqua) 29. 34. in ca- 
lidiori item in frigidiori 52. 
calidiori lavacro 57. sub fri- 
gidiori flegmate 58. acriori 
clystere 24 {ubi acriore cp). 
36. 37. 42. 51. 66. 63. cowtra 
clystere acriore 22 {yibi acri- 
ori cp). 38. ampulla minore 
29. in anteriore parte 38 
(ubi — ri p). 

in dbl.parHc.praes. (— enti) 
sufficienti modo 39. 42. 51. 
ex oleo suf&cienti 61. cum 
sufficienti oleo61. cummelle 
sufflcienti 63. snfficienti cimino 
75 {contra suffidente modo 
40. cf. 52 vbi — ti p, cum 
suffidente melle 38 ubi — ti 
cp). cum competenti dolore 
cp 11 et adiecto passo com- 
petenti 45 etc: ex antecedenti 
(dolore, perfrictione etc.) 28. 
29. 34. 41. 47. 51. 60. 64. 73. 
74. 82. ex aqua irruenti 28 
(irruente lapide c 46 ubi — ti 
p), in aetate ferventi 28. 61 
ubi — te c) 73. ex saniola 
fluenti 28. in aeiate vergenti 
48. non presenti vero rosaceo 
61. in presenti 67. calenti 
anagargarismate 83. cf, de 
repenti g 87 {ubi — te ^ 
cum c). 

ibigcaiii: ivisci g (c, hibiBci p) 
9. 7 visci {pro eTOci) p 81. 
cf ind. Plin, med. $. eviscum 
p. 121. 

identidem (^- Um) 34. 35. 

ignoranter 68. 



iUaca pasaio (i, e. ile&tica = 

ileos) 51, 
ilinm (Jsid. XI, 1, 100)-. a 
siDistro iiio 50. (ilia utTaqne 
63). iliomm {pro ilium) p 46 
(c/. Corf. j). 335 ete. iliis CeU. 

£123, 35 Bar.). 
e (ad artiaili significationem 
de»oendms'): et maxiine illos 
lavitororum amatores 57. et 
illne magis qaae IS. maxime 
illis . . . qui 17. nt . . . deatee 
cavernentijr, maiime illi ma- 
ioreB vel molarea qui . . . 31. 
et illos maxime qui 60 etc. 
imbrUiB (a,quci = Si<oQ oft- 
"pgiSf/): aqua imbrili (umbrili 
p) id eat (ex usu lat.) caelesti 
colligitur g(c) 29 {ubi tn seqq. 
modo imbrihs pofUtur modo 
caelestia). cf. Gael. 
lu vel additum vel i 









1 die ? 



die et semel in oocte 
l. 63. in nna die Sll 
lee 43. ipBO in 



in cibo accipiat 68. qnae 
in «orbitionibuB (i. e. sorbilia) 
aocipiuntnr 61. iu pulmeuto 
dabiB 40 et aaepe in cibo dare 
46. 47. 61 et in potione dare 
40. 42 etc. (= potui dare, cf. 
potione tma potui dabia 68. 
potione = potione dabis cp 
67. 48. diuma potione Tini 
dabie 76 etc.). 

(in)collntione oriBdatum32. 
(in) cacabo novo 33. (in) ey- 
priuo oleo moUi pruna rcBol- 
vea 38. gallienuB (in) libriB 
peri craeeoo 39. aoUo deBCen- 



dere {pro in solio = in aolium) 
1. loeo proprio revocari ( " 
in looo = m locum) 77. 
eziade . . . dabia avellanae 
magnitudinem 45 (SlSov xi 
Ijvov movTi%oi TO (iiyi9ot 
etc. Gal.) = in modum avel- 
lanae 44 etc. 

inclndere (aacculo vel in 
sacculo), iDfundere aqua vel 
in aqua, inducere linteolo (33. 
40. 66) cd iu liuteolo (aluta, 
carta, panno 31. 39. 43. 66. 
cf. in linteolo illinitum 72, 
immissia in ore peonis 42 ubi 
in OB c, in ore inferre g 1 ubi 
ferre ep) elc. piusini, ubi re- 
emUonm est in cwm abl. 
{pro simpl. tM. vel dat.). 
la cw» obl. {pro aceusaiivo 
Motu8 in quio tamen i%otand%m 
est librariia idem esse -u et 
-o) sexcmUti (cf. indd. ad 
Gargil., Plin. med. et Anthi- 
mum et rnd^ea exempla Oom- 
modiani in indice ed. E. Lud- 
wig 1,67. 11,38): 
in uno =— simul (u6i' saepe 
errore rec. in vino) tundea 1. 
33 (ef. baec omnia tundes in 
aeao). eontunde8 31.42. con- 
tuaia 72, commiscoa 14, 81, 
^8, 34. 40. 61 {ubi in unum 
gc 1, p 61, c 52, 76). com- 
m.ixta 1, 9. 78. miita 82. 
coquea 34. 41 ete. cf. Soran. 
p. 226 D. 7] TOig tqihIv uqo' 
^v t^ijfi^j-t»?. . . coquunt (in 
unu c) 40, coquentur 42. de- 
coques 6. 48, 76, tritia 46. 
76, movebis 68, conaolvcB 
17. 28 (mW in unu c). 20. 38 
(in unu rediges c 45). cf. in 
unitatem tundendo cogis 33. 
76 bis. 



M 



— 242 — 



in solio ut mergat 1. in 
ampulla minore adicieB 29. 
in ipsa decoctione addes 84. 
in tribns partibns poUinis ad- 
dontar 40. in ocnlis inciderit 
29. si in nno loco fuerit con- 
fixus dolor 21. in eodem loco 
cucurbitam figes 21. in quo 
linteolo sanguisugas proicies 
21. membrum in quo talis 
influxerit sangnis 22. in hu- 
more purulento conversas 26 
{mox in saniolam converti 26). 
aqua in ipsa cavema audi- 
toria irruenti 28. in ipsis 
cavemis instillantar 28. in 
auribus accipere 28. fumum 
in ore excipiat 33. repones 
in vitreo vase (in vitrenm vas 
c) 40. ovi albnm in oculis 
infusnm 29 (suco in naribus 
infuso 32). in mortario refnsa 
76. mittis in fistula (— am c) 
20. in girba ( — am c 72) 
mittis 33. 76. mittes in ca- 
cabo fictili 35. mittes in gil- 
lone 42. in olla fictili crudos 
mittere 37. in ampuUa(m p) 
mittes c 61 (in ipsam de- 
coctionem mittes cp 43). in 
&igida aqua submissam 61. 
in ipsa decoctione miscebis 
9 vel admiscebis 32. in lanis 
redactum (oleum) 43. 64. in 
ampulla(m p) rediges c 67. 
in ampulla minore adicies 29. 
accusaUvoa igitur in cUtera 
c^eria parte frequenUores aub- 
inde restituunt recentes (p, 
rarius c). 

in cum accus.: decoques in 
aquae calices tres 9. in latus 
(super latus) iacere 66. in 
cnbiculnm apposita 64. in 
ntrasque partes faucium se 



infddeiit 37. inftindet iil 
aquam (g, aqna cp) 40. h 
nvas passas (uva paasa e) it\ 
cludes 12. — quae est in s- 
militndinem lactis 12 {et m 
semper in similitadiiiem). 

in- (sec. g): imbecillitatem it 
(inbecillitas 41). impoois 1 
21. 42 (—nas) 19 (iupon» 90 
iponis 21). impondenbofll^ 
29. impedire 20. 29. 33. im- 
pleri 1. impleat 36. impm- 
sae 12 (inpressae 27. inpiii' 
^averit 29). immisso 19. 
mimissis 42 (inmutabii 21. 
inminere 29 cf. c 70, nni- 
nentem 24. inmobiliter \; 30). 
illigatum 35. iilinis 1. 4. 
5. 6. 7. 11. 12. 24. ^ 86 ^ 36 
g. illimentum 35. illitnm 20. 
(inlinis 11. 21. 24. 19. B6. 86. 
inlinies 36. inlinimentom 37). 
irruenti 28 (46). 

ineandidat (nigros dentes den- 
tifricium) 32. 

incendiosns (doloris sensns) 
26. (fervor) 52. febiia incen- 
diosa (s causos) 61. 

incensoria (virtng) 13. 

incessabilis (flnxns) 85. 

incidere: novit enim crasBi- 
tudinem flegmitis incidere 59. 
novit enim incidere omnem 
humorem 65 (ef. fuit enim 
ad febrem calidaon interdden- 
dam 61). 

incnrabilis (passiQ) 89. 48 ete. 

inenrsag (renmati^ 29. 

indigent in cicatricem dnci 45. 

indigegtio 47. 51. 64. 60. 66. 

indignationes matricis 78. 

indncere (cf, sub in): dnos in- 
dnctos fsfcciet 61. exinde in 
linteolo densnm indnces 66. 
et linteolo densnm indnctum 



66. sacum . , . mductum ap- 
pones 68. cf. Cael. ox. 2, 316 
cata^liisinartum atque in- 
ducUonnra. 

infantUiH {opp. Beuilia) aeta>s37. 

infectlo: ex infedaone fellie 
pallor corporis 49. 

Influxlo hnmoris 23. 

infonnare trociBcos 24. 39. 
46 etc. {ut simpl. formare col- 
Ijria 20 eU.). 

Ittfti^dare 30. Gl. 66. — cum 
infrigidaverit 2. 18. 61. di- 
mitteH ut infrigidet 35, donec 
infrigidet (infngdet g) 40. 

Infiuidere : saccnlo calidoaqua 
infoBO 1. ladices in oxymelle 
infusaB 1. IJuteolis in mulsa 
calida infoeis 18 (cf. lanaa 63. 
78. ptigmataia. 61. 62). pa- 
pirum m aceto aalso infundes 
20. panis poaca infusus 18. 
24 elc. saepe {et absol. panis 
iDJueiiB 22. radicibuB pridie 
infusis 34. Bpeciee pridle in- 
fuBas 43). 

Infosio (.ivtviia) in nares 31. 
infusio aaliB condidi (= aqua 
salsa) 29. abainthii infasione 
potabis 44. infusiones ex feni 
graeci Bnco 29. — flegmatie 
infusio 34, ex infueione hu- 
moria 43. 

inglnttre {ital ingliiottite)^ ut 
ipsum humorem uiglutiant44. 

inhlbito vino 1. 

iniectorina (tiociiJcnB) 51 (p, 
imectatoriua c, siatt ib. in- 
iectionibus p, iniectationibus 



inltlare : doloriuxtaumhilicum 

initians 61. 
inlinimentnm (c , illimentum 

gp) 35. {g, illimentum p) 37. 



m 



itetn inlinere et inliniie 

sifn {cf. S\ib linere). 
inmntatio: egeatio aangnino- 

lenta aut fellita et alia im- 

mutatio hnmoris 48. — fire- 

uesia immutatio mentia 62. 
tnordinatae (febres) 31. 
fmpenfiag recentea 33. 
Inpingaare: (intr.) cum is- 

pinguaverit 39. 
tn primlB id est in pTaeeenti 

67 {et «c saepe). 
InBenBlbUiter 46. 
IngensibilitaB 65. 71, 
tuBeBSio {iyxa9iaiia) M.l,.l///^i- 
tusoninletas 71, 
insplcientis {codd. inBpicienti- 

buB) digitia 66. inspicientis 

palma pulsatus (venter) 76, 
insnlflare (medicamentnm)na- 

rihua calamo 30, per cala- 

mum insufflabis 31. cf. Veget. 

etc. Sdnsch It. 20S (insuf- 

flatio R. 81). 
insnmere (= conaumere) virea 

Insumptio corporia 49, 
InHiirrBCtlO (in splene) 43. 

(ventrifi) 76. 
interattea: ex respiratorio in- 
teraneomm (e, interiorum y) 
membro 39, ventria et sto- 
machiac puImoniBetomnium 
interaneorum reumatiamum 
48 {tf. Dien AUrom. 61. ;i4. 
100). 
intercapedinata {opp. iugis) 

febricala 40, cf Cael 
lutibo (i/c, intubo p) 22, 
Innia (enula p) campana 44 
(enule p, nelle c et ifemm 
inula p, enola ips. i 




- 244 - 



46. inYolontario lapsu orinam 
emittunt ib. 

inTOliitio: intestinonim verti- 
cnla sive involntio (p, in- 
volutatio c) 51. lajiarum mun- 
darum ez oleo camaemelino 
involutionem adhibebis 65. 

irisillirica tmo verho g (ut 
stafisagria), ffen. irisilliricae g 
35. 40 his. 41. 42 {ubi semel 
yreos illirice c 40, ut cp 44, 
cf. jrreos radicem cp 66), ctcc. 
irisiliricam g 34. 40 ter. 

in^s febria {trvvoxog) 61. iugis, 
iugiter saepe. 

iusnm (c^, iosum ^, sed swpra 
corrector in alio iusum) 19. — 
sursum et deorsum cp 47. cf. 
Bonsch It. 461. ind. ad 
Anthim. s. deiusum. 

laceratarae {cf sub dfi/uxccC) 
18: oportet . . . crura leviori- 
bus ac multis laceratuHs 
scarifare 75. 

lanuginositas 29. 

lemniscus 18. 20 etc. 

leniflcare 29. 48. 73. 

leniflca (virtus) 34. 

lenis et levis saepe confun- 
dimtur^ ut e. g. leniter coques 
cp pro leviter g 34. leniter 
torrefactae cp pro leviter g 
34. cf 44 et leviter t. 66 bis. 
tanges leniter cp 56. leniter 
infrigidatis cp 66. leniter sub- 
assatas cp 48. — item levius 
confectum {ubi lenis c, leni- 
bus p pro gr. Xsiovv, XsiotQt- 
fisiv Alex. p. 464 etc.) 48. 

lenticula {wdrmflasche) aerea 
vel testea calidS. repleta51.66. 

lenticulata (herba) 24. 52 
(=» Gal.XIV, 386) = otpanos 
o inl tmv tBlfiatmv Diosc, 4, 
87. 



lentores (leniorea ^cp) ano- 
mali 21. 

lepis aeraminis (xoIkov) 11. 

leptospatliio (lecto spacio 
eodd.) 3S €t {%ibi lecto gc, 
lepto spatio cp^) 86. est 
Xentoaita^tov^ u^^i/poanu^i ov 

licinium 32. 36. 

limatura (coi^li) 32. (comu 
cervini) 72 etc. 

limositas 32, (limosa qualitas 
46.) /.6^^ 

linire et linere confusa {sec. 
cod. g): linis 20. 24. illinis 
1. 4. 5. 7 etc. inliniea 36 {ubi 
paulo ante inlinis). obliniea 
1 bis. 10 bis. 29. linire 7. cf 
Bonsch It. 285. ind. ad Plin. 
med. s. inlinere (p. 124 cf. 
217), Vitruv. etc. — aliquid sor- 
bile quod humorem acrem et 
tenuem et asperum valeat ob- 
dulcare et crassificare et linire 
{i. e. lenire) 46.' 

logici (medici) 46 in. cf prf. 

lucescente die 73. 

maciros (» fidiisQog) corticis 
robusti quem profert India 
terra 42. 

madidata (spongia) 67. 

magdalia 66. 

magis: et magis 46. 51. 52. 61. 
63. 66 etc. {ut sa&pe Alex. etc). 

malaxare 66 {cf. AUx. etc). 
malflunt 41^/ 9V 
malta(?): (molti c, multi p, 
malti p^) pollinem 44. 

manifestatur (=» ostenditur) 
esse 38. 39. 

manualis (mola) 76. 
mappa (= peritonaei mem- 
brana) 51. cf CaeJ. 

marmbium {itifdiraiov) g (ma- 
rubium cp) 21. 40. 41. 66 bis. 



^^ann^^ 



jHnBtfcsre 31. 44 t%c. maBti- 
~ eatio 38. mftsticatoriuB 31. 

confecti de Titibns QOadum 

muatariig (mnrtaveris ^, mti- 

tariis p", tm. c) 42. 
matiiroH: maJa cydonia . - . 

uaque ad tnaturum (?) coqiies 

48. t^ 
niederi pas»ive: paeaioneB ve- 

sicae ^fficili curatione me- 

dentnr 46, 
medletaH (1a moiti^) capitie 1. 
melanteria qna sutores utuii- 

tur 11. 
mellnum oleum 42. 47. cum 

vino melino i. granaticio 47. 
melotls (melotida fem. gcp) 20. 

30. 
membraaa de canna gyidiit 14. 
membranoBnH 23. 
menatriiallB (sangiiia) 80. 
meracB potio 29 his. 
mlulnga nom. ftm. cp 71 (ut 

melotida q. V., coloquintidae 

gtn. 1. 49. 51. 68. 71 etc. 

jpoquiiitidao 33. 34. 36. 48. 

82 efc. sed ypoqnistidJB 33. 

39, pomfoliga 29, tepida 20, 

ragadae plwr. 74, emorroidae 

gen. 36, ebdomadia abl. 71, 

iE«m reumam 29, apostema 

nom. fem. 21, epitbimS ahl. 

34. 42, BimpaBmS, 1, cata- 

plasma 18. 42. ei etc. 
minuere (— mitiDi): si dolor 

non minuerit cp 46 (minuitur 

Fetr.). 
mittere {}iinem-tun, inettre) 

Siiepi8gime. 
modlcuB saepimne (modiciHei- 

mas 72 bii. 76), velut ex . . . 

modico roBaceo adiuccto et 

eeminiB lini modico 42. cf. 

\: Bin vero faerit patTa lioc 



BBtmodicanlceratio. — aS^. 
modicum pnngea (8), coquea 
(28), haerentea (12), fervida 
(29). modicnm retro (61) cia. 
cf. SflHsch It. 334. 

mox: et is usam exinde potui 
dabia ciatum unum Bemia moi 
lotae 80. cf. Oribas. VI, 43 
utilifi etiam est (.lactia) si mane 
bibatur mox ut mulgitur. 

Biucll(l p)agluosufi 48. 

mncilentus (humor) 7. (sucua) 
78. 

mucroneB auilli (euini c} pedia 
46. 

muliDUB: ungulae muliDae 
(marinae cp) 77. 

nurra (10. 35. 42 itt ^Teterea" 
Friec. 1, 49. Pli». Aug. etc.) 
vel myna (29 hie) vel mirra 
(29 gwfter. 83. 37. 40. 41. 42) 
g, mirra {vtl mira c) cp qui 
frequenter confUndunt mirte 
et mirre, — mirrae gcp 87 
libi „vel mumie" g". 

uurtu (2. 10. 22. 33. 36) vel 
mjrta (4. 9. 39) vet mirta 
(18) g, mirta ep. — cf. Am- 
timt ad Cae}..p. 271 „iii hoc 
eiemplari bjc (mnrtae) per- 
petuo BCribitur pro mjrti" 
(fnieioj, iivgaivri, royrtuB fem. 
Plin. ef. 1] liveaifij Mal ta 
fiupm (ial. XII, 471 sq.). cf. 
Sehuchiirdt li, 267. — oleum 
myrtinum (ftrpa^vcvo*, fiupot- 

nnrtnrlaa (?) lactacamm ip. 
iSO,S).'lactucaicum muria(?) 
eliiatas (lactncas mamaa elixa- 
tAa c, lactacarum mortoriiiaa 
— iu alio mnmiriaB — eliia- 
tas p) 61. 

muBenlosusc muBcaloaia locie 
18. 22. 37 tet TiuffaiiTOiSjii.*! 

■ J .:(.'A-. .. 



246 - 



22. (mascalosis membranis) 
26 etc. 

mastariiis 42 (v. s. masucas). 

mjxa (mixa cp, ta firvSa) 61. 
72 {ubi nizaram p^y cf. noxa- 
rum Cad. p. 539. 541. fU0xi- 
Uoav pro fiviCmv Alex. de 
lumhr, ap. Idel. p. 307). cf. 
Gargil. c. 59 de mizis . . . 
Orib. syn. 6, 43 fiv^Cov toc 
oatoc = lat, {VI, 124) mixae 
ossa (mixo ossa La). 

nam parenthetice pro relativo 
{y/t ap^ud Cael. chr. 5, 95 etc. 
Oribas. lat. VI, 347 etc.) : sim- 
plici consectione diyisoram 
dabis, nam Graeci aplen 
diaeresin vocant 18 et sic 21. 
32. 34. 40. 41. quod corrigere 
solet p et plerumque etiam c 
itaque rarius fere in dltera 
parte libri et recentiore ser- 
vatur, ut 46 (bis) et 71 tri- 
ticeis et holerosis nntnes, nam 
(c, qnod p) Graeci sitodis ce 
lacanodis dicunt. — cf. 33 
{simpl. parenth. omisso nam) 
palmulis calcatis, patetoe a 
Graecis appellantur (pateton 
— appellatum codd., nisi quod 
appellatur p). 

natfo: plurima natione pul- 
lulantes (scrofae) 26. 

natiTitas (carbnnculi) 22. 

natora (=> penis): natura suo 
of&cio privata 46. in capite 
naturae 46 bis. in caput na- 
turae inicies 46. 

necem praefocationis (ingerat) 
37. 

nefreticns^ nefretica passio 
g 21 (cp 45. 75). 

nerrositas membranae capitis 
1. omni nerrositati contnikria 
1. maxime a capite vel a 



fnndo cerebri unde omnis 
nervositas infanditar 8. pa- 
titur . . . omnifl nenrositas a 
cerebro descendens 71 (cf. 
Cael. ox. 3, 180 patitar enim 
tota nervositas. dir. 1, 45. 
5, 22 etc. est natara capat . . . 
nervosum chr. 1, 33). — na- 
tara vesicae nervosa iadicatur 
46. neryosis in locis 27 ete. — 
(nervi sensibiles 71.) 

nigellas: olivae nigellae 1. 
myrtae nigellae 4. 9. 39. 
acacia nigella 29. vinam 
nigellum 4. 42. 46. nigellus 
sanguis {opp. flayus) 39 etc. 

nigredo (dentium) 32. 

nimietas 2. 21. 41. 47. 73. si 

nimietas fuerit doloris 51. 

niminm (=- valde) 8. 21. nimie 
aquatissimum 21. cantabmm 
non nimis calcatins 35. 

niratae potiones 37. 

noceri : vesica . . . ab hnmore . . . 
nocetur 46. cf. 75. 

noTit (» vaAet, quo et ipso 
passim utitwr): novit enim 
tale cataplasma imminentem 
pntredinem prohibere 24. cf. 
21. 26. 29. 59. 65. 

naclens (simpl. »■ nacleus pini 
vel n. pinens, ut 35. 76) 1. 
45 (» nucl. pini Alex.). 46. 
66. — cf. flirobilas. 

namero (nuo) ofUe vmmeros vel 
numeralia addit g{c), semper 
om. (rec.) jp, ut per dies nu- 
mero Y gc 1 {ubi per dies V 
p et sic semper). 

olidalcare {Cad.y Ortb. YI 539 
etc. cf. Bdnsch It. 195 et in- 
dnlcare E. 193) 29. (hamorem 
acrum obd.) 46. 57. (ad ob- 
dalcandam acredinem) 78. 



247 — 



obmittere (p% amittere c) ani- 
mam 64. - 9ifa *% .- . 

obripilatio (gc^ oripilatio jp): 
dolores sentiunt aegrotantes 
Gom obripilatione . , . et max 
Gum dolore et obripilatione 
21 (quod m eadem de interms 
collecHon^ms di^utaUone cum 
rigore et torpore frigido ait 
Cael, chr. 5, 94. cf. 96 rigor 
corporis atque tremor). cuius 
vod/buli non nisi medii aevi 
scriptorum exem^la prostant 
apud Du Cange s, obrepilatio 
et 8, obripilatio, cmfusi in- 
super cum horripilatione (^Sap. 
Sirac. 27, 14 loquela mnltum 
iurans hompilationem capiti 
stataet ^ laliu noXvoQnov 
OQ^oiasi tQC%as. cf. Du C. s. 
V.) quae est OQd^oxQixCcc. 

obserrare (»» abstinere): ob- 
servundum etiam et a come- 
stione lactU 1. observandnm 
i, ab omnibos frigidis 3^. ob- 
seryandum antem a carnibns 
71. — observare aegrotum a 
yino 21, a salsamentis 54. 

Obtmsio (i(upQa^ig cf. Cael.): 
purgamentorum (in anribus) 
obtmsione (g^ obtrutione p, 
ostrusione c, obstrusione 
Petronc.) facta 28. ad ob- 
trusiones sc. aurium (jp, ostru- 
siones c) ib. 28. ad conclu- 
sionem sive obstrusionem (cp, 
obtusionem p^) epatis 44. 
vesica . . . obtrusa (obstrusa 
cp) 46. spongi^ . . . podicem 
obtrudes cp 61. cavemas lana 
obtrude8(obstrudes c, obstrues 
p) 72. 

obtunsio visus g 29. 42 (ob- 
tusus yisus 29, ut contusam 
g 40y sed simpl. tunsus g 29. 



42, tusus cp, nisi quod tunsus 
etiam (^ 48. 55, obtusis c 63 
ubi optusis p, pumicis tusi 
gcp 1). 

obnncatio unguium 40. 

occallatas 7 (cf. occallescere 
Cds.). 

oenomeli: mulsam ex vino 
melle temperato quam appel- 
lant Graeci i(y jp)nomel(l c)ito3 
49. quod appellatur a Graecis 
cionomelitos (descr.) 61. (cf. 
vinum mulsum 49. 71 ubi et 
aqua mulsa etc). 

oesypnm: cum oesypo (ubi 
male isopo cp pro isipo) 14. 

omfacinm (g, — ceum c, — cu 
jp^ oleum (ofKpaiiivov Gcd. 
urib.) 1. ex oleo omfacio (c, 
omfacino p) 61. — omfacion 
(gc, omfatium p) in potione 
datum 42 (omfacium cp 47). — 
6fi(pa%tvov Gal. (eupor) XIV, 
315 (=» Orib. eup. 4, 1 p. 685) 
s= oleum gremiale Th. Prisc. 
n, 2, 1 p. 44"^. cf ind. ad 
Anthim. 67. 68. 

operari (wirken) saepe, ut 40. 
mirifice operantur 44. ma^ni- 
fice operatur 48. mirabiliter 
operatur 76 etc. 

operatio: (contingit) sineope- 
ratione effici (partes) 54. 

oppressio subita 65. (oppressio 
stomacbi 42.) 

oppressns: cubiculum . . . op- 
pressum (opp. aestuosum) 64. 

oralis confectio 36. 

orarinm (gesuMstwh): orario 
velato capite dorsum ad solem 
ponat 1. 

oryza: orizia (pro oridia) gp 
(ubi oriza c) 1. cf. oridie cp 
48 (et sim. <ti » z certidiones 
supira s. cortizones 20, reuma- 



tidiato gc 10. hipediocota 6ti. 

^liqiiiritia,— riciaSS. 3t etc). 
08 vectris (— 10 aiBfia f^e 

yaejtis Gal. XI, iO) 59. 
«s ijen. oaBi i^cp 20 (6i«). oeao 

(ge, OBge p) 29. ef. Oritiat. ab 

oeso VI, 176. in oma 162 

(i6. rt ossibuH, oeaa) e( nom, 

sg. oeHUfl, 
OfiCnlBtio (oviiaiofiivoti) venai- 

rnm M. 
OTlllnin (lac) c 6 rf 15, gp 40 — 

ovinnm p 6 rf 16, c W. 

oxfinelt (oiimel, cuius con- 

I /eriw ccm«cri&tfur 34, cf. 76): 

I acc. oximet g 34 (ul cp ten^per 

■ 43. 69, 66. 71. 76, scd cf. 

einielle c 34, oximelle c 43, 

Oiimeir C 69 pro oiymeli). 

ofci. oiimelle i/ 1 (flen. oii- 

melliB cp 9. 68). ^t rodomeL 

c (o»i. p) 61 (rhodomeli 

PaUad. 6, 16), cioiiomelitoa 

(=- oenomeli) 61. — cf. acetum 

mnlsam lalitom 11. 
pala (pael.) 66, 
palmnlae — vid. dactjli. 
palnmbag {rpaaaa) 48. 
papjmm neutr. 20. papynim 

vitriariorum 0). 
paHHio (— affeetue, xa&os, iut- 

9teis) aaepiesime. 
p«BnmCretiimm(t. c.optimam 

Piin. 14, 81) 76, 80. 
pastUlare: ciun melle pagtU- 

lato 19. 20. 
-^edlculosa paBsio 3. 
peiorante passione 40. 6U. 76 

(cf Cacl). _ 
pendiglnes (hoIrdi vel ginui 

ulcerum) 19. 
pendigtnoBa (ulcera) SO. 
penlcillos (— celloB^) frigidoB 

vel calidoB (frigida poaca, 



calida aqaa eipreeH09)4 
31). 34. 37. 76 e(c. 
penna (»tc sevy>^y j 

percnBsnra: in ipoo 

percDHsuraie^exicta» 
69 {ef Rdnach 43). 

percnBBOH (uhiTec. — jr< 
coBBura) 1. 29 hig, 3Sij 

perMcllo (=— frigor 
ifi«£ic tTkaltMng) »mnf 
ree. (p et pleritmque 
viUo tolemni pei^i 
perfrigatio ji 41 . 4S) : . _. 
capitis (opp. aduBtoo) 
ef 28. 29. 37. 88. 41. 
47. 48. 61. 64. Bnb 
petfrictioae (ita hie 

frigoro 46 et mox ei ._^ 

UDt profunda perfricticme (nc 
etiam cp) 48. — quotieoB dor- 
aalis medoUa perfrixerit 38. 

pemiclei: pemioneBapernicie 
(e, pemetie g, pemitie p) pa- 
tientium locorum 10. 

pessarinm 46. 78. 80. 

pesBnm (c, pesBue p) 78. 

petrosnit: aaxiiiragae petroue 
46. 

ph: in graccis semper fere 
leribitw f, praeter oepbolea 
(I. 41. dia coopbalee 96. 
caephalopodaa 40. cei^talico 
19), Btaphiaagria (3. 1, ubtN» 
ct Btafiaagria, cf rtiafiB^ria 
op m), aimpbitum (39 Im et 
Himfitiun, cf Binfiaio 26), re- 
gina colophonia 42 , (iatro- 
■opbiatae c 39). — pro sph 
scrib. »p (xt iliU.) >n «pera 
42, Hperula 28 (et r(c. 76. 78, 
sed Bierula id. 7E). sed bipo- 
Bfanmata 39, diaBfongoti S9, 
microafitian 43. — pro lAth 
fcr. pth (pt) i» pthoes {<p9oait) 



78, aptbes 36 (ptinasin 3, 
xerop^lmia., ptisica — ci, ubi 
ree. tysici, tieica, ut tigmata, 
tipBane pro g ptigniata, pti- 

ploBlJB (= pineuH): reBioa pi- 
nalie (pine» Felronc) 46. c/l 
76 (r. pituina 1 d 8. Kitvivri). 

planipednin (cnbiculum) Mi^fi*, 

plenaiinm (emplaBtrum) 19. 

plos: plns calidins oleiuu 43. 
passio pluB acntisaim& et mo- 
leatior (c = plua acuta magis 
moleBtap) 47. c/. mediocriter 
erasaioria 40 rt swpra S. ni- 
mium. cf. Carl. ox. 2, 182 
multo parriaaime laeaa et 
similia saepe epwl Alexan- 
drum (pm-mn durioreB /W. 6". 
adhnc magiH pesHimum S4*. 
satis acntiBsima 63^. valde 
utiHBBimum 69^. aatis Qtilis- 
Bime 07*. nimis utiiissimum 
96'. aatia raxiuH 13H'^ etc). 
cf. ittd. ad Anthimutn s. magis. 

polenta (pnlentae g 49, pu- 
lenti ib. g, polentnm vel etiam 
palestum cp 16, 46. 47 etc. 
cf. Cael. «(. Jiiirisch It. 373) 
16 (=■ farina hordeacea Seri- 
bon.). 48 etc. 

pori (atihritieontm cx quibm 
lapides) 52. tn eadem re Cael. 
(ivr. b, 33 poroB quos nos 
tranEitna dicere poterimus 
(«m/tOM^etw «opouertKoieoue). 

posea (sic g et interditm c, 
Tce. pusca cp) passim. 

potare {trdnkm et trinken) : 
aqua calida potabis 1. ipsa 
decoctione ieiunum potabia 
42. 44. 46 eic. — viunm potet 
1. potatom 81. 

potionBTC 72 (c/. Hiimch, Ii. 
157). 



praeterire : laboiantdi 
pasaionem cnrare praeterierunt 
48. — praeteritas est (metna) 
35. 

pressiuB (caput detoodere) 71. 

pressura (aenBuum tM iethar- 
fficw) 63. cf. Cael. ox. 1, 17 
pressura intellegitur contra 
■'j naturam Bonmus. 

primarius: pnllum de pri- 
majio t^tu 71. 

pracaratnm: dandum . . . ali' 
quid Borbile ut est amjlnm 
procuratum 46. 

propungentes (—prominentes) 
capilloB 1 (ut Cael. dhr. 1, 36). 

psilolmm medicinale daeri- 
bitar 1. 

pBlttaoinm (pajtacium g, psi- 
tacium c ^ ^ftzaxiov ex 
Scrib. Larga Gal. XII, 764) 
emplasttum 21. ef. c. 17 
sitacio (p uel sutacio c) em- 
plaatro. (pBitlaciuum Afarc, 
Scrib. „a colore ifa dictum"). 

ptfaaBa (nc) gcp Si. 39. 40 
etc. grana p^aanae 46. 

pnlfdum: poleii g (pulegii cp) 
37. sed pitlegii et g 40, ut c 
40. 46. 66. 58 (uftipuleiumj)). 

pulicinns(is) — vid.a. tIivIXiov. 

pnllinus: ex iure pollino 1. 

pnlsatnr dolore (dentium la- 
borana) 33. loca dolore pul- 
Bata 46. 

pspnla (ho^ij) 29. 

pnrgatorium (se. medicamen- 
tnm, Ma^uQtiitov) passim, 

pnrpnra sicca operies 42 etc. 

pugtnla 25 (bis). 

pnBtnleBcere: donec . . . pu- 
stnleBcant (partea) 53. ef. 

Eietulari, pnstuleacere, pnstu- 
tionem facere ap. Cael. p. 
553 etc. 



— 250 — 



l^ntor oris 32. 

j^ntrifleatoring (^op) 13. 

pjriaiiLa (empirisina gcp) 33. 

qn » c (k) anU a, o, a: sca- 
mula 20 et descamatae 34. 
rec. calitate e 29, aqnatia c 
29, cassatas c 32, licamiiie 
p bl — qoactiliariiis {q, v.), 
dequoqaes rec. p 6. — secmi- 
tur 21 {et rec. 44. 72, se- 
quuntur 76). 

pro c (k) ante i: quimolia 1 
c^c. {item rec, 16. 17. 24 cum 
cimolia 73. 74 etc.), squilla 
41 (ut ree, 15. 48. 78 et squil- 
liticus 43) sed scilla 10. 

ante i ^ gr. v: coloquintidae 
1, ypoquistidis 33, 36, 39. 
diaquilon 38 {rec. diachilon), 
cacoquimiam 42 {aed caco- 
cymis 26). iusquiamuB 32. 
41. alqmonium 11. gliqui- 
ritia 33. 34. (quiperi jp 36. 
49 et cp 42 ubi cyperi g), 

ante i =» gr, oi: quinotetorum 
gc 18, squinuanti Bqainantum 
1. 42 (quiliaci p uhi ciliaci 
c 48, uit dequoques p 6). cf. 
quilen (» noCkriv) Cael, Av/r. 
p. 479. magiflter conquiliarius 
C. I. L. in no. 2116. 
nam ci — (ti, di, j a/nte voc.) 
s=* z (S): reumatidiato ge 40 
(ut iudaeidiant in acroidchis 
Commodia/ni instr. I, 37), 
oridie cp 48, hipediocota 66, 
gliquiritia (— cia) 33. 34. 

qnactile (quatile g), qoaetili- 
arias — vid. 8. coactile etc. 
(aqua et iliario codd. »■ a 
quactiliario 42). 

qnam dia: tam diu qnam (^, 
quam diu ^, donec cp) talem 
colorem habeat flegma 33. 
hoc tam diu facies quam diu 



(gp, donec c) 42. tam^din 
quam diu ad perfectam n- 
netur 68. — appones quaa 
diu se scara levet 68. com' 
petenter . . . inflabis yel qauk 
diu sibi . . . yentam 8eBtiat6L 

qnantitas: fahwtr aegyptiae 
magnitudo yel quantitas 41. 

qnartanarii (gui mtb quart<m 
laboraM^) 65. 

qmia (fluod) : i^orantes qoia . . . 
sordidat potius quam depor- 
get 29 (cf. Anecd, I, 83- 
86). traditur enim quod... 
attenuet et . . . dedncat 43. 
differt a diarria quoniam... 
47. differt podagricns ab 
artritico quia . . . 52. 

qnigqne (omnis quisque): sic 
enim omnia quaeque (quae- 
quae? cf, Neue 2, 181. 179. 
queque ^, quecunque cp) hu- 
mida desiccantur 33. 

qnod sufficiat vd quod suf- 
fecerit (» oaov iicc^l) g 
29. 34. 40 (quod suffic g 29 
bis, sufficerit 36 et cmte eorr. 
34 et bis 42, sufficit 32. 47), 
ubi quod sufficit (suffic) sem- 
per fere cp, 

rapere folia 56. spiritnm ya- 
poris ad se rapere 84. 

raptas membromm (tn ept- 
Upsia) 71. yehementi rapta 
interficiuntur (lyssodecti) 67. 
r. cucurbitae 71 vid. s. v, 

raritas membromm interionun 
46. — rarissimo cnbro cemes 
76. 

rasuras (intestinonmi «» |v#- 
fiffTff) emittunt 48. cum ra- 
surarum egestione 72. in- 
testinorum rasuram ez ante- 
cedenti malo effectam 73. — 
cucurbitae rasura 61. * 



radcedo ant aaperitas arteriae 
33. 34 (c/. leid.). 

recaleraels gp i% 

redarKuentta (similem vir- 
tutem) 64. 

rednndantia (nigrt felliH) 9. 

referre: Balntis periculum re- 
fernnt {= Bigniflcant Pittrmc. 
p. 199) 17. 

reformare: febria . . . move- 
tur . . , reformatur 55. 

rerrigeratoria (sanatio, opp. 
calefactoria) 52. 

relactatio (sangainis) 39 his. 
40. (flegmatis) 40. 66 («hi 
reiaotatio c, reiectio p, re- 
iectatio p"). reiectatio g 42 
{ubi reiactatio cp). — re- 
iectantnr (Inmbrici) c (ttbi 
reiact. p) 78. 

relaxatorlas 76. 

renalis (paaaio = nefretica) 

45 {cf. Cael.). 

renes: remim {»n Utulo medi- 
camenlonnitque imcriptiimi- 
bus) 45. reninm (>'n tertH) c 

46 (wbi renum p). 
repnlsare: ad repulsand&m 

Tespiralorlnm (membrnm ^ 
dvaxvtvoriMv) 39, 

renm {$«, ol Si ^^ov nulovai 
DiOBC, ubi 'PufMcfoc ^aiiov- 
tauro^ add. rec«»W. Vindob.): 
reupontici c, ren potic p 44. 

renma: cum Largo reumatis 
iacorsu 29. ad reumata re- 
peltenda 29. ad reuma tentie 
89. reama crassescit 48. 

renmBtlBmns 29. 41 etc. saepe 
(arteriae et toracis 33, ato- 
machi 42, ventriB et gtomacbi 
47, TentriH et gtomaclii ac 
puimonis et onmium intera- 
neorum 48, ventria et in- 



teatinorum 60). eab aquoBO 
et frigido renmarismo {ubi 
reumate Petr.) 63. 

renmatlsare: reumatizantibus 
gingivia 31. renmatiEatO pul- 
mone 40. qui ex ventris pos- 
sione . . . reumatiEant 49. 

rlpo ang (6x&iaSris); extantiae 
npoBae (i. e, ripoflifl vertici- 
buB prominentes) 73. 

robnBtltas 35. 

ro8cidii8 Hiidor 56 (cf. Cael.). 

rosenm oleuni (pro rosaceo) 
apttS recentei ex brevi eodi- 
atm Kriplura ro. (gic) nahm 
fere videttir. 

rosmarini {^«i.) 4 etc. (roris 
marini Garg. 45 ete.). 

ms (jove): coriariorum ms 
{He ep, sen.) horbae viridiB 
anco 73. — ros Bjriaeum acc. 
gcp 39 (pro mn fljriacum, 
cf. Plin. 29, 50 aec. rlmm). 
rosfliriaci cp 42. 48 (ut maJ. 
Plin. 3, 4. roria BJriaci 
Gargil. 41, Alex. etc). cf. 
Simon s. roa siriacue et s. 
rUBeritras et . . . ruB eritru 
(rhus quae erythros PHn. 
etc. Ftoob fl. cl. 84) . . . re- 
peritur apud Pa.alnm in mul- 
tiB locifl. et eat rofl Biriacud 
i. flumach. — rorem qua gotti 
utnntur Ale.r. f. lOT^. 

rotnia {z^axiawq) 33 {,cf. Isid. 
4, 9, 10). 

rastlea potio (ad morflum cania 
rabidi) 67. 

sabannm! calido sabano de- 
tergea 69. G6, 76 (cf. AlcT. 
f. W. 36'' etc M'nsch It. 
250). 

BBbina (herba): aavina gcp 
42 etc. 

sacenlns (gp, aa£i\v» c, «fc 



i 



252 



. • - ■ . 

yS> vs^^tXTttri .:- 4: 4& 44 
^; ^b Tli W.-:'.^.!' i^^di- C}' 

r: .- sto«vtilisirt j»vun: Qi>- 
iOntMi; > sai\'f.'.^ur. A|^ 

?:'h ?^4. .<t*y*.-.. Vr^nifc i«c : 

;;;n-. saliT-.iR-. 2r< Slii>-.:R1 «^i 
. — t^^Aiatr, «fi AAiir aquA 
^;i '. sTi : T.' Mi.': ii;-. iiru f * . .4 *>r)uim . 

srwpcr p ^cfi . ut i*inu -i»tf. 

}«uc.ho fK ;.'>. .m' rt cW/. 
^.iwnHiM ad f. .:'>.*> 1. 4S. 
J'.^. cpilliiuifl iiiftjiainsui :: At. 
4.^. 44 fic. 

MK^ttlMro: fri«.jjili> a^ptTi- 
ijito' iloiicv sflii^uiucniur SS* 

MB|raira|rif ^san^iissnpe ;• 

saniAre : ante^uazn saniot ayo- 
ft^ma 21. sineniluni ut dti 
saniando Bcara^ cadant 36. 

saniola: cnm coeperit duritif&i 
in saniolam (^c, saniem p) 
converti 18 {itbimax . . . maflps 
ad natriendam isaniem de<3i- 
nare). cum eaniolam eSa- 
deris ib. saniolam {gc, sa- 
niem p) 19. iiem 21. 88. 
ibaniolam omnes 21. 26. 28 bis. 

Mnioga orina 21. eanioBHB 

minctuB 46. 
Mponls confectio (in qua la- 



rt*' 



poKis gallici ef. AAf.^ 
jLugd^i 16. 

tuun splenia toI 
Mc p, sacietatem e) 41 
tate (p, BUizietiie c) 
uxietu (c, axudetas 
anxitaB Cael. ef. 
proxiznietas , tardietair 
nietafr SdtueMardi VM 

sealpdlo (medidnali) 67. d 
20 etc. 

MaMnla — rid. sqnasuili- 
«carifare, acarilktio («Mn 
cf: q^od medii aevi estdm 
ruptum, praebent Bcazita 
»iari£catio) saqte. — scB 
ncatio interdum etiam §, 
:<4 \9ieut Boarifare bis p i 
pro »cari&re sic cp 75 * { 
scarifatione. Bcarifactio 
:'4\ — de re cf. Cael. ox. 
7<i fqq. JTif-y - .^-2. 

«ceaa \,fic semper et g) mt^ 
Ht rorundo scemate 6. : 
soematt* folionun lanri 1 
n^yrtae 17. Boema iaoei 
19 rtc. f^ / -:4\ : 
sceaiatiBato ore (iacent) 71 
s^illa \eiulJM)i B^lla (cilla 
gc ^M* Orib. VI, 505 A 
Bcylla La) , ^ibi BqniUa p J 
sed sqnillae g 21. 41 (ut sem^ 
cp 15. 41. 43. 73). — co 
aceto BC^ailitico cp 43 ( 

■cifiton: lac asininnm ant c 
prinum Bciston 48 (e/1 Anlhii 
ep. 75 cwai ind. s. pettae). 

serofae 26. 

sefra (9) — vid. chamaeleo 

BemicnpiuM {ikU. Bemicnpio « 
iyvtt^ttffMx): etiam ez calic 
et oleo lemicTipio depoaii 



— 253 ~ 



embasin adhibebis 61. et in 
calida semicupio depositum 
nsqne ad ^ttor embaii ad- 
bibita fomentabis 61. — semi- 
cnpa Ammym., «xic^ AUx, 
12, 3 p. 696 Bas. ^ et 
cnatpoXovtgsiHtf S iati nuga 
*Pa)(i,a£oig xlva ifi^Xetv Qat. 
3, 20 /*. i9# scs^ba qnam 
Bomani tinam vocant. cf. de 
tina IHez Altr. Gl. 112). 

semperyireRS (herba » cte/- 
imov) 56. 

sensibillfl: est enim stomachns 
mnltis neryis sensibiHbus per- 
plexus 71. 

gentix: senticem yiridem 39. 
cf. Apul. herh. 87 batos . . . 
Itali senticem alii mbnm. 
Sim. Jan. 8. sentix est mbns . . 
s. batos. [ad ypoqnistide snci 
stiprascripsit g^ 36 id est ros§ 
hoc est sentica {cf. Sim. 8. 
jpoquistidos et 8. barba hyr- 
cina)]. 

serpillnm -— v. herpyllum. 

gerpusculi (^Qjerjteg) 24. 26. — 

Cf. 8. S(f1tSI.V. 

sexus : per totam spinam nsqne 
ad sexum perungnes 72. cf. 
Plin. 

sibi: in vicina parte sibi 22. 
vicina sibi loca 24 {ut snns 
sibi). nt sibi saniando scarae 
cadant 35. 

sibilatus (Cael.) 33. 

sic: et sic 8aepe. 

siccare: cnm diligenter sicca- 
veris (siccayerit intr. gcp) 20. 

siligo: in simiUtudinem gran- 
diarum minutiamm (sic g, 
grandinm minntarum p, gra- 
nomm minntomm c) siliginis 
[quod gremiatnm dicimns add. 
p] 36. 



siH^tua graeca (p^marwnaemts 
8ec. PUn)z siliqnae g (silioe 
p, vhi 8wpra p^ id est pran§ 
sUyestres) 2. siliquaiB gvaecas 
dukiores 33. ef. 48. 92 («•- 
gutw iXXrivtvM Ahx. vel |v< 
Xo%Bgata p. 467 Ba8., ut 
etiam mmc vocawtur Fraas 
flor. da88. p. 65). 

simila: tritiei farinam crassam 
id est semilam {c, eemela p) 
quam mola oeciderit 66. 

simvlare: enm mbore igni 
acro (^, ignis aqua c, igne 
sacmm p) simulante {sic) 37. 

siu yero 8aepe retinet g; ubi 
si vero rec. p {vnterdwn etiam 
c), velut si ep 22. 24. si p 
{ubi sin etiam c) 29 bis. 34 
ter. 36. 37. 39. 42 ter. (45. 
46. 61. 76). — 8i<n]> vero {ubi 
n in rM.) p 53. sin vero (n 
«feZ. corr.) p 61. sin vero cp 
71 {ubi paulo omAe si vero). 
sin vero cp® (<«&i ofK^ corr. 
si p) 72. 

sinapis, sinapi: gen. (= Ed. 
Diocl.) sinapis g 6, acc. sina- 
pem g {mdle pro gen. — pis) 
21, abl. cum sinape g 5. — 
sinapi eemper c {nom. 63, gen. 
1. 6. 21, acc. 32. 53, abl. 6. 
55). — m^do cwm g modo cum 
c facit p: gen. sinapis 1. 5. 
21. abl. sinape 6, eed acc. 
{nom.) sinape {pro — pi) 63. 
63 et sinapi {pro — pi) 32. 
abl. sinapi 66. 

sinapismns docetur 1. 

singillatim g (2. 34), rec. sin- 
gulatim cp (1. 2. 34. 44. 48 
nisi quod singilatim et c 34). 

siquidem (» cum) plerumque 
cum coniunctivo g {ubi md. 
cp vel certe jp). cf. 10. 29 etc. 



— 254 — 



soli dabis (opp. reponee) 61. 
solatio (:^UwCig) 64. 
sordlcDlk (anriiim) 28. 
sordidare 40. 

spaaam (oleom -» iUciov cna- 
vov GcU. passim): oleo spano 
gcp itibi ispano p^) 1. olei 
ygpani g (spani cp) 4. olei 
spani c (ispani p) 17. olei 
spani gcp 42. oleo spanocp 
51. 61. 72. olei spani p (om. 
c) 67. betonice spane c (om. p) 
45. — cf, Spania Schuchardt 
Vok. II, 367. Rofisch It. p. 
469. 

gparto (spato codd.) ligare 51. 

gpecnlarfg (sc. lapis » germ. 
g^ 39 supra spat) ustits ad- 
hibetur in medicina (to diu- 
tpav^S nav^iv Gal. XIII, 663): 
specularis assati 39. 73. assi 
32. 

sphaemla (spemla): se in spe- 
rulas plicando g 28. lanam 
sucidajn in sperole (c, spe- 
cole p) modum {avaT(^B(tfut 
tov 6q£ov Sor, p. 125 D.^ 
formatam 78. spemlas (xa 
ofpaiqCa Diosc.) cnpressi 76. 

gpica indica (» vaQdog Ivdmi^, 
voQdoataxvg Gal.) 29 etc. 

gplenetica passio, splenetici 
(splenicon) 43. 

gpondylas: circa spondili (^, 
ti/nde male spondilii c et spon- 
diliomm p) locom 34. 37. 41. 
cf. 62. 71 bis. — spondilion 
(herba, atpovdvUov Diosc.) 62. 

gpamatio : epilepsia . . . casus 
cum spumatione 71. 

gpamosas: spumosi flegmatis 
66. 71. sputa tenuia et spu- 
mosa 66. 

sqaamilla^ gqoamala: squa- 
millas (j9, sqnamas c) canta- 



bro similes 6 (cf. Bquamnlanim 
cantabri similium Cael. chr. 
5, 64). corticosas sqriamulas 
(p, scamulas c) 16. scajnolam 
(£P, scamilla c) 20. cf. amj- 
gdalae descamatae («. v.). 
scabies scamea (cp) et sca- 
mosa (cp) 16. 

gqoinaanl^ (g^ squinanti p, 
— tis c, cf. acc. Bquinantum 
g 42, tibi — ti c, — tos «J = 
aYoivov av^ovg 1. cf. Urib. 
Vl, 508 scynanthus (Aa, scy- 
nuanthus La, scinanthuB Xt). 

stagnatas cacabus 36/ c. 
aeneus stagnatus 42.^ in yase 
aeneo stagnato 42! ^J^-^f' ^^S^^f/A 

staphigagna v. subfisagria, 
gen. stafisagriae uno verbo g 
1 (saepius). 3 etc. 

stataere (vel confirmare — 
dentes) 32. statuit vel soli- 
dat tb. 

stellionis (stelionis pro more 
c, ut Plvn. B.V, at steUio Fl 
Aug.) oleum 68. 

stibi: gen. stibeos g (cp) 29 
bi8 (acc. pro gen. stibeum g, 
iscubii c, intube p aJio loco 
29). (Aristoph. Byz. fr. 51 
ati/ifiigf non ati^) [cf. Plin. 
29, 118 nom. stibis sed stibi » 
stimmi id. 33, 101 » Diosc. 
5, 99. Btibio abh (dlibi stibi) 
Plin. 12, 43]. 

stillaticiam (mel, opp. mel 
atticum) 29. (cf. resina stil- 
laticia Plvn. 16, 64. mellig 
sine fnmo stillatiTi Med. Plin. 
Bo. 1, 18 et iterum ib. cum 
meUe stillatiYO). 

stratoria: stramina dura aut 
certe frigida stratoria sub- 
strata 63. 

strictara saepe: strictnrae 



qaerelam reluando mHigare 
34. 

strobilDs : »troliilos (pineos 
gloes. p) 40 (ubi oiBtrobiloB 
g, scopilloa c, stobiloB p, 
— bilioB ii<0- item 41 (ubi atto- 
biUoBp, — bilioaj)", acobili c). 

stjrax (masc. Plin., fem. Isid. 
ubi „la.tine storaz dicitur" 
17, 8, 4 cf. Plin. Aug. etyrox. 
Orib. VI, 507 Styrix tn tit. 
ttmoxStoTSixintextuAaiLa): 
optiinns laauricus (41. 61) 
f el caiamiteB = Hulttiti-crjs (i2. 
53). cf. Gal. de antid. XIV, 
79 miS^axo: lov iv zole %a- 
Idiiotg iptfonevov l* TTufi- 
ipvlitcg. in Caasii codd. modo 
^totxt. legitw modo atirax 
modo tnase. modo fem. ef. y 
41 BtoraciB iBauricae (— oi ep), 
itd g 43 atoracem calamiten 
optimuiu (uhi Btoraci calamite 
optime c). it&n c 51 stiraciG 
opttmi iaaurici tt e HS atratia 
calamitte optimi (ubi atarace 
calamite optime p), storocem 
maluiii g ei p, stiracem c 
(Btoracia g 41, storaoem g 42 
ter , sed stiraciB g 42. — sti- 
racia, — cem c 43 bis. 48. 51. 
53. 77. 81 sed atoracem c 41, 
43 bis. 77. 78. — atoracem 
semper p, nisi guod semel 
atiiace p 31). fem. adittisse 
cidetw g (cum Isid.), masc. 
cp (ut nunc itdl. storace et 
kitp. estoraqne). 

snbacFam (poecam) 67. 

snbalbidnB 46. 52 bis. 6tj. 75. 

snbdedncendns erit (yenter 
cliBtere) 71. 

snberectlo (praccordiorum) 77 
(— ixoiowSfittiy fieztnfKinot 
Sor.). 



snbfnglnm (matricis ad m- 
periorea paitea) 77 (=^ vva- 
dpofi^ Sor.). 

snbuitnire Tentrem 35. 

snbt«r pernngnea (totum pe- 
ctns) 41. et subter pemugues 
76. 

anbtorrefacti 49. 

aufflre (uno*tifi»a>i): anffia (p, 
fneis sic c) 77. saffita, — 
tam 81. 

anib-asari: gi tameu virinm 
qnalitaa fuerit sii&agata 42. 

9uirand{rat«rias (vxoxairvt- 
atoi) trociacuB 21. 33. 41. 77. 
snbftnuigando 78 (cf. subtu- 
ginm ep 77). 

snl: iuvenilia aetas sui fer- 
Torem erigens 40. 

aninng: acamibnB Huinis c 71. 
auini (c, auelli «c p) pedia 
mucrones 46. 

suiphnr semper (non sulfnr) 
g (et sempei- fere ep). 

aumine fauit 48 (= optime 
facit ib. 48, 76) => mmme 
operator 51. summe faciunt 
(= ditfaiq TtBiovoiv Gal. SHI, 
265) 72. hoc aumme per 
urinas fel dedacit 49. snmme 
ducit cicatricem 74. (magni- 
flce fscit 42. mirabiliter ope- 
ratar 76. aimiliter facit , . , 
similiter operatnr 80). 

snminlttere, summigsns sent- 
per g 36. 42 eta. 

B1iminitat«8 (ax^Q) manuum 
a« peduTO 30, 47. 48. 63. 71. 
digitomm 73. siunmitas golae 
37. uyae 35. aummitatea rubi 
(=. cymae, turiones q. w.) 48. 
(rutae p 71). 

snper: auper laneo atramine 
iacere &cies 42. Buper dolens 
tatus Bcema iacendl tiai.\A.^ 



66 (cf. caai Bupra Tentreni 
iacuerint 21), snper ninbili- 
cum impoflita 72. snper car- 
boneH(«tc)(exusta)48. (coqnCB) 
48. (comburei) 67. 

gupeiaddes 7fi. auperaffert 

75. euperaflpergea IB. 17. 40. 
42 bia. 66. Buperbibecda^ 70. 
flUpercouiedendum 48. et *ic 
Bupec dabis 67, HUperdisteusa 

76, snperinduces 30, soper 
fertnr(ii!»(n^^p(iBi)71. anper- 
impoDes 32. 33, 51, 61. 74. 
Enpermittea 61. auperpotitae 
76, enperproioieB 30, anper- 
vertere (= apponere p) cncnr- 
bitam 21 {cf. liOyach It. 210 
-13). 

Bnperadniitlo 2». 
BaperlnBurrectlo (— eitantia 

Uid.) 2&, 
Buperl nunctorlDin (v ih^fVzC' ' 

0TOV q. V.) 39, 
snperpositio (=- inHytait q. 

«.) : Bnperpoaitionia tempore 

61 (t4t aael. etc.). 
anpradlctuB vel Baprascrlptntt 

(aa) saepe. 
tagpIrioBi 41, 
BjmpaBma 6. 7. S. 9 etc. 
srrlnKotomom : ex ftebotomo 

Tel BTringotomo apx^ellato 20 

{cf. Gal. X, 415 IH yialoviifva 
KvpiyyorDfut . , . imv fiaiai- 

tamnrlx: tamariciB (c, tama- 
raci p) semimB (•— ftvp^Kijc 
Ttagxov Gal XIII, Ml) 43, 

tardns^^^inTeteratuB, jpoctos') 
dolor 1 (tit). 

tempora (ep, timpora g) 1. 23. 

t«pere [opp. ferTere): nt oleum 
ferTeat . . . et cum ex parte 
oleum tepnerit . . . iterum plna 
ealidiuB olenm infandes 42, 



tenebratlo (cf. Cael.) i. ?l. 

tereb intliia(reBiiia, (sffi«>Mn[| 
g 21. 42 etc. {etiam teraben- 
tina g IS. 41), terebentiiia e^ 
teTbontiiia gemper p. 

terroHB qualitas 29. 34. tf- 
arenOBk. 

teBtenBi iii Tase testeo 41. 
lenticula teatea 51. 66 ete. 

tBtricuH (odor) 64. 

tli ^, ~ t semper g, vt ane- 
tum, cyatna, tymnm, toi 
tapsia , eateseoB , pHUotmm, 
piretrom etc.praeler haec fen: 
diatheeis 23 (epitheBiu 51). 
epithima 34. 42, anthera S5 
»ed antera 36, abeinthinii 
ut rec. sed alibi semper ab- 
sentium g. male diaitfaeon, 
diacaleitheoB g 39. ef. cy- 
methla g 10. — add. rec. 
epitbimum 9, notbus fid, ca- 
themerinon 59, ortfaoiuioiras 
43 (aed ortopnia g 41), «i 
aolmt fere recentiorea aipira- 
ttm docte restituere. 

tlbia iniect^ria 48 (>— auliscos 
Cael. ox. 3, 29). 

tlltarlnm 17. tiltario loegoa 
calcabia 18. 

tiltum: tilto locum caloabis 
18. molli tilto (=> pJT^ (&s*) 
Gal^ Tol strictorio ligalris 19 
(ib. et SS moto tilto). tenu 
linteolo Bnbiecta lana et moQi 
^tilto^ l^bia 29. ferramento 
licimo involuto et moto tilto 
(melitincto C, moUi moto i. 
tiacto p) 32, levi ac tenni et 
tilto (trito cp) operitnento 
operies 66. 

tlaeaet aic aemper gep (— *«"- 
v/«t) 2 etc. 

tithfmnlHB: titimaliu ge, r«c. 
titimallus p 12. 



^enldniB sal 28, 63. salis 

Htorrefacti 31. 66. torrefacti 
■idtri 76 (cf. Diosc. 5, 128 
r-ecetr.). 
"tortio (in ileo) Miailis torturae 

chordatQui 61. 
tortDB Tentris 61, 
totsB! in toto 24. ex toto 46. 

54. 67. per totum (cmia 

Hcarifare) 76. 76. dabia totam 

bibere 51. 
troctnosns: saniolam tractno- 

aam vel viscOBam 19. 
tllbalos foUicali (tabulo i, eS' 

sufllatorio glou. p) 51. 
tnnsns — vid. obtunsio, 
turbiscns 76 {vid. ind. gr. i. 

KOKKOS}- 

turlouei {■KXivity. rubi virideH 
( — dis gcp) turiones <^id eat 
cimae gfy 2, rubi turioneB 
virides 32. aammitates rnbi 
qnaa viilgo turionea vocant 
48. abeintbii viridia turioneH 
Tainores (= comam t. e. cymas) 
76. lentioalarum turionea vi- 
rides S2. 

tnsBem g (— sim cp) 33 ifit.). 
34, 41. sed tuasim g ( — aem 
cp) 21. 

tnSBlcnla (= taaaia, ut febri- 
cnla 40 ttc.) 34. 39, 40. cnia 
ingenti tuBaicala 39. per 
longam tuBBiculam 40, plur. 
tuHsiculoe 72, 

tusslcnlaria (— ^i)iiHa) 66 
{cf. Caa.). 

tntare {sicge, ubitubaresemper 
p!) loca patieatia (molli lana 
e(C.). 28. 34. 38, 43, 47, Bl. 
68, 66. 75, 76. 

nbi (= quo cf. Sdnsch It. 408): 
usque ad locnm ubi desoen- 
derit dolor 69, 

Ciiaains Falix, ad. V. Kom, 



nnde (— fuom ob ranjs 
admoneo prf. 

unguere g(_c), uagere p(e): 
penmgues g 38. 41 (w< e 42. 
63. 61. perunges g 21. 42 (itt 
setiiper p). iuungea, inunge g 
29 {ubi inunBuea c) ete. 

nrinam eicluoere ^^ explicara 
= egerere = emittere 46. 

urinales viae 46, 61. urinalis 
meatus 46, 

usqne: ventrem sub ambili- 
cnm ( — 00 c, — cQ p) uflque 
cooperiefl 72 {cf. auper — aub 
p — umbOicam impoaita 72), 

nsnalis: eiercitationibug unu- 
alibua 55. 

□t quod {pro id quod) antispaaia 
vocant cp 66, 

utricnlostl pasaio (aan^rqt 
vdfm^) 76. utriculua ib. 

uva luptna (ut agria stapbyle 
Apul. 74 = atQvxvoi) 24. cf. 
Sim. Jan. s. „Btrignas . . . 
vocatur uva vulpis ^ arabia 
et uva lupina etiam dicitur 
morella vel manrella et aUii 
multia aominibuB a vulgaribus 
per diversaa partea aecundum 
ydjomata". (facit ad ignem 
sacrvm Caatio ttt Diosc. 4, 
71 et Th. Prisc. 1, 21.) ova 
lupina et apud AIkt, „cap, 
de cepbalea" (ut ctt. Sim. 
Jan. s. uva volpis), 

TaporosUB: ei Epiritu vaporoso 
(— in xvtvf^aios aTitmSovs 
Gal. XI, 101) 75, 

TarlolatnB (ui pustulatua Cael. 
p. 553) 22. cf. adnot. 

raBa 42. abl vaee gp 40, 42. 

Tenlre insimilitndinem viai89. 

renter: ai venter (stc legat, 
non veutrera, ut vvilgo coddA 
non teGeT\'i, t.-rai-e, t?i.. W..W.. 



— 258 ~ 



37. 55. 58. 61. 62. 66 etc. ei 
venternonfuerit (flueriti)**) 49. 

TentosilAS (ut Ortb. VI, 528) 
ventris (Bplenis etc. » in- 
flatio) 1. 28. 42 bis. 43 bis. 
51 ter. 55. 

Ternali (c, verno p) tempore 
63. verno (=» vere) autem et 
aestate 66. vemo {sc. tem- 
pore) 71 {cf. Rpnsch It. 120. 
106). /•^.'U/i'. 

Ternicarium (nitrum «= virQov 
psQSvUiov Gdl. XIII, 568 

Cf. VI, 430 vitQOV XOV §SQ€- 

vinuQiov yiaXoviiivov) 49. cf. 
bernicarion Orib. VI, 239 » 

§BQ£vUtl0V V, 431. 

Tertebmm {l6%Cov) 53. cf. 
Cael. chr. 5, 1 sqq. 

Terticola {slXsog): nimia in- 
teatinorum verticula sive in- 
volutione 56 et ib. mox supra 
memorata verticula sive in- 
volutio {cf. 51 in.). item Cael. 
ox. 3, 138. 142 intestinorum 
verticula {ubi 143 ventriculosi 
sive torminosi male puto le- 
gitur pro verticulosi). 

vesica: rec. vessica {ital. ves- 
sica, vescica, gaU. vessie) g 
19. 21. 29 (vesica g 39, tU 
semper cp^ nisi quod vescice 
ter et semel vessica c 46). 

vesicaria herba {q>vaaUg) 45. 
46 (== vesicago Alex.). 

vespera: ad vesperam {opp. 
mane 39. 76. dabis ieiunis 
et ad vesperam 40 ter. 41. 
66 {cf 39). 

veterescente autem passione 

52. antequam passio vetere- 
scat 82. 

Teteri ahl. 29 {item cp 32. 43. 

53. 63. 71. 74. cf p 76 pro 
gen. — ris). 



Tetnstas: poterit omnis ster- 
eorum vetustas . . . exclndi 51. 

Tilicio (a> ^ftfi^, ami vel amjmi 
Plin.): ameos {ita et 48) id 
est seminis vilicionis 44. 48 
{cit. Sim. Jan. 8. Uilitionig 
semen). 

Tiolacevm (oleum, yinum) 72. 
ef. Apic. 

Tlrosns (virtuosus cp) vel mu- 
cilentus (humor) 7. 

Tiscosns (humor) 2. (8ucii8)35. 
(flegma) 34. 66. 

Tisn carentia vel absconsa 21. 

Titalia: usque ad vitalia 67 
(vitalia viacera Diez AJtr. Gl. 
24). 

Titellnm {ut Apic., wHgo vi- 
tellus): vitella duo 29. vitel- 
lum unum 29. 74. 78 ter (ovi 
assi vitellum =» aov omov 
Xi7iv»ov Gal. XIII, 315). — 
cf. ovi crudi meduUam cro- 
ceam 78. 

Titriarins: papynun vitriari- 
orum 20. 

ysopnm {vel isopum) semper g. 
confectio dia ysopu ( — u pro 
gen. graeco — u, ut semper, 
g) 1.^ 

z = di c/*. 8. qu (a» c, qui = 
ci). Pomp. comm. artis Bo- 
naU p. 108. Ermenricus El- 
wang. ep. ad Crrimdld. ahb. 
ed. E. Duemmler Hdl. 1873 
p. 13. ___ 

zaecarionem (^accanoe p, 
eaccano5 c) herbam 68. 

zernae vulgo {Isid. 4, 8, 6 s. 
„impetigo est sicca scabies . . . 
hanc vulgus samam appel- 
lat'* => hisp. sama, unde 
samosp) s impetigiiies 11. 

zemosns : maculae zemosae 
9 bis {ubi altero Joco cer- 



— 259 — 



nosae g), cf, Th. Prise. i, 
10 f. li^ derbioBOs (sic cod. 
Brux., unde ed, Argent 1632) 
yero oculos quos (quas cod.) 
nos impetigines (jsic cod.) 
dicimus et asperitatum yitiis 



laborantes. quem locum iUu- 
strat Sim. Jan. s. „semiosus. 
Theo. Pri. semiosos oculos 
quos nos impetigines dicimus 
habentes et asperitatis Titio 
laborantes etc". 



Index III nominnm propriornm. 



Aiuytbaoiiis malagma ,4^ ^st 
Amythaonis patris Melampi^* 
42. 43 {cf. Fhilagr, ap. Alex. 
lat. 2, 140 = Gdl, XIII, 
967 ex Asckpiade: rovro ro 
(pccQfiWiiov TC0V TCocXaiaif icrl 
ytal ivdo^atv). 

Antipatri antidotum {ex Gal, 
XIII, 66) 41. 

Bestiane antidotum 45 (cf. 
Aet. 10, 6). 

Diospoliten medicamentum 55 
(DiospoUticum Gargil. 3. Ga- 
ien. VI, 430 etc, 6 Jioano- 
Urns Orib. V, 793). 

Fanstinianns txociscus 48 (cf, 
Gal. XIII, 296, Aet. 9, 49), 

Galenns (quem gallienus etiam 
g 1. 2. 24. 39. galienus cp): 
Galeni antidotum quod picra 
appellatur 1. picra Galeni 
42. Galeni catharticon dia 
tes aloes appellatum 1. cata- 
potia Galeni 2. 24. 30. fini- 
cine Graleni 39. 

Galenus in sua therapeutice 
hoc est libris curationum {%, 
e, ^€pa3ret7Tix^$ (isd^odov X, 
316) 30. — in diagnostice (». 
e. nBQl rmv nsnovd^oroav ronav 
VIII, 264 et 391) 39. 44. — 



libris peri craseon appellatis, 
in quibus de temperantia cor- 
poris scribit (J, 606) 39. — 
antidotum Antipatri ex cata 
topon {i, e. nsgl cvvd^iasmg 
(paQfiatiaiv rmv Tiara ronovg 
XIII, 66) 41. — in libris 
emplastrorum quos cata gene 
(catagenes codd., ut Alex, f 
29^ Archigenes in cathagenis 
etc.) nominavit (t. e, nsql cvv- 
d^iastog fpaQfjLancov rmv %ara 
yivrj XIII, 375) 44. — ad 
Glauconem scribens {i. e. in 
libris rSv ngog rXavyimva 
d^SQansvriHcov) ait 50 (t«ft*?). 
55 {XI, 40). ad Gl. scribens 
primo libro edocuit 60 {XI, 6). 

Herae trociscus {ad aures) 28. 

Hermolaon staticon {coUyrium) 
29 {cf. de collyriis „Hermo- 
lais^* — „Hermolaus parvm, 
magnus" — Aetius 7, 102 ubi 
etiam de sistente Oribasii si- 
mili). 

Hippocrates (ypocrates etiam 
g) senior do^matum princeps 
m aphorismis 1 et 65. cf. 
Hipp. (senior) in aphorismis 
29. 32. 38. 48. 73. 76. senior 
Hipp. in aphorismo . . . di- 

17* 



- 260 — 



xlffe oftenditnr 55. — Hipp. 
in prognostico 18. Hipp. 
senior in sno prognostico 35. 

LibiuiiiBi {liftavov) coUyriam 
(Ai^Upictdae sec, Aet, 7, 105 
ex Gdl. XII, 762 cf, 730) 29. 

Hagni iatrosophistae expositio 
iin aphorismos HippocraUs) 
29. 76. 

Kauraram feminamm stig- 
mata 13. 

Mnsa trociscus 22. 

Nile08 spleniconlezipyreton 53. 
61 (cf. GaJen. XIII\ 182. 
181. PhHagr. ap. Alex. lcU. 
2, 132 etc.). 

Pliilagring: epithima diasper- 
maton Filagrii 42 (= Philagr. 
de splene ap.AIex. lat. 2, 146 f. 
131* cf 2, 145 extr.). — tro- 
ciscns ex Filagrio conveniens 
spleneiicis 43 (cf. Philagr. 
Alex. 2, 140). — antidotum 
quod Filagrms sinpepticon 
lexopireton appellavit (vel 
antid. filagricnm s. 1. appel- 
latom?) 55. — epithima Fi- 
lagriiconyenienshydropicis 76 
(cf. Philagr. ap. Aet. 10, 22). 



PhUagrU epiihima ad tple- 
nem citattMr in Oribasio laHno 
(wnops. VI, 322 Dar. =- 
i^hiiagr, ex Asclqncute apud 
Alex. lait. 2, 140). de Phi- 
lagrii fragmentis (ex Ortbam) 
AJexandro latino insertis vid. 
Th. Puschmann^ Alexander 
von Trdlles (Wiefi 1878) I, 
104 sq. 

Philoninm antidotam 42. 51 
(cf Gai. XIII, 267. AUx. 
lat. 2, 213. 287 etc). 

Yespasiani meline (apud dlios 
meiinon) 21. 26 (cf. app. cod. 
p f. 8G'' 1 in.). 

Yindicianns Afer: phjsicnm 
ad dolorem malae de Yin- 
diciani Afri 32. — ad vomi- 
tnm constringendnm de Vin- 
diciani Afri 42. — fisicom de 
^Vindiciani^ viri illastris 69 
cf. Anecd. graecolat. II^ 177 
et diss. meam y,Ueber die 
Medicina Plinii (Hermes t. 
VIII) p. 42. 

Zoili coUyriam 29 (cf CML. 
XII, 171). 



Signa pond« medioin. 

bb (libra) g, V cp. 

-S- vel nng (ancia) g, t t^. 

2, vel 2- veldv, arg (dragma) ^ — 3 cp. 

3 vel fcr (fcl, scfp 35, scnpt g 42) gc, 3 p !>•). 
obolns 29. 41. 51. obolis daobas i. scripalo ano 38. 
sextarias ^ — SS c (76, ^ p 80). 

Specierum nomina quas accipit vel recipit medicamen- 
tum in accusativo saepe iuxta posUa ponderibus ex compendiis 
archetypi diverse lectis male habet cod. g. ego vhique cum ca$u 
genitivo coniunctionem restitui. 




siattwjwtiifiJijEijj^R 

S1»»0WI!.P*,?«1K